Đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của đảng bộ thành phố bến tre hiện nay

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố vẫn còn chậm đổi mới về nội dung, hình thức và phương pháp dẫn đến tính thuyết phục chưa cao; một số cấp ủy c

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu dẫn chứng là trung thực và các kết quả nghiên cứu của Luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào

Tác giả luận văn

Lê Thị Hồng Duyên

Chương 1: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ BẾN TRE - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

VÀ THỰC TIỄN 8

1.1 Một số vấn đề về công tác tuyên truyền và phương pháp công tác tuyên truyền 81.2 Về đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền 231.3 Sự cần thiết phải đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng

bộ thành phố Bến Tre hiện nay 28

Chương 2: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ BẾN TRE HIỆN NAY - THỰC TRẠNG

VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 35

2.1 Các yếu tố tác động đến quá trình đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay 352.2 Thực trạng phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre 452.3 Những vấn đề đặt ra trong quá trình đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay 61

Chương 3: GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ BẾN TRE ĐÁP ỨNG YÊU CẦU, NHIỆM VỤ MỚI 69

3.1 Nhóm giải pháp về tăng cường công tác lãnh, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp đối với phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế 70

3.2 Nhóm giải pháp về tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ thực hiện công

tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố 743.3 Nhóm giải pháp về đổi mới nội dung, hình thức, đa dạng hóa các phương pháp tiến hành công tác tuyên truyền và đảm bảo các điều kiện thực hiện đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền 82

KẾT LUẬN 90 TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

Bảng 2.1 Về trình độ học vấn của đội ngũ cán bộ tuyên giáo, văn hóa - thông tin, đài truyền thanh thành phố và cơ sở 64 Bảng 2.2 Về trình độ văn hóa, lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ tuyên giáo, văn hóa - thông tin, đài truyền thanh thành phố và cơ sở 65

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Công tác tuyên truyền là một bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng ta Ngay từ những ngày đầu cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, những người cộng sản phải “trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập” [29, tr.192] Và trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng và tập trung làm tốt công tác tuyên truyền Thời

kỳ tiến hành cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, công tác tuyên truyền đã cổ

vũ toàn dân tộc đứng lên chống lại kẻ thù xâm lược, tạo dựng niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng chấp nhận hy sinh, gian khổ chiến đấu vì mục tiêu độc lập và thống nhất Tổ quốc Trong sự nghiệp xây dựng đất nước, công tác tuyên truyền luôn giữ vai trò đi đầu, đi cùng với mọi cuộc cách mạng của nhân dân ta, góp phần làm nên những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của nước ta Thông qua công tác tuyên truyền mà các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đến được với quần chúng, thúc đẩy quần chúng hành động cách mạng, biến mọi đường lối, chủ trương, chính sách đó thành hiện thực của cuộc sống

Với nhiệm vụ vừa chỉ đạo, hướng dẫn vừa trực tiếp cùng cơ sở thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đưa các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên vào cuộc sống, trong những năm qua công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre luôn được coi trọng và tăng cường, góp phần xây dựng Đảng bộ vững mạnh về chính trị, tư tưởng và sự phát triển toàn diện của địa phương Đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền của Đảng, của các ban, ngành, đoàn thể chính trị - xã hội và cán bộ, đảng viên trong toàn bộ hệ thống chính trị bằng nhiều phương pháp, hình thức khác nhau đã tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ chính trị của địa phương

đến đông đảo các tầng lớp nhân dân Bên cạnh đó, các lực lượng làm công tác tuyên truyền đã kịp thời phát hiện, cổ vũ những nhân tố mới, điển hình tiên tiến; đồng thời đấu tranh không khoan nhượng với các luận điệu phản tuyên truyền, các tư tưởng lạc hậu, việc làm sai trái nhằm giữ vững an ninh tư tưởng trên địa bàn

Công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố đã góp phần quan trọng tạo nên sự đồng thuận trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Bến Tre quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, tận dụng thời cơ, tập trung phát triển kinh tế -

xã hội, cải tạo và xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị, phát triển đời sống văn hóa Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố vẫn còn chậm đổi mới về nội dung, hình thức và phương pháp dẫn đến tính thuyết phục chưa cao; một số cấp ủy còn chưa quan tâm đúng mức đến công tác lãnh, chỉ đạo hoạt động tuyên truyền; công tác tuyên truyền trong các tầng lớp nhân dân còn chậm và đạt hiệu quả chưa cao; vẫn còn một

bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, bị xử lý kỷ luật, làm giảm lòng tin của nhân dân, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng

Vì vậy, nhiệm vụ cấp thiết đặt ra là đánh giá đúng thực trạng, đề ra những giải pháp nhằm đổi mới phương pháp tuyên truyền của Đảng bộ thành

phố, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới Đó là lý do tác giả chọn vấn đề “Đổi

mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay” làm đề tài luận văn Chính trị học chuyên ngành Công tác tư tưởng

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

2.1 Công trình nghiên cứu liên quan đến công tác tuyên truyền

Đề tài nghiên cứu về công tác tuyên truyền với tư cách là một trong ba

bộ phận cấu thành của công tác tư tưởng của Đảng đã được đề cập trong nhiều công trình khoa học với những quy mô và cấp độ khác nhau Sau đây là một số công trình tiêu biểu:

- Hà Học Hợi (chủ biên) (2002), Đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu

quả công tác tư tưởng, Nxb CTQG, H Cuốn sách trình bày cơ sở lý luận và

thực tiễn việc đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng, dự báo tình hình tư tưởng xã hội của nước ta đến năm 2020, đề xuất những giải pháp cơ bản và một số nhiệm vụ trước mắt của công tác tư tưởng

- Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền (2003), Tập

bài giảng Nguyên lý tuyên truyền Tài liệu khái quát những vấn đề chung về

công tác tuyên truyền, những quan điểm và phương hướng cơ bản đổi mới công tác tuyên truyền trong điều kiện hiện nay

- Hoàng Quốc Bảo (2006), Học tập phương pháp tuyên truyền cách

mạng Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, H Cuốn sách nêu lên những đặc trưng cơ bản

của phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh, thực trạng và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao, đổi mới phương pháp tuyên truyền của đội ngũ cán bộ tư tưởng theo phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh

- Hoàng Quốc Bảo (chủ biên) (2007), Thông tin cổ động, Nxb LLCT,

H Cuốn sách giới thiệu về công tác thông tin cổ động trong hoạt động tư tưởng của Đảng; chức năng, nhiệm vụ của công tác thông tin cổ động; cổ động miệng, cổ động trực quan

- Lương Khắc Hiếu (chủ biên) (2008), Nguyên lý công tác tư tưởng (tập

I và II), Nxb CTQG, H Cuốn sách giới thiệu những vấn đề chung nhất về đối

tượng, bản chất, hình thái, mục đích, chức năng, nhiệm vụ, nội dung, phương pháp… của công tác tư tưởng, trong đó có công tác tuyên truyền

- Nguyễn Tất Thắng (chủ biên) (2010), Đổi mới công tác tư tưởng, lý

luận phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nxb CTQG, H Cuốn

sách trình bày những vấn đề chung, phân tích thực trạng công tác tư tưởng, lý luận trong thời kỳ đổi mới; phân tích, luận giải tình hình thế giới, trong nước trong thời gian tới, dự báo tình hình tư tưởng xã hội và những vấn đề đặt ra đối với đổi mới công tác tư tưởng, lý luận; trình bày những quan điểm, phương hướng, giải pháp đổi mới công tác tư tưởng, lý luận hiện nay

- Ngô Huy Tiếp, Đinh Ngọc Giang (2010), Nâng cao chất lượng và

hiệu quả công tác tư tưởng ở cơ sở, Nxb CT-HC, H Cuốn sách trình bày

những vấn đề lý luận chung về công tác tư tưởng; phân tích thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng ở cơ sở

- Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và tuyên truyền (2012), Một số

quan điểm cơ bản của C Mác, Ph.Ăngghen, V.I Lênin và Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng (Kỷ yếu hội thảo khoa học) Trong đó có một số bài nghiên

cứu về công tác tuyên truyền, như “Tư tưởng Hồ Chí Minh về tuyên truyền” của Nguyễn Văn Minh; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp nâng cao

hiệu quả tuyên truyền” của Hoàng Quốc Bảo; “Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin về công tác tuyên truyền” của Nguyễn Thị Thu Hà

- Các bài viết như: “Đổi mới công tác tư tưởng ở cơ sở” của Nguyễn Chí

Mỳ, Tạp chí Cộng sản số 21 (11-2001); “Mấy suy nghĩ về nâng cao chất

lượng, hiệu quả của công tác tư tưởng hiện nay” của Nguyễn Bá Dương, Tạp

chí Cộng sản số 32 (11-2002); “Tăng cường đối thoại trong công tác tư tưởng” của Nguyễn Chí Mỳ, Tạp chí Tư tưởng - Văn hóa (7/2001); “Nâng cao chất

lượng công tác tư tưởng ở xã, phường, thị trấn” của Phạm Văn Hiến, Tạp chí

Báo cáo viên số 9-2010; “Không ngừng đổi mới phương pháp công tác góp

phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng ở Tây Nguyên hiện nay” của Trương Minh Tuấn, Tạp chí Báo cáo viên số 10-2010; “Nâng cao tính thuyết phục của công tác tư tưởng trong điều kiện hiện nay” của Phạm

Huy Kỳ, Tạp chí Tuyên giáo số 10-2012; “Nâng cao tính thuyết phục của

công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới” của Trương Minh Tuấn,

