Ở một số địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi, vấn đề quản lý hoạt động phóng viên, nhà báo của các cơ quan báo chí hiện nay vẫn chưa thực sự được quan tâm đúng mức.. Vấn đề cấp thi
Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu
Quản lý (thuật ngữ tiếng Anh là Management đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành lập và thay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài chính, vật tư, trí thực và giá trị vô hình)
Hiện nay có nhiều cách giải thích khác nhau về thuật ngữ quản lý Có quan niệm cho rằng quản lý là hành chính, cai trị; quan niệm khác lại cho rằng quản lý là điều hành, điều khiển, chỉ huy
Thuật ngữ quản lý có rất nhiều nghĩa khác nhau, bản thân khái niệm quản lý có tính đa nghĩa nên có sự khác biệt giữa nghĩa rộng và nghĩa hẹp Có ý kiến cho rằng quản lý là các loại hoạt động được thực hiện nhằm bảo đảm sự hoàn thành công việc thông qua những nỗ lực của người khác
Nhìn chung, quản lý được hiểu theo hai góc độ: một là, theo góc độ tổng hợp, mang tính chính trị - xã hội và hai là, theo góc độ hành động, thiết thực Hai quan niệm này đều có cơ sở khoa học và thực tiễn Tổng quát nhất, quản lý có thể được hiểu là việc tổ chức, điều hành một hoặc nhiều tập hợp người cùng với các công cụ, phương tiện nhằm đạt được các mục tiêu định trước
Xuất phát từ nhiều góc độ nghiên cứu khác nhan, nhiều học giả cũng đã đưa ra nhiều các giải thích khác nhau về quản lý Theo F.W Taylor (1856 -
1915) một trong những người đầu tiên khai sinh ra khoa học quản lý và là người khai sáng trường phái “ quản lý theo khoa học” tiếp cận quản lý dưới góc độ kinh tế - kỹ thuật đã cho rằng: “quản lý là hoàn thành công việc của mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”
Henry Fayol (1886-1925) người đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình cho rằng:
Quản lý là một quá trình do một người hay nhiều người thực hiện nhằm phối hợp các hoạt động của người khác để đạt được kết quả mà một người hành động riêng rẽ không thể nào đạt được
Các Mác lại khẳng định:
Bất kỳ một lao động xã hội nào hay cộng đồng nào được tiến hành trên quy mô tương đối lớn cũng đều cần đến sự quản lý, nó xác lập mối quan hệ hài hòa giữa các công việc riêng rẽ và thực hiện chức năng chung nhất xuất phát từ sự vận động của từng bộ phận độc lập của toàn bộ cơ cấu sản xuất (khác với sự vận động của từng bộ phận độc lập trong nền sản xuất ấy)
Trong cuốn giáo trình “Một số vấn đề về quản lý nhà nước” (Trường cán bộ thanh tra nhà nước, Nxb Chính trị Quốc gia, 1998) đưa ra khái niệm:
Quản lý là sự tác động, chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người làm cho chúng vận động, phát triển phù hợp với quy luật đạt tới mục đích và theo ý chí của người quản lý hay là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường [1 tr.24,26]
Có khái niệm lại cho rằng:
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu đã đặt ra trong môi trường luôn biến động Như vậy quá trình quản lý được thực hiện thông qua hai đối tượng nhất định: chủ thể quản lý (đưa ra quyết định quản lý) và khách thể quản lý (chịu sự tác động những quyết định của chủ thể quản lý) [2 Tr.13,14]
Tóm lại, khái niệm quản lý có thể được hiểu là sự tác động liên tục, có tổ chức, có ý thức hướng đích của chủ thể vào đối tượng nhằm đạt được hiệu quả tối ưu với yêu cầu đặt ra
1.1.2 Quản lý nhà nước về hoạt động báo chí
