Công tác tổ chức và biên tập bản thảo bộ hồ chí minh toàn tập tại nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật

Việc tổ chức biên tập và xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một công việc được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt coi trọng, có ý nghĩa to lớn trong đời sống chính trị và tinh t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SỸ TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Lê Minh Nghĩa

HÀ NỘI - 2011

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 5

Chương 1 14

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC, BIÊN TÂP VÀ XUẤT BẢN 14

1.1.1 Khái niệm bản thảo 14

1.1.2 Khái niệm tổ chức và biên tập bản thảo 15

1.1.3 Khái niệm sách lí luận, chính trị 20

1.1.4 Khái niệm sách của chủ tịch Hồ Chí Minh 22

1.2 VAI TRÒ CỦA XUẤT BẢN HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP TRONG CÔNG TÁC LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG 24

1.2.1 Khẳng định và củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng 24

1.2.2 Nâng cao giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh 25

1.2.3 Đáp ứng kịp thời cho công tác đấu tranh tư tưởng trong giai đoạn hiện nay 25

1.3 YÊU CẦU CỦA CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ BIÊN TẬP BẢN THẢO BỘ HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP 26

1.3.1 Yêu cầu của việc tổ chức biên tập bản thảo Hồ Chí Minh Toàn tập 26

1.4 ĐÔI NÉT VỀ QUÁ TRÌNH XUẤT BẢN BỘ HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP 31

1.4.1 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ nhất 31

1.4.2 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ hai 32

1.4.3 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ ba 33

1.4.4 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập (siêu đại) và CD - ROM Hồ Chí Minh Toàn tập 34

Chương 2 38

2.1 ĐẶC ĐIỂM CÔNG TÁC TỔ CHỨC BẢN THẢO 38

2.1.1 Đặc điểm về tổ chức bản thảo và biên tập bản thảo 38

2.2 CÔNG TÁC TỔ CHỨC BẢN THẢO 41

2.2.1 Công tác kế hoạch đề tài 41

2.2.2 Công tác cộng tác viên tổ chức và biên tập bản thảo 44

2.3 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ BIÊN TẬP XUẤT BẢN BỘ HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP 46

2.3.1 Tình hình tổ chức, biên tập xuất bản lần thứ nhất bộ Hồ Chí Minh Toàn tập 46

2.3.2 Tình hình tổ chức, biên tập xuất bản lần thứ hai bộ Hồ Chí Minh Toàn tập 49

2.3.3 Tình hình tổ chức, biên tập xuất bản lần thứ ba bộ Hồ Chí

Minh Toàn tập 51

2.3.4 Thực trạng công tác biên bập, thẩm định nội dung khoa học của bản thảo 54

2.3.5 Công tác biên tập bản thảo của biên tập viên (công tác chuyên môn, nghiệp vụ biên tập) 56

2.4 NHỮNG ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ TRONG VIỆC TỔ CHỨC VÀ BIÊN TẬP BẢN THẢO BỘ HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP 60

2.4.1 Những ưu điểm về tổ chức và biên tập bản thảo 60

2.4.2 Những hạn chế qua các lần xuất bản và nguyên nhân 71

Chương 3: 81

3.1 NHŨNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM 81

3.1.1 Bài học về công tác tổ chức bản thảo 81

3.1.2 Bài học về công tác biên tập 83

3.2 NHỮNG GIẢI PHÁP 88

3.2.1 Nhóm giải pháp về chủ trương và cơ chế chính sách 88

3.2.2 Nhóm giải pháp liên quan tổ chức thực hiện 89

3.3 NHỮNG KIẾN NGHỊ CỤ THỂ 91

3.3.1 Với Đảng, Nhà nước về tổ chức và biên tập và xuất bản bộ sách (tổ chức kế hoạch, hội đồng thẩm định, hội đồng biên tập ) 91

3.3.2 Với Nhà xuất bản 93

3.3.3 Với đội ngũ Ban biên tập, biên tập viên bộ sách 94

KẾT LUẬN 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC……….104

DANH MỤC BIỂU BẢNG

Bảng 2.1: Số tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đƣợc đƣa vào bộ

Hồ Chí Minh Toàn tập qua ba lần xuất bản

Bảng 2.2 Những số liệu cơ bản của ba lần xuất bản

Bảng 2.3: Số chú thích sự kiện và nhân vật giống nhau và khác

nhau trong bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ hai

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh tụ thiên tài, kính yêu, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, của giai cấp công nhân, nhân dân và dân tộc Việt Nam Đồng thời là một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, một trong những nhà hoạt động lỗi lạc nhất của phong trào giải phóng dân tộc trong thời đại ngày nay

Người đã để lại cho Đảng và nhân dân ta một di sản văn hoá, tư tưởng,

lý luận và đạo đức cách mạng vô cùng phong phú, mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho nhân dân ta tiến lên hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ xây dựng thành công một nước Việt Nam độc lập, hòa bình, thống nhất và tiến lên chủ nghĩa

xã hội Những tác phẩm của Người là tài sản vô cùng quý giá của Đảng và dân tộc ta Việc tổ chức biên tập và xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một công việc được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt coi trọng, có ý nghĩa to lớn trong đời sống chính trị và tinh thần của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta; góp phần vào việc giáo dục cán bộ đảng viên và nhân dân ta về chính trị và tư tưởng, đồng thời là một sự đóng góp quan trọng vào kho tàng

lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (7-1991), Đảng và Nhà nước

ta xác định lấy Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng

tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động Đây là một bước ngoặt lớn trong đổi mới tư duy của Đảng, khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Sự nghiệp đổi mới ở nước ta ngày càng đi vào chiều sâu, những vấn đề mới đặt ra trong đời sống xã hội ngày càng nhiều, đòi hỏi phải làm sáng tỏ để tìm ra sự giải đáp thì việc nghiên cứu, bảo vệ, vận dụng và phát triển tư tưởng

Hồ Chí Minh vào thực tế cuộc sống càng trở thành nhiệm vụ cấp bách trong công tác chính trị, tư tưởng, lý luận của toàn Đảng, toàn dân ta

Cũng từ đây đất nước đã thực sự bước sang thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế đang diễn ra, đương nhiên cũng sẽ có sự thâm nhập tư tưởng

từ bên ngoài vào nước ta Việc xuất bản sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ góp phần vào việc tuyên truyền tư tưởng của Bác trong nhân dân, đẩy lùi những tư tưởng phản động, đồng thời lại tuyên truyền được cho thế giới hiểu hơn về chúng ta

Theo chức năng, nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật (tiền thân là Nhà xuất bản Sự thật) luôn xác định: xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một mảng sách trọng tâm xuyên suốt quá trình 65 năm xây dựng và phát triển của mình

Ngay trong điều kiện cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đầy khó khăn, gian khổ, Nhà xuất bản đã tích cực xuất bản nhiều tác phẩm

của Người Các tác phẩm như: Mười năm cỏ héo, Đời sống mới, Việt Bắc anh

dũng, Kinh nghiệm du kích Tàu và Kinh nghiệm du kích Pháp; Trận Xtalingrát; Nhìn sang Nam Dương; Kinh nghiệm cao trào chống Nhật; Việc chế tạo khí giới , đặc biệt là tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (xuất bản năm

1948) có tính tư tưởng cao, đã tác động mạnh mẽ, sâu sắc đến sự nghiệp xây dựng Đảng và sự nghiệp kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta

Sau khi miền Bắc được hoàn toàn giải phóng (1954), công tác sưu tầm, xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh được thực hiện một cách có

hệ thống Bộ sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch đã được xuất bản gồm

sáu tập, phản ánh tư tưởng chỉ đạo của Đảng ta và của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về cách mạng nước ta trong giai đoạn 1945-1954 Nhà xuất bản cũng đặc biệt

quan tâm xuất bản những tác phẩm khác của Người, như: Tám năm kháng

chiến thắng lợi; Đồng bào miền Nam là dân nước Việt Nam, chân lý đó không bao giờ thay đổi; Con đường xã hội chủ nghĩa; Con đường dẫn tôi tới chủ nghĩa Lênin; Tình hình trước mắt và nhiệm vụ cải cách ruộng đất; Hăng hái vào tổ đổi công và hợp tác xã và thi đua cải tiến kỹ thuật, đẩy mạnh sản xuất; Những người anh hùng lao động mới Nhiều cuốn sách nhỏ của Người với

các bút danh C.B., Đ.X., Trần Lực, Lê Nông, T.Lan cũng tiếp tục ra mắt bạn đọc Do quan hệ quốc tế ngày càng mở rộng, Đảng ta đã nhận được của các đảng bạn, đặc biệt là Đảng Cộng sản Liên Xô, những tư liệu quý của Chủ tịch Hồ Chí Minh Một số bài viết của Người đã được dịch và in trong hai

cuốn Lên án chủ nghĩa thực dân và Đây “công lý” của chủ nghĩa thực dân Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp nổi tiếng của Người bắt đầu được

dịch để xuất bản

Công tác xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật đã góp phần quan trọng làm rõ sáng tạo của Người và Đảng ta trong việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh nước ta để đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Năm 1978, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết về việc xuất bản toàn bộ các tác phẩm của Người và giao cho Nhà xuất bản Sự thật phối hợp với các cơ quan hữu quan sưu tầm, xác minh, lựa chọn