Tạp chí Tuyên giáo số 8-2012; “Một số yêu cầu cơ bản quy định tính thuyết

phục trong công tác tư tưởng của Đảng” của Hoàng Chí Bảo, Tạp chí Tuyên

giáo số 8-2012; “Đổi mới phương thức công tác tư tưởng” của Đào Duy

Quát, Tạp chí Báo cáo viên tháng 7-2014 Các bài viết trên đều có nội dung

đề cập đến công tác tuyên truyền hiện nay

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu khoa học trên đã đề cập đến công tác tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt Nam dưới những góc độ khác nhau, khái quát những quan điểm cơ bản về công tác tuyên truyền, vị trí, vai trò, nội dung, phương pháp, những giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền Tuy nhiên, có thể nói chưa có đề tài khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng, đặc biệt là vấn đề đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng hiện nay

2.2 Công trình nghiên cứu liên quan đến công tác tuyên truyền trên địa bàn thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

Trong những năm qua, công tác tư tưởng nói chung và công tác tuyên truyền nói riêng luôn được Đảng bộ thành phố Bến Tre và cấp ủy các cấp quan tâm đề xuất nhiều biện pháp thực hiện Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này ở Bến Tre, mà mới chỉ có những báo cáo định kỳ (năm, quí) hoặc báo cáo chuyên đề, ý kiến phát biểu của các cấp lãnh đạo, chính quyền và các ban, ngành

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền hiện nay, tác giả luận văn đề xuất những giải pháp

cơ bản nhằm tiếp tục đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng

bộ thành phố Bến Tre, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác tuyên truyền và đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre;

- Khảo sát thực trạng đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre trong thời gian qua;

- Đề xuất giải pháp nhằm tiếp tục đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận của đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Các phương pháp cụ thể là: logic - lịch sử, quy nạp - diễn dịch, phân tích - tổng hợp, so sánh, thống kê, nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tế

6 Cái mới của luận văn

Luận văn góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về phương pháp công tác tuyên truyền và đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền hiện nay

Đồng thời, qua khảo sát thực trạng phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre trong thời gian qua, luận văn làm rõ những

ưu điểm và hạn chế của trong việc sử dụng phương pháp công tác tuyên truyền cũng như những giải pháp cụ thể để tiếp tục đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: tìm hiểu những vấn đề lý luận chung về phương pháp công tác tuyên truyền; từ đó rút ra những mặt được và hạn chế trong việc sử dụng phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre

Về mặt thực tiễn: đề ra những giải pháp đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre, từ đó góp phần tăng cường công tác tư tưởng của Đảng bộ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của toàn đảng bộ, thực hiện thắng lợi 3 nhiệm vụ trọng tâm về xây dựng đô thị loại II, xây dựng thành phố văn hóa và xã nông thôn mới mà Đảng bộ thành phố đề ra từ nay đến năm 2020

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cấp ủy, báo cáo viên, tuyên truyền viên của thành phố và cơ sở nghiên cứu áp dụng trong việc giảng dạy, triển khai chuyên đề, chỉ thị, nghị quyết

của Đảng, chủ trương chính sách, pháp luật của Nhà nước

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn được chia

thành 3 chương, 9 tiết

Chương 1 ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN

CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ BẾN TRE - MỘT SỐ VẤN ĐỀ

LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Một số vấn đề về công tác tuyên truyền và phương pháp công tác tuyên truyền

1.1.1 Công tác tuyên truyền

1.1.1.1 Khái niệm tuyên truyền và công tác tuyên truyền

Tuyên truyền theo tiếng La tinh (Propaganda) là truyền bá, truyền đạt

một quan điểm nào đó Theo một số tài liệu nghiên cứu, thuật ngữ “tuyên truyền” xuất hiện khoảng hơn 400 năm trước đây, được nhà thờ La Mã sử dụng để chỉ hoạt động của các nhà truyền giáo nhằm thuyết phục, lôi kéo những người khác phấn đấu theo đức tin của đạo Kitô Sau này, thuật ngữ tuyên truyền được sử dụng để biểu đạt các hoạt động nhằm tác động đến suy nghĩ, tư tưởng của người khác và định hướng hành động của họ theo một khuynh hướng nhất định

Theo Đại từ điển Bách khoa toàn thư Liên Xô (cũ), thuật ngữ tuyên

truyền có hai nghĩa Theo nghĩa rộng, đó là sự truyền bá những quan điểm, tư tưởng về chính trị, triết học, khoa học, nghệ thuật… nhằm biến những quan điểm, tư tưởng ấy thành ý thức xã hội, thành hành động cụ thể của quần chúng Theo nghĩa hẹp, tuyên truyền là sự truyền bá những quan điểm lý luận nhằm xây dựng cho quần chúng thế giới quan nhất định phù hợp với lợi ích của chủ thể tuyên truyền và kích thích hoạt động thực tế phù hợp với thế giới quan ấy Với quan điểm này, tuyên truyền theo nghĩa hẹp chính là tuyên truyền chính trị, tuyên truyền tư tưởng mà mục đích của nó là hình thành ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan nhất định, một kiểu ý thức xã hội nhất định và cổ vũ tính tích cực xã hội của con người

Theo Từ điển tiếng Việt, tuyên truyền là phổ biến một chủ trương, một

học thuyết, để làm chuyển biến thái độ của quần chúng và thúc đẩy quần chúng hoạt động theo một đường lối và nhằm một mục đích nhất định hoặc tuyên truyền là giải thích rộng rãi để thuyết phục, vận động mọi cá nhân làm theo

Trong tác phẩm “Người tuyên truyền và cách tuyên truyền”, Hồ Chí Minh cho rằng: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt được mục tiêu đó thì tuyên truyền thất bại” [31, tr.162]

Tuy có những cách lý giải khác nhau, nhưng khái niệm tuyên truyền đều có điểm chung là:

- Thứ nhất, là hoạt động nhằm truyền bá, phổ biến, giải thích về một học thuyết hay một vấn đề nào đó của chủ thể hệ tư tưởng

- Thứ hai, là nhằm đạt tới mục đích thay đổi nhận thức, thái độ, hình thành một kiểu ý thức xã hội phù hợp với thế giới quan và lợi ích của chủ thể

hệ tư tưởng

- Thứ ba, là đạt tới hiệu quả kích thích, thúc đẩy đối tượng hành động theo mục đích tuyên truyền đặt ra

Khái quát lại, tuyên truyền là phổ biến, giải thích một tư tưởng, một

học thuyết, một quan điểm nào đó nhằm hình thành, củng cố ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan, nhân sinh quan, một lý tưởng, một lối sống… thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái độ và tính tích cực của con người trong thực tiễn xã hội

Từ những quan điểm trên, vận dụng vào công tác tuyên truyền ở nước

ta hiện nay, có thể xác định: Tuyên truyền là hoạt động có mục đích của chủ thể tuyên truyền, nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đối tượng tuyên truyền, từ đó tạo cho đối tượng tuyên truyền có niềm tin vững chắc vào sự nghiệp cách mạng và tự giác, sáng tạo trong hoạt động thực tiễn, nhằm góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội

Về khái niệm công tác tuyên truyền, cuốn Nguyên lý công tác tư tưởng

nêu rõ: Công tác tuyên truyền là một hình thái, một bộ phận cấu thành của công tác tư tưởng nhằm truyền bá hệ tư tưởng và đường lối chiến lược, sách lược trong quần chúng, xây dựng cho quần chúng thế giới quan phù hợp với lợi ích của chủ thể hệ tư tưởng, hình thành và củng cố niềm tin, tập hợp và cổ

vũ quần chúng hành động theo thế giới quan và niềm tin đó [22, tr.31]

Trong cuốn Đổi mới công tác tư tưởng, lý luận phục vụ sự nghiệp xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc, các tác giả quan niệm: Công tác tuyên truyền là khoa

học và nghệ thuật tác động của chủ thể hệ tư tưởng đến các yếu tố và hoạt động của hệ thống tuyên truyền nhằm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của đối tượng, hình thành ở đối tượng một kiểu thế giới quan, một kiểu ý thức

xã hội, khơi dậy, cổ vũ tính tích cực xã hội của con người [40, tr.32]

Trong công tác tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta, công tác tuyên truyền là hoạt động nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những tinh hoa văn hóa của dân tộc và nhân loại… làm cho chúng trở thành nhân tố chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần của xã hội; động viên, cổ

vũ tính tích cực, tự giác, sáng tạo của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.1.1.2 Các bộ phận cấu thành của công tác tuyên truyền

Khi xem xét công tác tuyên truyền như một hoạt động xã hội thì hoạt động này bao giờ cũng do một chủ thể tiến hành và tác động đến một đối tượng, một khách thể nhất định nhằm đạt mục đích đặt ra Muốn đạt tới mục đích, hoạt động đó phải có nội dung và được thực hiện bằng các phương pháp, phương tiện

và hình thức nhất định Đồng thời, sau một chu trình tác động, hoạt động đó phải đạt tới một hiệu quả nào đó Vì vậy, công tác tuyên truyền, khi xem xét như một

hệ thống hoạt động, bao gồm những yếu tố cơ bản sau: chủ thể, khách thể, mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức và hiệu quả

