Giải pháp tổ chức chuyên mục nghiên cứu trao đổi trên tạp chí các ban đảng

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Qua tìm hiểu chúng tôi thấy có một luận văn nghiên cứu về tạp chí các ban đảng là:" Nâng cao chất lượng báo chí tuyên truyền xây dựng cơ sở đản

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

HÀ NỘI - 2011

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Văn Dững Các số liệu thống kê, kết quả nghiên cứu, phát hiện mới là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây Luận văn có sử dụng, phát triển, kế thừa một số tư liệu, số liệu, kết quả nghiên cứu từ các sách, giáo trình, tài liệu liên quan đến nội dung đề tài

Tác giả luận văn

Hà Quốc Trị

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC 10

1.1 Những khái niệm cơ bản về chuyên mục 10 1.2 Sự cần thiết phải tổ chức chuyên mục trên tạp chí 16 1.3 Sự cần thiết phải tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC "NGHIÊN CỨU-

2.1 Cách tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao" đổi trên tạp chí các

2.2 Việc xây dựng chủ đề chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" của các

Chương 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VỀ TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC

"NGHIÊN CỨU-TRAO ĐỔI" TRÊN TẠP CHÍ CÁC BAN ĐẢNG 69 3.1 Bám sát tôn chỉ, mục đích các tạp chí để tổ chức chuyên mục

"Nghiên cứu-trao đổi" 70 3.2 Làm rõ tiêu chí tổ chức nội dung chuyên mục "Nghiên cứu-trao

đổi" trên tạp chí các ban đảng 71 3.3 Đổi mới cách tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên tạp

3.4 Tăng cường tính phản biện, diễn đàn trong nghiên cứu - trao đổi

và cung cấp thông tin cho chuyên mục 89

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, mỗi ban đảng Trung ương có từ 1 đến 2 tạp chí làm công tác tuyên truyền, hướng dẫn nghiệp vụ cho toàn ngành Các tạp chí đều có chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" hoặc chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi kinh nghiệm" Mỗi tạp chí lại có cách tổ chức các chuyên mục khác nhau nên chất lượng cũng khác nhau So sánh cách tổ chức các chuyên mục nói chung

và chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" nói riêng giữa các tạp chí với nhau tác giả nhận thấy: Tạp chí Xây dựng Đảng có cách tổ chức chuyên mục khoa học, thể hiện tính chuyên nghiệp cao, hấp dẫn bạn đọc Cũng là tạp chí của ban đảng nhưng các tạp chí: Kiểm tra, Dân vận, Tuyên giáo tổ chức chuyên mục chưa khoa học, thiếu thông tin, thông tin cũ Từ những quan sát ban đầu, tác giả đặt câu hỏi: Vì sao Tạp chí Xây dựng Đảng tổ chức được chuyên mục hay

và hấp dẫn, trong khi đó tạp chí: Kiểm tra, Dân vận, Tuyên giáo lại chưa làm được? Đâu là hạn chế cần được tìm hiểu, nêu lên và hướng khắc phục nhằm nâng cao chất lượng chuyên mục cũng như có thể rút ra một số kinh nghiệm trong hoạt động nghề nghiệp Điều đó đã gợi mở hướng nghiên cứu của Luận văn này

Vì vậy, nghiên cứu vấn đề tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên tạp chí các ban đảng là cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn Đặc biệt, giúp tạp chí các ban Đảng nhìn lại hoạt động thông tin tuyên truyền trong thời gian qua, đưa ra những biện pháp cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong kế hoạch công tác của mình

Thấy đây là chuyên mục có giá trị về lý luận và thực tiễn báo chí, chúng

tôi chọn nghiên cứu đề tài: "Giải pháp tổ chức chuyên mục "Nghiên

cứu-trao đổi" trên tạp chí các ban đảng"

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Qua tìm hiểu chúng tôi thấy có một luận văn nghiên cứu về tạp chí các ban đảng là:" Nâng cao chất lượng báo chí tuyên truyền xây dựng cơ sở đảng

ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ" (Luận văn thạc sĩ truyền thông đại chúng năm

2006 của học viên Lê Thị Thu Thủy, Khoa báo chí - Học viện báo chí và tuyên truyền); ngoài ra còn có một số luận văn và khóa luận liên quan như sau:

+ Chuyên mục:" Những việc cần làm ngay" với cuộc đấu tranh chống tiêu cực trên báo chí (khảo sát trên báo Nhân Dân hằng tháng từ 25/5/1987 đến 6/2004) của tác giả Mạc Văn Nghĩa

+ Chất lượng và hiệu quả chuyên mục" Gương người tốt, việc tốt" phát trên sóng VTV2 Đài truyền hình Việt Nam-thực tiễn và triển vọng của tác giả Nguyễn Văn Ba

+ "Chuyên mục mười hai cuộc đối thoại trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội" (Luận văn thạc sĩ truyền thông đại chúng năm 2008 của học viên Phạm Thị Thu Quỳnh, Khoa báo chí-Học viện báo chí và tuyên truyền)"

+ Đổi mới và nâng cao chất lượng Tạp chí Kiểm tra"( Đề án khoa học

mã số KHBĐ (2010)-46 của Bùi Văn Thể, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm Chủ nhiệm)

- Khóa luận:

+ " Chuyên mục tản mạn trên báo Lao Động và các biến thể của tản mạn trên một số báo khác" (Khóa luận tốt nghiệp năm 2004 của sinh viên Nguyễn Thị Thu Hiền- Khoa báo chí, Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn)

+ " Chuyên mục mỗi ngày một chuyện trên báo Hà Nội mới năm 2007" ( Khóa luận tốt nghiệp năm 2008 của sinh viên Vũ Thị Bắc-Khoa báo chí và truyền thông, Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn)

+ Sức hấp dẫn của chuyên mục:" Trò chuyện cuối tuần" trên báo An ninh Thủ đô của tác giả Nguyễn Kim Anh

+ Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng "đối thoại" trên truyền hình của tác giả Trần Tuấn Cường

+ Vai trò của chuyên mục trên báo in của tác giả Cao Thanh Hà + Khảo sát chuyên mục:" Mỗi tuần một chân dung" trên báo Thể thao văn hóa từ 1997 đến 1998 của tác giả Nguyễn Viết Minh

+ Chuyên mục:" Cùng bàn luận" trên báo Quân đội Nhân dân, 1/2004 đến 31/3/2005 của Mai Thị Minh Phương

+ Việc tổ chức các chuyên mục trên báo Phụ nữ Hà Nội của tác giả Lại Thanh Bình

Cho đến nay, chưa có một công trình nào nghiên cứu về giải pháp tổ chức chuyên mục Nghiên cứu-trao đổi trên tạp chí các ban đảng

3 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận về chuyên mục và khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi", trên tạp chí các ban đảng, Luận văn rút ra những kinh nghiệm nghề nghiệp và tìm kiếm những giải pháp cụ thể nhằm đổi mới cách thức tổ chức chuyên mục này trên tạp chí các ban đảng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận liên quan đến nội dung nghiên cứu như: các khái niệm cơ bản về chuyên mục, tiêu chí và quy trình, cách thức tổ chức chuyên mục; sự cần thiết phải tổ chức chuyên mục

- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng chất lượng nội dung, hình thức và

đặc biệt là cách thức tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" hoặc

chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi kinh nghiệm" trên tạp chí các ban đảng Các tạp chí: Tuyên Giáo, Dân Vận, Xây dựng Đảng có chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi", Tạp chí Kiểm tra có chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi kinh nghiệm" Qua nghiên cứu, thấy nội dung và tính chất của thông tin trong chuyên mục này của Tạp chí Kiểm tra về cơ bản phù hợp với nội dung, tính chất thông tin trong chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên các tạp chí: Tuyên Giáo, Xây Dựng Đảng, Dân Vận nên chúng tôi chọn làm đối tượng nghiên cứu của Luận văn Để thống nhất về cách thể hiện trong Luận văn, sau đây chúng tôi gọi chung là chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi"

- Khuyến nghị một số giải pháp nhằm đổi mới cách thức tổ chức

chuyên mục "Nghiên cứu-trao" đổi trên tạp chí các ban đảng

3.3 Phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát chuyên mục này trên tạp chí các ban đảng năm 2010 như: Xây dựng Đảng, Tuyên Giáo, Kiểm Tra, Dân Vận; điều tra công chúng, phỏng vấn sâu các cán bộ, phóng viên, biên tập viên của các tòa soạn để đánh giá thực trạng tổ chức chuyên mục

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

- Đề tài nghiên cứu được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tổng hợp, phân tích điều tra, thống kê, so sánh, phỏng vấn từ đó đưa ra các nhận xét, đánh giá khoa học Cụ thể là:

- Phương pháp điều tra bảng hỏi anket – được sử dụng để điều tra công chúng – nhóm đối tượng của các tạp chí;

- Phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng khai thác thông tin định tính nhóm đối tượng các chuyên gia thuộc lĩnh vực chuyên mục các tạp chí phục vụ, các biên tập viên và công chúng của tạp chí;

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp được sử dụng trong nghiên cứu cách thức tổ chức chuyên mục của số tạp chí cụ thể;

- Phương pháp quan sát và miêu tả được sử dụng nhằm phác thảo quy trình và cách thức tổ chức – biên tập số tạp chí;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm;

- Phương pháp phân tích văn bản;…

- Với các phương pháp nghiên cứu nói trên, tác giả sử dụng một

số công cụ nghiên cứu như: bảng gợi ý phỏng vấn sâu, bảng hỏi, phiếu điều tra; trong đó bảng gợi ý phỏng vấn sâu được lựa chọn để phỏng vấn những đối tượng là cán bộ, phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên thường xuyên của tạp chí các ban đảng nhằm thu thập thông tin

từ phía những người tạo dựng tác phẩm báo chí của chuyên mục Phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin từ phía công chúng tiếp nhận tác phẩm báo chí cũng như tìm hiểu những yêu cầu đòi hỏi từ thực tiễn

5 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

- Qua nghiên cứu, khảo sát, điều tra, phân tích, so sánh tác giả đưa ra những nhận xét, đánh giá khoa học-thực tiễn về cách thức tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên tạp chí các ban đảng

