Chất lượng chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số trên sóng đài phát thanh truyền hình yên bái (khảo sát từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2013)

Trước thực tế đó các đài PT-TH địa phương cần phải thể hiện rõ vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐỖ THỊ GIANG

CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TIẾNG DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN SÓNG ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH YÊN BÁI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả, số liệu công bố trong luận văn hoàn toàn chính xác, chưa từng công bố trong bất cứ tài liệu nào, nếu sai tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

ĐỖ THỊ GIANG

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

AN-QP : An ninh - Quốc phòng HĐND : Hội đồng nhân dân KTV : Kỹ thuật viên KT-XH : Kinh tế - Xã hội NXB : Nhà xuất bản PT-TH : Phát thanh – truyền hình PVS : Phỏng vấn sâu

SXCT : Sản xuất chương trình UBND : Ủy ban nhân dân

dân tộc của Đài PT-TH Yên Bái 43

Bảng 2.2: Đánh giá của thính giả về thời gian phát sóng các chương trình 46 Bảng 2.3: Lý do thính giả ít nghe các chương trình phát thanh tiếng dân tộc

của đài PT-TH Yên Bái 51

Bảng 2.4: Quy trình sản xuất chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài

PT-TH Yên Bái 55

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TIẾNG DÂN TỘC TRÊN SÓNG ĐÀI PT – TH YÊN BÁI 8

1.1 Một số khái niệm cơ bản 8

1.2 Vai trò của chương trình phát thanh tiếng dân tộc trên sóng Đài PT-TH Yên Bái 11

1.3 Khái quát về chương trình phát thanh tiếng dân tộc trên sóng đài PT-TH Yên Bái hiện nay 19

Tiểu kết chương 1 22

Chương 2: THỰC TRẠNG CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TIẾNG DÂN TỘC TRÊN SÓNG ĐÀI PT – TH YÊN BÁI 23

2.1.Những ưu điểm nổi bật của chương trình 23

2.2 Những hạn chế của chương trình 49

Tiểu kết chương 2 69

Chương 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TIẾNG DÂN TỘC CỦA ĐÀI PT – TH YÊN BÁI 70

3.1 Một số vấn đề đặt ra 70

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số trên sóng đài PTTH Yên Bái 78

Tiểu kết chương 3 92

KẾT LUẬN 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC 100

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Là một tỉnh miền núi có đông đồng bào dân tộc sinh sống, những năm qua tỉnh Yên Bái đã được Đảng và Nhà nước đầu tư nhiều chương trình, dự

án phát triển KT-XH cho vùng dân tộc như chương trình 134, 135, đề án 167

và nhiều chương trình hỗ trợ cho đồng bào vùng cao nhờ đó đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số của tỉnh Yên Bái đã được cải thiện đáng kể Tuy nhiên do địa hình phức tạp, lại bị chia cắt, điều kiện khí hậu thổ nhưỡng khắc nghiệt, nhận thức của người dân còn hạn chế nên đời sống của đồng bào dân tộc còn gặp không ít khó khăn Hiện nay tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Yên Bái theo tiêu chí mới là 29%, trong đó riêng hai huyện vùng cao là Trạm Tấu và

Mù Cang Chải- nơi có đông đồng bào Mông sinh sống tỷ lệ hộ nghèo hiện đang chiếm tới gần 80% Không những thế tình trạng sinh con thứ 3 trở lên vẫn còn phổ biến trong đồng bào dân tộc Vùng đồng bào dân tộc cũng là nơi các thế lực thù địch dễ lợi dụng để tuyên truyền, xuyên tạc, kích động, chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc Trước đây đã có không ít hộ đồng bào Mông ở huyện Trạm Tấu tỉnh Yên Bái nghe theo kẻ xấu bỏ quê hương di

cư vào các tỉnh Tây Nguyên sinh sống nhưng cuối cùng lại phải trở về do cuộc sống không như hứa hẹn, hay năm 2011 một số hộ đồng bào Mông ở Yên Bái cũng di cư sang huyện Mường Nhé của tỉnh Điện Biên, ngoài ra còn

có tình trạng kẻ xấu vận động đồng bào dân tộc theo đạo Tin Lành điều đó đặt ra nhiều vấn đề đối với công tác dân tộc trong đó việc nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền phải được đặt lên hàng đầu Trong xu thế bùng nổ thông tin như hiện nay, ở nhiều nơi vùng đồng bào dân tộc, nhiều sản phẩm văn hoá không lành mạnh, với nhiều hình thức khác nhau đã đưa vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số Nếu như các cấp ủy Đảng và chính quyền các địa phương không kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đồng bào dân tộc

thiểu số để có những hình thức tuyên truyền, vận động cho phù hợp thì đồng bào dân tộc rất dễ bị dụ dỗ, lôi kéo, kích động Trước thực tế đó các đài PT-

TH địa phương cần phải thể hiện rõ vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, không di cư tự do, không tái trồng cây thuốc phiện, giảm tình trạng sinh con thứ 3 trở lên… Với chức năng là cơ quan ngôn luận-tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái, từ khi thành lập đến nay, Đài PTTH Yên Bái luôn xác định xây dựng và phát triển các chương trình phát thanh tiếng dân tộc là vấn đề quan trọng nằm trong chiến lược thông tin lâu dài nhằm cải thiện đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Yên Bái Các chương trình phát thanh tiếng dân tộc là phương tiện truyền thông hiệu quả và ưu thế nhất để cung cấp thông tin, tri thức, tuyên truyền các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với đồng bào dân tộc thiểu số Góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí cho công chúng đồng bào dân tộc thiểu số; tăng cường sự đoàn kết, nhất quán về tư tưởng, chính trị và tinh thần trong nhân dân Thực tế cho thấy truyền thông qua sóng phát thanh

là phương thức truyền tải thông tin tốt nhất đối với đồng bào dân tộc thiểu số song truyền thông như thế nào để đạt hiệu quả cao cũng là vấn đề đặt ra đối với các đài PT-TH địa phương Từ năm 1989 Đài PTTH Yên Bái đã biên dịch

và phát sóng chương trình phát thanh tiếng Dao, tiếng Thái, Tiếng Mông, đến năm 1991 tiếp tục biên dịch và sản xuất các chương trình truyền hình tiếng Mông phục vụ phát sóng tại các trạm phát lại truyền hình nơi có đông đồng bào Mông sinh sống Bên cạnh việc tuyên truyền các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhiều năm qua chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên Bái đã đi sâu vào việc giới thiệu các mô hình kinh tế giỏi, gương người tốt việc tốt, hướng dẫn kỹ thuật sản

xuất nông lâm nghiệp, phổ biến kiến thức pháp luật, sức khỏe sinh sản… để qua đó giúp đồng bào dân tộc nâng cao nhận thức, nắm được những chính sách của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc và có thêm kiến thức áp dụng vào thực tiễn góp phần nâng cao mức sống Song trước xu thế bùng nổ nhiều loại hình truyền thông như hiện nay, có thể thấy chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PTTH Yên Bái chưa có nhiều sự đổi mới về nội dung cũng như đa dạng hình thức thể hiện Các chương trình còn dập khuôn, không có sự sáng tạo, nội dung còn chung chung, dàn trải, chưa có những chương trình chuyên sâu, chuyên đề, ít chương trình có ý kiến tư vấn của các chuyên gia, chưa có nhiều chương trình phản ánh những vấn đề mà đồng bào dân tộc thực sự quan tâm và tính thời sự trong chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PT-TH Yên Bái chưa cao… Chính vì thế tác giả

chọn đề tài: “Chất lượng chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số trên sóng Đài PTTH Yên Bái” làm luận văn thạc sỹ nhằm đánh giá những

ưu điểm, hạn chế của chương trình để có những giải pháp nâng cao chất lượng chương trình và hiệu quả của thông tin tuyên truyền phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Yên Bái trên sóng phát thanh

2.Lịch sử nghiên cứu

Những năm qua, vấn đề dân tộc và miền núi đã được nhiều tác giả, nhiều công trình nghiên cứu đề cập với nhiều góc độ khác nhau.Trên lĩnh vực báo chí truyền thông, có một số công trình sau:

- Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Xuân An Việt về “Thông tin về dân tộc và miền núi trên VTV1- Đài THVN”, năm 2001, tại Học viện Báo chí và

tuyên truyền đã khảo sát chương trình về đề tài dân tộc và miền núi của Đài THVN trong 3 năm 1999-2001 Qua khảo sát tác giả đã đưa ra các giải pháp

cụ thể nâng cao chất lượng chương trình nhằm tăng hiệu quả thông tin về vấn

đề dân tộc và miền núi của đài THVN

-Năm 2005, tại Học viện Báo chí và tuyên truyền, tác giả Phạm Ngọc

Bách có luận văn thạc sỹ với tiêu đề “ Chương trình Dân tộc và miền núi trên sóng VTV1- Đài Truyền hình Việt Nam”

-Luận văn thạc sỹ về “Truyền thông về người dân tộc thiểu số trên sóng truyền hình các đài PT-TH miền núi Đông Bắc” của An Thị Thanh

Thu Trong luận văn này, tác giả khảo sát của chương trình truyền hình của 3 đài vùng miền núi Đông Bắc để so sánh tỷ lệ thời lượng giành cho người dân tộc thiểu số trên sóng truyền hình của các đài này để có những điều chỉnh về nội dung và hình thức truyền thông trên sóng truyền hình