- Chủ thể công tác tuyên truyền: Công tác tuyên truyền là nhiệm vụ của

toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị và các cán bộ tuyên truyền (bao gồm cán

bộ chuyên trách và bán chuyên trách) Cơ quan tuyên giáo các cấp, các ngành, các đoàn thể, cơ quan chính trị các cấp trong lực lượng vũ trang là lực lượng tham mưu, giúp cấp ủy đảng chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra công tác tuyên truyền trong Đảng và trong xã hội Cùng với cán bộ tư tưởng, cán bộ tuyên truyền và các cơ quan có chức năng giáo dục tư tưởng, tuyên truyền trong toàn xã hội, cơ quan tuyên giáo là lực lượng trực tiếp tiến hành công tác tuyên truyền trên phạm vi toàn xã hội

- Đối tượng công tác tuyên truyền (khách thể công tác tuyên truyền): là

đối tượng chịu sự tác động về mặt tư tưởng của chủ thể Cho nên khách thể

mà công tác tuyên truyền tác động đến là ý thức và hành vi, là nhận thức, thái

độ, niềm tin và hành động của cá nhân, tập thể, tầng lớp, giai cấp… trong toàn

xã hội; là ý thức xã hội

Đối tượng của phương pháp công tác tuyên truyền là con người có cá tính, có thói quen, có tình cảm, biết tư duy, có ý thức Vì thế, đối tượng không chỉ tiếp thu thụ động mà còn có sự độc lập, chủ động, sáng tạo đối với những tác động của chủ thể công tác tuyên truyền Mặt khác, đối tượng có tác động trở lại rất lớn đối với chủ thể công tác tuyên truyền, đòi hỏi chủ thể không ngừng cải tiến, hoàn thiện phương pháp của mình

- Mục đích công tác tuyên truyền: là sự phản ánh những kết quả mong

muốn đạt tới trong tương lai của quá trình nhận thức ở đối tượng tuyên truyền, là sự phản ánh trước sản phẩm dự kiến của hoạt động tuyên truyền Kết quả đó, sản phẩm đó là một kiểu thế giới quan, một kiểu ý thức xã hội và

ý thức cá nhân, là một loại hình mang tính tích cực xã hội của con người

Mục đích công tác tuyên truyền là yếu tố cơ bản, có tính quyết định trong hệ thống công tác tuyên truyền Nó quy định nội dung, phương pháp và

tổ chức quá trình thực hiện công tác tuyên truyền, quy định tiêu chuẩn đánh giá

và kiểm tra hiệu quả công tác tuyên truyền Mục đích thường được thể hiện thông qua một hệ thống mục tiêu cụ thể thuộc từng mặt, từng bộ phận và nhiệm

vụ của công tác tuyên truyền trong mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn cách mạng

- Nội dung công tác tuyên truyền: là nội dung các hoạt động mà chủ thể tuyên truyền xác định nhằm thực hiện mục đích đặt ra Nội dung do mục đích công tác tuyên truyền và nhiệm vụ cụ thể của mỗi giai đoạn cách mạng quy định

- Phương pháp công tác tuyên truyền: là tổng hợp các phương tiện, thao tác, cách thức, quy trình mà chủ thể sử dụng để cung cấp cho đối tượng những thông tin nhất định nhằm củng cố, bổ sung hoặc xây dựng ở họ kiểu thế giới quan, nhân sinh quan mới hay nhận thức về tự nhiên hoặc xã hội, qua đó tác động đến nhận thức, thái độ và hiệu quả hành động thực tiễn của họ trong đời sống xã hội

- Hình thức công tác tuyên truyền: là biểu hiện bên ngoài, là cách thức sắp xếp nội dung và hình thức tổ chức các hoạt động giữa chủ thể và đối tượng tuyên truyền Hình thức công tác tuyên truyền rất đa dạng và phong phú Việc lựa chọn hình thức nào là do đối tượng và nội dung quy định

- Phương tiện công tác tuyên truyền: là những vật dụng truyền tải nội dung và phương pháp tác động của tuyên truyền, là những phương tiện công

tác của chủ thể và phương tiện tiếp nhận, lĩnh hội của đối tượng

- Hiệu quả công tác tuyên truyền: là sự tương quan giữa kết quả đạt

được do tác động tuyên truyền mang lại với mục đích của công tác tuyên truyền được đặt ra và với chi phí để đạt được kết quả đó trong một điều kiện

xã hội nhất định

1.1.2 Phương pháp công tác tuyên truyền

1.1.2.1 Khái niệm phương pháp công tác tuyên truyền

Phương pháp là tổng hợp các thao tác, cách thức, quy trình với tính chất là một hệ thống mà con người dùng để nhận thức hoặc cải tạo thế giới nhằm đạt được những mục đích cụ thể mà mình đã định

Phương pháp công tác tuyên truyền là tổng hợp các thao tác, cách thức, quy trình mà chủ thể sử dụng để cung cấp cho đối tượng những thông tin nhất định nhằm củng cố, bổ sung hoặc xây dựng ở họ kiểu thế giới quan, nhân sinh quan mới hay nhận thức về tự nhiên hoặc xã hội, qua đó tác động đến nhận thức, thái độ và hiệu quả hành động thực tiễn của họ trong đời sống xã hội

1.1.2.2 Vai trò của phương pháp trong công tác tuyên truyền

Trong hoạt động tuyên truyền, phương pháp là bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng Nó không chỉ quyết định chất lượng, hiệu quả của việc chuyển tải thông tin làm thay đổi nhận thức của đối tượng mà còn góp phần tích cực vào việc hướng dẫn hành động của đối tượng tuyên truyền

Phương pháp định hướng để hoạt động tuyên truyền đúng hướng và có hiệu quả cao Ph.Bêcơn, nhà triết học duy vật người Anh, coi phương pháp như ngọn đuốc soi đường cho con người đi trong đêm tối và theo ông, nếu có phương pháp thì “người thọt chân có thể đi nhanh hơn người bình thường” Hêghen, nhà triết học duy tâm khách quan người Đức cho rằng, phương pháp

là “linh hồn” của đối tượng, nếu nắm bắt được “linh hồn” đó thì chắc chắn, hoạt động nhận thức và cải tạo đối tượng sẽ có hiệu quả cao Viện sĩ Landao cho rằng, phương pháp quan trọng hơn cả phát minh Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin cũng rất coi trọng vai trò của phương pháp trong sự nghiệp cách mạng Thực tiễn chứng minh rằng, khi đã xác định đúng mục đích thì phương pháp trở thành nhân tố quyết định chất lượng, hiệu quả của công tác Thắng lợi của Đảng ta trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam cũng đã nói lên vai trò quan trọng của phương pháp công tác tuyên truyền Bằng nhiều phương pháp tuyên truyền khác nhau, những tư tưởng khoa học và cách mạng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng đã chiếm được trái tim khối óc của hàng nghìn, hàng triệu người, thâm nhập vào trong quần chúng và biến nó thành sức mạnh vật chất làm nên những thắng lợi vĩ đại trong sự nghiệp đấu tranh, giải phóng dân tộc

1.1.3 Một số phương pháp thường dùng trong công tác tuyên truyền hiện nay

Trong hoạt động tuyên truyền, chủ thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để tác động đến đối tượng Tuy nhiên, mỗi phương pháp có đặc điểm riêng, có vai trò nhất định, có sự tác động khác nhau đối với quá trình nhận thức của đối tượng Nhưng các phương pháp đó không biệt lập tách rời nhau mà chúng có quan hệ tương hỗ với nhau, bổ sung cho nhau trong quá trình tuyên truyền Vì vậy, việc phân loại phương pháp công tác tuyên truyền

có thể theo nhiều cách khác nhau và còn nhiều ý kiến khác nhau Phương pháp công tác tuyên truyền có thể được phân chia theo ba nhóm cơ bản sau:

* Thứ nhất, nhóm phương pháp tuyên truyền bằng lời nói trực tiếp

Đây là phương thức tuyên truyền được tiến hành bằng lời nói trực tiếp,

có nhiều ưu thế, có sức lan tỏa nhanh, phù hợp với từng nhóm đối tượng, không hạn chế nội dung mà các loại hình tuyên truyền khác không thực hiện được, có thể nhận biết ngay hiệu quả tác động của thông tin đến đối tượng tuyên truyền Trong điều kiện bùng nổ thông tin hiện nay, nhóm phương pháp dùng lời nói trực tiếp là kênh thông tin chính thống thông báo kịp thời, có tính định hướng những vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những thông tin nội

bộ mà vì lý do nào đó không thể đưa trên các phương tiện thông tin đại chúng, giải thích cho nhân dân hiểu rõ thông tin, trên cơ sở đó định hướng dư luận xã hội, góp phần tạo ra sự thống nhất về chính trị, tư tưởng trong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội

Nhóm phương pháp dùng lời nói trực tiếp, bao gồm: bài giảng, báo cáo chuyên đề, thuyết trình, đàm thoại, kể chuyện, nói chuyện thời sự, chính sách, trao đổi, tranh luận, hỏi - đáp… Trong nhóm phương pháp này, người ta còn phân chia thành hai nhóm nhỏ: phương pháp độc thoại và phương pháp đối thoại

Độc thoại theo tiếng Hy Lạp là monologos nghĩa là một người nói còn những người khác nghe Độc thoại là loại hình cơ bản trong phát biểu miệng,

là quá trình chủ thể nói, đối tượng nghe lĩnh hội thông tin, qua đó thay đổi nhận thức, thái độ và hành động theo mục đích đặt ra Độc thoại bao gồm các loại hình sau:

- Bài giảng: là sự trình bày một cách cơ bản, có hệ thống, có chứng minh, lập luận rõ ràng về một vấn đề với một mục đích giáo dục rõ rệt Bài giảng có đặc trưng chủ yếu là tính cơ bản, tính hệ thống, tính khoa học, tính tư tưởng và tính đảng Bài giảng thường được kết cấu chi tiết, nội dung chia thành các mục, tiểu mục, được chứng minh, lập luận bằng các luận cứ, luận chứng

- Báo cáo chuyên đề: là thể loại trình bày một cách hệ thống và chuyên sâu về một vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng, cấp thiết nào đó Khác với bài giảng, báo cáo chuyên đề phải mang tính chuyên sâu, nội dung đề cập hẹp hơn nhưng sâu hơn, cần có nhiều điểm mới trong nội dung, phương pháp tiếp cận, phương pháp trình bày

- Thông tin chính trị: là thể loại nhằm thông báo kịp thời cho người nghe về các sự kiện, các vấn đề của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… trong nước và quốc tế với mục đích hình thành, phát triển quan điểm, thái độ, cách nhìn nhận, đánh giá ở người nghe đối với sự kiện, vấn đề đó Ngoài chức năng giải thích, thông báo thông tin, thể loại này rất coi trọng chức năng phân tích, bình luận, đánh giá, nhất là đối với những thông tin người nghe đã biết qua các nguồn thông tin khác

- Tổng thuật các sự kiện: thông báo ngắn gọn cho người nghe về một số

sự kiện, hiện tượng của đời sống chính trị, xã hội được tổng hợp lại thành một

đề tài Đặc trưng của bài tổng thuật là phải có bình luận, đánh giá, nêu rõ quan điểm của chủ thể đối với các sự kiện, hiện tượng được tổng thuật

Hai thể loại thông tin chính trị và tổng thuật các sự kiện ở nước ta thường gọi chung là nói chuyện thời sự Nói chuyện thời sự là thể loại nhằm thông báo kịp thời cho người nghe những sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội… trong nước và thế giới với mục đích hình thành, xác lập quan điểm,

thái độ, cách đánh giá ở người nghe đối với sự kiện đó Đặc trưng của thể loại này là tính định hướng tư tưởng cao

- Kể chuyện là thể loại được sử dụng để trình bày một số sự việc, sự kiện diễn ra trong thực tế hoặc rút ra từ kinh nghiệm cuộc sống Chẳng hạn,

kể chuyện về người tốt, việc tốt; về gương anh hùng, chiến sỹ thi đua; về kinh nghiệm bản thân… Đặc trưng của kể chuyện là sự việc, sự kiện được trình bày có hình tượng, vừa tác động vào lý trí vừa tác động vào tình cảm của người nghe nên hiệu quả thông tin tuyên truyền cao Tuy nhiên, kể chuyện khó biểu đạt chính xác, sâu sắc các khái niệm như bài giảng, phù hợp hơn với đối tượng thiếu niên, người cao tuổi, người có trình độ học vấn còn thấp

- Báo cáo tổng kết: thông báo về kết quả công tác, những bài học kinh nghiệm của một tổ chức, một tập thể lao động trong một thời kỳ nhất định và trình bày phương hướng, nhiệm vụ của thời kỳ mới Báo cáo tổng kết khi trình bày trước hội nghị mang những đặc trưng của một bài phát biểu

- Bài nói chuyện chính trị: là bài phát biểu của cán bộ Đảng, chính quyền về những vấn đề chính trị - xã hội cấp thiết, về những vấn đề quan trọng trong chủ trương, chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao nhận thức và hướng dẫn tư tưởng cho quần chúng

- Phát biểu tại các cuộc míttinh (diễn văn): là bài phát biểu đề cập đến các vấn đề, các sự kiện chính trị đã hoặc đang diễn ra nhằm tập trung sự chú ý của đông đảo người nghe về vấn đề, sự kiện ấy, định hướng dư luận xã hội về vấn đề, sự kiện ấy Đặc trưng của bài diễn văn là ngắn gọn, rõ ràng, có sức truyền cảm lớn, mang tính động viên, cổ vũ hành động rất cao

- Giới thiệu nghị quyết: là thể loại được sử dụng để quán triệt nội dung nghị quyết của các cấp ủy đến cán bộ, đảng viên và nhân dân Chức năng của thể loại này là giải thích, phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn, nội dung cơ bản các quan điểm trong nghị quyết của Đảng, nên đòi hỏi tính chính xác cao, tính định hướng tư tưởng rõ ràng Ở nước ta, việc giới thiệu nghị quyết của Đảng, nhất là

nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng có hai hình thức: thông báo nhanh về kết quả đại hội hay hội nghị và quán triệt sâu nội dung nghị quyết

- Thuyết trình là cách thức sử dụng lời nói để trình bày, giảng giải những vấn đề tư tưởng có tính chất lý luận một cách có hệ thống, nhằm trang

bị tri thức, củng cố niềm tin cho đối tượng Ưu thế nổi bật của phương pháp thuyết trình là có thể trình bày vấn đề một cách có hệ thống, làm rõ được các khái niệm, quan điểm, tư tưởng; có thể sử dụng ở mọi lúc, mọi nơi, với mọi đối tượng mà không phụ thuộc nhiều lắm vào điều kiện vật chất; chủ thể có thể điều chỉnh nội dung, phương pháp cũng như phong cách biểu cảm của mình cho phù hợp hơn với đối tượng để nâng cao hiệu quả Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này phụ thuộc rất lớn vào sự chuẩn bị nội dung và nghệ thuật trình bày nội dung đó của chủ thể; khả năng lưu giữ thông tin thấp (chỉ khoảng từ 5 - 10%)

Đối thoại là nói chuyện qua lại giữa hai hay nhiều người với nhau Khác với đối thoại là nói chuyện một mình, là một người nói còn những người khác nghe, đóng vai “người đối thoại im lặng” Trong đối thoại, tất cả những người tham gia đều vừa là người nói, vừa là người nghe, vừa là chủ thể, vừa là đối tượng Đối thoại thường có sức thuyết phục cao trong phát biểu tuyên truyền mà các loại hình độc thoại không có được Đối thoại có các loại hình cơ bản sau:

- Đàm thoại là phương pháp thông qua trao đổi, tranh luận của một nhóm đối tượng về một vấn đề tư tưởng, dưới sự chủ trì của chủ thể, nhằm đi đến thống nhất và nhận thức sâu sắc hơn về vấn đề ấy Điều kiện sử dụng phương pháp đàm thoại có hiệu quả là các thành viên tham gia đàm thoại phải nghiên cứu trước về vấn đề sẽ thảo luận Mặt khác, người chủ trì cuộc tọa đàm phải là người có hiểu biết sâu sắc và phong phú về đề tài, biết cách khơi gợi vấn đề để tranh luận, có khả năng ứng phó với những tình huống phức tạp, bất ngờ có thể diễn ra trong cuộc tọa đàm

- Thảo luận là hình thức trao đổi, tranh luận một vấn đề nào đó nhằm đi tới thống nhất trong nhận thức và hành động Đặc trưng của thảo luận là được tiến hành theo nhóm đối tượng và có chủ trì Trong thảo luận, mọi người đều

có thể phát biểu, trình bày quan điểm của mình; người chủ trì có nhiệm vụ định hướng, hướng dẫn người tham gia tập trung ý kiến vào nội dung chính và tổng kết để thống nhất nhận thức về vấn đề thảo luận

- Hỏi - đáp là hình thức đối thoại giữa chủ thể và đối tượng được sử dụng phổ biến trong tuyên truyền miệng nhằm giải thích kịp thời, rõ ràng một vấn đề nào đó đang thu hút sự quan tâm của dư luận

* Thứ hai, nhóm phương pháp tuyên truyền trực quan

Đây là loại hình tuyên truyền sử dụng các phương pháp, hình thức, phương tiện tác động trực tiếp vào thị giác đối tượng, làm cho họ nhận thức đúng đắn nội dung tuyên truyền, giúp họ dễ hiểu, dễ nhớ và hành động theo mục đích công tác tuyên truyền Ngày nay, trình độ khoa học kỹ thuật phát triển ngày càng cao, các phương tiện tuyên truyền ngày càng hiện đại thì các hình thức tuyên truyền trực quan càng phong phú, đa dạng, sinh động và lôi cuốn được đông đảo công chúng

Ưu thế của phương pháp trực quan là dễ gây ấn tượng mạnh cho đối tượng vì hình ảnh trực quan tác động trực tiếp vào các giác quan (tai nghe, mắt thấy), tạo cảm xúc và sự khắc sâu kiến thức Phương pháp trực quan có

sự hỗ trợ của phương tiện kỹ thuật hiện đại, màu sắc, âm thanh hài hòa, hợp

lý càng gây được ấn tượng mạnh Mặt khác, phương pháp trực quan tác động trực tiếp vào tâm lý, tình cảm của đối tượng nên dễ có khái niệm cụ thể về đúng - sai, đồng thời nhanh chóng hình thành những hành động noi gương, bắt chước với những việc làm nhân đạo, những hành động hợp với lẽ phải trong khả năng và điều kiện hiện có của đối tượng

Hạn chế của phương pháp trực quan là việc sử dụng nó đòi hỏi phải có điều kiện vật chất nhất định Nếu quá lạm dụng phương pháp trực quan có thể

hạn chế năng lực tư duy trừu tượng Mặt khác, việc sử dụng phương tiện trực quan không đúng lúc, đúng chỗ có thể phân tán sự chú ý vào nội dung hoặc gây cảm giác khó chịu cho đối tượng