- Nêu những nhận xét, đánh giá cách tổ chức chuyên mục

"Nghiên cứu-trao đổi" trên tạp chí các ban đảng và đưa ra một số kinh nghiệm

- Nêu một số khuyến nghị có tính lý luận và thực tiễn nhằm tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên tạp chí các ban đảng trong thời gian tới

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận văn

- Luận văn góp phần khẳng định tính chuyên sâu và ưu thế của thông tin trong chuyên mục; chuyên mục là một kênh thông tin quan trọng, góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách, nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước

6.2 Về mặt thực tiễn

- Luận văn cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến cách tổ chức chuyên mục trên tạp chí; làm thế nào để tổ chức chuyên mục trên tạp chí khoa học, hấp dẫn để thu hút được công chúng-nhóm đối tượng quan tâm và hướng đến Tạp chí các ban đảng Trung ương có thêm tài liệu nghiên cứu, tham khảo trong hoạt động nghiệp vụ

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phần phụ lục, Luận

văn có ba chương, 9 tiết; tổng số 92 trang

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC

1.1 NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CHUYÊN MỤC

1.1.1 Quan niệm về chuyên mục

Chuyên mục là một phần quan trọng trong mỗi sản phẩm báo chí Các

cơ quan báo chí thường chú ý đến việc mở chuyên mục Công việc này luôn được đề cập, chú ý ngay từ những ý tưởng ban đầu trong quá trình hình thành một sản phẩm báo chí, một cơ quan báo chí Các khâu lựa chọn tên chuyên mục, xác định thể loại, đề tài, tổ chức lực lượng thực hiện, cơ chế, chính sách thực hiện chuyên mục…đều cần sự đầu tư kỹ lưỡng

Tên chuyên mục thường được đặt khá ấn tượng, gây sự chú ý, dễ nhớ

và hay thiên về thể hiện các thể loại hay nội dung đề tài, nhóm đối tượng công chúng báo chí mà chuyên mục lựa chọn, hướng đến

Mỗi chuyên mục có sự đa dạng, phong phú, nét hấp dẫn riêng và có thể dành riêng cho một hay một số đề tài hoặc thể loại nào đó Chuyên mục cũng

có thể phân chia theo nhóm công chúng báo chí hoặc lực lượng phóng viên, biên tập viên

Nếu làm tốt, chuyên mục sẽ tạo được bản sắc, với những nét riêng, hấp dẫn, lôi cuốn công chúng, từ giọng điệu, ngôn ngữ, thể loại đến cách trình bày, minh họa, bố cục, phân loại nhóm đối tượng phục vụ…Qua đó, các phóng viên, biên tập viên của chuyên mục có thể khẳng định được khả năng, trình độ của mình

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam do Trung tâm biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam-Hà Nội xuất bản năm 1995: Chuyên mục (báo chí) là mục dành riêng cho một đề tài nhất định xuất hiện định kỳ và chiếm một vị trí nhất định trên báo chí, do một hay nhiều người viết chuyên sâu phụ trách Một chuyên mục trở nên đông đảo bạn đọc không những vì nội dung vấn đề

được nêu ra mà còn có tính hấp dẫn mang phong cách độc đáo và trình độ của những cây bút chuyên trách

Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, Nxb Đà Nẵng năm

2000 thì: chuyên mục là thường kỳ trên báo, trên đài phát thanh, truyền hình dành riêng cho một vấn đề

Theo ông Clas Thor chuyên gia báo chí của tổ chức SIDA (Thụy Điển), khi được hỏi về chuyên mục, ông cho rằng: Chuyên mục là mục có tính định kỳ ổn định về vị trí và nội dung, do một hoặc nhiều người viết Mỗi

tờ báo nên duy trì một vài chuyên mục để người đọc có thể tìm thấy dễ dàng Báo chí Thụy Điển chú trọng đến chuyên trang nhiều hơn chuyên mục

Theo Tiến sĩ Hà Huy Phượng: Chuyên mục là một thành tố cấu thành sản phẩm báo chí Về nội dung chuyên mục phải thể hiện được tính chất chuyên biệt liên quan đến lĩnh vực thông tin của tờ báo, tạp chí hay chương trình phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử Về hình thức, chuyên mục thường được duy trì dài ngày ở vị trí ổn định trong trang hoặc số báo, tạp chí

Nó có thể được trình bày đóng khung hoặc sử dụng nền, tiêu đề mục (đối với tạp chí) để tách biệt với các nội dung khác trong tổ chức hệ thống các thông tin cấu thành sản phẩm báo chí

Chuyên mục có sức hút và sức sống trong mỗi tờ báo Nó tạo nên phong cách và là sợi dây giữ mối quan hệ lâu dài với công chúng Bất kỳ cơ quan báo chí nào cũng xây dựng cho mình một hệ thống chuyên mục; nếu thiếu chuyên mục báo chí sẽ mất đi tính xã hội Mỗi chuyên mục sẽ tạo cho độc giả địa chỉ tiếp cận và có cái nhìn sâu sắc hơn về một vấn đề, sự kiện nào

đó, từ đó có nhận thức và hành vi đúng đắn, phù hợp với thực tiễn

Từ những quan niệm trên, có thể đưa ra nhận xét ban đầu về chuyên mục như sau: Chuyên mục là một phần giành riêng cho một hay một số đề tài, thể loại báo chí, ra định kỳ, được xác định về vị trí trình bày, phong cách thể hiện, dung lượng tác phẩm, khả năng khu biệt đối tượng công chúng báo chí

và người sáng tạo tác phẩm, thời gian duy trì có thể dài, tạo được ấn tượng, sức hấp dẫn riêng, góp phần xây dựng bản sắc cho cơ quan báo chí

Các báo, tạp chí hiện nay đều có xu hướng tạo dựng và khẳng định các chuyên mục Đây có thể được coi là một trong những cách nhanh nhất để gây sự chú ý, tạo nhóm độc giả, xác định phong cách, uy tín của phóng viên, biên tập viên, khẳng định bản sắc của cơ quan báo chí

1.1.2 Chuyên mục trên tạp chí

Báo và tạp chí đều có một chức năng chung cơ bản là thu thập, xử lý

và đưa thông tin về tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội…nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng Tạp chí trên thực tế nó cũng là một tờ báo viết nhưng khác với báo ở chỗ: Tạp chí là cơ quan lý luận, học thuật, khoa học của một tổ chức, đoàn thể nào đó chủ yếu đi sâu nghiên cứu, hướng dẫn, trao đổi nghiệp vụ khoa học về một lĩnh vực nào đó thuộc phạm vi ngành mình, địa phương mình Định kỳ phát hành của tạp chí thường dài hơn định kỳ phát hành của báo

Đối tượng phục vụ của các tờ tạp chí so với báo thường có phạm vi hạn hẹp hơn Hay nói cách khác, công chúng của tạp chí không mang tính phổ biến như công chúng của báo Hơn nữa, công chúng của tạp chí, nhất là tạp chí chuyên ngành nghiệp vụ, đòi hỏi phải có sự hiểu biết nhất định về nghề nghiệp Có như vậy công chúng mới tiếp nhận thông tin và tham gia trao đổi, bàn luận, học tập kinh nghiệm về những vấn đề có liên quan đến công việc,

nghề nghiệp của mình quan tâm:"Do tính chất chuyên sâu của tạp chí vừa

mang tính lý luận-khoa học, vừa mang tính chiến đấu trong nghiên cứu khoa học trên nhiều lĩnh vực khác nhau, cho nên hình thức biểu hiện của tạp chí thường có nhiều chuyên mục hấp dẫn, có điều kiện in đẹp, không hạn chế về

độ dài bài viết" [27, tr.164]

Tính hấp dẫn và sức thuyết phục của tạp chí không chỉ thể hiện ở nội

dung phản ánh của nó mà còn ở chỗ nội dung thông tin đó có đáp ứng được

nhu cầu thông tin của từng loại công chúng hay không? Như vậy nội dung thông tin của tạp chí cũng rất đa dạng và có nhiều chuyên mục khác nhau, không chỉ có vài ba chuyên mục ở một tạp chí mà có khi lên tới hàng chục chuyên mục hoặc nhiều hơn thế Song dù ít hay nhiều ở từng loại tạp chí khác nhau, nội dung phản ảnh của tạp chí thường biểu hiện dưới ba chủ đề chính sau đây:

- Những vấn đề chung về lý luận, nghiệp vụ, khoa học

- Thông tin khoa học

- Tin tức hoạt động

Trong đó, những vấn đề chung về lý luận, nghiệp vụ, khoa học thường chiếm một tỷ lệ lớn trong cơ cấu nội dung các bài đăng tải trên tạp chí Với nội dung đó, các bài viết thuộc các thể loại của tạp chí phải thể hiện được tính chất nghiên cứu, phát hiện những quy luật vận động cụ thể trong từng lĩnh vực thuộc các ngành nghiệp vụ chuyên môn Ở đây, chức năng tuyên truyền

về những vấn đề lý luận cách mạng, lý luận nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật sẽ đem lại cho công chúng nhiều kiến thức mới mẻ, có thể dễ dàng tiếp cận thực tế, liên

hệ vận dụng trong điều kiện cụ thể của bản thân, đơn vị mình

Ứng với mỗi loại tạp chí là một loại công chúng Do đó, các bài viết phải đáp ứng nhu cầu công chúng Nội dung bài viết phải bảo đảm thiết thực, mang tính khoa học, có sức thuyết phục Nếu không tạp chí chỉ còn là dạng bản tin đơn thuần, chứ không còn là tờ tạp chí với đúng nghĩa và tên gọi của nó là cơ quan lý luận, nghiên cứu, trao đổi và hướng dẫn nghiệp vụ chuyên ngành [27, tr.165]