để xuất bản một bộ tuyển tập và một bộ toàn tập của Người Bộ Hồ Chí Minh

tuyển tập gồm hai tập đã được xuất bản vào năm 1980

Năm 1990, dưới sự chỉ đạo của Hội đồng xuất bản do đồng chí Trường

Chinh làm Chủ tịch, Nhà xuất bản tập trung lực lượng hoàn thành bộ sách Hồ

Chí Minh Toàn tập gồm 10 tập và kịp thời cho ra mắt bạn đọc đúng vào dịp

kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người Trong gần 10 năm (từ 1992 đến 2000),

Nhà xuất bản đã cho ra mắt bạn đọc bộ Hồ Chí Minh Toàn tập gồm 12 tập,

Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập

Bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập cho người đọc hiểu rõ những quan

điểm chung về đạo đức, những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức, quá trình hình thành đạo đức mới của Người Đó là những bài học có ý nghĩa sâu sắc, thấm đẫm tình người, tình đồng chí, tình anh em, chất chứa hình ảnh của một người tận trung với nước, tận hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập, tự do cho dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội

Bộ sách đáp ứng nguyện vọng tha thiết của cán bộ, đảng viên và nhân dân ta, nhất là các cán bộ nghiên cứu muốn có toàn bộ nguyên tác của Người

để nghiên cứu, học tập Đó chính là kim chỉ nam cho sự nghiệp đổi mới đang diễn ra trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội

Qua ba lần xuất bản chúng ta mới tập trung được hơn 3000 tác phẩm của Người, vẫn còn hàng ngàn tài liệu chưa được phân tích, thẩm định đã được lưu trữ, bảo quản; còn nhiều tài liệu ở các địa phương, trong nước, ngoài nước vẫn gửi về, việc tập hợp xuất bản lần sau, lần sau nữa sẽ còn tiếp tục

Việc xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập ngày càng có chất lượng tốt hơn là

vô cùng cần thiết Bên cạnh đó, trong suốt thời gian qua các nhà xuất bản nói chung nhất là Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật nói riêng đã xuất bản rất nhiều tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt là xuất bản được bộ

sách Hồ Chí Minh Toàn tập nhưng rất ít dành thời gian nghiên cứu việc tổ

chức biên tập, xuất bản bộ sách này Có thể nói đây còn đang là khoảng trống cần được tập trung xem xét, nghiên cứu để rút ra những bài học kinh nghiệm giúp cho việc tổ chức bản thảo và biên tập tốt hơn cho những lần xuất bản sau

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi quyết định chọn vấn đề “Công

tác tổ chức và biên tập bản thảo bộ sách “Hồ Chí Minh Toàn tập” tại Nhà

xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật” làm đề tài luận văn cao học của mình

2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu đề tài

Như trên đã nói, việc xuất bản sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh rất ít có

công trình, bài báo đề cập tới Gần đây có một số bài báo và công trình khoa

học quan tâm nghiên cứu vấn đề này Tiêu biểu là công trình “Nâng cao chất

lượng công tác xuất bản sách Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kì mới” do

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật chủ trì Ngoài báo cáo tổng quan,

công trình có các bài nghiên cứu sau về xuất bản sách của Bác:

1 Xuất bản sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh những năm trước đổi mới

5 Tuyên ngôn độc lập qua các lần xuất bản PGS, TS Vũ Quang Hiển;

6 Quá trình công bố và xuất bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

TS Lưu Trần Luân;

7 Hồ Chí Minh Toàn tập qua hai lần xuất bản CN Phạm Thị Thinh;

8 CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập - Một xuất bản phẩm có giá trị lớn

TS Khuất Duy Kim Hải;

9 Xuất bản sách Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cơ chế thị trường Ths

Đinh Lục;

10 Xuất bản sách Chủ tịch Hồ Chí Minh thời kỳ đổi mới - Một số hạn

chế và bất cập CN Ngô Quốc Đông;

11 Một số vấn đề về xây dựng đội ngũ cán bộ biên tập sách lý luận

chính trị, sách Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện nay CN Ngô Quốc Đông;

12 Nhà xuất bản Chính trị quốc gia với công tác xuất bản sách Chủ

tịch Hồ Chí Minh trong thời kỳ đổi mới Ths Đinh Lục;

13 Nâng cao chất lượng công tác xuất bản sách Chủ tịch Hồ Chí Minh

của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia trong tình hình mới GS Trần Nhâm;

14 Nhà xuất bản Chính trị quốc gia với việc xuất bản sách phục vụ

cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” TS

Lê Minh Nghĩa

Đây là công trình khoa học đề cập đến đặc điểm, thực trạng hoạt động xuất bản sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh, những vấn đề đặt ra cần giải quyết

và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả xuất bản sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện nay

Ngoài ra, cũng có một số bài đăng trên các báo, tạp chí, một số luận văn viết về vấn đề này nhưng cũng chưa nhiều, chẳng hạn như: tác giả Vũ

Ngọc Am với Một số vấn đề về công tác khai thác đề tài, sách giáo dục lý

luận chính trị, bài viết Công tác xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các tác phẩm viết về Người đăng trên trang web của Nhà xuất bản

Chính trị Quốc gia, công trình đề tài cấp bộ Xuất bản sách lí luận, chính trị

với việc nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, lí luận của Đảng ta trong cơ

chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay của Học viện Chính trị

Quốc gia Hồ Chí Minh,

Tuy nhiên, những bài viết này không nói trực tiếp về công tác tổ chức,

biên tập bộ Hồ Chí Minh Toàn tập Vì vậy đây là một mảng sách cần được

tìm hiểu kĩ hơn

3 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về hoạt động tổ chức và biên tập bản thảo bộ sách

Hồ Chí Minh Toàn tập tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật

Từ đó rút ra những vấn đề có tính nguyên tắc trong tổ chức và biên tập bản thảo để góp phần nâng cao chất lượng trong việc bổ sung, tái bản bộ sách

Hồ Chí Minh Toàn tập toàn tập nói riêng và các bộ toàn tập nói chung ngày

càng đạt được chất lượng cao hơn

4 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Nghiên cứu khái niệm, vai trò, đặc điểm, tính chất loại sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh và việc xuất bản loại sách này

- Thực trạng công tác tổ chức và biên tập bản thảo bộ sách Hồ Chí

Minh Toàn tập tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật

- Khái quát những vấn đề cơ bản có tính nguyên tắc trong tổ chức và biên tập bản thảo bộ sách này

- Tìm hiểu xu hướng xuất bản và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng xuất bản sách toàn tập của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian tới

5 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Xuất bản sách của Hồ Chí Minh bao gồm nhiều công đoạn, nhiều khâu phải thực hiện Đối tượng chính và phạm vi khảo sát của luận văn là tìm hiểu

hoạt động xuất bản nói chung và đặc biệt tập trung vào khâu tổ chức và biên

tập bản thảo bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập nói riêng tại Nhà xuất bản Chính

trị quốc gia - Sự thật qua ba lần xuất bản

6 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

6.1 Cơ sở lí luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp

luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể của luận văn: Luận văn sử dụng

các phương pháp khảo sát, phân tích, thống kê, so sánh, tổng hợp, lịch sử - lôgíc, khái quát hoá và kết hợp các phương pháp khác

7 Đóng góp của luận văn

- Luận văn góp phần khái quát thực trạng, chỉ ra những đặc điểm riêng những ưu điểm cũng như những hạn chế yếu kém và nguyên nhân hạn chế

của công tác tổ chức và biên tập xuất bản Hồ Chí Minh Toàn tập và bài học kinh nghiệm về tổ chức và biên tập xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập nói

riêng và sách lý luận, chính trị nói chung nhằm bổ sung lý luận nghiệp vụ xuất bản sách lí luận chính trị

- Góp phần vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác biên tập, xuất bản những trước tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên các ngành xuất bản, báo chí và những người làm công tác biên tập sách lý luận chính trị nói chung và sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói riêng

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Mục lục, luận văn được triển khai trong 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung

Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức và biên tập bản thảo bộ

sách Hồ Chí Minh Toàn tập

Chương 3: Những bài học kinh nghiệm và những kiến nghị về tổ

chức và biên tập bản thảo bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập

-

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC, BIÊN TÂP VÀ XUẤT BẢN

1.1.1 Khái niệm bản thảo

Bản thảo theo Từ điển Xuất bản là “văn bản được tác giả viết, soạn ra

trong quá trình hình thành tác phẩm Bản thảo cũng là văn bản đang trong quá trình biên tập, sửa chữa và hoàn thiện để công bố” [40, tr 41]