Nhóm các phương pháp trực quan, bao gồm việc sử dụng các phương tiện tượng trưng như: biểu đồ, bản đồ, sơ đồ, đồ thị, niên biểu và các phương tiện tạo hình như: tranh cổ động, tranh biếm họa, ảnh thời sự, khẩu hiệu, biểu ngữ, tờ rơi, triển lãm, mô hình, sa bàn, các nhóm tượng đài, hội thi, hội chợ, tham quan, phim thời sự, điển hình tiên tiến, băng ghi hình, dĩa hình, video

- Khẩu hiệu là những câu văn ngắn gọn mang nội dung tuyên truyền, cổ động để cổ vũ, động viên, tập hợp quần chúng; để bày tỏ quyết tâm hoặc để đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, lạc hậu trong xã hội

- Biểu ngữ là những tấm băng thường làm bằng chất liệu vải, trên đó

có trình bày nội dung các khẩu hiệu được treo ở những nơi công cộng, nơi tập trung đông người hoặc đông người qua lại vào những ngày lễ kỷ niệm, những thời điểm diễn ra các sự kiện trọng đại của địa phương, trong nước hoặc thế giới

- Tranh cổ động chính trị là các bức tranh được vẽ trên các panô, áp phích ở những địa điểm công cộng Nội dung của nó cổ vũ cho các nhiệm vụ chính trị, những sự kiện chính trị - xã hội diễn ra trong thời điểm nhất định

- Triển lãm là một hình thức trưng bày có tính nghệ thuật tổng hợp và

có hệ thống theo một nội dung nhất định, bằng phương pháp trực quan nhằm tuyên truyền, giáo dục và cổ động người xem

* Thứ ba, nhóm phương pháp tuyên truyền qua các phương tiện truyền thông đại chúng

Là loại hình tuyên truyền sử dụng những công cụ vật chất - kỹ thuật được chủ thể công tác tuyên truyền sử dụng như sách, các loại báo chí, điện ảnh, khẩu hiệu, biểu ngữ, tranh cổ động chính trị, điện ảnh, quảng cáo, internet… để chuyển tải nội dung tuyên truyền đến đối tượng Đối tượng của

các phương tiện thông tin đại chúng là toàn thể công dân trong xã hội Khoa học, kỹ thuật phát triển tạo ra những phương tiện kỹ thuật hiện đại, làm cho loại hình tuyên truyền này ngày càng hiệu quả hơn Các phương tiện thông tin đại chúng đã và đang là một trong những loại hình quan trọng hàng đầu trong công tác tuyên truyền của Đảng ta

Một số loại hình phương tiện truyền thông chủ yếu:

- Sách là loại phương tiện truyền thông đại chúng không định kỳ, được chế tác bằng in ấn nhằm chuyển tải tri thức của con người Ưu thế của sách là

có thể đăng tải khối lượng tri thức đồ sộ, cơ bản, hệ thống và chuyên sâu về một đề tài với dung lượng trang in lớn; tác động vào thị giác, tình cảm và lý trí người đọc, có chiều sâu; người tiếp nhận thông tin từ sách có thể chủ động, thoải mái; sách có tính tư liệu cao và có khả năng lưu giữ, truyền tải thông tin qua nhiều thế hệ Tuy nhiên, sách cũng có những hạn chế Do dung lượng tri thức lớn, số trang in nhiều nên đọc sách phải có thời gian, sách cũng có giới hạn công chúng Người đọc sách không những phải biết chữ mà còn có trình

độ văn hóa ở một mức nhất định, tính cập nhật của thông tin và tri thức không cao như các loại hình báo chí…

- Báo là phương tiện truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin qua các ấn phẩm định kỳ hoặc các phương tiện nghe, nhìn đến công chúng rộng rãi trong xã hội Ưu thế của báo là thông tin nhanh, kịp thời, chính xác các sự kiện, vấn đề mang tính thời sự trong nước và quốc tế; đối tượng phổ biến, không phân biệt trình độ, điều kiện không gian và thời gian; có tác dụng tạo lập và định hướng dư luận xã hội nhanh và hiệu quả Hạn chế của báo là sự phát triển của các loại hình báo chí hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ phát triển của khoa học - kỹ thuật và điều kiện kinh tế -

xã hội của mỗi quốc gia; hiệu quả tác động đến công chúng phụ thuộc vào điều kiện kinh tế của mỗi địa phương, cá nhân và gia đình trong xã hội hoặc còn phụ thuộc vào nội dung thông tin có hấp dẫn, phù hợp với từng loại đối tượng hay không…

- Internet là mạng thông tin toàn cầu, được hình thành trên cơ sở kết nối các máy tính Internet có nhiều ưu thế nổi trội hơn so với các phương tiện truyền thông đại chúng khác, cụ thể là Internet là một xa lộ thông tin cho phép kết nối và truyền tải một dung lượng thông tin khổng lồ, vô hạn định với tốc

độ siêu nhanh, giúp mọi người trên thế giới dễ dàng liên kết, trao đổi, chia sẻ với nhau một cách nhanh chóng và hiệu quả; thông tin từ nguồn đến thẳng người tiếp nhận nên hiện tượng nhiễu thông tin sẽ giảm đi đáng kể; cung cấp thông tin trực tiếp theo yêu cầu của mỗi người nhờ khả năng liên kết; là kênh truyền thông đa phương tiện, sinh động và hấp dẫn, có khả năng lôi kéo đông đảo người tham gia, là sân chơi giải trí bổ ích Tuy nhiên, Internet cũng có những hạn chế, bất cập như: độ tin cậy của thông tin không cao vì có nhiều nguồn tin không rõ ràng; dễ bị đánh cắp bí mật quốc gia hoặc bị các hacker tấn công làm tê liệt hệ thống điều hành và mất dữ liệu; tiềm ẩn nguy cơ biến thành công cụ can thiệp tư tưởng chính trị, văn hóa từ những nước thù địch đối với mỗi quốc gia, dân tộc; những thông tin độc hại trên mạng có thể làm thui chột nhân cách cá nhân, văn hóa truyền thống dân tộc nếu như không được ngăn chặn hiệu quả

- Báo mạng điện tử là loại hình báo chí hoạt động trong môi trường Internet, có khả năng tích hợp sức mạnh của các loại hình báo chí truyền thống, kết hợp với công nghệ thông tin hiện đại để đem đến cho công chúng những thông tin đa dạng, sinh động, cập nhật và có ý nghĩa xã hội cao Ưu thế của báo mạng điện tử là có tính thời sự, tổng hợp cao, khả năng phát tán thông tin nhanh hơn các loại báo khác; không phụ thuộc vào

vị trí địa lý; nội dung thông tin phong phú, hình thức trình bày sinh động, hấp dẫn; là công cụ thông tin đối ngoại hiệu quả; thực hiện việc thăm dò ý kiến của công chúng, kiểm sát lượt truy cập dễ dàng; chỉnh sửa dễ dàng khi có sai sót, không tốn phí phát hành Hạn chế của loại hình này là phụ thuộc vào trình độ công nghệ; dễ bị hacker tấn công, dễ mất cắp bản

quyền tác giả vì có thể sao chép dễ dàng; quản lý thông tin phức tạp, khó khăn; đòi hỏi công chúng phải có phương tiện nối mạng Internet; tiếp nhận thông tin qua màn hình dễ mệt mỏi, thụ động, độ tin cậy của thông tin chưa cao, thông tin phát tán nhanh nên khó kiểm duyệt, chất lượng thông tin không đồng đều

Hoạt động tuyên truyền là quá trình bao gồm từ việc truyền bá quan điểm, đường lối, chính sách của một chính đảng, một giai cấp để củng cố niềm tin, hình thành phương pháp suy nghĩ mới và cổ vũ hành động mới cho quần chúng nhân dân tham gia vào các công việc của xã hội của chủ thể công tác tuyên truyền Cho nên cách phân chia phương pháp công tác tuyên truyền cũng chỉ là tương đối Bởi lẽ, các phương pháp này vừa có quan hệ chặt chẽ, tác động biện chứng với nhau lại vừa có tính độc lập tương đối với nhau Đối với những nội dung tuyên truyền khác nhau, chúng lại có vai trò khác nhau trong việc tác động đến quá trình nhận thức của quần chúng Mặt khác, trong hoạt động tuyên truyền để chuyển tải một nội dung nào đó đến một đối tượng cụ thể, không phải lúc nào chủ thể cũng chỉ

sử dụng một phương pháp này hay phương pháp khác Thông thường phải

sử dụng một vài phương pháp hay tổng hợp các phương pháp để tác động vào nhận thức của đối tượng

Tóm lại, phải tùy theo mục đích, nội dung, tùy theo đối tượng, hoàn

cảnh cụ thể của những điều kiện xã hội mà chủ thể sử dụng các phương pháp công tác tuyên truyền cho phù hợp Không được quá coi trọng phương pháp này, xem nhẹ phương pháp khác, mà cần phải biết cách sử dụng, phối hợp giữa các phương pháp sao cho phù hợp với quá trình tuyên truyền đang diễn ra Bởi lẽ, mỗi phương pháp đều có ưu thế riêng và chỉ thực sự phát huy được sức mạnh của ưu thế đó, khi chúng được phối hợp với nhau Có như vậy, từng phương pháp cũng như toàn bộ quá trình tuyên truyền mới đạt hiệu quả