Đối với báo thì phóng viên là đầu nguồn của tin tức, sự kiện Phóng viên trực tiếp thu thập tài liệu, phân loại, xử lý thông tin, cung cấp cho bạn đọc Phóng viên cung cấp cho công chúng những thông tin nóng hổi tính thời sự đang diễn ra hằng ngày, hằng giờ trên khắp các châu lục Công chúng ngồi một nơi nhưng có thể thấy được tất cả những gì đang diễn ra trên mọi quốc gia Có thể nói, công nghệ kỹ thuật số đã góp phần '' thu nhỏ" thế giới lại So với báo, tạp chí

không có điều kiện khai thác và tham dự vào những sự kiện diễn ra hằng ngày

mà biết chọn lọc đề tài tiêu biểu, phạm vi khoa học thích hợp để đi sâu khảo sát Thực ra thì nhiệm vụ của báo chí không thể thực hiện được đầy đủ chỉ với báo chí hằng ngày mà còn nhiều ấn phẩm theo những định kỳ khác Tạp chí là trường hợp tiêu biểu So với báo hằng ngày, tạp chí không có điều kiện khai thác

và tham dự vào những sự kiện diễn ra hằng ngày mà biết chọn lọc đề tài tiêu biểu, phạm vi khoa học thích hợp để đi sâu khảo sát Các nhà kinh điển đã chỉ rõ:

Điều đáng chú ý nhất của một tờ báo là ở chỗ nó can dự hằng ngày vào phong trào và có khả năng là người phát ngôn trực tiếp của phong trào, nó phản ánh đầy đủ toàn bộ những sự kiện đang diễn

ra hằng ngày, là mối tác động qua lại sinh động không những giữa nhân dân với báo chí hằng ngày của nhân dân-tất cả những điều

đó tất nhiên sẽ mất đi khi ta xét đến tạp chí Thế nhưng, tạp chí lại

có ưu điểm là nó cho phép xem xét các sự kiện trên một bình diện bao quát hơn và chỉ đi sâu vào sự kiện quan trọng nhất Tạp chí cho phép nghiên cứu một cách tỉ mỉ khoa học những quan hệ kinh

tế tạo nên cơ sở của toàn bộ phong trào chính trị [19, tr.42]

Tạp chí khác với báo, phóng viên, biên tập viên của tòa soạn phải là người xây dựng chương trình, kế hoạch, phát hiện vấn đề, tổ chức lực lượng cộng tác viên thực hiện theo kế hoạch Lực lượng viết bài cho tạp chí phải là những người am hiểu lĩnh vực thông tin, có kiến thức và kinh nghiệm về vấn

đề mà họ tham gia viết bài Bài báo trên tạp chí có hàm lượng khoa học cao, mang tính chuyên khảo Thực hiện những bài báo này chủ yếu là những chuyên gia có thâm niên công tác trong ngành viết

1.1.3 Khái niệm về tổ chức

Theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng năm 2000 thì tổ chức

là làm cho thành một chỉnh thể, có một cấu tạo, một cấu trúc và những chức năng chung nhất định

Theo Đại từ điển tiếng Việt, nhà xuất bản văn hóa thông tin năm 1998 thì tổ chức có ba nghĩa: Thứ nhất, sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung: tổ chức lại các phòng trong cơ quan; tổ chức lại đội ngũ cán bộ Thứ hai, sắp xếp, bố trí để làm cho

có trật tự, nền nếp: tổ chức lại đời sống gia đình; tổ chức lại nề nếp sinh hoạt Thứ ba, tiến hành một công việc theo cách thức, hình thức, trình tự nào: tổ chức hội nghị, tổ chức hôn lễ

Theo Sách tra cứu các mục từ về tổ chức do Nhà xuất bản chính trị quốc gia xuất bản năm 2004, thì tổ chức là hình thức tập hợp, liên kết các thành viên trong xã hội (cá nhân, tập thể) nhằm đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng, lợi ích của các thành viên, cùng nhau hành động vì mục tiêu chung Theo nghĩa là động từ thì tổ chức là việc làm để tập hợp những con người cùng hành động đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của cộng đồng hoặc theo sự chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền để xây dựng cơ cấu bộ máy làm việc, định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, từng cá nhân trong tổ chức, đưa ra khỏi tổ chức những người không còn phù hợp, bổ sung thêm những người còn thiếu, đề ra chương trình, kế hoạch và cách thức hành động của các thành viên để tổ chức đó hoạt động có kết quả

Như vậy, tổ chức bao gồm hai mặt: thứ nhất là tổ chức bộ máy thành một chỉnh thể thống nhất Thứ hai là cách thức, hình thức, trình tự tiến hành một công việc nào đó, tất cả đều nhằm hướng tới mục tiêu đề ra Muốn đạt được mục tiêu đề ra, trong quá trình thực hiện một công việc nhất định, con người đều phải tiến hành cả hai mặt của tổ chức Tổ chức bộ máy và cách thức tiến hành là hai mặt của một quá trình tổ chức không thể tách rời nhau

1.1.4 Khái niệm về cách thức

Theo Từ điển tiếng Việt thì cách thức là hình thức diễn ra của một hành động

Theo Đại từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản văn hóa thông tin năm 1998 thì cách thức là cách, lối thể hiện, hình thức diễn ra hành động nói chung: cách thức làm việc, cách thức trình bày

Như vậy, cách thức là hình thức diễn ra của một hành động có tính mục đích, có kế hoạch, hay nói cách khác là có sự tổ chức một cách khoa học

để đạt hiệu quả cao nhất

- Cách thức tổ chức chuyên mục tạp chí:

Xuất phát từ những khái niệm trên có thể hiểu cách thức tổ chức

chuyên mục trên tạp chí là tiến hành một công việc theo cách thức, hình thức, trình tự nhất định nhằm liên kết các thông tin riêng lẻ thành một chuyên mục thông tin chỉnh thể, chuyên sâu về một vấn đề liên quan đến lĩnh vực thông tin của tạp chí nhằm đáp ứng nhu cầu một nhóm công chúng

Như vậy, cách tổ chức chuyên mục trên tạp chí thể hiện hai nội dung sau: Trước hết, ban biên tập tạp chí phải nghiên cứu những thông tin riêng lẻ để phát hiện ra những điểm chung nhất làm cơ sở cho việc tổ chức chuyên mục Nếu không có những điểm chung nhất giữa các thông tin riêng lẻ thì sẽ không có sự liên kết giữa chúng Đây là nội dung quyết định tổ chức chuyên mục

Khi đã tìm ra điểm chung nhất của những thông tin riêng lẻ thì phải tìm cách thể hiện những thông tin đó thông qua cách trình bày Việc trình bày này phải thể hiện được tính độc lập của chuyên mục trong một số tạp chí

1.2 SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC TRÊN TẠP CHÍ

1.2.1 Tổ chức chuyên mục tạp chí Trong quá trình phát triển của các tạp chí, vấn đề tổ chức các chuyên

mục như thế nào để thông tin trên tạp chí có chiều sâu và thu hút được công chúng- nhóm đối tượng vào tầm ảnh hưởng của mình là vấn đề vừa có ý nghĩa

lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn nghề nghiệp đang được quan tâm

Vấn đề tổ chức các chuyên mục tạp chí không mới nhưng sẽ chẳng bao giờ là cũ Vì sao trên tạp chí lại cần thiết có các chuyên mục ?

Trước tiên đó là ý tưởng từ phía những người làm tạp chí nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin cho đối tượng bạn đọc của mình; nhằm tách bạch, phân tích, cắt nghĩa, lý giải các vấn đề; trả lời kỹ càng những vấn đề đặt ra trong cuộc sống, nhằm định hướng tư tưởng và hành động cho người đọc; kết hợp chặt chẽ tính giáo dục với truyền thống và giải trí…Thực chất hình thành các chuyên mục trên tạp chí là nghệ thuật chuyển tải thông tin để tạo sức cuốn hút bạn đọc…

Có thể hiểu chuyên mục là mục chuyên bàn về một vấn đề nào đó trong những lĩnh vực quan tâm của tạp chí Tổ chức chuyên mục trên tạp chí

là việc xây dựng ý tưởng, tổ chức thực hiện nội dung và hình thức một chuyên mục thông tin chuyên sâu về các vấn đề liên quan đến lĩnh vực thông tin của tạp chí Chuyên mục trên tạp chí cần được thể hiện ổn định dài ngày và được trình bày tách biệt với các thành tố khác trong cơ cấu tổ chức nội dung của một tạp chí

Như vậy, tổ chức chuyên mục trên tạp chí cần đạt được mấy tiêu chí cơ bản sau đây:

Thứ nhất, cần xác định công chúng- nhóm đối tượng của chuyên mục

cần hướng tới là ai; họ đang đặc biệt quan tâm vấn đề gì trong nhu cầu công tác và tiếp nhận thông tin trao đổi, chia sẻ; hay vấn đề cần tháo gỡ trong hoạt động thực tiễn là gì? Vấn đề này đòi hỏi tòa soạn, nhất là biên tập viên chuyên mục cần phải bao quát được vấn đề lý luận, sâu sát thực tiễn, nắm bắt dư luận- sự quan tâm chung trong phạm vi của tạp chí đang cần giải quyết Những sự kiện và vấn đề thời sự đang đặt ra này được nhìn nhận ra sao từ phương diện lý luận và thực tiễn; từ quan điểm chỉ đạo của cấp trên và nhu cầu thực tế của công chúng- nhóm đối tượng cụ thể của tạp chí

Thứ hai, thông tin trong chuyên mục phải mang tính chuyên sâu,

chuyên bàn về những vấn đề liên quan mật thiết đến những vấn đề lý luận và thực tiễn- nội dung thông tin của tạp chí Mỗi tạp chí, tùy theo lĩnh vực quan

tâm mà tổ chức những chuyên mục phù hợp, ví dụ như các chuyên mục của tạp chí Xây dựng Đảng liên quan đến công tác xây dựng Đảng, lĩnh vực chuyên ngành hẹp Những vấn đề đăng trong chuyên mục phải là vấn đề mới,

có thể chưa được xem xét, kết luận, đang còn có nhận thức khác nhau cần đưa lên diễn đàn này để lấy ý kiến của các nhà chuyên môn, các nhà nghiên cứu Những vấn đề đã được xem xét, kết luận đưa vào chuyên mục này sẽ không phù hợp và không bao giờ có ý kiến trao đổi

Thứ ba, trình bày tách biệt với các thành tố khác trong số tạp chí, về

hình thức trình bày, kiểu chữ…Chuyên mục được trình bày độc lập với các chuyên mục khác trong cùng một số tạp chí để bạn đọc dễ tìm kiếm, tra cứu Nếu không có sự tách biệt thì bạn đọc sẽ khó khăn trong việc nhận diện và khó có thể phân biệt đâu là thông tin đã được kiểm chứng, đâu là thông tin nghiên cứu, tham khảo