- Tác giả Đỗ Thanh Phúc với “ Vấn đề bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số trên sóng truyền hình của Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh Hòa Bình”, Luận văn thạc sỹ truyền thông đại chúng

-Luận văn Thạc sỹ của Hoàng Mạnh Hà tại Học viện báo chí và tuyên

truyền về “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình tiếng H’mông của Đài PT-TH Yên Bái” Trong luận văn này tác giả đã chỉ ra những ưu thế

và hạn chế của chương trình truyền hình tiếng H’mông của đài Yên Bái và đề

xuất các giải pháp nâng cao chất lượng chương trình

- Luận án thạc sỹ của Nguyễn Thu Liên với đề tài “Vấn đề giũ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong các chương trình phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam” năm 1997 tại Học viện báo chí và tuyên truyền Hà Nội

- Luận văn của tác giả Cao Minh Châu về “ Đổi mới và nâng cao chất lượng chương trình phát thanh tiếng Mông ở tỉnh Sơn La”

- Đề tài nghiên cứu khoa học của Đặng Thị Huệ năm 2006 về “Nâng cao chất lượng hiệu quả tuyên truyền về dân tộc thiểu số trên sóng phát thanh quốc gia”

-Luận văn “Phát thanh tiếng dân tộc với người dân tộc thiểu số bản địa Kon Tum” của Trịnh Thị Hà Oanh, năm 2009 tại Trường Đại học Khoa

học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Tác giả đã phân tích vai trò của chương trình đối với đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số bản địa Kon Tum, đưa ra hướng đi cho chương trình phát thanh tiếng dân tộc Kon Tum phù hợp với tình hình thực tế và bắt kịp với xu hướng của phát thanh hiện đại

Tuy đã có nhiều công trình, luận văn nghiên cứu về vấn đề dân tộc, truyền thông cho đồng bào dân tộc nói chung và đồng bào dân tộc ở các tỉnh miền núi Tây Bắc nói riêng song các công trình khoa học trên mới chủ yếu đề cập đến hiệu quả tuyên truyền cho đồng bào dân tộc thiểu số trên sóng truyền hình Còn trong lĩnh vực phát thanh tiếng dân tộc cho đồng bào vùng cao, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Yên Bái đến nay chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào Trên cơ sở kế thừa kết quả của các tác giả đi trước, trong luận văn “ Chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số trên sóng đài PT-TH Yên Bái” tác giả sẽ đi sâu nghiên cứu, khảo sát các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PT-TH Yên Bái để chỉ rõ những ưu điểm và hạn chế của chương trình này từ đó đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả truyền thông bằng tiếng dân tộc trên sóng phát thanh của đài PT-TH Yên Bái

3 Giả thuyết nghiên cứu

Chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PT-TH Yên Bái đã đáp ứng được nhu cầu thông tin của đồng bào dân tộc thiểu số nhưng chất lượng chưa cao

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

*Mục đích: Đề tài nhằm đánh giá thực trạng chương trình phát thanh

tiếng dân tộc của đài PTTH Yên Bái qua đó đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả tuyên truyền của chương trình đối với đồng bào dân tộc ở tỉnh Yên Bái

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

-Đối tượng nghiên cứu của đề tài là : Chất lượng chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số trên sóng Đài PT-TH Yên Bái

-Phạm vi nghiên cứu: các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PT-TH Yên Bái từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2013

6 Phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận của luận văn dựa trên quan điểm của Đảng về vai trò của báo chí đối với đời sống văn hóa xã hội

- Phương pháp nghiên cứu: Trong luận văn này, tác giả sử dụng các phương pháp sau:

*Phương pháp khảo sát thực tế, khảo sát Chương trình phát thanh tiếng

dân tộc của đài PTTH Yên Bái

*Phương pháp điều tra xã hội học: phương pháp này chọn đối tượng

khảo sát là đồng bào dân tộc thiểu số ở một số huyện có đông đồng bào dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh

*Phương pháp thống kê, phân loại nhằm tổng hợp, phân tích vấn đề

một cách cụ thể, khách quan Qua đó, tìm ra những điểm nổi bật về nội dung, hình thức, thế mạnh của chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PTTH Yên Bái

*Phương pháp phỏng vấn sâu những người am hiểu, quan tâm đến

chương trình, lãnh đạo các địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số

*Phương pháp đối chiếu, so sánh: để rút ra những ưu nhược điểm của

chương trình Từ đó, xác định rõ vai trò, đặc điểm của thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số trên sóng phát thanh của các đài địa phương

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

-Luận văn hoàn thành sẽ góp phần tổng kết thực tiễn và lý luận về thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là việc nâng cao chất lượng và hiệu quả truyền thông trên sóng phát thanh phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số ở Yên Bái nói riêng và các tỉnh miền núi phía Bắc nói chung

- Chỉ ra những hạn chế của chương trình phát thanh tiếng dân tộc trên PT-TH Yên Bái để từ đó khắc phục mặt còn tồn tại nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng chương trình phục vụ tốt việc tuyên truyền tới đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Yên Bái

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn sẽ có 3 chương

- Còn theo tác giả Đức Dũng trong giáo trình Báo phát thanh: “ Báo phát thanh được hiểu như một kênh truyền thông, một loại hình báo chí điện

tử hiện đại mà các đặc trưng cơ bản của nó là dùng thế giới âm thanh phong phú, sinh động để chuyển tải thông điệp nhờ sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và

hệ thống truyền thanh, tác động vào thính giác của công chúng Nhờ sử dụng lời nói, tiếng động và âm nhạc tác động vào tai người nghe cho nên báo phát thanh có những ưu thế đặc biệt và những hạn chế cố hữu” [ 14, tr 51]

*Chương trình phát thanh

Trong giáo trình “Báo phát thanh”, tác giả Đức Dũng cho rằng: Chương

trình phát thanh là sự liên kết, sắp xếp hợp lý tin, bài, bảng tư liệu âm nhạc trong

một thời lượng nhất định được mở đầu bằng nhạc hiệu, kết thúc với lời chào tạm biệt nhằm đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo phát thanh đồng thời mang lại hiệu quả cao nhất đối với người nghe [ 14, tr 216]

Như vậy với một cơ quan báo phát thanh, quá trình sản xuất bắt đầu bằng việc sáng tạo các tác phẩm phát thanh Một đài phát thanh thường bao

gồm bốn bộ phận chính: lãnh đạo quản lý , biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật

viên, trong đó phóng viên là người trực tiếp sáng tạo những tác phẩm báo phát thanh Các tác phẩm báo chí này thể hiện bản lĩnh chính trị, năng lực nghiệp

vụ và trách nhiệm xã hội của nhà báo phát thanh Tuy nhiên tác phẩm tin, bài không trực tiếp đến với thính giả Bằng cách lựa chọn chương trình phát thanh các tác phẩm được sắp xếp, bố trí hợp lý giúp thính giả tiếp nhận chương trình một cách đầy đủ, hệ thống, có chiều sâu Chương trình phát thanh được coi như một số báo Trong thực tế tùy theo tiêu chí phân loại mỗi chương trình phát thanh có đối tượng tác động riêng, có nội dung phản ánh cũng như phương thức thực hiện riêng Sự phân công và chuyên môn hóa trong quá trình phản ánh hiện thực tạo cho các chương trình phát thanh có sự phân định

rõ ràng, tánh được tình trạng “lấn sân” hoặc “khung trời riêng” Quá trình tiếp nhận của công chúng gắn liền với chương trình phát thanh Người nghe có thể nắm được thông tin thời sự một cách nhanh nhất qua chương trình phát thanh thời sự nhưng họ lại thực sự tin tưởng và chờ đợi những hướng dẫn cụ thể qua

chương trình chuyên đề một cách tỷ mỷ hơn [14 , tr217]

Mỗi chương trình phát thanh đều ổn định về cấu trúc Với chương trình thời sự gồm có ba phần: trang tin, bài, tiết mục được phân chia bằng những đoạn nhạc cắt Chương trình chuyên đề thường có hai phần tiết mục trở lên được phân cách bằng những nhạc cắt Với các chương trình có thời lượng lớn,

số tiết mục có thể tăng vì vậy số lượng nhạc cắt cũng tăng lên

* Dân tộc: Cũng như nhiều hình thức cộng đồng khác, dân tộc là sản

phẩm của một quá trình phát triển lâu dài của xã hội loài người Trước khi dân tộc xuất hiện, loài người đã trải qua những hình thức cộng đồng từ thấp đến cao: thị tộc, bộ lạc, bộ tộc Cho đến nay, khái niệm dân tộc được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, trong đó có hai nghĩa được dùng phổ biến nhất

Một là: dân tộc chỉ một cộng đồng người có mối liên hệ chặt chẽ, bền

vững, có sinh hoạt kinh tế chung, có ngôn ngữ riêng và những nét văn hóa đặc thù, xuất hiện sau bộ lạc, bộ tộc Với nghĩa này, dân tộc là bộ phận của quốc gia Một quốc gia có nhiều dân tộc