1.2 Về đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền

1.2.1 Khái niệm đổi mới và đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền

1.2.1.1 Khái niệm đổi mới

Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “đổi mới là thay đổi hoặc làm thay đổi tốt hơn, tiến bộ hơn so với trước” [50, tr.658] Điều này cho thấy nội hàm của khái niệm đổi mới nhằm chỉ những hoạt động của con người làm thay đổi những cái cũ, lạc hậu bằng cái mới tiến bộ hơn Với nội hàm này thì đổi mới

có nhiều loại hình và cấp độ khác nhau như đổi mới kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, hành động, phương thức ứng xử, phương pháp giảng dạy, cơ chế

tổ chức quản lý, cách thức sản xuất…

Đổi mới trước hết cần phải hiểu là quá trình mang tính chủ động, nằm trong quy luật vận động và mang tính tự thân của sự vật Đổi mới ở đây mang ý nghĩa tất yếu khách quan Mọi sự vật, hiện tượng, cá nhân, cộng đồng và dân tộc nào muốn tồn tại và thích nghi với môi trường sống thì phải đổi mới Đổi mới như là một công việc diễn ra hàng ngày, như là bản năng của mỗi cá thể và tập thể trong cuộc sống thích nghi với sự thay đổi của môi trường sống

1.2.1.2 Đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đất nước ta bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với nhiều thuận lợi, khó khăn, thách thức Tình hình, nhiệm vụ cách mạng đặt ra những yêu cầu mới của công tác tuyên truyền Nhiệm vụ nặng nề, nội dung phức tạp và mới mẻ đòi hỏi phải có nhiều phương pháp để chuyển tải nội dung và thực hiện mục đích của công tác tuyên truyền Tác phong, lối sống công nghiệp được hình thành trong quá trình công nghiệp hóa đòi hỏi việc lựa chọn, sử dụng phương pháp công tác tuyên truyền phải khoa học hơn, tinh tế và phù hợp hơn Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, cùng với những thành tựu về kinh tế cho phép các cấp, các ngành ngày càng quan tâm đầu tư cho công tác tuyên truyền nên hiện nay chúng ta có khả năng đầu

tư các yếu tố đảm bảo cho công tác tuyên truyền tốt hơn trước rất nhiều Các phương tiện ngày một hiện đại, phong phú hơn, đặc biệt là các phương tiện nghe nhìn như ti vi, máy chiếu, thiết bị âm thanh, ánh sáng cũng ngày càng hiện đại phong phú

Mặt khác, những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước làm cho đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện, trình độ dân trí từng bước được nâng lên Các nhu cầu của con người về vật chất và tinh thần ngày càng cao hơn, phong phú, đa dạng hơn Vì vậy, các phương pháp lặp đi lặp lại cũng như sự khô cứng, nghèo nàn sẽ không còn phù hợp

Trong bối cảnh nước ta ngày càng hội nhập sâu hơn vào khu vực và thế giới, giao lưu văn hóa mở rộng thì nhất định sẽ có nhiều phương pháp tuyên truyền mới từ nước ngoài thâm nhập vào nước ta Trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, các thế lực thù địch cũng không ngừng tạo ra nhiều phương pháp mới để chống phá ta về chính trị - tư tưởng Vì vậy việc tiếp thu, học tập để

bổ sung và đổi mới các phương pháp truyền thống nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền là việc làm rất cần thiết

Những năm gần đây, mặc dù các cấp, các ngành đã có nhiều cố gắng tìm tòi, sáng tạo ra nhiều phương pháp mới nhưng về cơ bản việc đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền vẫn còn chậm, chưa có nhiều phương pháp mới Chính vì vậy, đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền là một nhu cầu khách quan, bức thiết của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tóm lại, đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền là một quá trình

tất yếu khách quan để không ngừng bổ sung, phát triển và tìm ra được con đường, cách thức, biện pháp tuyên truyền đúng nhất, hiệu quả nhất

Trong giai đoạn hiện nay, để đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền, cần tiếp tục đẩy mạnh dân chủ hóa trong hoạt động tuyên truyền, tăng cường đối thoại; phương pháp công tác tuyên truyền phải ngày càng đa dạng, hiện đại, đảm

bảo được nội dung, có tác động cùng chiều đến đối tượng, đáp ứng được yêu cầu, sở thích sự mong muốn của người nghe và mục đích tuyên truyền

1.2.2 Quan điểm đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền

1.2.2.1 Quan điểm sáng tạo

Quan điểm này đòi hỏi khi tiến hành đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền, chủ thể công tác tuyên truyền phải thường xuyên nghiên cứu, tìm tòi, phát hiện ra các phương pháp tác động đúng đắn, phù hợp với điều kiện mới Thực tế đã chứng minh, việc sử dụng lặp đi lặp lại một phương pháp lâu dần trở thành một khuôn mẫu trong tư duy của những người làm công tác tuyên truyền Cứ có nội dung, nhiệm vụ tuyên truyền là người ta lại nhớ ngay đến một phương pháp sẵn có để đỡ mất công sức, thời gian Vì vậy, công tác tuyên truyền trở nên nhàm chán Sáng tạo ra các phương pháp mới là một yêu cầu cao đòi hỏi những người làm công tác tuyên truyền phải có tri thức, kinh nghiệm, thường xuyên đổi mới tư duy, dũng cảm phá bỏ những khuôn mẫu, mô hình cũ kỹ và niềm say mê, tâm huyết với công việc Trước mỗi nhiệm vụ, mỗi nội dung tuyên truyền cần trăn trở, tìm tòi những phương pháp mới trên cơ sở nắm chắc các yếu tố, mạnh dạn tạo ra các sự kết hợp mới

Sự thay đổi đó đôi khi có thể mang đến thất bại nhưng đó là cái giá cần thiết cho quá trình khám phá, sáng tạo ra các phương pháp mới

Việc lựa chọn, sử dụng sáng tạo phương pháp công tác tuyên truyền phải gắn liền với việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, truyền thống cách mạng của Đảng ta Không vì chạy theo mục đích hiện đại hóa phương pháp mà áp dụng các phương pháp trái với cách nghĩ, cách làm của người Việt Nam, các phương pháp phản khoa học, ru ngủ, nhồi nhọ hoặc kích động tính bồng bột của tuổi trẻ vượt qua ngoài khuôn khổ của pháp luật Kiên quyết đấu tranh ngăn chặn xu hướng học tập, áp dụng những phương pháp lai căng, xa lạ với thuần phong mỹ tục của dân tộc, vượt quá sức chịu đựng của nền kinh tế Đặc biệt, cảnh giác với các phương pháp nhằm tập hợp, lôi kéo thanh niên của các thế lực thù địch

Đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền là một vấn đề phức tạp nhưng không vì thế mà chúng ta chấp nhận tồn tại mãi những phương pháp cũ

kỹ, lỗi thời, không còn phù hợp với tâm lý đối tượng hiện nay Trang bị tri thức khoa học về công tác tuyên truyền, say mê, nhiệt huyết, khiêm tốn, cầu thị, dũng cảm sáng tạo sẽ là nguồn sức mạnh và cơ sở khoa học cho những người làm công tác tuyên truyền đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền

có hiệu quả hơn

1.2.2.2 Quan điểm kế thừa và phát triển

Quan điểm này cho chúng ta thấy rằng cuộc sống vận động không ngừng, có lúc tiệm tiến, có lúc nhảy vọt và có khi “một ngày bằng hai mươi năm” đặc biệt là trong tình hình hiện nay đang ẩn chứa nhiều yếu tố khó lường Vì vậy, khi tiến hành đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền, phải mạnh dạn vứt bỏ những phương pháp đã lỗi thời, lạc hậu và khuyến khích, cổ

vũ sự sáng tạo ra những phương pháp mới Tuy nhiên, đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền không phải là sự phủ định sạch trơn các phương pháp

cũ mà phải trên cơ sở xem xét, đánh giá từng phương pháp, lọc thô lấy tinh, biết giữ lấy những gì tích cực, có giá trị của các phương pháp cũ, cải tạo nó cho phù hợp với điều kiện mới, phải chống thái độ “hư vô chủ nghĩa”, đồng thời phải khắc phục thái độ bảo thủ, khư khư giữ lại những phương pháp cũ, lạc hậu, không còn phù hợp với sự biến đổi tâm lý của đối tượng

Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, chúng ta đã sử dụng rất nhiều phương pháp để tuyên truyền, vận động cán bộ, nhân dân Hiện nay, do hoàn cảnh lịch sử thay đổi mà một số phương pháp không còn phù hợp, nhưng một số phương pháp ra đời từ trong kháng chiến vẫn được sử dụng rộng rãi Trước sự biến đổi của điều kiện kinh tế - xã hội đất nước, cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết các phương pháp công tác tuyên truyền đã ra đời và tồn tại trong quá trình vận động quần chúng để kế thừa và phát triển trong tình hình mới, đồng thời tạo tiền đề lý luận cho quá trình đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền

Trên cơ sở kế thừa các phương pháp truyền thống, cần đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa và sáng tạo các phương pháp mới đáp ứng nhu cầu ngày càng

đa dạng, phong phú của đối tượng Tích cực, chủ động nghiên cứu, vận dụng một cách sáng tạo các phương pháp tuyên truyền, giáo dục của thế giới vào trong nước, tiếp thu có chọn lọc các phương pháp tuyên truyền của nước ngoài, tính đến việc đi trước đón đầu sự phát triển của khoa học, công nghệ, sự biến đổi tâm lý đối tượng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

1.2.2.3 Quan điểm đa dạng hóa các loại phương pháp

Đa dạng hóa các loại phương pháp công tác tuyên truyền là tìm tòi, phát hiện, sử dụng nhiều con đường, cách thức phối hợp hoạt động của chủ thể và đối tượng trong việc truyền bá và tiếp nhận nội dung công tác tuyên truyền Đây là xu hướng nhằm làm cho công tác tuyên truyền nói chung, các phương pháp công tác tuyên truyền nói riêng bám sát thực tế cuộc sống, theo kịp sự biến đổi kinh tế - xã hội và sự phát triển không ngừng của trình độ quần chúng, phù hợp với trình độ của nhiều đối tượng