Thứ tư, cần thiết lập đường dây(đường link) phản hồi cho chuyên mục,

cũng như nguyên tắc và cách thức xử lý thông tin phản hồi phù hợp

Bất kỳ một tờ báo, tạp chí nào cũng đều thực hiện mục đích là định hướng dư luận xã hội; bên cạnh đó còn có mục đích thực hiện những vấn đề

cụ thể mà từng tờ báo, tạp chí hướng tới như tổ chức nội dung tờ báo cho ai đọc? Bao nhiêu phần trăm số công chúng sẽ quan tâm đến nội dung của số tạp

chí sắp xuất bản; nội dung đó có tác dụng gì đối với công chúng

Để giữ đúng định hướng, mỗi cơ quan báo chí căn cứ chương trình kế

hoạch công tác của cơ quan chủ quản, chủ động xây dựng chương trình kế hoạch công tác hằng năm, tháng, quý, tháng để chủ động viết bài, đặt bài, biên tập, tổ chức các chuyên trang, chuyên mục, đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng

Theo hướng dẫn sử dụng phần mềm Tạp chí mở (OJS) :" Khi thiết lập một chuyên mục, tổng biên tập cần nhập một thông báo về chính sách đối với chuyên mục đó mà bạn đọc và độc giả có thể đọc được trong mục chính

sách chuyên mục ở trang giới thiệu tạp chí Thông tin này nên mô tả phạm vi của chuyên mục và loại bài viết cần cho chuyên mục Thông tin đó cũng cần nói rõ các bài nộp cho chuyên mục có được phản biện chuyên gia và lập chỉ mục không, liệu chuyên mục có mở đối với mọi bài nộp hay chỉ dành cho bài viết đặt hàng (hoặc chỉ dành cho biên tập viên), độ dài tối đa của bài viết…"

Có thể khẳng định: tổ chức chuyên mục trên tạp chí là việc xây dựng ý tưởng, tổ chức thực hiện nội dung và hình thức một chuyên mục thông tin chuyên sâu về các vấn đề liên quan đến lĩnh vực thông tin của tạp chí Chuyên mục trên tạp chí cần được thể hiện ổn định dài ngày và được trình bày tách biệt với các thành tố khác trong cơ cấu tổ chức nội dung của một tạp chí

1.2.2 Xuất phát từ nhu cầu thông tin, tuyên tuyền Thông tin là chức năng của truyền thông đại chúng nói chung và báo

chí nói riêng Báo chí ra đời và phát triển trước hết là nhằm thỏa mãn ngày càng cao nhu cầu thông tin của con người và xã hội Thông tin là nhu cầu sống còn, nhu cầu phát triển của con người và xã hội Xã hội càng phát triển thì nhu cầu thông tin càng cao Với nội dung thông tin có định hướng đúng đắn, chân thật, có sức thuyết phục, báo chí có khả năng hình thành dư luận xã hội, điều chỉnh hành vi xã hội phù hợp với vận động của hiện thực theo những chiều hướng có chủ định Trong quá trình đáp ứng nhu cầu ấy, bản thân báo chí cũng phát triển không ngừng

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi báo chí là công tác chính trị, hoạt động báo chí thực sự là hoạt động chính trị, công tác báo chí là công tác chính trị Ngay tổ chức Hội nhà báo, nơi tập hợp đội ngũ những người làm báo, Bác Hồ coi đó trước hết là tổ chức chính trị Tại Đại hội lần thứ II Hội Nhà báo Việt Nam họp tại Hà Nội, ngày 16-4-1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định

Nói về hội nhà báo Đó là một tổ chức chính trị và nghiệp vụ Nhiệm

vụ của Hội là phải làm cho hội viên đoàn kết chặt chẽ, giúp đỡ nhau

để nâng cao trình độ nghiệp vụ chính trị Có như thế thì Hội Nhà báo mới làm tròn nhiệm vụ của mình và những người làm báo mới

phục vụ tốt nhân dân, phục vụ cách mạng [19, tr.414]

Như vậy, theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí phải

thực sự là công cụ sắc bén của Đảng Báo chí muốn thực hiện chức năng của mình phải tuyệt đối phục tùng đường lối chính trị của Đảng, nắm vững đường lối chính trị của Đảng, coi đường lối đó là của chính mình để tuyên truyền, cổ động, tổ chức thực hiện đường lối đó

Cùng với các hoạt động lý luận, tổ chức, công tác tư tưởng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các chính đảng, các hệ thống xã hội cũng như các giai cấp nắm quyền lãnh đạo trong xã hội Mục đích của công tác tư tưởng là nhằm tác động vào ý thức xã hội, hình thành một hệ tư tưởng thống trị với những định hướng nhất định Trên phạm vi toàn xã hội, nhiệm vụ đặt ra cho công tác tư tưởng chính là liên kết những thành viên riêng rẽ của xã hội thành một khối thống nhất trên cơ sở một lập trường chính trị chung, thái độ trách nhiệm tích cực nhằm thực hiện những mục tiêu đặt ra Cho nên việc tác động

có định hướng vào ý thức của nhân dân chính là tác động có định hướng một cách gián tiếp vào tiến trình lịch sử

Báo chí của Đảng có vai trò to lớn trong việc tham gia quản lý chính

hệ thống chính trị của đất nước, bao gồm hệ thống đảng cầm quyền, hệ thống nhà nước, các tổ chức, đoàn thể chính trị-xã hội Nhờ có hệ thống các phương tiện thông tin đại chúng, Đảng tiến hành công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho các đảng viên và quần chúng, tuyên truyền các quan điểm chính sách và quyết định, tạo nên sự thống nhất về tư tưởng và hành động trong nội bộ Đảng, hình thành một kênh liên hệ giữa Đảng với nhân dân lao động Các nhà

nghiên cứu về báo chí đã chỉ rõ:" Có thể coi báo chí là chiếc " hàn thử biểu"

của xã hội mà qua đó, Đảng và Nhà nước có thể thấy được tình hình xã hội, tâm tư, thái độ của quần chúng nhân dân, trạng thái hoạt động của các tổ chức đảng ở địa phương" [21, tr 116]

Ở phương diện khác, báo chí của Đảng có khả năng to lớn trong cuộc đấu tranh tư tưởng nhằm bảo vệ Đảng, bảo vệ và khẳng định con đường phát triển xã hội chủ nghĩa

1.2.3 Xuất phát từ nhu cầu của chủ thể tuyên truyền là các ban đảng

Báo chí có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội Xã hội càng phát

triển thì vai trò của báo chí càng quan trọng Theo Lê nin:" Báo chí là trận địa

ban đầu, từ đó Đảng sẽ tiến hành cuộc đấu tranh với đối thủ của mình bằng

vũ khí tương xứng Báo hàng ngày là công cụ tuyên truyền cổ động quần chúng không có gì thay thế được" [46, tr.18]

Báo chí không chỉ là người tuyên truyền tập thể và cổ động tập thể

mà là người tổ chức tập thể Hoạt động tuyên truyền của báo chí cách mạng trước hết là truyền bá những tri thức của chủ nghĩa Mác-Lê nin, thế giới quan khoa học cuả chủ nghĩa xã hội Để tiến hành thành công cách mạng xã hội chủ nghĩa, một nhiệm vụ hàng đầu là phải làm cho hệ tư tưởng Mác-Lê nin trở thành hệ tư tưởng của toàn dân Đó là cơ sở không thể thiếu được để động viên thuyết phục, tổ chức các thành viên trong xã hội tham gia giải quyết các nhiệm vụ chung của đất nước và mỗi địa phương, đơn vị Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, phần mục tiêu

tổng quát, Đảng ta xác định rõ:" Từ nay đến khoảng giữa thế kỷ XXI, toàn

Đảng, toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa"

Để thực hiện được mục tiêu đề ra, đảm đương vai trò lãnh đạo, Đảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, phải thường xuyên tự đổi

mới, tự chỉnh đốn, ra sức nâng cao trình độ trí tuệ, năng lực lãnh đạo:" Đảng

cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội Đảng lãnh đạo bằng Cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên" [19, tr.80]

Đảng có nhiều phương thức để lãnh đạo cán bộ, đảng viên và nhân dân thực hiện mục tiêu đề ra; trong đó có phương thức lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền Tuyên truyền nhằm tác động vào nhận thức, thay đổi hành vi, đi đến thống nhất nhận thức và hành động của đối tượng tiếp nhận Mục tiêu chung của tuyên truyền là phát huy lòng yêu nước, vì độc lập dân tộc, lợi ích của đất nước, làm cho nhân dân hiểu rõ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước để thực hiện Trong bài Cần phải xem báo đảng đăng trên

báo Nhân Dân ngày 24-6-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:" Tờ báo

đảng như là những lớp huấn luyện giản đơn, thiết thực và rộng khắp Nó dạy bảo chúng ta những điều cần biết làm về tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo và công tác Hàng ngày nó giúp nâng cao trình độ chính trị và năng suất công tác của chúng ta"[21, tr.315]

Báo chí đã bám sát thực tiễn, phát hiện, phản ánh, cổ vũ các phong trào cách mạng của quần chúng; tham gia tích cực trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái của các thế lực thù địch, cơ hội chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; góp phần tổng kết thực tiễn, trên cơ sở đó khẳng định tính đúng đắn, tính khoa học của đường lối đổi mới, mở cửa, hội nhập quốc tế theo định hướng xã hội chủ

nghĩa của Đảng cộng sản Việt Nam Điều 1, Luật Báo chí quy định:" Báo chí

ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân"

Trong công tác lãnh đạo thì khâu tổ chức thực hiện rất quan trọng, quyết định đến chất lượng, hiệu quả của các nghị quyết, chỉ thị…Do vậy, Đảng phải lập ra tổ chức bộ máy để thực thi là các cơ quan tham mưu từ Trung ương đến địa phương Ở Trung ương có các ban: Tổ chức, Kiểm tra, Dân vận, Tuyên giáo, Đối ngoại, Văn phòng làm nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ

Chính trị, Ban Bí thư trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Mỗi ban đảng ở trung ương có chức năng, nhiệm vụ khác nhau được Bộ Chính trị quy định cụ thể Ví dụ Ban Tuyên giáo trung ương với chức năng là

cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong công tác xây dựng Đảng về chính trị,

tư tưởng, về chủ trương, quan điểm và chính sách của Đảng trong lĩnh vực tuyên truyền, báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ, khoa học-công nghệ, giáo dục, đào tạo và một số lĩnh vực xã hội; đồng thời là cơ quan chuyên môn-nghiệp vụ về lĩnh vực các công tác này của Đảng; Ban Tổ chức Trung ương với chức năng là cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương và các chính sách lớn thuộc các lĩnh vực tổ chức, cán bộ, đảng viên, bảo vệ chính trị nội bộ trong hệ thống chính trị; đồng thời là cơ quan chuyên môn-nghiệp vụ về tổ chức, cán bộ, đảng viên, bảo vệ chính trị nội bộ của Trung ương; Ban Dân vận Trung ương là cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp

và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương, chính sách và giải pháp lớn về công tác dân vận; Ủy ban Kiểm tra Trung ương là cơ quan kiểm tra, giám sát chuyên trách của Ban Chấp hành Trung ương, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn được quy định trong Điều lệ Đảng; tham mưu giúp Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư chỉ đạo thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng Mỗi ban của Đảng đều có một hoặc một số tạp chí làm nhiệm vụ tuyên truyền về thực hiện nhiệm vụ chính trị của ban, lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của toàn ngành Hằng năm, các ban đảng ở Trung ương đều có chương trình kế hoạch cụ thể để thực hiện nhiệm vụ do Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư giao Bám sát chương trình, kế hoạch công tác của ban (cơ quan chủ quản) và Ban Tuyên giáo Trung ương (cơ quan lãnh đạo báo chí của Đảng), mỗi tạp chí chủ động xây dựng kế hoạch tuyên

truyền hằng năm, hằng tháng, có bổ sung, điều chỉnh phù hợp với thực tế tình hình, diễn biến các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước

Trên cơ sở kế hoạch công tác của cơ quan chủ quản, các tạp chí cụ thể hóa thành các chuyên trang, chuyên mục thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền đạt mục đích, yêu cầu đề ra Ví dụ: Năm 2010 là năm diễn ra Đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội lần thứ XI của Đảng, đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, các tạp chí Xây dựng Đảng, Kiểm Tra, Dân Vận bên cạnh việc duy trì các chuyên mục sẵn có, đều mở thêm chuyên mục Tiến tới Đại hội lần thứ XI của Đảng để tuyên truyền về sự kiện quan trọng này Thực hiện chỉ đạo của Ban Tuyên giáo Trung ương về tăng cường tuyên truyền thực hiện Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, từ tháng 10-2008 đến nay, các tạp chí đều mở chuyên mục Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để tuyên truyền về sự kiện này

Có thể khẳng định, bám sát nhiệm vụ chính trị của các ban đảng, các tạp chí chủ động xây dựng chương trình kế hoạch tuyên truyền hằng năm, quý, tháng là việc làm cần thiết của tạp chí các ban đảng; nó giúp cho các tạp chí chủ động thông tin tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội và đúng tôn chỉ, mục đích

1.2.4 Xuất phát từ nhu cầu công chúng là những người tham gia làm công tác xây dựng đảng

Công chúng là một trong những yếu tố quyết định sự sống còn của mỗi tờ báo, tạp chí Một tờ báo, tạp chí nếu chỉ in ra mà không biết có bao nhiêu người đọc, họ là ai, đọc những gì, không đọc những gì thì tờ báo, tạp chí đó khó có khả năng phát triển; việc xuất bản, phát hành thậm chí còn gây lãng phí, tiền bạc của nhà nước; hay nói cách khác, công chúng không tiếp nhận thông tin của báo, tạp chí thì những thông tin đó chỉ là thông tin tiềm năng mặc dù tờ báo, tạp chí đó số lượng phát hành lớn Báo chí phương Tây coi số lượng phát hành là một trong những tiêu chí về sự hấp dẫn đối với công

chúng Ở nước ta không đơn giản như vậy Trong điều kiện nào đó, báo, tạp chí có thể có số lượng phát hành lớn nhưng nội dung chưa chắc đã hấp dẫn và không được công chúng tiếp nhận, nhất là đối với một số báo, tạp chí được bao cấp về kinh phí đặt mua

Muốn quản lý tốt công tác biên tập, trước hết đòi hỏi tổng biên tập phải biết nguyện vọng và nhu cầu của từng nhóm độc giả, thính giả, tình hình cạnh tranh trên thị trường truyền thông và khả năng biên tập của cơ sở mình Các dữ liệu này người ta có thể thu thập nhờ các kết quả điều tra công chúng và thị trường Trên cơ sở đó, ban biên tập mới có khả năng lập các kế hoạch với mục tiêu thỏa mãn các nguyện vọng và yêu cầu của các đối tượng công chúng [30, tr 154-155]

Trong nghiên cứu truyền thông trên thế giới, nghiên cứu công nhóm đối tượng tiếp nhận được coi là khâu công việc cơ bản, quan trọng đầu tiên và là cuối cùng Khâu đầu tiên là nghiên cứu ban đầu, khâu cuối cùng là nghiên cứu phản hồi Nó có vai trò rất quan trọng, quyết định năng lực và hiệu quả truyền thông-vận động xã hội Đây cũng là khâu mà trong hoạt động báo chí-truyền thông nước ta lâu nay chưa được quan tâm thích đáng Đổi mới nội dung của tờ báo, tạp chí hoặc chuyên mục thì khâu đầu tiên và khâu cuối cùng đều phải xuất phát từ công chúng Nhà báo là cầu nối giữa tòa soạn với công chúng thông qua các tác phẩm báo chí Việc xây dựng kế hoạch, phân công và tổ chức thực hiện đều phải được cân nhắc thận trọng và phải tương thích với điều kiện thực tế của cơ quan báo chí Người tiếp nhận-công chúng có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là đối tượng tác động, chi phối, mà còn là lực lượng xã hội quyết định vai trò, vị trí xã hội của các sản

chúng-phẩm truyền thông:" Sức mạnh của tờ báo, trước hết thể hiện ở sức mạnh của

công chúng, sức mạnh của dư luận xã hội mà nó tạo ra được" [19, tr 263]

Khi nói đến công chúng, nên chú ý các bình diện số lượng công chúng thể hiện ở số lượng phát hành của báo in, số lượng truy cập của báo mạng

điện tử, số lượng khán giả xem truyền hình…"Mặt khác, chú ý đến chất

lượng, tức là trình độ, vai trò, vị thế xã hội của công chúng- nhóm đối tượng Trên thế giới, có những tạp chí với số lượng phát hành không lớn, nhưng đã

và đang chi phối dư luận xã hội, đặc biệt là thị trường- giá cả" [12, tr 201]

Nghiên cứu ban đầu về công chúng-nhóm đối tượng (gọi là nghiên

cứu ban đầu), là công việc cơ bản, chủ yếu nhằm tìm hiểu nhu cầu, nguyện vọng, sở thích, thị hiếu, mong đợi…để xúc tiến chiến dịch truyền thông Mỗi

tờ báo, tạp chí đều có những đối tượng công chúng khác nhau, với nhu cầu và khả năng tiếp nhận thông tin khác nhau Cũng là thông tin trên một tờ nhật báo chính trị xã hội, nhà lãnh đạo có cách tiếp nhận thông tin khác một người dân lao động; một nhà nghiên cứu khoa học tiếp nhận thông tin khác hẳn với một người công nhân Công chúng của những tờ báo chuyên về các vấn đề xã hội khác với công chúng của những tờ tạp chí chuyên về các vấn đề kinh tế, khoa học-kỹ thuật

Có thể khẳng định đối tượng công chúng báo chí rất đa dạng Tổ chức nội dung tạp chí cần xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ để xem xét đối tượng công chúng, từ đó tìm ra phương thức hợp lý để tiếp cận đáp ứng đúng và trúng nhu cầu công chúng mà báo, tạp chí hướng đến

Nội dung nghiên cứu ban đầu trên ba bình diện:

- Thứ nhất: Nghiên cứu nhân khẩu học xã hội: chủ yếu là cán bộ, nhân

viên trong 4 ban đảng và tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên

- Thứ hai: Nghiên cứu thực trạng nhận thức, thái độ, hành vi của công

chúng Các tạp chí hiện nay có nhiều bạn đọc khác nhau nhưng chủ yếu là những người làm công tác xây dựng đảng: công tác tổ chức, cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát, công tác dân vận, công tác tuyên giáo- những "người trong cuộc", đa số có kiến thức, kinh nghiệm, có trình độ học vấn cao, hiểu biết sâu

về thực tiễn xây dựng Đảng Họ tìm đến tạp chí với mong muốn có thêm những thông tin thiết thực, bổ ích phục vụ cho công tác chuyên môn, cụ thể là

những thông tin về công tác xây dựng Đảng, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; công tác tuyên giáo, công tác dân vận của Đảng, của mỗi địa phương, đơn vị trong phạm vi cả nước để từ đó vận dụng vào thực tiễn địa phương, đơn vị mình

- Thứ ba: Nghiên cứu thói quen, sở thích của công chúng-nhóm đối

tượng trong việc tiếp nhận các sản phẩm truyền thông

Nhóm công chúng của tạp chí các ban đảng tìm đến tạp chí với mong muốn cập nhật thông tin thời sự của ngành, nhất là những thông tin mang tính chất chỉ đạo, phục vụ cho công tác Vào khoảng thời gian từ 15 đến 20 hằng tháng, các tạp chí đều được phát hành thông qua hệ thống bưu điện đến với công chúng Công chúng tìm đến các tạp chí không phải để giải trí hoặc thư giãn như các ấn phẩm khác Với câu hỏi: đồng chí có thường xuyên đọc tạp chí không? Số người được hỏi trả lời là thường xuyên tỷ lệ như sau (Tạp chí Dân Vận: 22,7%, Kiểm tra: 36,7%, Tuyên giáo:19,54%, Xây dựng Đảng: 45,98%)