Hai là: dân tộc chỉ cộng đồng người ổn định hợp thành nhân dân một

nước, có lãnh thổ, quốc gia, nền kinh tế thống nhất, quốc ngữ chung và có ý thức về sự thống nhất quốc gia của mình, gắn bó với nhau bởi lợi ích chính trị, kinh tế, truyền thống văn hóa và truyền thống đấu tranh chung trong cuộc suốt quá trình lịch sử lâu dài dựng nước và giữ nước Với nghĩa này, dân tộc

là toàn bộ nhân dân của quốc gia đó - Quốc gia dân tộc

* Dân tộc thiểu số: là một khái niệm khoa học được sử dụng phổ biến

trên thế giới hiện nay Các học giả phương Tây quan niệm rằng, đây là một thuật ngữ chuyên ngành dân tộc học (minority ethnic) dùng để chỉ những dân

tộc có dân số ít Trong một số trường hợp, người ta đánh đồng ý nghĩa “dân

tộc thiểu số” với “dân tộc lạc hậu”; “dân tộc chậm tiến”; “dân tộc kém phát triển”; “dân tộc chậm phát triển”… Có nhiều nguyên nhân, trong đó có sự

chi phối bởi quan điểm chính trị của giai cấp thống trị trong mỗi quốc gia

Trên thực tế, khái niệm “dân tộc thiểu số” chỉ có ý nghĩa biểu thị

tương quan về dân số trong một quốc gia đa dân tộc Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và xuất phát từ nguyên tắc bình đẳng dân tộc, thì khái niệm “dân tộc thiểu số” không mang ý nghĩa phân biệt địa vị, trình độ phát triển của các dân tộc Địa vị, trình độ phát triển của các

dân tộc không phụ thuộc ở số dân nhiều hay ít, mà nó được chi phối bởi những điều kiện kinh tế - chính trị - xã hội và lịch sử của mỗi dân tộc

*Chương trình phát thanh tiếng dân tộc

Với những luận điểm trên, tác giả mạnh dạn đưa ra quan điểm của mình

về chương trình phát thanh tiếng dân tộc như sau: Chương trình phát thanh tiếng dân tộc là chương trình phát thanh được thể hiện bằng ngôn ngữ là tiếng các dân tộc thiểu số Như vậy, chương trình phát thanh tiếng dân tộc phải đáp ứng một số đặc điểm sau:

Thứ nhất: Mang đặc điểm chung của các chương trình phát thanh Bao gồm các tiêu chí về chủ đề, thời lượng, tính định kỳ, nội dung, hình thức thể hiện

Thứ hai: Sử dụng tiếng dân tộc là ngôn ngữ chính trong toàn bộ nội dung chương trình

1.2 Vai trò của chương trình phát thanh tiếng dân tộc trên sóng Đài PT-TH Yên Bái

1.2.1 Đặc điểm của dân tộc thiểu số và những tác động đến sản xuất chương trình

2.1.1.1 Đặc điểm của các dân tộc thiểu số ở Yên Bái

Yên Bái là tỉnh miền núi nằm sâu trong nội địa, là một trong 13 tỉnh vùng núi phía Bắc, nằm giữa 2 vùng Đông Bắc và Tây Bắc Yên Bái có 9 đơn

vị hành chính (1 thành phố, 1 thị xã và 7 huyện) với tổng số 180 xã, phường, thị trấn (159 xã và 21 phường, thị trấn); trong đó có 70 xã vùng cao và 62 xã đặc biệt khó khăn được đầu tư theo các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước, có 2 huyện vùng cao Trạm Tấu, Mù Cang Chải (đồng bào H’mông chiếm trên 80%) nằm trong 63 huyện nghèo nhất của cả nước

Yên Bái có 30 dân tộc, trong đó người Kinh chiếm gần 50%, người Tày chiếm xấp xỉ 19%, người Dao chiếm 10%, người H’mông chiếm 8,9%, người Thái chiếm 6,7%, người Cao Lan chiếm 1%, còn lại là các dân tộc

khác Trong số các dân tộc thiểu số ở Yên Bái trong nhiều năm qua đài PTTH Yên Bái tập trung vào thực hiện các chương trình phát thanh phục vụ 3 đối tượng chính là đồng bào dân tộc Thái, Dao và dân tộc Mông

*Văn hóa Thái

Dân tộc Thái có khoảng 41.000 người chiếm 6,1% dân số tỉnh Yên Bái,

4 đơn vị hành chính phía Tây tỉnh là thị xã Nghĩa Lộ, các huyện: Văn Chấn, Trạm Tấu, Mù Cang Chải là nơi người Thái tập trung sinh sống

Cộng đồng người Thái sống tập trung thành bản mường ở các thung lũng lòng chảo, không cách xa nhau Kinh tế truyền thống của người Thái Mường Lò là nền kinh tế trồng trọt và chăn nuôi Người Thái Mường Lò phát triển nhiều nghề thủ công truyền thống trước hết để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của gia đình sau đó dùng để trao đổi hàng hoá với các dân tộc khác Đến nay, tại vùng Mường Lò, nghề dệt thổ cẩm, thêu may quần áo thổ cẩm, chăn đệm, gối bông lau và các đồ dùng gia dụng khác phát triển khá mạnh

Gia đình người Thái thường có 3 đến 4 thế hệ chung sống đầm ấm, ngày nay mỗi gia đình thường có từ 1 đến 3 thế hệ, các gia đình lớn “tứ đại” không còn thấy xuất hiện nhiều trong các bản làng người Thái ở Yên Bái Gia đình người Thái có tính bền chặt cao, vợ chồng sống chung thuỷ, ít mâu thuẫn bởi các giá trị trong truyền thống gia đình được quy định và điều chỉnh bằng những luật tục hết sức chặt chẽ Lễ hội dân gian là một phần thiết yếu trong sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng của người Thái vùng Mường Lò, theo chu

kỳ một năm, đồng bào có nhiều lễ hội lớn mang tính chất cộng động làng bản như; lễ xên bản, xên mường, xên đông, lễ hội cầu mưa, lễ hội xuống đồng, lễ hội xên lẩu nó, lễ hội xé then…Tết “Síp xí” rằm tháng bảy là một trong những tết lớn nhất của người Thái ở Yên Bái

Người Thái Yên Bái có kho tàng nghệ thuật dân gian rất phong phú Các làn điệu dân ca, dân vũ, sinh hoạt văn hoá dân gian được tổ chức thường

xuyên trong đời sống hàng ngày của người dân Đồng bào Thái Mường Lò có phong cách sống bình lặng nhưng lãng mạng, yêu thích các sinh hoạt cộng đồng, sẵn sàng tham gia các cuộc vui nhất là các đêm hát đối đáp, hội xòe

* Người Dao:

Trong các dân tộc anh em sinh sống ở Yên Bái, người Dao hiện nay có khoảng 62.000 người, chiếm 9,1% dân số toàn tỉnh Địa bàn cư trú của người Dao chủ yếu ở rẻo giữa – vùng tiếp giáp giữa vùng thấp và vùng cao Người Dao hiện sinh sống ở tỉnh Yên Bái có 4 nhóm chính là: Dao Đỏ, Dao Quần Chẹt, Dao Quần Trắng và Dao Làn Tuyển Mặc dù có tên gọi, trang phục, tiếng nói có một số điểm khác nhau nhưng tất cả các nhóm Dao đều có chung một nguồn gốc và cùng thờ ông tổ Bàn Vương

Hình thái kinh tế chủ yếu của người Dao ở Yên Bái là sản xuất nông nghiệp với hai loại hình: lúa nương và lúa nước Đặc biệt ở người Dao Yên Bái phát triển mạnh hai loại cây công nghiệp đó là cây quế và cây chè Trong sinh hoạt xã hội – gia đình của người Dao ở Yên Bái, “ Cấp sắc” là một tục lệ phổ biến và bắt buộc tất cả đàn ông Dao đều phải qua lễ này, thậm chí lúc còn sống chưa được cấp sắc sau khi chết con cháu phải làm lễ cho, đây là một nghi thức của tàn dư lễ thành đinh Đồng bào Dao quan niệm: Người nào được cấp sắc được nhận là con cháu của Bàn Vương; người được cấp sắc mới được xã hội coi là người lớn, được cấp sắc thì làm ăn mới may mắn, dòng họ mới được phát triển

Các nhóm người Dao ở Yên Bái đều có vốn thơ ca dân gian rất phong phú, với các bài hát ca ngợi tình yêu lứa đôi, yêu thiên nhiên, thế giới động vật dưới nhiều hình thức sinh hoạt phong phú và còn gắn vào những bài hát giáo lý, xã hội, gia đình

* Người Mông:

Dân tộc Hmông ở Yên Bái có khoảng 55.000 người, chiếm 8,1% dân

số toàn tỉnh, cư trú tập trung tại 40 xã vùng cao, đặc biệt khó khăn thuộc 5

huyện: Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Văn Chấn, Văn Yên, Trấn Yên, Lục Yên Dân tộc Hmông ở Yên Bái chủ yếu gồm 4 nhóm chính là: Hmông Hoa; Hmông Đen và Hmông Trắng và Hmông Si

Địa hình là vùng núi cao, vùng đầu nguồn, khí hậu khắc nghiệt, thiếu nước sản xuất và sinh hoạt đã quyết định hình thái sản xuất của người Hmông Nông nghiệp trồng trọt là nguồn sống chính của đồng bào