Hiện còn nhiều ý kiến khác nhau, nhưng cá nhân tôi nhất trí với ý kiến này

Khái niệm này chủ yếu để chỉ bản thảo sách, hơn nữa chỉ là loại sách chứa đựng các văn bản chữ viết Ở phạm vi rộng hơn, bản thảo còn có thể là các bản vẽ nháp các tác phẩm đồ họa, các tác phẩm nghệ thuật ở dạng ngôn ngữ khác nhau đang trong quá trình sáng tạo của tác giả, các băng đĩa gốc đang trong quá trình chế tạo của các loại ấn phẩm nghe nhìn …

Bản thảo bất kì ở dạng nào đều chỉ các tác phẩm còn đang trong quá trình sáng tạo, là kết quả của một quá trình sáng tạo, song chưa hoàn thiện còn

có thể được bổ sung, sửa chữa Bản thảo là sản phẩm lao động sáng tạo tinh thần của các tác giả

Sản phẩm sáng tạo của tác giả đó nếu được lựa chọn để công bố, truyền

bá cho công chúng dưới hình thức xuất bản phẩm sẽ trở thành bản thảo xuất bản Vậy bản thảo xuất bản cũng là văn bản tác phẩm được đưa vào quá trình xuất bản, đang trong quá trình sáng tạo của biên tập viên để trở thành bản mẫu đưa in Bản mẫu đưa in là bản thảo ở giai đoạn cuối của quy trình biên tập Nó

đã qua các khâu gia công biên tập về nội dung, ngôn ngữ, kĩ thuật, mĩ thuật,

đã qua nhiều lần thẩm định và được phê duyệt của tổng biên tập

Bản thảo có thể là bản viết tay, đánh máy trên giấy, bản ghi trên đĩa mềm vi tính … Một xuất bản phẩm trong quá trình biên tập, chế bản có thể có nhiều bản thảo khác nhau, các bản trung gian, do sự sửa chữa, bổ sung nhiều lần của tác giả và những người biên tập

Tóm lại, bản thảo trong công tác xuất bản là các dạng văn

bản tác phẩm được hình thành trong quá trình gia công, chỉnh lí của biên tập viên, sửa chữa, hoàn chỉnh tác phẩm và các văn bản phụ trong các xuất bản phẩm sẽ được xuất bản [18, tr 168]

1.1.2 Khái niệm tổ chức và biên tập bản thảo

Sau khi xác định đề tài và xây dựng kế hoạch đề tài, nhà xuất bản tiến hành triển khai công tác tổ chức bản thảo

Tổ chức bản thảo “là hoạt động lựa chọn, tổ chức tác giả,

dịch giả hoàn thành tác phẩm hoặc dịch xong tác phẩm Không có hoạt động tổ chức bản thảo thiết thực, có hiệu quả thì việc lập kế hoạch đề tài sẽ trở thành trang giấy không chữ Vì vậy, đề tài sau khi đã được thông qua, biên tập viên phải tiến hành một loạt các công việc có liên quan tới tác giả để làm cho đề tài trở thành bản thảo” [37, tr 108]

Công việc của khâu này là thực hiện đề tài, đại thể là gồm 2 nội dung sau: một là thông qua một phương thức nhất định để mời tác giả thích hợp, sau đó tiến hành hợp đồng viết bản thảo hoặc mua bản thảo; hai là để cho bản thảo có thể đạt được hoặc vượt quá mức của đề tài thì phải liên hệ với tác giả

và triển khai hàng loạt hoạt động

Có nhiều loại hình bản thảo trong hoạt động biên tập xuất bản: bản thảo lai cảo (bản thảo tự đầu tư); bản thảo đặt viết; bản thảo được giới thiệu; bản thảo sưu tầm, tuyển chọn, chuyên đề; bản thảo biên soạn; bản thảo sáng tác mới; bản thảo dịch [18, tr 168 - 171]

Các phương thức tổ chức bản thảo gồm có: đặt hàng cá nhân; trưng cầu

xã hội; đặt hàng tập thể

Để bản thảo tổ chức có hiệu quả như mong muốn, biên tập viên cần làm công tác chuẩn bị thật đầy đủ Biên tập viên có nhiều cách để tổ chức cộng tác viên Có thể là đến nhà thăm hỏi tác giả hay là tổ chức bản thảo bằng các phương tiện thông tin Điều này đòi hỏi biên tập viên phải dùng rất nhiều tri thức văn hoá và sự hiểu biết xã hội của mình Trong giai đoạn xác lập đề tài, biên tập viên trên thực tế đang chuẩn bị tổ chức bản thảo, nhưng đến giai đoạn

tổ chức bản thảo vẫn có nhiều công việc chuẩn bị phải làm, trong đó chủ yếu nhất có ba công việc sau: xác định rõ yêu cầu đề tài; lập phương án tổ chức bản thảo; lựa chọn tác giả thích hợp

Sau khi làm công tác chuẩn bị, biên tập viên bắt tay vào thực hiện tổ chức bản thảo Quy trình thực hiện công việc này gồm:

- Tăng cường mối quan hệ với tác giả: Sau khi lựa chọn được tác giả thích hợp, mối quan hệ với tác giả sẽ rất quan trọng Có thể nói quá trình tổ chức bản thảo là quá trình thông hiểu nhau thông qua quan hệ của biên tập viên với tác giả là sự giao lưu trí tuệ, như vậy thì mới có thể bước vào môi trường hợp tác tốt đẹp Tác giả nhận đặt hàng viết bản thảo, trước hết là phải đồng ý với đề tài, nhưng đồng thời cũng phải đồng ý với thái độ làm việc, tác phong công tác và năng lực công tác của biên tập viên;

- Làm tốt công tác tham mưu cho tác giả: Biên tập viên trong quá trình

tổ chức bản thảo phải phát huy đầy đủ tác dụng tham mưu, giúp tác giả hoàn

thiện kế hoạch sáng tác biên soạn, kiên định lòng tin để sáng tác, lựa chọn được phương án viết tốt nhất Còn đối với những đề tài do biên tập viên tổ chức bản thảo đưa ra do biên tập viên đã có suy nghĩ sâu sắc, có thể đưa ra ý kiến có giá trị tham khảo

Khi biên tập viên tổ chức bản thảo, tác giả vẫn chưa bước vào trạng thái sáng tác, sự tham mưu cho tác giả sẽ có thể kích thích ham muốn sáng tác của tác giả Vai trò tham mưu của biên tập không thể coi nhẹ được

Đề cương phác thảo và bản thảo do tác giả viết ra, biên tập viên đều phải đọc cẩn thận, kịp thời bàn bạc thảo luận với tác giả, đưa ra ý kiến sửa chữa để làm cho tác phẩm trong tương lai sẽ hoàn mỹ hơn Đối với những tác giả mới còn thiếu kinh nghiệm thì càng phải quan tâm hơn, thường xuyên liên

hệ, làm công tác tham mưu, cố gắng phát hiện sớm vấn đề để tránh bản thảo sau khi viết ra vẫn phải làm lại nhiều

Những loại sách lớn, sách công cụ, tủ sách thường phải có chủ biên hoặc hội đồng biên soạn Biên tập viên phải tôn trọng và dựa vào họ, phát huy đầy đủ vai trò chủ động của họ trong việc phác thảo kế hoạch viết (sáng tác) hoặc kế hoạch biên soạn phân công rõ ràng, thống nhất thể lệ, thẩm định bản thảo, nắm vững tiến

độ, nội dung then chốt Đồng thời, biên tập viên không được có tư tưởng ỷ lại, bỏ rơi trách nhiệm tham mưu, vẫn phải tích cực tham gia vào đó, dẫn mối, đưa ra đề nghị, phát biểu ý kiến, điều hoà các mối quan hệ, nói rõ ý đồ của đơn vị xuất bản [38, tr 120];

- Toàn tâm toàn ý làm tốt công tác phục vụ:

Công tác biên tập vừa đòi hỏi tinh thần sáng tạo lại vừa đòi hỏi ý thức phục vụ Giai đoạn đọc thẩm định gia công phải tốn nhiều tâm huyết trên bản thảo của tác giả, đó là công việc phải làm

của biên tập viên, giai đoạn tổ chức bản thảo cũng giống vậy, đồng thời với việc giao lưu tư tưởng, trí tuệ, còn phải kèm theo tinh thần phục vụ nhiệt tình, chân thành Ví dụ như: sau khi tác giả nhận viết bản thảo, biên tập viên phải giải thích rõ ràng cho tác giả rõ về yêu cầu cần viết; tác giả bắt đầu suy nghĩ, biên tập viên cũng phải suy nghĩ đồng bộ với tác giả, tác giả đưa đề cương và bản viết thử, biên tập viên phải mở toạ đàm để trưng cầu ý kiến, tác giả thiếu tư liêu, biên tập viên phải cố gắng giúp đỡ Có lúc thậm chí còn phải quan tâm đến cả cuộc sống hàng ngày của tác giả [38, tr 120-121]