Phát biểu tại cuộc Hội thảo nâng cao tính hấp dẫn, tính định hướng trên tạp chí Xây dựng Đảng, đồng chí Đỗ Xuân Định, Tổng biên tập đã nêu

rõ:" Để hấp dẫn, tạp chí phải được thiết kế ( chuyên mục, chủ đề, đề tài…),

trình bày (tiêu đề, kiểu chữ, chia cột, dàn trang, màu sắc…)một cách sinh

động, đa dạng, bắt mắt theo quy luật chung về cái đẹp" [50, tr.7]

Xuất phát từ ba bình diện trên, cần phải có sự phân chia, tổ chức sắp xếp nội dung thông tin theo từng chuyên đề, chuyên mục khác nhau để công chúng dễ lựa chọn trong việc tiếp nhận Nếu không tổ chức thành chuyên trang, chuyên mục thì công chúng sẽ không biết đâu là thông tin mình cần tìm, đâu là thông tin không cần tìm; những thông tin cần tìm lại không thấy và ngược lại Có khi cả một tờ báo, tạp chí công chúng chỉ đọc duy nhất có một chuyên mục Mặt khác, do sức ép về thời gian nên bạn đọc không thể đọc hết một cuốn tạp chí mà chỉ đọc những thông tin liên quan đến công việc của mình; nên cần có sự phân chia thành các chuyên mục

Bạn đọc của tạp chí các ban đảng ngày nay đòi hỏi được thông tin nhiều chiều, phân tích, lý giải sâu sắc, thẳng thắn, có sức thuyết phục về bản chất của những sự việc, sự kiện, vấn đề đang đặt ra với một cái nhìn mới mẻ, trí tuệ, mở rộng dân chủ Độc giả các tạp chí có nhu cầu được tiếp cận những tri thức, kinh nghiệm về công tác xây dựng đảng, giúp tháo gỡ những khó khăn, giải đáp những vấn đề đặt ra trong công tác hằng ngày Đồng thời những ý kiến nhiều chiều, phản biện của nhân dân đối với các chủ trương, chính sách, nghị quyết, chỉ thị của cấp trên cũng được thông tin đa dạng, phong phú Chọn trúng các chủ đề, đề tài, giải đáp trúng những vấn đề bạn đọc đang quan tâm trong thực tiễn đổi mới chỉnh đốn Đảng, mở rộng và phát huy dân chủ, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, những vấn đề mới phát sinh và cả những vấn đề tồn tại nhưng chưa được lý giải, xử lý có hiệu quả; cả những vấn đề chung có tính nguyên tắc và những vấn đề cụ thể mà những người làm công tác xây dựng Đảng đang phải đối mặt hằng ngày Thông tin kịp thời, đầy đủ những vấn đề này sẽ đem lại cho bạn đọc nhận thức đúng và sâu sắc về Đảng ta, về sự nghiệp cách mạng của Đảng; thôi thúc bạn đọc suy nghĩ và hành động một cách nhiệt tình, sáng tạo, khoa học; đoàn kết toàn Đảng, toàn dân, vì mục tiêu, lý tưởng cao đẹp: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Hằng năm, các tạp chí đều tổ chức phát phiếu điều tra, trưng cầu ý kiến bạn đọc Có thể nói trưng cầu ý kiến bạn đọc là cách đi " ngắn nhất" giúp mỗi cơ quan báo chí cải tiến nội dung, hình thức tờ báo, tạp chí của mình Mỗi năm có hàng ngàn ý kiến bạn đọc đóng góp cho tạp chí thật sự có ích, giúp những người làm tạp chí nhận định đúng hơn về những việc mình đã làm trong năm, rút kinh nghiệm và đề ra chương trình phấn đấu nâng cao chất lượng tạp chí, luôn đảm bảo định hướng và ngày càng hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu bạn đọc Việc trưng cầu ý kiến bạn đọc để đánh giá chung về chất lượng các tạp chí hằng năm thông qua đánh giá cụ thể chất lượng các chuyên mục

Bởi các chuyên mục trên tạp chí vừa thể hiện tính chuyên sâu, vừa mang tính

đa dạng, phong phú trong việc hướng dẫn, tuyên truyền về công tác xây dựng đảng trên các mặt Do vậy, ý kiến đánh giá, nhận xét của bạn đọc về các chuyên mục có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc

Có thể khẳng định: xuất phát từ nhu cầu công chúng là những người làm công tác xây dựng Đảng và một số ít nhóm công chúng khác, phải tổ chức nội dung các tạp chí ban đảng thành những chuyên trang, chuyên mục khác nhau vừa để đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo của các ban đảng đối với hoạt động của ngành, đồng thời đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng

Có xác định rõ đối tượng phục vụ mới xây dựng được nội dung tuyên truyền phù hợp với đối tượng, từ đó xác định các trang nội dung và dung lượng của từng trang cho phù hợp Đồng thời, xác định rõ đối tượng phục vụ của tờ tạp chí để có tác phẩm báo chí phù hợp với trình độ tâm lý của đối tượng phục vụ Việc xác định rõ đối tượng phục vụ để có biện pháp thể hiện cả về nội dung, hình thức tờ tạp chí cho phù hợp, đây là vấn đề mấu chốt có tính nguyên tắc trong quá trình làm báo

Việc xác định rõ công chúng làm cho tờ tạp chí luôn tuân thủ đúng tôn chỉ, mục đích của mình Tuyên truyền, phản ánh những sự kiện mà đối tượng phục vụ quan tâm, không xa đà vào những vụ việc mang tính giật gân, câu khách Việc xác định rõ đối tượng phục vụ là nguyên tắc sống còn của mỗi tờ báo, tạp chí

Trong quá trình làm Luận văn chúng tôi đã tiến hành điều tra công chúng Số phiếu phát ra 415, phiếu, thu về 348 phiếu Kết quả điều tra chúng tôi sẽ lần lượt trình bày trong từng mục của Luận văn(xem phụ lục 6)

Công chúng của các tạp chí là những người làm công tác xây dựng Đảng ở các ban của Đảng ở các cấp Họ đọc các tạp chí để tìm kiếm những thông tin liên quan đến nghiệp vụ của ngành, phục vụ công tác Thông tin trên chuyên mục Nghiên cứu-trao đổi kinh nghiệm phải thể hiện được tính đặc thù

của mỗi tạp chí Việc tuyên truyền phải bám sát những vấn đề thời sự của ngành, nhất là những vấn đề còn có những vướng mắc, khó khăn trong tổ chức thực hiện, thông qua nghiên cứu, trao đổi, đề xuất, kiến nghị biện pháp tháo gỡ Mỗi ban của Đảng đều có một hoặc 2 tạp chí để hướng dẫn, trao đổi nghiệp vụ cho cán bộ, công nhân viên của toàn ngành Thông qua diễn đàn này, các cán bộ, công chức trao đổi nghiệp vụ, làm sáng tỏ những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đề xuất, kiến nghị giải pháp thực hiện Nhận định này phù hợp với câu hỏi chúng tôi đưa ra: Theo đồng chí đánh giá, những thông tin chuyên mục Nghiên cứu-trao đổi có thực sự giúp ích cho đồng chí trong công tác? Đã có 45,69% người trả lời tương đối hữu ích

1.3 SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM TRÊN TẠP CHÍ CÁC BAN ĐẢNG

- Nghiên cứu-trao đổi là gì?

- Theo Từ điển tiếng Việt: nghiên cứu là xem xét, tìm hiểu kỹ lưỡng

để nắm vững vấn đề, giải quyết vấn đề hay để rút ra những hiểu biết mới Nghiên cứu tình hình Nghiên cứu chính sách Nghiên cứu khoa học

Trao đổi có hai nghĩa:

Thứ nhất: Chuyển qua lại cho nhau những vật tương đương nào đó

(nói khái quát) Trao đổi thư từ Trao đổi hàng hóa Trao đổi tù binh

Thứ hai: Trao đổi ý kiến (nói tắt) Có vấn đề cần trao đổi

Theo Đại Từ điển tiếng Việt: nghiên cứu là xem xét, làm cho nắm vững vấn đề để nhận thức, tìm cách giải quyết: nghiên cứu tình hình, nghiên cứu khoa học

Trao đổi có hai nghĩa

Thứ nhất: Chuyển qua lại cho nhau những vật tương đương nào đó:

trao đổi sách báo, trao đổi hàng hóa, trao đổi thư từ

Thứ hai: Bàn bạc ý kiến với nhau: còn nhiều điểm cần phải trao đổi thêm

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: nghiên cứu ứng dụng là hoạt động khoa học nhằm vận dụng tri thức cơ bản vào những mục đích thực tiễn của con người, cụ thể là tìm biện pháp, phương thức, hình thức sử dụng tri thức lý thuyết vào thực tiễn nhằm thỏa mãn các nhu cầu của con người, của

xã hội Kết quả của nghiên cứu ứng dụng thể hiện ở các đề xuất, các phương pháp, dự án thiết kế, các phúc trình khoa học kỹ thuật…với lời giải cụ thể cho những vấn đề thực tiễn đặt ra

Các định nghĩa trên đều có chung một điểm thống nhất là: nghiên cứu-trao đổi là xem xét, nắm vững vấn đề, có sự bàn bạc, trao đổi ý kiến với nhau để đi đến thống nhất nhận thức chung Từ các định nghĩa trên có thể đi đến một nhận xét: nghiên cứu-trao đổi là hoạt động khoa học nhằm vận dụng những tri thức đã có vào việc giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, từ

đó rút ra những kết luận để đi đến thống nhất nhận thức và hành động

Chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" ra đời là nhằm gợi mở, nêu vấn

đề để trao đổi giữa các ý kiến khác nhau, thậm chí trái ngược nhau, qua đó góp phần làm sáng tỏ những quan điểm, đường lối của Đảng, khuyến khích tìm tòi, sáng tạo, nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn Những vấn đề mới nảy sinh chưa được kết luận, những vấn đề còn có ý kiến khác nhau nhưng tạp chí có chính kiến của mình trên cơ sở thực tiễn và lý luận để định hướng, dự báo hoặc cảnh tỉnh Thông qua nghiên cứu-trao đổi, đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề thực tiễn đang đặt ra

Trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, một số chủ trương, chính sách, nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước còn bất cập so với thực tiễn; hoặc những vấn đề còn có khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện tại cơ sở cần được nghiên cứu-trao đổi để làm rõ, thống nhất nhận thức trong toàn Đảng Thông qua việc nghiên cứu-trao đổi trên tạp chí, nhiều vấn đề nảy sinh từ thực tiễn được làm sáng tỏ, góp phần bổ sung lý luận; chuyên mục là diễn đàn thông tin nhiều chiều, phân tích, lý giải

sâu sắc, thẳng thắn, có sức thuyết phục về bản chất của những sự việc, sự kiện, vấn đề đang đặt ra với một cái nhìn mới mẻ, trí tuệ, mở rộng dân chủ Chuyên mục tạo điều kiện, cơ hội cho đảng viên được bày tỏ các kiến nghị, nguyện vọng chính đáng với Đảng, với Nhà nước, với tổ chức đảng các cấp Để chuẩn bị cho đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí Kiểm tra đã nêu lên một số vấn đề liên quan đến sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng như: Có nên giao thẩm quyền xử lý kỷ luật cho ủy ban kiểm tra hay để cấp ủy thực hiện theo hướng: " Cấp ủy nào quản lý cán bộ, đảng viên thì cấp ủy đó có quyền quyết định kỷ luật cán bộ, đảng viên; hoặc vấn đề đại hội chủ trương trực tiếp bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư Mặt được và chưa được của chủ trương này, nhất là những hạn chế diễn ra tại đại hội cấp cơ sở; trong bối cảnh hiện nay, nếu bầu trực tiếp bí thư, phó bí thư mà không có số dư, không có tranh cử thì vẫn hình thức Nếu có số dư, có tranh cử

để cho đại biểu lựa chọn thì rõ ràng đây là một cách thực hành, mở rộng dân chủ trong Đảng Trên diễn đàn này đã có nhiều ý kiến xác đáng, phân tích lật đi lật lại vấn đề và qua đó đã kiến nghị với Đại hội lần thứ XI có nên sửa đổi, bổ sung vấn đề này trong Điều lệ Đảng hay không

Trong bài:" Nâng cao chất lượng nội dung, hình thức các ấn phẩm

báo, tạp chí của Đảng là yếu tố cơ bản để tăng số lượng bạn đọc" của Tiến sĩ

Hồng Vinh, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã nêu rõ

Các báo, tạp chí cần tiếp tục đổi mới hơn nữa tư duy làm báo, tạp chí theo hướng bám sát nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước, phản ánh sinh động, đa dạng hơn nữa công cuộc đổi mới, hội nhập

về chiều rộng và chiều sâu; góp sức tổng kết thực tiễn, nghiên cứu

lý luận về những vấn đề cơ bản đặt ra trong thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [38, tr.16]

Thông qua việc nghiên cứu-trao đổi góp phần củng cố, tăng cường sự thống nhất về tư tưởng, chính trị trong Đảng, sự đồng thuận về chính trị và

tinh thần trong nhân dân; giữ vững và mở rộng trận địa tư tưởng của Đảng, bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm đường lối của Đảng

Do chỗ tạp chí mang tính chất nghiên cứu-trao đổi và hướng dẫn nghiệp vụ, nên các bài viết đăng tải trên tạp chí không nhất thiết phải là những vấn đề đã chín muồi hoặc đã được khẳng định khoa học mà có thể có những bài viết với chủ đích chỉ nhằm " xới vấn đề" hoặc trao đổi mang tính chất học thuật, tham khảo theo những quan điểm khác nhau [27, tr.164]

Có thể khẳng định chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" trên tạp chí các ban đảng thời gian qua thực sự là diễn đàn bổ ích, thiết thực để cán bộ: dân vận, tuyên giáo, tổ chức, kiểm tra và các tổ chức đảng, đảng viên và những người quan tâm đến công tác xây dựng đảng trao đổi, thảo luận, phản biện đã góp phần hoàn thiện chủ trương, đường lối, chính sách, nghị quyết, chỉ thị của Đảng Kết quả của nghiên cứu-trao đổi là đem lại cho công chúng nhận thức đúng và sâu sắc về Đảng, về sự nghiệp cách mạng của Đảng, thôi thúc họ suy nghĩ và hành động một cách nhiệt tình, sáng tạo, khoa học, tạo không khí đoàn kết trong toàn Đảng, toàn dân vì mục tiêu lý tưởng cao đẹp: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

1.3.1 Lịch sử phát triển tạp chí các ban đảng

Hiện nay, ở Trung ương có các ban: Dân Vận, Tổ chức, Kiểm tra, Tuyên Giáo, Đối ngoại, Văn phòng Trong bộ máy tổ chức của các ban đảng Trung ương đều có một cơ quan ngôn luận của mỗi ban, đó là những tạp chí có tính nghiệp vụ và hướng dẫn nghiệp vụ công tác đảng Trong đó, các tạp chí như: Tạp chí Kiểm tra(Ủy ban Kiểm tra Trung ương), Tạp chí Dân vận (Ban dân vận Trung ương), Tạp chí Tuyên giáo in, Tạp chí Tuyên giáo điện tử, Tạp chí Báo cáo viên-Trung tâm thông tin công tác tuyên giáo, Tạp chí Thông tin đối ngoại của Ban chỉ đạo thông tin đối ngoại( Ban

Tuyên giáo Trung ương), Tạp chí Xây dựng Đảng in, Tạp chí Xây dựng Đảng điện tử (Ban Tổ chức Trung ương), Tạp chí Đối ngoại ( Ban đối ngoại Trung ương ), Tạp chí Văn phòng cấp ủy (Văn phòng Trung ương),

có hoạt động thực sự theo tính chất của một cơ quan báo chí(ấn phẩm xuất bản định kỳ, phát hành rộng rãi qua hệ thống bưu điện và tổ chức ngành dọc), có bộ máy tương ứng là một cơ quan báo chí Bên cạnh việc xuất bản tạp chí một số ban còn xuất bản bản tin lưu hành nội bộ như: Bản tin bảo

vệ chính trị nội bộ, thông tin công tác tư tưởng…Trong phạm vi khảo sát của Luận văn này, người viết chỉ đề cập đến những tạp chí in gồm: Dân Vận, Kiểm tra, Tuyên Giáo, Xây dựng Đảng mà đối tượng nghiên cứu là chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" hoặc chuyên mục Nghiên cứu-trao đổi kinh nghiệm và bước đầu coi 4 tạp chí này hợp thành hệ thống tạp chí các ban đảng

1.3.2 Tôn chỉ mục đích tạp chí các ban đảng

Tôn chỉ mục đích của 4 tạp chí cơ bản là: tuyên truyền, phổ biến những quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các nghị quyết, chỉ thị, quy định, hướng dẫn; phổ biến kinh nghiệm về công tác dân vận, kiểm tra, tổ chức-cán bộ, tuyên giáo

1.3.3 Chức năng, nhiệm vụ tạp chí các ban đảng

Trong chức năng, nhiệm vụ của các tạp chí của các ban đảng Trung ương đều quy định các nội dung cơ bản:

- Tuyên truyền, phổ biến quan điểm, lý luận Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về công tác các mặt trong công tác xây dựng Đảng; gắn liền với chức năng, nhiệm vụ từng ban đảng, các tạp chí có nhiệm

vụ tuyên truyền, phổ biến quan điểm, đường lối của Đảng trên các lĩnh vực đó

- Nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, cung cấp thông tin cần thiết

về các lĩnh vực công tác xây dựng Đảng nhằm nâng cao nhận thức, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ trong hệ thống tổ chức của Đảng Cụ thể đối

với các tạp chí, đó là các lĩnh vực: xây dựng Đảng về tư tưởng văn hóa, tổ chức-cán bộ của hệ thống chính trị; khoa giáo (bao gồm khoa học -công nghệ, giáo dục -đào tạo, sức khỏe, giới trí thức khoa học), chủ trương, chính sách và giải pháp lớn về công tác dân vận và về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng

- Giới thiệu, trao đổi kinh nghiệm, hướng dẫn nghiệp vụ về các mặt về công tác nêu trên, là diễn đàn của nhân dân, của mỗi đảng viên và tổ chức đảng cùng tham gia xây dựng Đảng trên tất cả các lĩnh vực đó

- Phối hợp với các vụ, đơn vị trong mỗi ban đảng thực hiện các nhiệm

vụ về công tác xây dựng Đảng theo sự chỉ đạo của ban chủ quản

- Đối tượng và phạm vi phục vụ: là độc giả nói chung, đặc biệt là các cấp ủy, cán bộ đảng các cấp, cán bộ đoàn thể nhân dân và các tổ chức quần chúng Mỗi tạp chí có tôn chỉ, mục đích khác nhau nhưng đều có một điểm chung nhất là tạp chí hướng dẫn nghiệp vụ cho toàn ngành; đối tượng phục vụ

là cán bộ làm công tác xây dựng Đảng, cán bộ, đảng viên Đây là kênh thông tin quan trọng giúp cơ quan chủ quản lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của ngành

1.3.4 Cách tổ chức các chuyên mục trên tạp chí các ban đảng

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chủ quản và nhu cầu của công chúng để các ban biên tập chủ động xây dựng các chuyên mục phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của ngành trình lãnh đạo ban xem xét, quyết định Đồng thời ban biên tập các tạp chí cũng linh hoạt trong việc mở thêm các chuyên mục mới để phục vụ các sự kiện chính trị của đất nước

- Tạp chí Dân vận có các chuyên mục sau

Tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng; Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống công tác dân vận của Đảng; Kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống công tác dân vận của Đảng; Chào mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội; Nghiên cứu-trao đổi; Thực tiễn-kinh nghiệm; Dân với

Đảng-Đảng với dân; Cán bộ dân vận cần biết; Tin hoạt động dân vận; Văn hóa-văn nghệ;

- Tạp chí Tuyên giáo có các chuyên mục

Hướng dẫn-chỉ đạo; Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Nghiên cứu-trao đổi; Thực tiễn-kinh nghiệm; Văn hóa-văn nghệ; Những vấn đề xã hội; Thông tin-Tư liệu; Sinh hoạt tư tưởng-câu lạc bộ

- Tạp chí Kiểm tra

Thời sự -chính trị; Đảng cộng sản Việt Nam qua các kỳ đại hội; Tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng; Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Đưa Nghị quyết Trung ương năm vào cuộc sống; Nghiên cứu-trao đổi kinh nghiệm; Văn bản mới; Vụ việc được dư luận quan tâm; Gương cán bộ kiểm tra; Tin hoạt động kiểm tra; Sự kiện trong tháng; Giây phút nghỉ ngơi; Trả lời bạn đọc