Những tiềm năng thế mạnh của người Hmông ở Yên Bái là: nghề rừng, chăn nuôi đại gia súc, trồng cây đặc sản và cây công nghiệp ngắn ngày Đồng bào đã khai thác được một số cây con thế mạnh như: cây chè tuyết Shan đặc sản, cây sơn tra, thảo quả, chăn nuôi trâu, bò, ngựa, ong Đặc biệt, đồng bào

đã xây dựng được những điển hình là: phát triển ruộng bậc thang kết hợp với bảo vệ rừng ở nhiều xã thuộc huyện Mù Cang Chải; khai hoang ruộng nước kết hợp phát triển cây chè đặc sản của vùng cao; làm ruộng, nương kết hợp với phát triển cây quế đặc sản

Hình thái chủ đạo của gia đình dân tộc Hmông là gia đình phụ hệ với loại gia đình nhỏ có hai thế hệ sống chung rất phổ biến Người Hmông ở Yên Bái có tín ngưỡng dân gian vô cùng phong phú và đặc sắc Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hmông đặc biệt quan trọng và khác so với một số dân tộc thiểu số khác, đồng bào không có bàn thờ tổ tiên riêng mà mỗi khi có lễ cúng tổ tiên hay trong các dịp hệ trọng của gia đình người dân lập một bàn thờ cúng tổ tiên tại chính giữa ngôi nhà trước bàn thờ thần tài, sau lễ cúng bàn thờ tổ tiên được bỏ đi

Người Hmông có kho tàng nghệ thuật dân gian rất phong phú, vào mùa xuân, các dịp tết Hmông hay trong các lễ cưới truyền thống người Hmông đều hát dân ca và múa khèn

1.2.1.2 Những tác động đến việc sản xuất chương trình

Các dân tộc ở Yên Bái đều có những nét đặc trưng riêng về phong tục tập quán cũng như bản sắc văn hóa Người Mông ở vùng cao có tập quán

làm lúa nương; người Tày, Nùng, Thái, Mường ở nhà sàn với nền văn minh lúa nước

Chính sự đa dạng, phong phú của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Yên Bái đặt ra yêu cầu việc sản xuất các chương trình phát thanh tiếng dân tộc phải phù hợp với phong tục tập quán, truyền thống văn hóa của các dân tộc thiểu

số, các chương trình vừa phải đáp ứng được nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số đồng thời phải đáp ứng được yêu cầu tiếp nhận các kiến thức khoa học kỹ thuật phục vụ sản xuất nhằm nâng cao thu nhập cho người dân Xuất phát từ đó các chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số phải đáp ứng được nhu cầu thông tin về các vấn đề mà đồng bào dân tộc quan tâm, những vấn đề mà đồng bào dân tộc thiểu số thực sự cần Trong đó bên cạnh thông tin về các vấn đề thời sự trong tỉnh, trong nước một cách kịp thời tới đồng bào dân tộc yêu cầu đặt ra là phải xây dựng chương trình bám sát với tình hình phát triển KT-XH của từng địa phương, phù hợp với đặc điểm của từng dân tộc Đồng bào Mông sống ở trên núi cao, chủ yếu làm nương rẫy nên các kiến thức KHKT cung cấp cho bà con phải tập trung vào những loại cây con phù hợp với tập quán canh tác của đồng bào Mông, hay đồng bào Dao có truyền thống trồng quế, trồng rừng nên các biện pháp KHKT trong lĩnh vực này cũng cần được tăng thời lượng để đồng bào dân tộc Dao có cơ hội nâng cao kiến thức, hiểu biết áp dụng vào sản xuất Tuy nhiên do hình thức kinh tế của mỗi dân tộc lại không giống nhau nên đòi hỏi các biên tập viên chương trình phát thanh tiếng dân tộc phải có sự nghiên cứu, lựa chọn những tin bài phù hợp để qua đó người dân có thêm những tin thông, kiến thức bổ ích áp dụng vào đặc thù sản xuất của mỗi dân tộc

Bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số là một kho tàng đa dạng, phong phú để chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số của Đài PT-TH Yên Bái có thể khai thác sản xuất các chương trình văn hóa, văn nghệ phục vụ

đồng bào dân tộc nhằm bảo tồn, phát huy và gìn giữ những giá trị tốt đẹp đó Không những thế chương trình phát thanh tiếng dân tộc phải đáp ứng được nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số thông qua việc sản xuất các chương trình giới thiệu về văn hóa các dân tộc, các truyền thống, lễ hội trong năm Vấn đề đặt ra cho việc sản xuất các chương trình phát thanh tiếng dân tộc là bên cạnh việc khai thác các giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số thì cũng phải có sưu tầm, giới thiệu tới đồng bào những giá trị văn hóa của các dân tộc khác để làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân

Nắm bắt được các nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của các dân tộc

để trên cơ sở đó xây dựng chương trình phù hợp đáp ứng nhu cầu của đồng bào các dân tộc là mục tiêu đặt ra không chỉ riêng chương trình phát thanh tiếng dân tộc mà tất cả các chương trình phát thanh, truyền hình Tuy nhiên đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Yên Bái do có những đặc trưng riêng

về văn hóa, đặc điểm tâm l ý của các dân tộc cũng khác nhau nên đối với mỗi thứ tiếng cũng phải xây dựng chương trình không giống nhau mà phải mang một bản sắc riêng cho từng dân tộc

Do sống không tập trung, lại cư trú ở những địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn nên đồng bào dân tộc ít có điều kiện tiếp xúc với các ấn phẩm văn hóa truyền thông, mặt bằng chung về trình độ dân trí là thấp, tỷ lệ người dân không biết chữ còn cao Đặc biệt theo khảo sát gần đây chỉ có khoảng 60% đồng bào Mông hai huyện Trạm Tấu và Mù Cang Chải biết nói tiếng phổ thông và số người nói thành thạo, có khả năng tiếp cận các sản phẩm văn hóa bằng tiếng phổ thông thì chỉ có khoảng 35% Tuy nhiên, số những người thành thạo tiếng phổ thông chủ yếu là giới trẻ, được đi học và từng bước thoát ly Còn một bộ phận rất lớn dân cư là những người trung tuổi, phụ nữ và những người già có uy tín trong dòng họ thì ít người biết tiếng phổ

thông Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến quá trình truyền thông, phổ biến các chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước cũng như động viên người dân tích cực sản xuất, xóa đói giảm nghèo và gây dựng đời sống mới Nằm trong điều kiện đó, các chương trình phát thanh tiếng dân tộc chính là sự lựa chọn vô cùng quí báu cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Yên Bái trong bối cảnh hiện nay

Trong những năm qua, nhờ các nguồn vốn đầu tư của Đảng và nhà nước trong việc xóa đói giảm nghèo mà điều kiện kinh tế và cơ sở hạ tầng của người dân đã được nâng lên rõ rệt Người dân cũng đã có điều kiện để mua sắm các thiết bị nghe nhìn phục vụ cuộc sống thường ngày Chính vì vậy mà việc tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến đồng bào dân tộc thiểu số qua phương tiện phát thanh cũng ngày càng thuận lợi hơn

1.2.2.Vai trò và những thách thức của chương trình phát thanh

tiếng dân tộc hiện nay

Tỉnh Yên Bái là một tỉnh nghèo, lại nhiều đồng bào dân tộc cùng chung sống Trong quá trình xây dựng và phát triển, Đảng bộ chính quyền luôn coi trọng đầu tư cho vùng cao, vùng đồng bào dân tộc Tỉnh đã xây dựng nhiều

dự án, nhiều nghị quyết chuyên đề về phát triển những khu vực còn nhiều khó khăn thiếu thốn

Trên lĩnh vực phát thanh truyền hình nói chung, tỉnh Yên Bái đã chú trọng tới đầu tư xây dựng cho đài PT-TH Yên Bái từng bước lớn mạnh, đảm nhiệm tốt sứ mạng là cơ quan tuyên truyền tại cơ sở

Đặc biệt trong các nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XV, XVI,

XVII đều nhấn mạnh: “ Quan tâm đến đời sống văn hóa tinh thần cho đồng

bào các dân tộc thiểu số, tạo điều kiện tốt nhất để đồng bào phát triển toàn diện mọi mặt” Tỉnh Yên Bái cũng đã xây dựng lồng ghép nhiều chương trình

dự án đầu tư tại các khu vực có đông đồng bào dân tộc sinh sống, vùng sâu vùng xa vùng có điền kiệu kinh tế khó khăn

Đối với Đài PT-TH Yên Bái, công tác tuyên truyền nói chung và cho đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng luôn là một trong những nhiệm vụ hàng đầu được Đảng bộ, Ban Giám đốc quan tâm Trong nhiều năm qua, Đài PT-

TH Yên Bái đã liên tục có đổi mới, có đầu tư thích đáng cho các chương trình

tiếng dân tộc thiểu số trong đó có đề án “Nâng cao năng lực làm tin thời sự

và mở rộng diện phủ sóng phát thanh truyền hình giai đoạn 2005 – 2010”

Mới đây, tại kỳ họp thứ 6 HĐND tỉnh khóa XV, HĐND tỉnh thông qua

đề án “Phát triển sự nghiệp phát thanh truyền hình giai đoạn 2012 – 2015”