Bện cạnh việc tổ chức bản thảo, biên tập viên còn thực hiện nhiệm vụ biên tập bản thảo

- Biên tập: Theo nghĩa rộng, biên tập là một hoạt động bao gồm việc

hình thành, nắm bắt các ý tưởng, xây dựng đề tài, tổ chức cộng tác viên, tổ chức khai thác, lựa chọn các xuất bản phẩm để tu chỉnh, sửa chữa, nâng cao chất lượng tác phẩm; kiểm tra những sai sót khi nhân bản; góp phần vào việc phổ biến tác phẩm Với nghĩa này, hoạt động biên tập là khâu công tác quan trọng của mọi hoạt động truyền thông, của công tác báo chí, thông tin, tuyên truyền

Theo Lí luận nghiệp vụ xuất bản, biên tập xuất bản là khái niệm để chỉ

hoạt động biên tập các xuất bản phẩm trong các Nhà xuất bản, chủ yếu là biên tập sách Đó là công việc hình thành, nắm bắt các ý tưởng, xây dựng đề tài, tổ chức cộng tác viên, tổ chức khai thác, lựa chọn, tổ chức bản thảo; gia công sửa chữa, hoàn chỉnh bản thảo để sẵn sàng nhân bản thành xuất bản phẩm, nhằm đáp ứng các nhu cầu văn hoá tinh thần của xã hội [18, tr 108]

Biên tập xuất bản không bao gồm các hoạt động biên tập báo chí, điện ảnh, các chương trình biểu diễn nghệ thuật mặc dù nội hàm biên tập xuất bản sásh với các thể loại báo chí, nghệ thuật … là gần giống nhau Điểm khác nhau là ở chỗ biên tập sách đòi hỏi tính logic, hệ thống chặt chẽ hơn, thống nhất từ đầu đến cuối của một cuốn sách, bộ sách Các luận điểm, luận cứ đưa

ra trong sách phải đảm bảo có cơ sở khoa học chắc chắn, chứa đựng những cái mới nhất định có giá trị tổng kết cả về lý luận và thực tiễn có sức thuyết phục cao

Biên tập bản thảo là một khâu nghiệp vụ của công tác biên tập xuất bản Khâu này được bắt đầu từ khi nhận bản thảo gửi đến Nhà xuất bản và kết thúc khi có được một bản mẫu đưa in được giám đốc Nhà xuất bản kí duyệt

Biên tập bản thảo không phải là toàn bộ công tác biên tập sách và cũng không phải chỉ là việc gọt giũa, gia công bản thảo Biên tập bản thảo là khâu công tác cơ bản, thể hiện cụ thể đặc điểm sáng tạo của công tác biên tập Nó

là khâu trực tiếp quyết định số phận một bản thảo có được chuyển thành một xuất bản phẩm hay không? quyết định chất lượng xuất bản phẩm tương lai cả

- Là khâu thể hiện trực tiếp sự can thiệp của biên tập viên vào sự “ra đời” của tác phẩm văn hoá Nó là khâu đánh giá một cách đầy đủ, sâu sắc để lựa chọn một tác phẩm, gia công nâng cao chất lượng sản phẩm, thể hiện rõ nhất vai trò “bà đỡ” của người cán bộ biên tập

- Biên tập bản thảo tạo đầy đủ điều kiện kĩ thuật để biến tác phẩm tinh thần của tác giả thành xuất bản phẩm, tạo cơ sở cho các khâu tiếp theo của hoạt động xuất bản như: nhân bản, quảng cáo giới thiệu sách, phát hành xuất bản phẩm

- Đối với xã hội, công tác bản thảo là khâu góp phần phát hiện, bồi dưỡng, khẳng định nhân tài trên lĩnh vực sáng tạo các tác phẩm văn hoá - thông tin; là “trạm kiểm soát” trên lĩnh vực tư tưởng văn hoá bảo đảm giá trị văn hoá - xã hội của các xuất bản phẩm

Yêu cầu chung về chất lượng của khâu biên tập bản thảo xuất bản cần đạt được là:

- Đánh giá chính xác để lựa chọn được tác phẩm văn hoá có chất lượng cao, phù hợp với yêu cầu truyền bá của xã hội và nhu cầu của bạn đọc;

- Sửa chữa, gia công hoàn thiện tác phẩm về nội dung và hình thức để đảm bảo tiêu chuẩn được xuất bản;

- Chuẩn bị các điều kiện kĩ thuật cần thiết để chế bản, nhân bản tác phẩm thành xuất bản phẩm có chất lượng cao như: thiết kế tổng thể, các phụ bản, kiểm tra bản in thử, vv

Công tác biên tập bản thảo là một quá trình với nhiều nhiệm vụ cụ thể được tiến hành theo một quy trình chặt chẽ Mỗi loại hình bản thảo cụ thể, quy trình biên tập bản thảo có những biểu hiện khác nhau Song nhìn chung, công tác biên tập bản thảo đều được tiến hành theo các bước là: tiếp nhận bản thảo; đọc nhận xét, đánh giá (thẩm định) bản thảo; gia công, sửa chữa bản thảo; hoàn thiện bản thảo thành các bản mẫu đưa in

1.1.3 Khái niệm sách lí luận, chính trị

Hiện nay có nhiều ý kiến khác nhau về khái niệm sách lí luận chính trị

Có những ý kiến khác cho rằng sách lý luận chính trị bao gồm cả sách về luật pháp, hay là sách phục vụ cho giai cấp thống trị,

Theo Biên tập các loại sách chuyên ngành tập 1:

Sách lí luận, chính trị là loại sách trực tiếp phản ánh, truyền

bá hệ tư tưởng của một giai cấp, đường lối, chính sách của nhà nước, các chính đảng, các tổ chức chính trị nhằm thực hiện và bảo

vệ những lợi ích chính trị của một giai cấp, một dân tộc [17, tr 32]

Theo tôi đây là khái niệm về sách lý luận chính trị tương đối đầy đủ Tuy nhiên nó là khái niệm rộng ở phạm vi, tầm nhìn toàn thế giới, đối với ở nước ta sách lý luận chính trị có sắc thái riêng

Ở nước ta, do hoàn cảnh lịch sử riêng sách lí luận chính trị bao gồm những vấn đề liên quan đến hệ tư tưởng, đấu tranh giai cấp, vấn đề pháp luật, cung cấp thế giới quan, phương pháp luận Nói một cách khái quát, hiện nay ở

nước ta, sách lý luận chính trị là loại sách trực tiếp truyền bá, bảo vệ và góp

phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối của Đảng Cộng Sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; những vấn đề lý luận - chính trị của các tổ chức chính trị - xã hội nhằm bảo vệ những lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và của toàn thể dân tộc Việt Nam; tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; đồng thời giúp cán bộ đảng viên và nhân dân ta có được những tri thức lý luận chính trị, pháp luật cần thiết để xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội; đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái

Theo các tiêu chí khác nhau, sách lí luận, chính trị ở nước ta có thể được phân chia thành nhiều mảng sách:

- Theo loại hình xuất bản phẩm, có các loại sách toàn tập, tuyển tập tác phẩm kinh điển, tác phẩm của các nhà hoạt động chính trị; sách văn kiện của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội; các sách biên soạn theo chuyên đề; sách viết (sáng tác) lí luận, chính trị; các sách dịch về lí luận, chính trị, v.v

- Theo đối tượng phục vụ, sách lí luận, chính trị có thể phân thành các mảng: sách nghiên cứu lí luận, chính trị; sách lí luận, chính trị phổ thông; sách giáo khoa lí luận, chính trị các cấp; sách tuyên truyền đối ngoại, v.v…

1.1.4 Khái niệm sách của chủ tịch Hồ Chí Minh

Đây là một khái niệm mới từ trước tới nay chưa thấy có tài liệu, văn bản nào đưa ra Từ thực tiễn nghiên cứu tìm hiểu những tác phẩm của Người được xuất bản từ trước tới nay, chúng tôi xin đưa ra khái niệm như sau:

Sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh là loại sách lí luận, chính trị tập hợp các tác phẩm của Người trực tiếp phản ánh hệ thống quan điểm tư tưởng của Người về những vấn đề cơ bản của con đường cách mạng Việt Nam, nhằm thực hiện và bảo vệ những lợi ích chính đáng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam nói riêng và của loài người tiến bộ nói chung

Sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp cán bộ đảng viên và nhân dân ta hiểu được tư tưởng của Người, có được những tri thức lý luận cần thiết, xây dựng nền tảng tư tưởng, bản lĩnh và trình độ chính trị cho cán bộ, đảng viên, nhân dân