- Tạp chí Xây dựng Đảng có các chuyên mục

Tiến tới Đại hội lần thứ XI của Đảng; Lý luận-thực tiễn-kinh nghiệm; Nghiên cứu-trao đổi; Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Đảng viên phấn đấu tốt; Ý kiến đảng viên; Thông tin về công tác xây dựng Đảng; Dân với Đảng; Sinh hoạt đảng; Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngành tổ chức xây dựng Đảng; Quốc tế; Trả lời bạn đọc

Tiểu kết Chương 1

Chuyên mục có sức hút và sức sống trong mỗi tờ báo Nó tạo nên

phong cách và là sợi dây giữ mối quan hệ lâu dài với công chúng Bất kỳ cơ quan báo chí nào cũng xây dựng cho mình một hệ thống chuyên mục; nếu thiếu chuyên mục báo chí sẽ mất đi tính xã hội Mỗi chuyên mục sẽ tạo cho độc giả địa chỉ tiếp cận và có cái nhìn sâu sắc hơn về một vấn đề, sự kiện nào

đó, từ đó có nhận thức và hành vi đúng đắn, phù hợp với thực tiễn

- Chương 1: Từ những quan niệm về chuyên mục, Luận văn đã làm rõ khái niệm chuyên mục, tổ chức chuyên mục, cách thức, cách thức tổ chức

chuyên mục, sự cần thiết phải tổ chức thành các chuyên mục trên tạp chí để phù hợp chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chủ quản và đặc điểm, tính chất công việc của mỗi ban đảng

Mỗi tạp chí có tôn chỉ, mục đích khác nhau nhưng đều có một điểm chung nhất là tạp chí hướng dẫn nghiệp vụ cho toàn ngành; đối tượng phục vụ

là cán bộ làm công tác xây dựng Đảng, cán bộ, đảng viên

Cách tổ chức chuyên mục trên tạp chí khoa học giúp bạn đọc dễ tìm kiếm, thu thập, xử lý thông tin phục vụ cho việc nghiên cứu, tham khảo Các cộng tác viên nắm chắc các tiêu chí của chuyên mục trên tạp chí sẽ có điều kiện tham gia viết bài, cộng tác phù hợp với yêu cầu của ban biên tập Mỗi chuyên mục trên tạp chí có một chức năng, nhiệm vụ riêng nhằm thỏa mãn những nhóm công chúng khác nhau Mỗi bài viết lại phù hợp với từng chuyên mục cụ thể Do vậy, cần có sự tổ chức sắp xếp phù hợp, mang tính chuyên sâu của thông tin Với quan điểm nhận diện cách tổ chức chuyên mục trên tạp chí, chúng tôi sẽ đi vào khảo sát 4 cơ quan tạp chí (biên tập viên, phóng viên), các tác phẩm báo chí của chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" ở phần Chương 2 sau đây

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC "NGHIÊN CỨU-TRAO

ĐỔI" TRÊN TẠP CHÍ CÁC BAN ĐẢNG

2.1 CÁCH TỔ CHỨC CHUYÊN MỤC "NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI" TRÊN TẠP CHÍ CÁC BAN ĐẢNG

2.1.1 Quán triệt sự lãnh đạo, chỉ đạo của cơ quan chủ quản trong việc tổ chức chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi"

Mỗi cơ quan báo chí có một cơ quan chủ quản có nhiệm vụ lãnh đạo,

chỉ đạo toàn diện hoạt động của toà soạn tạp chí Thông qua việc xây dựng các quy chế, quy định, quy trình tạo điều kiện cho các toà soạn hoạt động độc lập như: Quy định về chức năng, nhiệm vụ, quy định về chế độ nhuận bút, Quy định về định mức lao động của cán bộ, phóng viên, biên tập viên, tạo hành lang pháp lý cho các toà soạn hoạt động Hằng năm, cơ quan chủ quản đều duyệt kế hoạch công tác của tạp chí nhưng kế hoạch còn chung chung, không xác định rõ những vấn đề trọng tâm cần thực hiện trong năm, nhất là những vấn đề về nội dung cụ thể của tạp chí thì ít được đề cập đến Cho nên nói là cơ quan chủ quản lãnh đạo, chỉ đạo tạp chí nhưng còn rất hình thức Việc chấp hành các quy chế, quy định, quyết định và kế hoạch của cơ quan chủ quản như thế nào, cũng không được thường xuyên sơ kết, tổng kết để rút kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo Thậm chí có tạp chí không thực hiện những quy định của cơ quan chủ quản cũng không bị nhắc nhở, phê bình, góp ý Hoặc có những quy định đã lâu không được bổ sung, sửa đổi kịp thời, thiếu tính khả thi, không thực hiện được Ví dụ như Quy định về định mức lao động của cán bộ, phóng viên Tạp chí Kiểm tra mỗi năm: biên tập viên, phóng viên phải viết 4 bài, 6 tin; phó tổng biên tập phải viết 2 bài, 4 tin, ngoài định mức này mới được hưởng nhuận bút Quy định như vậy là không thực tế Vì

số biên chế của toà soạn chỉ có 10/14 biên chế, thiếu 4 biên chế chưa tuyển

được nên một số biên tập viên phải kiêm nhiệm những công việc hành chính, trị sự của toà soạn; thậm chí thời gian phóng viên làm việc tại tòa soạn nhiều hơn đi cơ sở, quy định như vậy là thiếu thực tế Mặt khác, một số cơ quan chủ quản buông lỏng vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, khoán trắng mọi hoạt động cho ban biên tập, nhất là về nội dung của tạp chí Cơ quan chủ quản ít giành thời gian làm việc với tạp chí để định hướng nội dung tuyên truyền, góp ý về nội dung, hình thức tạp chí, kịp thời uốn nắn các biểu hiện lệch lạc, qua đó góp phần nâng cao chất lượng các chuyên trang, chuyên mục nói chung và chuyên mục

"Nghiên cứu-trao đổi" nói riêng; hoặc có góp ý cũng chỉ làm cho xong chuyện nên chưa tạo được chuyển biến mạnh mẽ trong việc nâng cao chất lượng các chuyên mục, trong đó có chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" Ban biên tập các tạp chí cũng chưa mạnh dạn tham mưu, đề xuất với cơ quan chủ quản về kế hoạch tuyên truyền do vậy cũng còn lúng túng trong tổ chức chuyên mục, tính tổng kết chưa cao, chất lượng thấp, chưa mạnh dạn đi thẳng vào những vấn đề gai góc, bức xúc, mặt trái; chưa cân đối giữa các mảng đề tài, các vùng, giữa ngành và địa phương; cách triển khai chuyên mục chưa linh hoạt tương xứng với sự phong phú, đa dạng của công tác xây dựng đảng; tính chất nghiên cứu-trao đổi trên các chuyên mục còn ít, chưa tương xứng với chức năng nhiệm vụ

được giao

2.1.2 Việc xây dựng chương trình kế hoạch

Theo Từ điển Tiếng Việt: Kế hoạch là " toàn bộ, nói chung những điều vạch ra một cách có hệ thống về những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định với cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành" Xây dựng được kế hoạch tuyên truyền trong toàn bộ các mảng nội dung thuộc chức năng, nhiệm

vụ tuyên truyền của mỗi cơ quan báo chí là việc làm quan trọng Có kế hoạch công tác khoa học mới phát huy được những lợi thế: Chủ động nội dung chương trình và thời gian cho công việc; huy động được tối đa năng lực sáng tạo của đội ngũ những người lao động; khi gặp những trường hợp đột xuất, có

khả năng đưa ra những phương án thay thế kịp thời, phù hợp Do vậy, một kế hoạch có tính ổn định vừa mềm dẻo, vừa năng động là vô cùng cần thiết Tuy nhiên, kế hoạch không thể coi là nhất thành, bất biến, cứng nhắc, thiếu linh động, quá chung chung hoặc đi quá sâu vào những thao tác nghiệp vụ cụ thể Qua khảo sát thấy: Tạp chí Kiểm tra, Dân Vận, Xây dựng Đảng hằng năm có xây dựng kế hoạch công tác Nhưng kế hoạch công tác của Tạp chí Kiểm tra, Dân Vận còn chung chung, khó thực hiện, chỉ có tạp chí Xây dựng Đảng là chủ động xây dựng kế hoạch công tác một cách bài bản, khoa học, huy động được sức mạnh của cả tập thể tòa soạn cùng hướng đến mục tiêu chung là phục vụ nhiệm vụ chính trị

- Ngay từ đầu năm, căn cứ kế hoạch công tác của Ban Tổ chức Trung ương và thực tế tình hình của Tòa soạn, Ban Biên tập Tạp chí Xây dựng Đảng

đã chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết cho 12 số tạp chí, trong đó

có xác định các bài cho chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi"(xem phụ lục 3)

Ví dụ số 4-2010, ngoài những chủ đề thường xuyên, Tạp chí tập trung vào các chủ đề: Công tác chuẩn bị nhân sự đại hội ở Thanh Hóa; kết quả và kinh nghiệm thí điểm đại hội cơ sở bầu trực tiếp bí thư ở Quảng Ninh; mô hình bí thư đồng thời là chủ tịch ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn-những cái được và chưa được…Phân công phóng viên, biên tập viên nghiên cứu nội dung, tư liệu, phát hiện vấn đề, liên hệ với cộng tác viên đặt bài Các phóng viên, biên tập viên chủ động không bị gò bó về thời gian Mỗi bài viết có thể đặt trước cho cộng tác viên trước từ 2 đến 3 tháng Cộng tác viên có điều kiện đầu tư thời gian, công sức cho bài viết của mình, đáp ứng yêu cầu của tòa soạn, nhất là những bài viết nghiên cứu sâu

về công tác nghiệp vụ của ngành đăng trên chuyên mục "Nghiên cứu-trao đổi" Năm 2010, Tạp chí đặt 22 bài thì có 18 bài đều bảo đảm chất lượng, đạt yêu cầu đề ra của Ban Biên tập và được đăng trên chuyên mục Nghiên cứu-trao đổi Một số bài viết chất lượng cao còn được Ban Biên tập trích