Tính tất yếu của việc đa dạng hóa phương pháp công tác tuyên truyền bắt nguồn từ tính phong phú của các phương pháp giáo dục quần chúng, từ sự biến đổi mạnh mẽ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước ta và từ đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ cách mạng mới Tính tất yếu của việc đa dạng hóa phương pháp công tác tuyên truyền còn xuất phát từ chính nhu cầu của đối tượng, hệ quả của sự trưởng thành về chính trị, tư tưởng của quần chúng và kinh nghiệm thực tiễn của quá trình đổi mới Trong điều kiện hiện nay, khi cuộc sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng lên thì các phương pháp cũ, theo đường mòn, có sẵn sẽ khó được chấp nhận

Đa dạng hóa hoàn toàn đối lập với sự nghèo nàn, đơn điệu trong sử dụng phương pháp công tác tuyên truyền Vì vậy, đa dạng hóa trước hết đòi hỏi chủ thể phải xây dựng được một hệ thống phương pháp phong phú, dồi

dào, có thể áp dụng kịp thời cho mọi nội dung, mọi đối tượng và trong mọi hoàn cảnh, điều kiện tiến hành công tác tuyên truyền

Phương pháp công tác tuyên truyền không phải là cái có sẵn mà là kết quả của quá trình sáng tạo không ngừng của chủ thể Vì vậy, nội dung

đa dạng hóa trước hết bao hàm việc đẩy mạnh nghiên cứu sáng tạo ra nhiều phương pháp mới ngày càng phù hợp với đặc điểm tâm lý đối tượng Nghiên cứu, cải tiến các phương pháp cũ cho phù hợp với điều kiện mới cũng tạo ra một nguồn phương pháp tương đối dồi dào để thực hiện đa dạng hóa

Kết hợp sử dụng các phương pháp cũng là một nội dung quan trọng của

đa dạng hóa phương pháp công tác tuyên truyền Các phương pháp công tác tuyên truyền là một thể thống nhất, quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau, bổ sung cho nhau nhằm mục đích thực hiện tốt nhiệm vụ công tác tuyên truyền Mặt khác, từng phương pháp có tính độc lập tương đối, có ưu, nhược điểm riêng Sử dụng kết hợp các phương pháp với nhau vừa phát huy sức mạnh tổng hợp của các phương pháp tạo ra sự tác động nhiều chiều, nhiều mặt đến đối tượng, vừa là cách để sáng tạo ra phương pháp mới

1.3 Sự cần thiết phải đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay

1.3.1 Vai trò quan trọng của phương pháp công tác tuyên truyền đối với Đảng bộ thành phố Bến Tre

Phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre chính là con đường, biện pháp góp phần quan trọng vào việc tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung và những mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của Đảng bộ thành phố đến với cán bộ, đảng viên và nhân dân Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về chính trị tư tưởng, kiên định với chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, ý thức trách nhiệm trong

công việc và giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng được nâng lên Bên cạnh

đó, tình hình phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng Đảng của thành phố cũng có nhiều chuyển biến tích cực Và vấn đề hết sức quan trọng là phương pháp công tác tuyên truyền đã góp phần tạo được sự đồng thuận và quyết tâm cao của toàn thể cán bộ, đảng viên và người dân thực hiện chủ trương xây dựng thành phố văn minh, xanh, sạch, đẹp, thân thiện và phát triển bền vững với ba mũi đột phá là tăng tốc phát triển kinh tế, xây dựng

đô thị loại II, xây dựng thành phố văn hóa và xây dựng xã nông thôn mới

Phương pháp công tác tuyên truyền còn góp phần giúp Đảng bộ thành phố nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, về tình hình trong nước và thế giới, về các kỹ năng, kiến thức cần thiết trong cuộc sống Đồng thời, giáo dục, tuyên truyền những chuẩn mực đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh, truyền thống anh hùng của quê hương Bến Tre, xây dựng các quan hệ xã hội tốt đẹp trong cộng đồng, đấu tranh xóa bỏ thói hư, tật xấu, góp phần hình thành nhân cách sống mới, con người mới Phương pháp công tác tuyên truyền không chỉ giúp nâng cao nhận thức, truyền tải thông tin, mở rộng dân chủ, giáo dục và cổ vũ quần chúng hành động mà còn thông qua việc nêu gương, cổ động bằng các hình thức trực quan sinh động, phong trào thi đua để tập hợp, cổ vũ quần chúng tham gia vào các phong trào hành động cách mạng của địa phương Kết quả

cụ thể là mỗi năm nhân dân thành phố đóng góp hơn 5 tỷ đồng để xây dựng kết cấu hạ tầng đô thị; liên tục nhiều năm liền thành phố hoàn thành chỉ tiêu thu thuế, nghĩa vụ quân sự, nhà tình nghĩa, nhà tình thương, giáo dục, y tế và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở; ý thức phấn đấu vươn lên thoát nghèo và làm giàu chính đáng trong nhân dân được phát huy mạnh mẽ, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh còn 1,75%; phong trào tự học, xây dựng xã hội học tập, rèn luyện thân thể được cộng đồng tích cực tham gia, thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000, đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở vào năm 2003 và đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học vào năm 2012

Phương pháp công tác tuyên truyền vừa góp phần đưa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với quần chúng; mặt khác, vừa thu nhận những thông tin ngược, tâm trạng, tư tưởng, nguyện vọng, ý kiến của quần chúng trong quá trình thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong cuộc sống thực tiễn Cấp ủy thành phố rất quan tâm chỉ đạo thực hiện chủ trương lãnh đạo các cấp trực tiếp đối thoại với cán bộ, đảng viên và nhân dân để nắm chắc tâm tư, nguyện vọng của từng đối tượng cụ thể

để có định hướng lãnh đạo tư tưởng đạt hiệu quả cao, nhất là trong việc giải quyết bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng, giải quyết khiếu kiện, bức xúc của dân Qua đó, Đảng bộ, chính quyền thành phố Bến Tre xem xét, bổ sung, hoàn thiện, sửa đổi những chủ trương, chính sách cũng như bộ máy tổ chức và con người của từng cơ quan, từng tổ chức, trên cơ sở đó hoàn chỉnh, sửa đổi,

bổ sung cho phù hợp hơn với điều kiện thực tế của địa phương

Phương pháp công tác tuyên truyền còn góp phần giúp Đảng bộ thành phố giữ vững an ninh tư tưởng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và quần chúng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước; chống âm mưu và thủ đoạn diễn biến hòa bình, các hoạt động chống phá của các thế lực thù địch nhất là trên mặt trận chính trị tư tưởng - văn hóa; giữ vững ổn định chính trị -

xã hội và tạo điều kiện để phát triển kinh tế, cải thiện đời sống người dân

1.3.2 Yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi phải đổi mới phương pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền

Thực tế cho thấy, chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre còn thấp có nguyên nhân không chỉ từ nội dung nghèo nàn, tính khoa học thấp mà còn do sử dụng nhiều, lặp đi lặp lại những phương pháp đơn điệu, nhàm chán với đối tượng Biểu hiện cụ thể là có một

bộ phận không nhỏ quần chúng, trong đó có cả cán bộ, đảng viên nhất là đảng viên trẻ thờ ơ với sinh hoạt, học tập chính trị, nghiên cứu các chỉ thị, nghị quyết của Đảng

Mặt khác, trước đây khi trình độ dân trí chưa cao, các phương tiện nghe nhìn chưa được phổ biến rộng rãi, quần chúng nhân dân ít nhận được thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng và qua các giao tiếp xã hội thì các phương pháp giáo dục tư tưởng như nói chuyện thời sự, chính sách, nghe đài đã đóng vai trò to lớn trong việc phổ biến, tuyên truyền đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, được quần chúng nhân dân đồng tình chấp nhận Ngày nay, đời sống vật chất và tinh thần của người dân trên địa bàn thành phố đã phát triển khác xa trước đây, nếu chỉ dừng lại ở những phương pháp nêu trên sẽ tất yếu dẫn đến hậu quả là công tác tuyên truyền thiếu tính hấp dẫn, thuyết phục, do đó chất lượng, hiệu quả tuyên truyền thấp

Vì vậy, đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền là một trong những biện pháp quan trọng góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay

1.3.3 Trình độ nhận thức của cán bộ, đảng viên và trình độ dân trí ngày càng tăng

Sự thay đổi trong đối tượng công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay đặt ra yêu cầu phải thường xuyên tìm hiểu, nắm vững đặc điểm đối tượng để đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền phù hợp đặc điểm tâm lý, nhu cầu và trình độ nhận thức của họ Trình độ văn hóa, lý luận chính trị của lực lượng cán bộ, đảng viên của thành phố ngày càng được nâng cao Hiện nay, tỷ lệ cán bộ, đảng viên thành phố tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 83% (tăng 10,2% so với năm 2010), cao đẳng, đại học đạt 35,5% (tăng 9,6% so với năm 2010), trung cấp, cao cấp chính trị đạt 30% (tăng 5% so với năm 2010) Dân số của thành phố Bến Tre liên tục phát triển, nếu như năm