Cũng như các loại sách khác, sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh được

phân thành nhiều loại theo các tiêu chí nhất định, bao gồm toàn tập, tuyển tập,

sách chuyên đề và sách lẻ

Toàn tập: Bộ sách in toàn bộ các tác phẩm của một tác giả

hoặc một tỏ chức nào đó

Toàn tập tác phẩm là hình thức xuất bản thường dành cho việc xuất bản sách của các tác giả kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, các nhà văn hoá có tầm cỡ của dân tộc và thế giới Toàn tập thường chỉ được xuất bản sau khi tác giả qua đời, hoặc một tổ chức

đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình Ví dụ: Mác – Ănghen

Toàn tập, Lênin toàn tập, Hồ Chí Minh Toàn tập, [40, tr 613]

Toàn tập không phải là phải hết tất cả mà đến một giai đoạn nhất định

có thể Ví dụ: Văn kiện Đảng Toàn tập là bộ sách 55 tập bao gồm toàn bộ văn

kiện Đảng từ những ngày đầu thành lập cho tới năm 1995

Tuyển tập: Sách hoặc bộ sách tập hợp nhiều bài, nhiều tác

phẩm được tuyển chọn của một hay nhiều tác giả

Các tác phẩm được tuyển lựa để đưa vào tuyển tập thường theo một hoặc một số tiêu chí nhất định, do người làm tuyển tập đặt ra

Thông thường, các tác phẩm được đưa vào tuyển tập là những tác phẩm có giá trị văn hoá cao, khoa học cao, đã được xã hội thừa nhận, đã được thử thách với thời gian

Những tác phẩm đưa vào tuyển tập phải đảm bảo chính xác tuyệt đối so với bản gốc tác phẩm đã xuất bản, hoặc so với tác phẩm

đã được tác giả sửa chữa, hoàn thiện Không được tuỳ tiện cắt xén, sửa chữa tác phẩm khi đưa vào tuyển tập [40, tr 628]

Trong tuyển tập có tuyển chọn những tác phẩm xương sống thể hiện tư tưởng chính của tác giả

Tuyển chọn: lựa chọn những tác phẩm của tác giả theo một định

hướng, chủ đề nhất định và đó là những tác phẩm xương sống thể hiện tư tưởng của tác giả Tuyển chọn có thể là tác phẩm của một tác giả hay nhiều tác giả

1.2 VAI TRÒ CỦA XUẤT BẢN HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP TRONG CÔNG TÁC LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG

1.2.1 Khẳng định và củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng

Tư tưởng Hồ Chí Minh có một quá trình hình thành và phát triển tư trước năm 1911 đến khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời Đảng ta có một quá trình phát triển nhận thức và tư tưởng Hồ Chí Minh Tại Đại hội V, Đảng ta

đã đặt vấn đề coi trọng nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh Tại Đại hội VI, Đảng ta nêu rõ “Muốn đổi mới tư duy, Đảng ta phải nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của Chủ nghĩa Mác – Lênin, kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh…”

Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII , Đảng ta đưa ra nhận thức mới xác định Tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với Chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng

tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động Những tác phẩm, bài nói, bài viết, điện văn, bút tích…của Người ngày càng được sưu tầm đầy đủ, được xác minh, thẩm định, xuất bản càng khẳng định và củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng

Vì Tư tưởng của Người không chỉ đơn thuần là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin mà còn là bước phát triển mới chủ nghĩa Mác - Lênin nhằm giải đáp những vấn đề do thực tiễn nước ta và thời đại đặt ra Đó là hệ thống những luận điểm ở tầm lý luận và phương pháp luận nhằm mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người Hệ thống đó bao gồm những luận điểm về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, những luận điểm về đường lối và phương pháp, về chiến lược và sách lược

nhằm bảo đảm sự thành công của cách mạng, những luận điểm về đoàn kết quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, những luận điểm về đạo đức, phong cách và văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, về bồi dưỡng các thế hệ cách mạng cho hôm nay và cho đời sau

1.2.2 Nâng cao giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn của tư tưởng

Hồ Chí Minh

Điều này đã được khẳng định sau mỗi lần xuất bản, cụ thể là:

- Về mặt khoa học: càng những lần xuất bản sau số lượng và chất lượng

các tài liệu, bài nói, bài viết của Người được bổ sung và chắt lọc thẩm định ngày càng có độ tin cậy cao hơn Cả về nội dung, thời điểm và hoàn cảnh xuất

sứ của từng tài liệu lẫn cách trình bày bố cục từng bài nói, bài viết, từng loại chú thích (chú thích nào là của tác giả, chú thích nào là của Hội đồng chỉ đạo, chú thích nào là của biên tập) đều được xem xét và trình bày một cách logic

và hệ thống

- Về mặt thực tiễn: Sức sống và sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh

luôn có giá trị định hướng chỉ đường cho công cuộc đổi mới đất nước ta hiện nay, không chỉ có ảnh hưởng trước mắt mà còn có tác dụng lâu dài đối với sự phát triển tương lai của Việt Nam

1.2.3 Đáp ứng kịp thời cho công tác đấu tranh tư tưởng trong giai đoạn hiện nay

Có thể xem việc làm sách lý luận, chính trị nói chung và sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói riêng như những vũ khí chiến đấu, trong đó có loại chiến đấu mang tính lâu dài, có loại phục vụ trước mắt, có loại phục vụ tức thì Các loại sách này chúng ta đều có, song liều lượng của loại sách chiến đấu trực diện phản bác các tư tưởng đối lập, thù địch để bảo vệ chủ nghĩa Mác -

Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh thì còn quá ít, chưa có được bao nhiêu Sau

sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu cho đến nay, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã từng bị phê phán gay gắt từ nhiều hướng khác nhau Ở Việt Nam, số người dao động hoài nghi chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là ít, thậm chí một số cố tình đảo lộn trắng đen, lật ngược các vấn đề lý luận nói trên từ điểm xuất phát cho đến mục đích cuối cùng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Tấn công vào học thuyết, tư tưởng đó là tấn công vào nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản, gốc

rễ của chủ nghĩa xã hội, là tấn công vào thế giới quan, cơ sở khoa học của đường lối chính trị của Đảng Tuy vậy, trong một thời gian dài cho đến nay, đội ngũ biên tập sách lý luận, chính trị của chúng ta chưa thật nhạy cảm trước những vấn đề bức xúc ấy, do đó chưa tập hợp, tổ chức lực lượng cộng tác viên

để hình thành những bản thảo có chất lượng, lên án những hiện tượng xuyên tạc, bịa đặt, lật ngược phải trái của những tư tưởng thù địch nhằm bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Trước tình hình đó, việc

xuất bản bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập – với tư cách là vũ khí tinh thần, là

nền tảng tư tưởng- đáp ứng kịp thời cho cuộc đấu tranh phản bác lại những luận điểm sai trái của các thế lực thù địch trong giai đoạn hiện nay

1.3 YÊU CẦU CỦA CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ BIÊN TẬP BẢN

THẢO BỘ HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP

1.3.1 Yêu cầu của việc tổ chức biên tập bản thảo Hồ Chí

Minh Toàn tập

1.3.1.1 Yêu cầu của công tác lí luận cách mạng

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa, là kết quả của sự vận dụng

sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin vào hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của nước ta; đồng thời là sự kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một khoa học còn rất mới mẻ Tuy việc nghiên cứu, học tập tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh đã được triển khai khá sớm từ sau Cách mạng Tháng Tám 1945 bằng nhiều hình thức, nhiều mức độ, song việc nghiên cứu quan điểm, lý luận cách mạng của Hồ Chí Minh trên góc độ hệ tư tưởng, học thuyết cách mạng thì hầu như chưa được xác định Trước đây, có lúc chúng ta quan niệm đơn giản rằng: chủ nghĩa Mác – Lênin là đỉnh cao trí tuệ của thời đại, khó ai có thể vượt qua được, do vậy, chúng ta còn rụt rè, tự ti, không mạnh dạn đi sâu nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, chính xác nội dung, giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh Hơn thể nữa, bản thân Hồ Chí Minh cũng không nhận mình là một nhà tư tưởng

Năm 1969 từ thực tiễn Việt Nam và thời đại, từ cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Hồ Chí Minh, trong nhiều diễn văn, bài viết của nhiều nhà chính trị, nhà khoa học, nhà báo trên thế giới, tuy cách nói khác nhau song đều toát lên một quan điểm: Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng cách mạng, một nhà lý luận sáng tạo ra một học thuyết cách mạng mà cốt lõi là học thuyết

“Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, Hồ Chí Minh đã mở ra một giai đoạn mới trong lý luận về vấn đề dân tộc và thuộc địa

Đại hội V của Đảng (3-1982) nhấn mạnh “Đảng phải đặc biệt coi trọng việc tổ chức học tập một cách có hệ thống tư tưởng, đạo đức tác phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong toàn Đảng” [10, tr 292] Đây có thể coi là Văn kiện Đại hội Đảng sớm nhất đề cập tới việc “tổ chức học tập một cách có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh”