Thực hiện đề án, tỉnh Yên Bái sẽ đầu tư cho Đài PT-TH Yên Bái phát triển trên 3 phương diện là: Chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị cho đội ngũ làm công tác quản lý, phóng viên biên tập viên, kỹ thuật viên, đầu tư về cơ sở

hạ tầng và hỗ trợ các Đài truyền thanh truyền hình cấp cơ sở, với mục tiêu cơ bản là nâng cao chất lượng, phủ kín chương trình trong ngày và tiến tới phủ sóng lên vệ tinh Đây chính là những tiền đề cơ bản để cho các chương trình phát thanh truyền hình tiếng dân tộc có thêm nguồn lực và điều kiện phục vụ trong giai đoạn hiện nay

Tuy nhiên trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin như hiện nay, phát thanh tiếng dân tộc cũng đứng trước nhiều thách thức Đó là sự cạnh tranh giữa các phương tiện thông tin đại chúng cũng tác động rất lớn đến sản xuất chương trình phát thanh tiếng dân tộc Cùng với việc truyền hình đã phủ sóng đến 94% địa bàn dân cư trên địa bàn tỉnh Yên Bái thì hiện nay, Internet cũng đã về đến xã nhờ mạng viễn thông ngày càng mở rộng Người dân ở các xã có thể xem truyền hình với nhiều kênh thông qua thiết bị chảo thu vệ tinh, có thể truy cập Internet qua máy tính và điện thoại di động Tuy

số này không nhiều song cũng đặt ra thách thức đối với chương trình phát

thnah tiếng dân tộc trước sự cạnh tranh với các loại hình truyền thông hiện đại khác Trong xu thế chung đó yêu cầu đặt ra đối với chương trình phát thanh tiếng dân tộc là muốn tồn tại và phát triển thì phải nâng cao chất lượng chương trình Chương trình phải thật sự hay và hấp dẫn thì mới thu hút được

sự quan tâm của thính giả Đây cũng là mục tiêu mà chương trình phát thanh tiếng dân tộc đặt ra

1.3 Khái quát về chương trình phát thanh tiếng dân tộc trên sóng đài PT-TH Yên Bái hiện nay

Thành lập ngày 1 tháng 9 năm 1957, từ một cơ quan báo chí phát thanh, đến nay, Đài PT-TH Yên Bái đã hoàn thiện cả về kỹ thuật và nội dung, không chỉ sản xuất phát sóng các chương trình phát thanh, truyền hình địa phương, mà còn tiếp sóng các chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền Hình Việt Nam

Tổ chức bộ máy (đến tháng 5 /2013) có 110 người, gồm: Ban giám đốc và 07 phòng chuyên môn Ngoài ra, quản lý nghiệp vụ 9 đài truyền thanh truyền hình huyện thị xã thành phố, 172 đài truyền thanh cơ sở

Đến thời điểm này Đài PT-TH Yên Bái đã phủ sóng truyền hình 94% địa bàn, phủ sóng phát thanh 98% địa bàn, 76% số hộ trong tỉnh được xem và nghe chương trình phát thanh - truyền hình địa phương và trung ương

Chương trình phát thanh, truyền hình hàng ngày được phát sóng với thời lượng 12 giờ mỗi ngày, truyền tải hàng trăm tin, bài, phóng sự, chuyên mục, chuyên đề, trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, an ninh - quốc phòng diễn ra trên địa bàn tới đông đảo người dân trong tỉnh, qua các bản tin thời sự, các chuyên mục, chuyên đề Những sự kiện chính trị trong nước, quốc tế cũng được phản ánh qua mục điểm báo và các bản tin thời sự quốc tế Ngoài ra, người xem còn được thưởng thức các chương trình văn hóa, văn nghệ, thể thao và các chương trình phim truyện, sân khấu, showgame… đa

dạng, phong phú Bên cạnh đó, các sự kiện lớn diễn ra trên địa bàn đều được truyền hình trực tiếp Hàng năm trung bình sóng phát thanh truyền hình và website phát thanh truyền hình Yên Bái truyền tải 75.000 lượt tin bài, gồm: thời sự, chính trị tổng hợp, chuyên mục, chuyên đề, và các chương trình giải trí Đài PTTH Yên Bái đang duy trì có chất lượng 3 chương trình phát thanh tiếng Việt, ba chương trình truyền hình và 1 chương trình phát thanh tiếng dân tộc trong ngày Duy trì ổn định 40 chuyên mục trên các phương tiện báo nói, báo hình và trên Internet Biên tập trên 730 chương trình thời

sự truyền hình, hơn 1000 chương trình phát thanh tiếng Việt, trên 1000 chương trình phát thanh tiếng dân tộc Mông, Thái Dao và 50 chương trình truyền hình tiếng Mông

Năm 2001, do yêu cầu của công việc, Ban giám đốc Đài PT-TH Yên Bái quyết định thành lập tổ chương trình tiếng dân tộc trực thuộc Ban giám đốc Tổ tiếng dân tộc chịu trách nhiệm trước Ban giám đốc trong việc xây dựng các chương trình tiếng dân tộc gồm tiếng Thái, tiếng Dao và tiếng H’mông, trên cả hai loại hình báo chí là phát thanh và truyền hình

Cùng với các chương trình thời sự chính trị tiếng Việt, một trong nhưng thế mạnh của Đài PT-TH Yên Bái trong những năm qua đó là các chương trình tiếng dân tộc Hiện nay đài PT-TH Yên Bái đang phát sóng ba chương trình tiếng dân tộc thiểu số Đó là chương trình tiếng Thái, tiếng Dao và tiếng Mông Trong những năm qua, mặc dù các phương tiện thông tin đại chúng phát triển mạnh mẽ song các chương trình PT-TH tiếng dân tộc của đài PT-

TH Yên Bái vẫn thể hiện là một kênh thông tin hữu ích là người bạn thân thiết không thể thiếu đối với đồng bào ở những bản làng vùng cao, vùng xa

Để các chương trình PT-TH có chỗ đứng trong lòng khán, thính giả cùng với việc mở rộng thời lượng thì vấn đề nâng cao chất lượng luôn được ban biên tập đưa lên hàng đầu và coi đó là yếu tố quan trọng làm nên sức sống

của mỗi chương trình Hiện nay, ngoài ba chương trình phát thanh thời lượng

150 phút/ ngày, đài PT-TH Yên Bái còn sản xuất các chương trình truyền hình bằng tiếng dân tộc Mông và tiếng Dao Trong đó tiếng Mông 4 chương trình /tháng và tiếng Dao 1 chương trình /tháng Đồng thời gửi cộng tác với chương trình VTV5 của đài truyền hình Việt Nam

Với kết cấu gọn, nhẹ, bên cạnh phần tin là các bài viết, các phóng sự phản ánh chân thực hơi thở cuộc sống của người dân vùng cao, biểu dương kịp thời các gương người tốt việc tốt, giới thiệu những kinh nghiệm, những cách làm sáng tạo của các địa phương trong quá trình vận dụng đưa các chỉ thị, nghị quyết của đảng và nhà nước đi vào cuộc sống, đồng thời góp phần cổ

vũ, thúc đẩy các phong trào thi đua ở cơ sở Ngoài các chương trình thời sự còn có chương trình văn hóa - văn nghệ được phát sóng vào cuối tuần Chương trình này đã đem đến cho đồng bào có cái nhìn sâu sắc hơn về những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc Việt Nam Từ các lễ hội truyền thống, các làn điệu dân ca, dân vũ đến các phong tục tập quán Qua đó không chỉ giúp cho người dân thấy được các giá trị to lớn của văn hóa dân tộc mà từ đây còn giúp cho người dân ý thức hơn trong việc gìn giữ và phát triển các giá trị văn hóa đặc sắc riêng có của dân tộc mình Trong khi trình độ nhận thức của người dân vùng cao còn hạn chế, tỷ lệ người dân chưa biết chữ và tái mù chữ vẫn còn phổ biến thì việc xây dựng và phát sóng các chương trình phát thanh - truyền hình bằng tiếng các dân tộc thiểu số của đài PT-TH Yên Bái đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần không nhỏ đưa các chủ trương đường lối của đảng, chính sách pháp luật của Đảng và nhà nước đến với người dân

Tiểu kết chương 1

Trong chương này, tác giả đã đưa ra những cơ sở lý luận cho quá trình nghiên cứu của đề tài bao gồm những khái niệm cơ bản về các vấn đề dân tộc, dân tộc thiểu số, chương trình phát thanh, phát thanh tiếng dân tộc, chất lượng chương trình phát thanh tiếng dân tộc cũng như vai trò của chương trình phát thnah tiếng dân tộc đối với tỉnh Yên Bái nói chung và đài PT-TH Yên Bái nói riêng

Ngoài những lý luận cơ bản trong chương này, tác giả cũng dành phần nhiều nội dung nghiên cứu về những đặc điểm của dân tộc thiểu số tác động đến việc sản xuất chương trình phát thanh tiếng dân tộc Cũng như vài nét về đài PT-TH Yên Bái và về chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-

TH Yên Bái Trong chương này, tác giả cũng đã đi sâu, làm rõ đặc điểm tâm

lý tiếp nhận các sản phẩm truyền thông nói chung của công chúng là đồng bào dân tộc thiểu số và khẳng định trong xu thế bùng nổ thông tin hiện nay thì phát thanh vẫn giữ vai trò quan trọng và là lựa chọn ưu tiên hàng đầu đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Yên Bái bởi điều kiện kinh tế khó khăn, trình