2005 có 107.524 người thì hiện nay đã hơn 140.000 người Cùng với sự gia tăng về số lượng, đối tượng của công tác tuyên truyền cũng thay đổi nhiều so với trước đây Nếu như trước đây, đa số người dân sống bằng nghề nông, trình

độ dân trí còn thấp thì hiện nay, lực lượng nông dân chỉ còn chiếm 35% dân số

thành phố và đang có xu hướng giảm dần trong quá trình đô thị hóa, họ không chỉ cần cù, chăm chỉ trong lao động mà còn nhạy bén tiếp thu và ứng dụng có hiệu quả các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi, đời sống ngày càng được nâng lên rõ nét Đội ngũ trí thức, công nhân của thành phố ngày càng phát triển nhanh về số lượng và chất lượng đã góp phần tích cực và quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc phòng và nâng cao đời sống nhân dân của thành phố Bến Tre Hội Cựu chiến binh, Người cao tuổi trong đó có cán bộ hưu trí chiếm tỷ lệ ngày càng đông, luôn thể hiện vai trò là tấm gương tiêu biểu, tích cực tham gia đóng góp xây dựng Đảng, chính quyền và quan tâm giáo dục, bồi dưỡng truyền thống cho thế hệ trẻ

Cùng với sự thay đổi về số lượng, trình độ dân trí của đối tượng công tác tuyên truyền ngày càng cao, nhu cầu thông tin ngày càng đa dạng, phong phú, thiết thực, cụ thể Điều đó đòi hỏi phương pháp công tác tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng gắn với thực tiễn, phải đa dạng, phong phú, thiết thực, phù hợp với trình độ luôn luôn biến đổi của đối tượng Vì vậy, cần phải phải căn cứ vào đặc điểm đối tượng như: độ tuổi, giới tính, trình độ học vấn, đặc điểm dân tộc, niềm tin tín ngưỡng, đặc thù lao động, hoạt động nghề nghiệp…để tìm ra phương pháp tác động tối ưu

1.3.4 Sự phát triển khoa học công nghệ và khả năng ứng dụng vào công tác tư tưởng đòi hỏi phải đổi mới phương pháp tuyên truyền

Công tác tư tưởng hiện nay của Đảng bộ thành phố Bến Tre được tiến hành trong bối cảnh bùng nổ thông tin toàn cầu; phương tiện kỹ thuật ngày càng được sử dụng rộng rãi; mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thông tin thời sự trong và ngoài nước, thông tin khoa học - kỹ thuật, thời tiết, các kiến thức sản xuất, đời sống đến với cán bộ, đảng viên và nhân dân rất nhanh chóng Báo in, báo nói, báo hình và báo mạng phát triển rầm rộ,

đề cập mọi thông tin phục vụ nhu cầu hiểu biết và giải trí của người dân

Các thành tựu khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức được ứng dụng trong cuộc sống, trong đó có công tác tuyên truyền, phổ cập đến mọi nhà đã

có tác động to lớn đến cán bộ, đảng viên và nhân dân Trong phương pháp công tác tuyên truyền, nếu chúng ta cứ theo cách truyền đạt, phổ biến, giải thích kiểu cũ thì không đạt mục đích, hiệu quả công tác tuyên truyền đã đề ra Mặt khác, các thế lực thù địch chống phá cách mạng đã sử dụng công cụ thông tin hiện đại để truyền bá các quan điểm sai trái, đả phá sự lãnh đạo của Đảng, chia rẽ sự đoàn kết trong nội bộ Đảng, gây nhiễu thông tin đến cán bộ, đảng viên và nhân dân, chống phá ta về tư tưởng trong khi sự đầu tư phương tiện và cơ sở vật chất cho công tác tuyên truyền còn quá nghèo nàn, lạc hậu nhất là chưa ứng dụng kịp thời các thành tựu của khoa học công nghệ Vì vậy, việc quan tâm ứng dụng những thành tựu của khoa học công nghệ là một trong những yêu cầu cấp thiết để đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre trong giai đoạn hiện nay

Tiểu kết Chương 1

Ở chương 1, tác giả đã nêu ra những vấn đề lý luận và thực tiễn về đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre Trong những yếu tố cơ bản của công tác tuyên truyền, phương pháp công tác tuyên truyền là tổng hợp các phương tiện, thao tác, cách thức, quy trình mà chủ thể sử dụng để cung cấp cho đối tượng những thông tin nhất định nhằm củng cố, bổ sung hoặc xây dựng ở họ kiểu thế giới quan, nhân sinh quan mới hay nhận thức về tự nhiên hoặc xã hội, qua đó tác động đến nhận thức, thái độ

và hiệu quả hành động thực tiễn của họ trong đời sống xã hội Có ba nhóm phương pháp công tác tuyên truyền: nhóm phương pháp tuyên truyền miệng, nhóm phương pháp tuyên truyền trực quan và nhóm phương pháp tuyên truyền qua các phương tiện truyền thông đại chúng

Trên cơ sở những quan niệm về phương pháp tuyên truyền, đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền và quan điểm đổi mới phương pháp công tác truyền, tác giả luận văn đã xác định vai trò phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre là con đường, biện pháp để tuyên truyền và nắm dư luận phản hồi về các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, những mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của địa phương, tạo sự đồng thuận và quyết tâm cao trong cán bộ, đảng viên và người dân thực hiện tăng tốc phát triển kinh tế, xây dựng đô thị loại II, xây dựng thành phố văn hóa và xây dựng xã nông thôn mới; nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, về tình hình trong nước và thế giới, truyền thống anh hùng của quê hương Bến Tre, xây dựng các quan hệ xã hội tốt đẹp trong cộng đồng, đấu tranh xóa bỏ thói hư, tật xấu, hình thành nhân cách sống mới, con người mới; giữ vững an ninh tư tưởng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và quần chúng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước

Trước yêu cầu phát triển của tình hình thế giới, trong nước và địa phương, tác giả cũng đã lý giải tầm quan trọng của đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền ở thành phố Bến Tre hiện nay, đáp ứng yêu cầu của công tác tư tưởng của Đảng trong thời kỳ mới, phục vụ có kết quả sự nghiệp

đổi mới, xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Chương 2 ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN

CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ BẾN TRE HIỆN NAY -

THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

2.1 Các yếu tố tác động đến quá trình đổi mới phương pháp công tác tuyên truyền của Đảng bộ thành phố Bến Tre hiện nay

2.1.1 Điều kiện tự nhiên - xã hội thành phố Bến Tre

- Điều kiện tự nhiên

Thành phố Bến Tre là một trong 9 đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Bến Tre Diện tích tự nhiên 6.748,78 ha, nằm trên cù lao Bảo; phía Bắc và Đông Bắc giáp huyện Châu Thành, phía Đông và Đông Nam giáp huyện Giồng Trôm, phía Tây và Tây Nam giáp sông Hàm Luông Trên địa bàn thành phố Bến Tre có Quốc lộ 60 đi qua, tạo điều kiện giao thông thuận lợi để đến

các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, Vĩnh Long, đến thành phố Hồ Chí Minh (cách 87km), thành phố Cần Thơ (cách 110km)

Thành phố Bến Tre nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, với hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng

12 đến tháng 4 năm sau Lượng mưa trung bình hàng năm từ 2.000mm đến 2.300mm, nhiệt độ trung bình hàng năm từ 260C - 270C Với vị trí nằm tiếp giáp biển Đông, nhưng Bến Tre ít chịu ảnh hưởng của bão lũ, khí hậu ôn hòa, mát mẻ quanh năm

Thành phố Bến Tre có địa hình tương đối bằng phẳng với hệ thống kênh rạch khá chằng chịt, cao độ trung bình so với mặt nước biển từ 1-1,5m;

là vùng đất nổi phù sa trên nền đất thấp được bao bọc bởi sông Hàm Luông về phía Tây, sông Bến Tre về phía Nam, kênh Chẹt Sậy về phía Đông Trong khu vực nội ô có rạch Cái Cá, rạch Cá Lóc, rạch Kiến Vàng và rạch Gò Đàng

- Điều kiện xã hội

Địa danh Bến Tre được cấu thành theo cách gắn địa thế tự nhiên với tên loài cây (có nghĩa là một bến sông có nhiều tre mọc), địa danh này xuất hiện

từ thời nhà Nguyễn, nhưng với ý nghĩa là một trung tâm hành chính thì phải

kể từ khi thực dân Pháp đặt Dinh Tham biện đầu tiên bên bờ rạch Bến Tre vào tháng 6-1867 Ngày 1-1-1900, Toàn quyền Paul Doumer áp dụng nghị định đổi sở tham biện thành tỉnh, Bến Tre được gọi là tỉnh bắt đầu từ đó, và chính thức đặt tỉnh lỵ ở địa điểm hiện nay Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, tỉnh Bến Tre được chính quyền cách mạng đổi tên thành tỉnh Đồ Chiểu, tỉnh lỵ Bến Tre đổi tên thành thị xã Bến Tre cho đến sau giải phóng Cuối năm 1956, chính quyền Sài Gòn đổi tên tỉnh Bến Tre thành tỉnh Kiến Hòa và tỉnh lỵ thuộc quận Trúc Giang (gọi là tỉnh lỵ Trúc Giang) Sau quá trình dài phấn đấu xây dựng đô thị, tháng 8-2009, thị xã Bến Tre được Chính phủ quyết định trở thành thành phố Bến Tre thuộc tỉnh Bến Tre Như vậy, thành phố đã chính thức tồn tại được 147 năm (1867 - 2014), còn nếu là tỉnh lỵ của một đơn vị hành chính cấp tỉnh thì được 114 năm (1900 - 2014)