Đại hội VI của Đảng (12 – 1986) một mặt đề cập tới bốn bài học từ việc đánh giá tình hình mà thực chất là những nội dung chủ yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh, một mặt khác, khi bàn tới việc “nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng” đã khẳng định:

Muốn đổi mới tư duy, Đảng phải nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của Chủ nghĩa Mác – Lênin, kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh [11, tr 807]

Đặc biệt, năm 1991, trước tình hình thế giới có nhiều biến chuyển, khi

hệ thống xã hội chủ nghĩa bước vào thoái trào, Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, tại Đại hội VII, lần đầu tiên trong Báo cáo chính trị đã xác định:

“Đảng lấy chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng và kim chỉ nam cho hành động” [12, tr 212]

Nghị quyết 09 – NQ/TW ngày 18/2/1995 của Bộ Chính trị “về một số định hướng lớn trong công tác tư tưởng hiện nay” đã khẳng định lại “Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và của cách mạng Việt Nam” Nghị quyết nhấn mạnh “Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là học thuyết cách mạng và khoa học, là vũ khí tinh thần của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc ta” Lần đầu tiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng ta khẳng định tư tưởng của Người đã và đang soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, trở thành những giá trị bền vững của cả dân tộc Việt Nam và lan tỏa ra thế giới

Nhằm đáp ứng yêu cầu này, vấn đề xuất bản một cách quy mô, cơ bản

và có hệ thống các công trình trước tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được nêu ra và được thực hiện trong một thời gian dài cho đến nay

1.3.1.2 Yêu cầu của thực tiễn cách mạng nước ta

Cũng bắt đầu từ những năm 80 của thế kỷ trước, việc nghiên cứu về Hồ Chí Minh đạt được nhiều thành tựu ở trong và ngoài nước, tạo thêm yếu tố cho UNESCO ra Nghị quyết công nhận danh hiệu Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chí Minh (1987) Và một Hội thảo quốc tế có tầm cỡ lớn về Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được tổ chức trọng thể trong hai ngày 29-30/3/1990 tại Hà Nội với 70 đại biểu quốc tế thuộc 34 nước và hơn 1000 đại biểu Việt Nam Hội thảo đã đánh giá về con người, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh không chỉ được các nhà nghiên cứu, hoạt động chính trị trong nước mà cả thế giới thừa nhận với những đánh giá sâu sắc, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề đòi hỏi đi sâu nghiên cứu, tổng kết

Tiếp theo đó, một chương trình khoa học cấp Nhà nước (KX.02) gồm

13 đề tài nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là về tư tưởng của Người đã được triển khai một cách có hệ thống và tương đối toàn diện Với

sự ra đời của bộ sách Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, Hồ Chí Minh Toàn

tập được xuất bản với nhiều tư liệu quý được bổ sung, đã góp phần thúc

đẩy công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đạt được những thành tựu mới to lớn hơn

1.3.1.3 Những yếu tố tác động đến hoạt động tổ chức và biên tập bộ sách

- Thuận lợi:

+ Được Ban Bí thư trực tiếp chỉ đạo việc tổ chức và biên tập bộ sách:

đã thành lập được Hội đồng Xuất bản và chỉ định Ban chỉ đạo xây dựng bản thảo

+ Giao cho các cơ quan, đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ của mình thực hiện từng phần việc cụ thể Chẳng hạn như: Cục lữu trữ Trung ương

Đảng chịu trách nhiệm chính về cung cấp tư liệu, một số Ban của Đảng, các

cơ quan An ninh, Quốc phòng… cử người giúp Ban chỉ đạo trong việc sưu tầm, cung cấp và thẩm định tài liệu liên quan khi cần thiết Ban Tài chính,

quản trị cấp kinh phí cho việc soạn thảo và xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn

tập

- Những khó khăn:

+ Tính phức tạp trong việc xác minh tài liệu gốc: do công tác lưu trữ

của nước ta kém phát triển đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác sưu tầm, giám định, dịch thuật và xử lý nhiều tài liệu trong bản thảo; trong tài liệu có nhiều chữ khó, chữ viết tắt, chữ bị mờ, tên người, tên tổ chức, đặc biệt có tài liệu đánh máy lại không có thanh dấu đã gây nhiều rất nhiều cách luận dịch khác nhau… Việc sắp xếp tài liệu, nên công bố tài liệu nào, không công bố tài liệu nào cũng là một vấn đề gây rất nhiều tranh cãi, nhiều ý kiến khác nhau trong Hội đồng xuất bản Bởi lẽ, tư tưởng của Hồ Chí Minh liên quan đến vấn

đề chính trị đất nước

+ Nội dung và phạm vi của bộ sách bao quát rộng: Đây là lần đầu tiên

nước ta xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập - một bộ sách lớn chứa đựng trong

đó cả một khối lượng tư liệu đồ sộ, phạm vi bao quát rất rộng cả về nội dung lẫn không gian và thời gian Về nội dung, tư tưởng của Bác chứa đựng cả một kho tàng tri thức của nhân loại bao gồm cổ kim, đông tây, …; từ khoa học xã hội đến khoa học tự nhiên, đặc biệt là khoa học chính trị Về mặt không gian tác phẩm bao trùm hầu như tất cả các châu lục Á, Âu, Phi, Mĩ, … Về mặt thời gian tác phẩm như một lá quét rất rộng bao gồm hàng thế kỉ Rất nhiều chú thích về con người, địa danh, liên quan đến hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới Do vậy, công tác sưu tầm, giám định tài liệu gặp rất nhiều khó khăn

1.4 ĐÔI NÉT VỀ QUÁ TRÌNH XUẤT BẢN BỘ HỒ CHÍ MINH

TOÀN TẬP

1.4.1 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ nhất

Việc xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập được Đảng và Nhà nước ta

chính thức ra chủ trương và tổ chức tiến hành vào năm 1978 Qua thời gian

làm việc 10 năm, bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ nhất gồm 10 tập

đã chính thức công bố gồm 1883 tác phẩm, bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1920 đến năm 1969 Tuy chưa thật đầy đủ, nhưng bộ sách

thể hiện đúng nghĩa toàn tập Các tác phẩm, bài nói, bài viết được xếp theo

thứ tự thời gian ra đời (hoặc theo thời gian công bố lần đầu tiên), có chú dẫn

rõ xuất xứ Trong mỗi tập đều có phần Tham khảo khoa học như chú thích, chỉ dẫn các sự kiện lịch sử, chính trị, những nhân vật mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc tới trong các văn kiện; biên niên tóm tắt những sự kiện hoạt động chủ yếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh (theo thứ tự thời gian tương ứng mỗi tập)

để bạn đọc thuận tiện việc tra cứu, tham khảo Trong một số tập còn giới thiệu những tác phẩm, bài nói, bài viết của Người chưa tìm thấy … nhằm gợi ý việc tiếp tục sưu tầm, xác minh được đầy đủ hơn

Có thể nói đến năm 1989, bộ Hồ Chí Minh Toàn tập lần thứ nhất là bộ

sách lớn nhất, đầy đủ nhất và có tính khoa học nhất về việc xuất bản các nguyên tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh Trong quá trình xây dựng các bản thảo, biên tập và xuất bản, đồng chí Trường Chinh, các đồng chí Nguyễn Vịnh, Đào Duy Tùng và các đồng chí khác đã có những ý kiến rất chi tiết (biên soạn Lời giới thiệu chung cho Toàn tập, Lời giới thiệu cho mỗi tập, những bài không công bố; những câu cần tạm lược, việc dịch, khảo vị và chọn nguồn xuất xứ…) Đây là lần đầu tiên, việc xuất bản các nguyên tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giành được sự quan tâm chú ý của tập thể lớn các nhà khoa học, các

nhà quản lý và đông đảo các tầng lớp nhân dân trong cả nước dưới sự chỉ đạo trực tiếp của các đồng chí trong Hội đồng do Bộ Chính trị quyết định

1.4.2 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ hai

Từ năm 1994 theo Quyết định số 93 – QĐ/TW, Đảng và Nhà nước ta

bắt đầu cho phép triển khai xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập lần thứ hai để

đáp ứng nhu cầu nghiên cứu học tập và vận dụng cho cán bộ, đảng viên và

nhân dân ta Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ hai bao gồm 12 tập

với 2657 tác phẩm, bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được công

bố, 1465 sắc lệnh, lệnh, quyết định do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký tên đã được giới thiệu Những sự kiện lịch sử, chính trị và những nhân vật Hồ Chí Minh