độ dân trí còn hạn chế, số người biết đọc, biết viết và biết tiếng phổ thông vẫn còn ít thì việc truyền thông bằng tiếng dân tộc thiểu số trên sóng phát thanh vẫn là sự lựa chọn tối ưu đối với các tỉnh miền núi phía Bắc mà tỉnh Yên Bái cũng nằm trong xu hướng chung đó

Chương 2 THỰC TRẠNG CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TIẾNG DÂN TỘC TRÊN SÓNG ĐÀI PT – TH YÊN BÁI

2.1.Những ưu điểm nổi bật của chương trình

2.1.1 Ưu điểm về nội dung

2.1.1.1 Đáp ứng được nhu cầu thông tin thời sự chính trị xã hội của đồng bào dân tộc

Thông tin thời sự là một trong những tiêu chí đầu tiên đặt ra đối với bất kỳ một chương trình phát thanh, truyền hình nào Tính thời sự của thông tin báo chí tức là báo chí chủ yếu thông tin những sự kiện và vấn đề thời sự đã

và đang diễn ra Theo PGS.TS Nguyễn Văn Dững trong giáo trình “ Báo chí truyền thông hiện đại” thì: Thông tin thời sự là những sự kiện và vấn đề mới

xảy ra, đang xảy ra và sắp xảy ra liên quan đến nhiều người và có nghĩa thời

cuộc Sự kiện mới xảy, đang xảy ra tức là điều có thật- có thật một trăm phần trăm, không được phịa thêm dù chi tiết nhỏ Sự kiện sắp xảy ra mà báo chí thông tin chỉ có thể là sự kiện sẽ được diễn ra theo kế hoạch công việc và chủ yếu trong hoạt động ngoại giao Do đó sự kiện báo chí là việc đã xảy ra, đang

xảy ra có nghĩa thời sự nóng hổi, cái hôm qua chưa có, chưa biết nhưng hôm

nay có, hôm nay biết [ 23, tr 164]

Với tư cách là cơ quan ngôn luận của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh, Đài PT-TH Yên Bái đã bám sát tình hình nhiệm

vụ, tuyên truyền kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cổ vũ, biểu dương các điển hình tiên tiến trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Cùng với đó các chương trình phát thanh –truyền hình nói chung và chương trình phát thanh tiếng dân tộc nói riêng của Đài PT-TH Yên Bái đã chú trọng đến việc tuyên

truyền tới đồng bào dân tộc về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Bởi do trình độ của đồng bào dân tộc còn nhiều hạn chế việc tiếp cận thông tin từ các loại hình báo chí khác như báo in và Internet khó có thể thực hiện được do vậy phát thanh là loại hình hiệu quả nhất để truyền tải thông tin đến đồng bào dân tộc Thông tin thời sự là những sự kiện đã và đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày, báo chí phải là kênh chuyển tải những thông tin thời sự đến công chúng một cách nhanh nhất Và có thể khẳng định rằng các chương trình phát thanh tiếng dân tộc đã đáp ứng được yêu cầu này bởi qua khảo sát chọn mẫu 50 chương trình tiếng dân tộc cho thấy các thông tin thời

sự diễn ra hàng ngày đã được phản ánh khá kịp thời trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc Đó là những hoạt động của lãnh đạo Đảng và Nhà nước đến thăm và làm việc tại Yên Bái, hoạt động của các đồng chí lãnh đạo tỉnh cũng như những thông tin thời sự vừa diễn ra cũng đã được các biên tập viên chọn lựa đưa vào chương trình để kịp thời chuyển tải đến đồng bào dân tộc Các tin tức, sự kiện diễn ra hàng ngày đều được biên tập viên lựa chọn đưa vào chương trình Chương trình ngày 7-1-2013 đã thông tin kịp thời chuyến thăm và làm việc của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Yên Bái, tin

về hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai công tác người có công, Hội nghị triển khai việc lấy y kiến nhân dân về dự thảo sửa đổi hiến pháp năm 1992 Vấn đề tuyển dụng giáo viên sai quy định ở huyện Yên Bình tỉnh Yên Bái Thông tin về kỳ họp lần thứ 7 HĐND tỉnh, hoạt động giám sát đầu tư của đoàn ĐBQH tỉnh Yên Bái tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái sơ kết 3 năm thực hiện nghị quyết của HĐND tỉnh về xây dựng trường phổ thông bán trú Cùng với các tin tức, thời sự vừa diễn ra trong tỉnh, phần tin trong nước cũng đã đưa nhiều tin tức liên quan đến đồng bào dân tộc ở các địa phương khác Đó là các tin về hoạt động của kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa 13, Ủy ban dân tộc của Quốc hội tiếp đoàn đại biểu có uy tín tỉnh Thừa Thiên Huế, Thủ

tướng chính phủ quyết định hỗ trợ 4.000 tấn gạo cho 2 tỉnh Lai Châu và Hà Nam để cứu đói trong dịp tết nguyên đán Bộ Giáo dục đào tạo nghiêm cấm việc lợi dụng kỳ thi tốt nghiệp để thu tiền học sinh…cùng với các vấn đề thời

sự quốc tế mới nhất vừa diễn ra Bên cạnh phần tin, các bái viết, phóng sự trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc cũng đã tập trung phản ánh

những vấn đề thời sự đang được dư luận quan tâm Đó là các bài viết: “Nguy

cơ đánh mất vùng nguyên liệu chè Suối Giàng”, “ Ô nhiễm môi trường ở trường mầm non xã Phúc Lộc TP Yên Bái”, loạt bài viết về tình trạng tuyển

dụng giáo viên sai quy định ở huyện Yên Bình hay vấn đề đầu tư điện thắp sáng cho người dân vùng hồ Thác Bà….Những vấn đề này được dư luận hết sức quan tâm và các bài viết, phóng sự trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc phần nào cũng đã đáp ứng được nhu cầu thông tin của thính giả

Bảng 1.1: Mục đích theo dõi các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của thính giả

Nguồn: Khảo sát chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên

Bái từ tháng 1 đến tháng 5/2013

Kết quả điều tra cho thấy người dân nghe các chương trình phát thanh

tiếng dân tộc để biết thông tin thời sự chiếm tới gần 75% ( xem bảng 1.1)

Như vậy có thể khẳng định rằng tính thời sự trong các chương trình phát thanh chính là tiêu chí đầu tiên để thu hút thính giả đến với chương trình Đồng bào dân tộc quan tâm đến chương trình trước hết bởi họ muốn biết những sự kiện, vấn đề mới xảy ra để qua đó xem có những thông tin nào có ích cho bản thân hay không hay chỉ đơn giản bởi họ muốn biết về những vấn

đề đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày ở nhiều địa phương Qua khảo sát các chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số của đài PT-TH Yên Bái cho thấy phần lớn tin, bài trong chương trình đều là những sự kiện, vấn đề vừa diễn ra trong tỉnh đã được các biên tập viên lựa chọn đưa vào chương trình để thông tin kịp thời tới người dân Cùng với các sự kiện lớn vừa diễn ra trong ngày thì các vấn đề thời sự nóng hổi cũng đã được phản ánh trên cơ sở các bài viết, phóng sự phân tích Tính thời sự trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PT-TH Yên Bái còn được thể hiện ở việc kịp thời chuyển tải những chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước tới đồng bào dân tộc thiểu số

Bảng 1.2: Đánh giá của người dân về nội dung các chương trình phát thanh tiếng dân tộc

Nguồn: Khảo sát chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH

Yên Bái từ tháng 1 đến tháng 5/2013

Qua khảo sát ý kiến của thính giả đánh giá về chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số trên sóng của đài PT-TH Yên Bái trên 40% ý kiến cho

rằng chương trình đã thông tin khá nhanh và kịp thời ( xem bảng 1.2) Điều

đó cũng phần nào khẳng định tính thời sự trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc đã đáp ứng được nhu cầu tiếp nhận thông tin mới của đồng bào dân tộc Có thể thấy rằng, phần lớn các tin, bài sử dụng trong chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số đều được khai thác mới, phản ánh về các sự kiện vừa diễn ra nên tính thời sự của chương trình khá cao Điển hính là các hội nghị, sự kiện vừa diễn ra trong buổi sáng đều đã được biên tập viên lựa chọn đưa vào chương trình phát sóng buổi tối nhờ đó đồng bào dân tộc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa cũng có thể nắm bắt được thông tin một cách kịp thời Do chương trình phát thanh tiếng dân tộc được phát sóng mỗi ngày một chương trình nên các vấn đề, sự kiện thời sự vừa diễn ra trong ngày đã được chuyển tải kịp thời đến người dân

2.1.1.2 Chương trình góp phần tuyên truyền và thực hiện các chủ

trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong đồng bào dân tộc

Tuyên truyền các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của đải PTTH Yên Bái Đối với đồng bào dân tộc do trình độ nhận thức còn nhiều hạn chế, trình độ dân trí không đồng đều nên việc nắm bắt kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng sẽ giúp họ nâng cao hiểu biết, chấp hành nghiêm các đường lối, chính sách đó Chính vì vậy với tư cách là một kênh thông tin chủ yếu của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh, Đài PT-TH Yên Bái đã bám sát định hướng của tỉnh, tuyên truyền kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cổ vũ, biểu dương các điển hình tiên tiến trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Có tới 64% thính giả theo dõi chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài

PT-TH Yên Bái với mục đích để biết về các chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước ( xem bảng 1.1) Điều đó cho thấy đây là nội dung hết sức cần

thiết đối với đồng bào dân tộc bởi do việc tiếp cận thông tin hạn chế nên để nắm bắt được các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước thì nghe chương trình phát thanh tiếng dân tộc chính là sự lựa chọn tối ưu Chính vì vậy thông tin về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước luôn giữ một vị trí quan trọng trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc Những thông tin này không chỉ phản ánh dưới dạng tin tức, bài viết mà qua chương trình còn giới thiệu các mô hình, điển hình hay trong việc thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Nắm bắt nhu cầu của đồng bào dân tộc thiểu số, cùng với việc chuyển tải thông tin nhanh, kịp thời các sự kiện vừa diễn ra ở các địa phương trên địa bàn tỉnh, các chương trình phát thanh tiếng dân tộc thiểu số của đài PT-TH Yên Bái đã nắm bắt tâm lý của đồng bào, chú trọng đến phát huy tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, ý thức tự hào dân tộc, truyền thống cách mạng, quan tâm giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Từ những hoạt động trên, đã góp phần quan trọng vào công tác xây dựng Đảng, nâng cao nhận thức chính trị của cán bộ, đảng viên và nhân dân, củng cố niềm tin của cán bộ, Đảng viên và nhân dân vào đường lối đổi mới, khẳng định sự lãnh đạo của Đảng, giữ vững sự thống nhất tư tưởng và hành động trong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội, góp phần phát triển kinh tế, giữ vững ổn định chính trị - xã hội

Trong số các tác phẩm phản ánh mảng đề tài này trong khoảng thời gian khảo sát của tác giả có thể kể tới như: Các tin về hoạt động của Bí thư tỉnh ủy Đỗ Văn Chiến kiểm tra tình hình phát triển kinh tế xã hội tại các huyện trong tỉnh, kiểm tra công tác phòng cháy chữa cháy rừng, hoạt động của Phó bí thư thường trực tỉnh ủy Dương Văn Thống tiếp xúc cử tri tại huyện

Lục Yên, Trấn Yên hoạt động của Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Duy Cường kiểm tra việc cấp phát gạo cứu đói cho đồng bào dân tộc ở Mù Cang Chải, vấn đề ổn định cho người dân ở khu tái định cư huyện Văn Chấn phó chủ tịch UBND tỉnh Ngô Thị Chinh kiểm tra công tác phòng chống dịch bệnh dại

ở huyện vùng cao Mù Cang Chải Cũng trong khoảng thời gian nghiên cứu

đề tài, diễn ra nhiều sự kiện trọng đại, nhiều ngày lễ lớn của tỉnh, của đất nước như ngày Tết của đồng bào dân tộc H’mông và Tết cổ truyền của dân tộc, nên các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên Bái đã tập trung khai thác tối đa trong thời lượng có thể và cung cấp cho công chúng theo dõi chương trình rất nhiều thông tin về tình hình vui xuân đón Tết của nhiều vùng trong tỉnh và các hoạt động chúc Tết của các vị lãnh đạo tỉnh

Phóng sự “ Cuộc vận động đồng bào Mông ăn chung một tết- Ý Đảng

hợp lòng dân” Phóng sự đề cập đến sự vào cuộc của các cấp ủy, chính quyền

địa phương nơi có đồng bào Mông sinh sống trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào Mông cùng ăn chung một tết Nhờ có cách làm sáng tạo mà đến nay đồng bào Mông ở tỉnh Yên Bái đã tự nguyện ăn Tết cùng với Tết nguyên đán của dân tộc để đảm bảo kịp thời vụ cho sản xuất đông xuân lại được tham gia vào các hoạt động vui Tết đón xuân cùng với các dân tộc khác

trên địa bàn Phóng sự: “Đảng bộ huyện Văn Chấn-gắn phát triển kinh tế với

công tác xây dựng Đảng”, Các địa phương triển khai việc học tập và làm theo

tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, việc lấy kiến nhân dân vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 Bên cạnh đó, trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc , Đài PT-TH Yên Bái đã chủ động đưa một số phóng sự có nội dung tuyên truyền, định hướng tư tưởng tương đối sâu sắc cho bà con dân bản như

phóng sự: “Người dân tự nguyện hiến đất làm đường giao thông nông thôn”,

phát sóng tháng 3 năm 2013 phản ánh về những cách làm hay, sáng tạo của địa phương trong việc thực hiện tốt cuộc học tập và làm theo tấm gương đạo

đức Hồ Chí Minh, thông qua cuộc vận động đã có nhiều cá nhân, điển hình tiên tiến làm theo lời Bác, tự nguyện hiến đất đai, chặt bỏ cây cối, hoa màu

trên đất để làm đường giao thông nông thôn Phóng sự: “Ảo tưởng về một

vùng đất hứa”, phát sóng tháng 3 năm 2013 phản ảnh về cuộc sống khó khăn

của các gia đình đồng bào Mông ở huyện vùng cao Trạm Tấu đã nghe theo lời

kẻ xấu xúi giục, bỏ quê hương vào Tây Nguyên sinh sống nhưng cuối cùng lại phải quay về vì cuộc sống quá khó khăn Ở nơi đất khách quê người, thiếu đói, không có nhà ở, gia đình con cái nheo nhóc buộc họ phải trở về quê cũ Phóng sự có nội dung giáo dục đính hướng tư tưởng cao, là bài học quí giá cho các gia đình đồng bào dân tộc trước những lời xúi giục của kẻ xấu Hay phóng sự: Báo động tình trạng buôn bán người qua biên giới phản ánh về tình trạng nhiều phụ nữ là người dân tộc đã nghe theo kẻ xấu bỏ quê hương đi làm

ăn xa với hi vọng sẽ có mức thu nhập khá, song thực chất các phụ nữ này lại

bị lừa bán sang Trung Quốc Điều đáng nói là qua các bài viết, phóng sự này

đã nêu lên những quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước để trên cơ sở đó đồng bào dân tộc hiểu và chấp hành

2.1.1.3 Chương trình phổ biến và nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và pháp luật

Đây là một trong những tiêu chí quan trọng đặt ra đối với chương trình phát thanh tiếng dân tộc Bởi Yên Bái là địa phương có đông đồng bào dân tộc sinh sống, trình độ nhận thức của người dân còn hạn chế thêm vào đó vẫn còn tồn tại phương thức canh tác truyền thống hiệu quả kinh tế không cao Ở một số địa phương trên địa bàn tỉnh Yên Bái do đất đai khắc nghiệt, chịu ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu nên sản xuất nông lâm nghiệp năm được, năm mất, đời sống của đại đa số người dân vùng dân tộc còn khó khăn Do đó để góp phần nâng cao mức sống, giúp nhân dân có thêm kiến thức áp dụng vào sản xuất nâng cao thu nhập là mục tiêu mà các chương trình phát thanh,

truyền hình luôn hướng tới Theo khảo sát các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PTTH Yên Bái thì để góp phần nâng cao dân trí và nhận thức cho người dân các chuyên mục trong chương trình đã đi sâu vào từng khía cạnh cụ thể Trong đó được chia thành các mảng đề tài lớn tập trung vào các chuyên mục như sau:

Phổ biến kiến thức về kinh tế:

Nội dung về kinh tế, phổ biến cách làm ăn, giới thiệu các biện pháp KHKT chiếm một thời lượng đáng kể trong chương trình phát thanh tiếng dân tộc Các tin, bài đã tập trung khai thác tối đa các vấn đề được đông đảo đồng bào quan tâm như: công tác dạy nghề và đào tạo việc làm cho đồng bào dân tộc, xuất khẩu lao động, hiệu quả phát triển kinh tế từ việc chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng và vật nuôi, hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng rừng, đẩy mạnh công tác tăng vụ và gieo cấy lúa đúng lịch thời vụ Tiêu biểu có thể kể

đến các phóng sự : “Thị xã Nghĩa Lộ đẩy mạnh chăm sóc lúa đông xuân”,

“Ghi nhận từ chăn nuôi thủy sản ở Yên Bình”, “Phong trào phát triển kinh tế trang trại của tuổi trẻ Văn Yên”, “Nghề trồng dâu nuôi tằm ở Trấn Yên”,

“Trạm Tấu tích cực phòng chống đói rét cho đàn gia súc”… Ngoài ra, các

chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên Bái cũng đã chú

trọng đến việc phổ biến kiến thức KHKT cho bà con thông qua mục “ Đồng bào cần biết” với các nội dung như: “Phổ biến kỹ thuật nuôi cá ao”; “Kỹ

thuật trồng măng Bát độ”; “Kỹ thuật nuôi ong lấy mật”; “Kỹ thuật trồng cỏ voi nuôi bò”” Kỹ thuật trồng chè vụ xuân”; “kỹ thuật nuôi cá trong ao”” Kỹ thuật nuôi gà thả vườn” Thông qua chuyên mục này đã giới thiệu tới đồng bào dân tộc các biện pháp kỹ thuật đối với những cây trồng phù hợp với địa phương để từ đó áp dụng vào sản xuất góp phần nâng cao năng suất, sản lượng cây trồng

Trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PTTH Yên Bái

có thể thấy đề tài về xóa đói giảm nghèo được tập trung phản ánh nhiều nhất

Đề tài này được thể hiện chủ yếu qua hình thức tin, bài viết, phóng sự, gương người tốt việc tốt Đề tài này xuất hiện nhiều bởi lẽ tỷ lệ hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn cao, đặc biệt đối với đồng bào Mông ở hai huyện Trạm tấu và Mù Cang Chải, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn chiếm tới gần 80% Do đó việc đưa các tin, bài giới thiệu về các mô hình kinh tế mang lại hiệu quả cao, việc đưa những cây, con mới vào nuôi trồng chính là những bước đi giúp các

hộ nghèo có thêm kiến thức áp dụng vào sản xuất Có tới 67% người dân được hỏi cho rằng theo dõi chương trình để học cách phát triển kinh tế (xem bảng 1.1) Cùng với việc phổ biến, giới thiệu về những biện pháp khoa học kỹ

thuật tới đồng bào dân tộc, các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của đài PT-TH Yên Bái còn lựa chọn những bài viết phóng sự về những gương làm kinh tế giỏi, những mô hình kinh tế mới mang lại hiệu quả cao Phóng sự:

“Những triệu phú trồng qúyt ở xã Tân phượng huyện Lục Yên” phản ánh về

việc đồng bào Dao ở xã Tân Phượng đã biết phát huy thế mạnh đất đồi rừng, đưa các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao vào trồng mang lại thu nhập mỗi năm vài chục triệu đồng Hay bài viết giới thiệu về mô hình kinh tế trang trại của đảng viên trẻ Đỗ Xuân Việt ở xã Thượng Bằng la huyện Văn Chấn đã kết hợp mô hình tổng hợp mang lại thu nhập hơn 100 triệu đồng mỗi năm Các bài viết giới thiệu về những mô hình kinh tế giỏi, những gương tiêu biểu trong

cuộc sống như: “Làm giàu từ nuôi ong lấy mật”, “hiệu quả từ mô hình kinh tế

của gia đình ông Hà Văn Lẳn ở xã Hát Lừu huyện Trạm Tấu”… Không thể

phủ nhận hiệu quả của mảng đề tài kinh tế, xóa đói giảm nghèo trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc bởi qua các bài viết, phóng sự này đồng bào dân tộc thiểu số đã biết được các chủ trương, chính sách trong phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước đặc biệt là học được cách làm ăn từ chính

những tấm gương phát triển kinh tế của đồng bào mình Với tâm lý tiếp cận khá đơn giản, việc đưa những tấm gương phát triển kinh tế với những mô hình gần gũi, thiết thực chính là cách làm hiệu quả nhất góp phần tuyên truyền có hiệu quả mảng đề tài xóa đói giảm nghèo trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc.

Trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên Bái đã có các bài viết, phóng sự đã lồng ghép tuyên truyền về chính sách đoàn

kết dân tộc với các chính sách phát triển kinh tế Phóng sự: “Những mô hình

kinh tế giỏi ở vùng cao Mù Cang Chải”, giới thiệu nhiều gương điển hình tiên

tiến là đồng bào dân tộc H’mông trên địa bàn huyện Mù Cang Chải nhờ chịu khó lại biết cách làm ăn nên có nhiều lúa, nhiều trâu, lại biết trồng rừng nên đời sống rất khá giả, từ đó có nhiều bà con khác trong bản cùng làm theo

Phóng sự: “Làm giàu nhờ nuôi ong lấy mật” đã giới thiệu tới đồng bào về

thanh niên dân tộc Mông – Hờ A Vừ ở xã Nậm Có huyện Mù Cang Chải đã đầu tư nuôi ong lấy mật mang lại thu nhập hàng chục triệu đồng Hay bài viết

đề cập đến mô hình nuôi trâu, bò hiệu quả của ông Giàng A Vư ở xã Sùng Đô huyện Văn Chấn

Thông tin phản ánh lĩnh vực kinh tế trên sóng phát thanh tiếng dân tộc của đài PTTH Yên Bái cũng đã tập trung đề cập đến các hoạt động đã và đang diễn ra trên địa bàn, tiến độ sản xuất của địa phương, đơn vị từ đó lồng ghép với những hướng đi, cách làm mới trong phát triển kinh tế gia đình Đây là dạng thức tin khá phổ biến có nội dung về kinh tế trong chương trình của Đài PT-TH Yên Bái Theo thống kê của tác giả thì tin tức theo dạng này chiếm tới gần 50% các bản tin nói về kinh tế trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên Bái

Nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc về các vấn đề xã hội:

Các vấn đề xã hội là mảng đề tài khá phong phú trong các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của dài PTTH Yên Bái Trong mỗi chương trình,

lượng tin bài về mảng đề tài này luôn chiếm khoáng 2/3 nội dung của cả

chương trình Đó là các bài viết: “Hiệu quả mô hình trường bán trú ở Văn

Chấn”, “Yên Bái sau 3 năm thực hiện đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn”, “Vấn đề xây dựng nông thôn mới ở huyện Trấn Yên” phóng sự: “ Đánh giá 1 năm thực hiện dự án đưa trí thức trẻ về làm phó chủ tịch các xã đặc biệt khó khăn” đã khẳng định việc các trí thức trẻ về làm phó chủ tịch các

xã vùng khó khăn đã góp phần giúp địa phương có sự đa dạng hóa trong phát triển kinh tế bới những cách làm sáng tạo của các trí thức trẻ này mang lại Do phần lớn các trí thức trẻ được đào tạo bài bản các chuyên ngành về lĩnh vực nông lâm nghiệp nên đã giúp bà con các địa phương có thêm nhiều kiến thức KHKT áp dụng vào sản xuất Nhờ đưa trí thức trẻ về làm phó chủ tịch các xã đặc biệt khó khăn mà nhiều mô hình kinh tế hiệu quả đã được triển khai ở các địa phương như mô hình thử nghiệm đưa cây tre măng Bát độ vào trồng ở xã vùng cao Bản Công huyện Trạm Tấu, hay mô hình trồng dâu nuôi tằm ở xã

La Pán Tẩn huyện Mù Cang Chải… Các phóng sự về mảng đề tài xã hội có nội dung khá phong phú, đi sâu vào các lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội,

bám sát vào những vấn đề thời sự đang diễn ra như bài viết: “Yên Bái có 2

người chết vì cúm AH1N1”, “Vai trò của trưởng dòng họ ở Dế Xu phình huyện Mù Cang Chải”, “Văn Chấn với nhiều biện pháp phòng chống bệnh

dại”, “ Mái ấm cho học trò vùng cao ở Văn Chấn” phóng sự “Hiệu qủa từ dự

án thị trường vệ sinh ở Yên Bái”, phóng sự: “Gia đình- điểm tựa phòng chống ma túy”, “ Phụ nữ Yên Bái với phong trào “5 không, 3 sạch” vấn đề

“Xây dựng nông thôn mới ở Trấn Yên” phản ánh về những cách làm cụ thể

của huyện trong việc huy động nhân dân hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới

Có thể thấy rằng các bài viết về mảng đề tài văn hóa xã hội đã phản ánh khá đa dạng về các lĩnh vực trong đời sống xã hội Đặc biệt các bài viết về đề tài Dân số-KHHGĐ đã có tác động rất lớn đến việc tuyên truyền tới người

dân Tiêu biểu phải kể đến các tác phẩm “ thôn 10 năm liền không có người

sinh con thứ ba”, “ Cần có giải pháp ngăn chặn tình trạng hôn nhân cận huyết trong đồng bào dân tộc” hay tác phẩm “Còn đó những lời ru buồn”…

Những bài viết về đề tài dân số đã nêu lên thực trạng đáng buồn cũng như hệ lụy của việc sinh nhiều con trong đồng bào dân tộc đã dẫn đến sự đói nghèo

cứ đeo đẳng mãi cuộc sống của người dân ở các xã vùng cao, vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn Cũng chỉ vì nhận thức của đồng bào dân tộc còn hạn chế cộng với những hủ tục lạc hậu vẫn còn tồn tại đã dẫn đến những hệ lụy đáng nuòn đó là nhiều em gái mới 14, 15 tuổi đã phải làm mẹ, hay những đứa trẻ sinh ra bị dị tật bẩm sinh, bị bệnh hiểm nghèo… chỉ vì do hôn nhân cận huyết thống Đây là những vấn đề cần phải được đi sâu, phân tích để giúp người dân tộc nâng cao hiểu biết từ đó loại bỏ những phong tục lạc hậu

Kết quả điều tra xã hội học do tác giả thống kê đã chỉ rõ, những vấn đề

về xã hội luôn là một trong những nội dung được thính giả người dân tộc đặc biệt quan tâm

Bảng 1.3: Những chuyên mục thính giả quan tâm

Quan tâm Bình

thường

Không quan tâm Mức độ

suất

Tỷ lệ(%)

Tần suất

Tỷ lệ(%)

Tần suất

Tỷ lệ(%)

Người tốt việc tốt 204 68,1 89 29,5 7 2,4 Nhà nước và pháp luật 163 54,3 123 41,1 14 4,6

An toàn giao thông 131 43,6 89 29,6 80 26,8

Nguồn: Khảo sát chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài PT-TH Yên

Bái từ tháng 1 đến tháng 5/2013