đã nhắc tới trong các văn kiện đã được chú thích, chỉ dẫn để bạn đọc trong và ngoài nước tiện tham khảo, tra cứu, tìm hiểu, nghiên cứu thân thế, sự nghiệp

và tư tưởng Hồ Chí Minh

So với lần xuất bản trước, lần xuất bản này, bộ Hồ Chí Minh Toàn tập

được bổ sung rất nhiều tư liệu mới trước đây chưa biết, hoặc chưa được công

bố1 Một số tài liệu trong lần xuất bản thứ nhất để ở phần nội dung nhưng do chưa có cơ sở bảo đảm chắc chắn là trước tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh được đưa xuống phần phụ lục hoặc không đưa vào Ngược lại, một số tài liệu trong lần xuất bản thứ nhất để ở phần phụ lục qua xác minh đã được đưa lên phần nội dung, hoặc lần thứ nhất chỉ trích in, nay công bố toàn bộ Trong số tư

liệu mới được công bố, có những tư liệu rất quan trọng, như Báo cáo về Bắc

Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ, Thường thức chính trị, Phép dùng binh của ông Tôn Tử…, đặc biệt là Báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ, một tài liệu

có tầm vóc lịch sử và ý nghĩa nghĩa thời đại, do Người soạn thảo năm 1924 Cũng trong lần xuất bản này, trên cơ sở những tư liệu vừa sưu tầm được,

1 Các tài liệu mới được sưu tầm chủ yếu là tài liệu trước năm 1945.

nhiều sai sót trong lần xuất bản thứ nhất đã được hiệu đính, sửa chữa, bảo đảm sự nguyên bản và tính lịch sử của tài liệu Ngoài ra, phần tham khảo khoa học của bộ sách cũng được sửa chữa và bổ sung nhiều nội dung mới so với lần xuất bản thứ nhất

Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ hai được ấn hành trong

những năm 1995 - 1996 và in lại vào các năm 2000, 2002 cùng một số đợt in

bổ sung khác với số lượng lên đến hàng chục nghìn bản, trình bày đẹp, giấy tốt, nhiều ảnh minh hoạ, bìa cứng, láng bóng, đóng hộp

1.4.3 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập xuất bản lần thứ ba

Trước tình hình thế giới có nhiều biến chuyển, xu hướng toàn cầu hóa

và hội nhập quốc tết đang càng ngày càng tác động mạnh đến toàn bộ đời sống kinh tế, xã hội nước ta Nhu cầu nghiên cứu và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đã được nâng lên một bước mới Hưởng ứng cuộc vận động “Học tập

và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Đảng ta khởi xướng từ năm

2006, việc xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập lần thứ ba đã được Bộ Chính

trị, Ban Bí thư quyết định xuất bản lại vào năm 2010

Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập tái bản lần thứ ba gồm 15 tập, với trên 3.385

tác phẩm quan trọng, trong đó được bổ sung trên 829 tài liệu mới sưu tầm được từ các cơ quan lưu trữ của Đảng, Nhà nước ở Trung ương, các địa phương, các cơ quan lưu trữ ở nước ngoài của Người trong giai đoạn 1912-

1969, đã được xác minh và thẩm định Ở lần xuất bản này, bộ sách Hồ Chí

Minh Toàn tập được bổ sung nhiều tư liệu quý báu Có những tư liệu lần đầu

tiên được công bố Những tác phẩm mới có trong bộ sách tái bản lần thứ ba này rất có giá trị như việc lên án việc rải chất độc của đế quốc Mỹ tại miền Nam giai đoạn 1961 - 1962; nhiều tác phẩm mới có tính khái quát cao về vấn

đề đạo đức; tác phẩm lên án phân biệt chủng tộc như “Chủng tộc da đen”; nhiều tác phẩm nói về công tác xây dựng Đảng rất sâu sắc

1.4.4 Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập (siêu đại) và CD - ROM Hồ Chí Minh

Toàn tập

Cùng với việc xuất bản ba lần bộ Hồ Chí Minh Toàn tập, Nhà xuất bản còn xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập dưới dạng Hồ Chí Minh Toàn tập (siêu đại) và CD - ROM Toàn tập Hồ Chí Minh để đáp ứng nhu cầu của đông

đảo bạn đọc , của các nhà nghiên cứu và đặc biệt là đối với thế hệ trẻ

- Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập (Siêu đại)

Nhằm mục đích lưu trữ cho muôn đời sau và để thiết thực kỷ niệm 112 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tưởng niệm 33 năm ngày tạ thế của Người, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật đã hoàn thành việc ấn hành

bộ Hồ Chí Minh Toàn tập (siêu đại) Đây là một sự kiện đáng chú ý trong

công tác xuất bản sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh Cuốn sách quý kịp ra mắt triển lãm Hội chợ sách kỷ niệm 50 năm ngành xuất bản Việt Nam vào đầu

tháng 10-2002 tại thủ đô Hà Nội Bộ Hồ Chí Minh Toàn tập khổ siêu đại 31,5

x 44 cm Sách dày 1.576 trang, nặng 4,5 kg, in trên giấy siêu mỏng

Đây là tập hợp phần lớn những tác phẩm, bài nói, bài viết quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1919 đến năm 1969 đã được sưu tầm và xác minh Ngoài các bài viết của Người còn tập hợp được 377 ảnh tư liệu quý phản ánh hoạt động của Bác Hồ qua mỗi thời kỳ do Bảo tàng Hồ Chí Minh cung cấp Cuốn sách là nguồn tư liệu quý giá trong việc nghiên cứu, học tập

tư tưởng Hồ Chí Minh, danh nhân văn hóa thế giới, anh hùng giải phóng dân tộc, lãnh tụ vĩ đại của Đảng và nhân dân Việt Nam, đáp ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc, đặc biệt là những người chơi sách quý, lần đầu tiên 12 tập của bộ

Hồ Chí Minh Toàn tập đã được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia phối hợp với

Công ty phát hành sách Trường An in vào một cuốn sách khổ lớn, giấy tốt trình bày trang trọng, với số lượng in khá lớn Đây là bộ sách có dung lượng lớn, thực hiện trong một thời gian rất ngắn, nhưng nhờ được tổ chức tốt nên vẫn bảo đảm chất lượng với một số điều chỉnh phù hợp nhằm giúp bạn đọc dễ

tra cứu, sử dụng Những sai sót về mặt kỹ thuật của bộ Hồ Chí Minh Toàn tập

đều được sửa chữa kỹ lưỡng Đặc biệt phần chú thích và bản chỉ dẫn tên người của cuốn sách được biên tập, hiệu đính hết sức công phu, nghiêm túc trên cơ sở những tư liệu mới nhất, có độ tin cậy cao

- CD - ROM Hồ Chí Minh Toàn tập

Đây là công trình áp dụng công nghệ thông tin vào việc tra cứu về cuộc đời, sự nghiệp và các tác phẩm của chủ tịch Hồ Chí Minh, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia phối hợp cùng với nhiều cơ quan tổ chức biên soạn, biên

tập thực hiện trên cơ sở bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập lần thứ hai Bằng đĩa

CD - ROM và máy vi tính, người sử dụng có thể cùng lúc tra cứu 11 tiêu chí

trên cơ sở nội dung của bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập (xuất bản lần thứ hai)

gồm các chuyên đề, các tác phẩm, hình thức văn bản, địa danh, các bút danh của Người, thời gian ra đời văn kiện Cũng có thể tra cứu, tham khảo một số hình ảnh hoạt động, một số đoạn phim tư liệu, âm thanh tiếng nói của Người cùng một số bài hát, bản nhạc ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh 28 chuyên đề có

thể coi như 28 cuốn sách tuyển chọn từ bộ Hồ Chí Minh Toàn tập theo các

chuyên đề cụ thể

Các chuyên đề - phần quan trọng nhất trong CD-ROM Hồ Chí Minh

Toàn tập được sắp xếp theo thứ tự ABC: 1- Cán bộ, 2- Chính sách xã hội, 3-

Chủ nghĩa Mác- Lênin, 4- Chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, 5- Chủ nghĩa yêu nước, những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, 6- Công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, 7- Công nhân, 8- Công tác tư tưởng, 9-

Dân chủ, 10- Dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc, 11- Dân vận, 12- Đại đoàn kết, 13 Đảng Cộng sản Việt Nam, 14- Đạo đức cách mạng, 15- Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, 16 Giáo dục - đào tạo, 17- Kinh tế, 18- Liên minh công nông, 19- Nhà nước của dân, do dân và vì dân, 20- Nông dân, nông nghiệp và nông thôn, 21- Phụ nữ, 22- Phương pháp luận, 23- Quan hệ quốc tế, 24- Quân sự và các lực lượng vũ trang nhân dân, 25- Thi đua yêu nước, 26- Tôn giáo - tín ngưỡng, 27- Trí thức, 28- Văn hoá

Nội dung các chuyên đề được tuyển chọn công phu, nghiêm túc bảo

đảm sát với chủ đề Việc khai thác Hồ Chí Minh Toàn tập hiện nay chủ yếu

được thực hiện theo từng vấn đề, từng chuyên đề là chính Điều đó cho thấy

mục tra cứu trong Hồ Chí Minh Toàn tập là rất cần thiết và tiện dụng, trực

tiếp góp phần đẩy mạnh việc nghiên cứu và học tập, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập bao gồm toàn bộ các tác phẩm của Người với hơn 8.000 trang in của bộ Hồ Chí Minh Toàn tập do Nhà xuất bản

Chính trị quốc gia xuất bản lần thứ hai, năm 2000 Cái mới và cũng là điểm

ưu việt của CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập là ngoài các trước tác của Người,

bộ sách còn được minh hoạ bằng nhiều hình ảnh và tư liệu quý Đó là gần 1.000 bức ảnh, 30 phút phim tư liệu chọn lọc ghi lại những sự kiện tiêu biểu trong cuộc đời hoạt động cách mạng phong phú, vô cùng oanh liệt và trong sáng của Bác, gần 220 phút âm thanh ghi lại giọng nói của Bác và các bản nhạc, bài hát về Bác tại nhiều thời điểm lịch sử khác nhau Tất cả những nội dung trên được gói gọn trong một đĩa CD với dung lượng khoảng 600 MB, rất tiện lợi cho việc sử dụng, phát hành

Toàn bộ nội dung bộ Hồ Chí Minh Toàn tập do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản lần thứ hai đã được chuyển vào CD-ROM Hồ Chí Minh

Toàn tập với độ chính xác cao, đúng đến từng chữ, từng trang so với sách

truyền thống nên rất dễ dàng cho việc tra cứu, đối chiếu Trong CD-ROM Hồ

Chí Minh Toàn tập, các cửa sổ màn hình, các lệnh điều khiển đều bằng tiếng

Việt và tự động cài đặt chương trình, giúp cho việc tìm kiếm, tra cứu thuận

tiện Ngoài ra, trong bộ CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập còn có nhiều chức

năng tra cứu theo các tiêu chí định sẵn như: chuyên đề, tác phẩm, hình thức văn bản, bút danh, thời gian, địa danh, hình ảnh, âm thanh, phim tư liệu và khả năng cùng một lúc có thể kết hợp nhiều tiêu chí tra cứu

Việc xuất bản CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập đã đánh dấu một mốc

son đáng ghi nhớ trong quá trình biên tập xuất bản các tác phẩm của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, đáp ứng lòng mong muốn của đông đảo độc giả và yêu cầu phổ cập rộng rãi, sinh động toàn bộ các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta

CD-ROM Hồ Chí Minh Toàn tập là một xuất bản phẩm quý, một công

cụ tiện ích để nghiên cứu, học tập, truyền bá tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh của đông đảo độc giả trong, ngoài nước Đặc biệt chỉ với một đĩa CD gọn nhẹ,

dễ bảo quản nên việc phát hành ra nước ngoài cho kiều bào và bạn bè quốc tế rất thuận lợi

Xuất bản bộ Hồ Chí Minh Toàn tập là một công cụ quan trọng trong

việc tuyên truyền phổ biến những tư tưởng của Bác đến với quần chúng nhân dân Việc trình bày và thể hiện nó thế nào để quần chúng tiếp nhận được là có

ý nghĩa sống còn đối với loại sách này

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ BIÊN TẬP BẢN THẢO

BỘ HỒ CHÍ MINH TOÀN TẬP

2.1 ĐẶC ĐIỂM CÔNG TÁC TỔ CHỨC BẢN THẢO

2.1.1 Đặc điểm về tổ chức bản thảo và biên tập bản thảo

2.1.1 1 Đặc điểm về tổ chức bản thảo

- Về kế hoạch đề tài

Bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập là sách lí luận, chính trị kết tinh trí tuệ

của Chủ tịch Hồ Chí Minh do Đảng và Nhà nước ta chủ trương và được thực hiện theo phương thức sách Trung ương đặt hàng, giao cho Nhà xuất bản Chính trị quốc gia thực hiện Đây là đặc điểm khác so với kế hoạch đề tài các loại sách thông thường

Về mặt pháp lí, với bộ sách này, Nhà xuất bản vẫn phải đưa vào kế hoạch đăng kí bình thường như các sách khác Điều đó có nghĩa rằng, trong

kế hoạch đăng kí vẫn phải báo cáo đầy đủ các yếu tố theo mẫu đã được quy định (như tên sách, tên tác giả, loại sách, khổ sách, số trang, phương thức làm, ngày cần ra sách, …) lên Ban Tuyên giáo Trung ương và Cục Xuất bản Bộ Thông tin Truyền thông Khi nào được Ban Tuyên giáo Trung ương đồng ý, Cục Xuất bản Bộ Thông tin Truyền thông xác nhận số kế hoạch đăng kí xuất bản xong, khi đó đề tài mới chính thức được chấp thuận về mặt pháp lí để triển khai thực hiện Tuy nhiên, trên thực tế với loại đề tài sách trung ương đặt

hàng, mà cụ thể là bộ Hồ Chí Minh Toàn tập, do tính chất đặc thù của nó, đề

tài này đã được triển khai từ rất sớm, trước khi làm thủ tục đăng kí kế hoạch

đề tài

Riêng về mặt đầu tư kinh phí để làm sách Trung ương đặt hàng nói

chung, bộ Hồ Chí Minh Toàn tập nói riêng, có những điểm khác biệt Ngân

sách Nhà nước cấp toàn bộ qua Văn phòng Trung ương để chi phí cho các khâu

từ tổ chức bản thảo, biên tập tới in ấn và phát hành theo dự toán được duyệt

Nhà xuất bản phải xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể, chi tiết để đáp ứng yêu cầu chất lượng, thời gian in ấn, phân phối, phát hành đảm bảo yêu cầu nhiệm vụ cách mạng của Đảng ta cho từng giai đoạn

- Về đội ngũ cộng tác viên

Đối với các bản thảo thông thường, các cộng tác viên là các học giả, các nhà nghiên cứu, cán bộ giảng dạy, là các nhà quản lí, các chủ nhiệm đề tài, nghiên cứu khoa học

Cộng tác viên của bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập có những nét đặc thù

riêng:

Thứ nhất, cộng tác viên loại sách này hầu hết là tập thể các cơ quan

Đảng và Nhà nước ở Trung ương và địa phương (số rất ít có thể là cá nhân)

Thứ hai, cộng tác viên không phải là tác giả, họ là những nhà khoa học,

những chuyên gia, hoặc những công dân bình thường những cơ quan chuyên nghiên cứu, giữ gìn, bảo quản tư liệu, tài liệu, di sản về Chủ tịch Hồ Chí Minh

kể cả trong và ngoài nước

Thứ ba, riêng đối với cộng tác viên trực tiếp trực tiếp xây dựng bản

thảo: là những người đã có quá trình công tác thực tiễn nhiều năm, có trình độ

lý luận chính trị cao, nắm vững quan điểm đường lối của Đảng, Nhà nước; hầu hết họ vừa là những nhà quản lý vừa là nhà khoa học Họ có trình độ hiểu biết nhất định về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Thứ tư, cộng tác viên đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Chính trị và

Ban Bí thư, thông qua Hội đồng chỉ đạo xuất bản Có sự hình thành nhóm về

tổ chức bản thảo (bất cứ cuốn sách nào cũng có quyết định kèm theo của Ban

Bí thư ra quyết định nhóm tổ chức bản thảo từng tập)

2.1.1 2 Đặc điểm về tính chính trị trực tiếp

Cũng như các loại sách lí luận, chính trị khác, bộ sách Hồ Chí Minh

Toàn tập luôn luôn mang tính chất chính trị trực tiếp Nội dung của nó đề cập các quan điểm, các vấn đề, các giải pháp chính trị, phục vụ trực tiếp cho cuộc đấu tranh chính trị tư tưởng Điểm khác biệt về tính chất chính trị trực tiếp là

ở chỗ nội dung của toàn bộ sách được xác định là nền tư tưởng gốc, trực tiếp

là kim chỉ nam cho hành động trong toàn bộ quá trình đấu tranh cách mạng và xây dựng đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội Tính chính trị còn bộc lộ trong tất cả các khâu biên tập, xuất bản, trong toàn bộ nội dung, hình thức, tổ chức

quá trình biên tập - xuất bản Mục đích của bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập

nhằm giáo dục ý thức tự giác chính trị cho quần chúng Nội dung của sách là trực tiếp trình bày hệ thống tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về các vấn đề giai cấp, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời vận dụng những quan điểm chính trị chính thống để giải quyết các vấn đề thực tiễn

2.1.1 3 Đặc điểm về quá trình biên tập

- Đặc điểm về biên tập viên

Đối với loại sách thông thường, biên tập viên phải đánh giá chính xác giá trị bản thảo đạt được theo yêu cầu đã định, gia công sửa chữa kết cấu và kĩ thuật (câu chữ, văn phong, ) nhằm nâng cao chất lượng, hoàn thiện bản thảo

Khác với các loại sách thông thường, biên tập bộ sách Hồ Chí Minh

Toàn tập này không sửa chữa kết cấu, câu chữ văn phong mà chỉ đảm bảo

chuyển tải nội dung được chính xác với nội dung gốc