Báo chí cũng là một hoạt động xã hội cần có sự quản lý của Nhà nước Nói về quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí là nói đến những hoạt động của bộ máy Nhà nước nhằm đảm bảo cho hoạt động báo chí được ổn định và phù hợp với xu thế phát triển chung của xã hội Với vai trò là thiết chế trung tâm trong hệ thống chính trị, Nhà nước đại diện cho nhân dân, đảm bảo cho công dân được thực hiện các quyền cơ bản của mình, trong đó có quyền được tư do ngôn luận, tự do báo chí
Theo TS Nguyễn Thế Kỷ “Quản lý Nhà nước về báo chí bao gồm các hoạt động lập pháp, lập quy của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đề ra các chính sách, pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi của công dân liên quan đến báo chí và hoạt động báo chí” [3 Tr.76] Ở góc độ khác:
“Quản lý Nhà nước trong lĩnh vực báo chí cũng như bất kỳ một dạng quản lý xã hội nào khác, là dạng quản lý công vụ quốc gia của bộ máy Nhà nước, là công việc của bộ máy hành pháp” [3.tr19]
Ths Đặng Đình Huân trong công trình nghiên cứu của mình đã cho rằng: "Quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí là tổng thể những hoạt động của bộ máy Nhà nước trên cơ sở những quy định của pháp luật đảm bảo cho báo chí thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình" [4 Tr 32]
Phóng viên là: “người chuyên đi lấy tin để viết bài công bố trên đài, báo” [5 Tr.1340] Xét theo chức năng, nhiêm vụ, lao động nghề nghiệp, phóng viên “là bộ phận tri thức chuyên nghiệp làm nhiệm vụ phản ánh đời sống thực tiễn một cách đa dạng, sinh động, kịp thời và thường xuyên đổi mới; từ đó thu nhận, lựa chọn và đại chúng hóa một cách thích hợp những thông tin về đời sống thực tiễn; nhằm phục vụ các yêu cầu mục tiêu tuyên truyền đã định trước; bảo đảm thực hiện kế hoạch chung, thống nhất của toàn bộ hệ thống công tác tư tưởng - văn hóa của Đảng, Nhà nước ta” [6 Tr7] Theo chức danh được nhà nước quy định, “phóng viên là công chức chuyên môn nghiệp vụ trong các cơ quan báo chí, thực hiện viết, chụp ảnh, quay phim các loại hình báo chí” [7 Tr.190]
Vai trò, nguyên tắc quản lý hoạt động của phóng viên cơ quan báo Đảng địa phương
Ta có thể thấy, quản lý hoạt động của phóng viên các cơ quan báo Đảng địa phương cũng giống như quản lý hoạt động của phóng viên các cơ quan báo chí hiện nay đều nằm trong công tác quản lý nhà nước về báo chí
Chính vì vậy những vai trò và nguyên tắc quản lý hoạt động của phóng viên các cơ quan báo Đảng địa phương miền múi phía Bắc hiện nay cũng không nằm ngoài các vấn đề quản lý nhà nước về báo chí trong tình hình mới
1.2.1 Vai trò của quản lý hoạt động phóng viên các cơ quan báo Đảng địa phương
“Nói đến báo chí trước hết phải nói đến người làm báo chí” [10.tr.166] Trong các bài nói, bài viết của mình Hồ Chí Minh luôn khẳng định vị trí trung tâm và vai trò quyết định của đội ngũ người làm báo đối với báo chí “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ Để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang của mình, cán bộ báo chí cần phải tu dưỡng đạo đức cách mạng, cố gắng trau dồi tư tưởng, nghiệp vụ và văn hóa; chú trọng học tập chính trị để nắm vững chủ trương chính sách của Đảng và Chính phủ” [11 tr.112] Những lời chỉ dẫn của người như một bức tranh phác thảo mô hình các phẩm chất nghề nghiệp thiết yếu của nhà báo, phóng viên từ chính trị, tư tưởng, văn hóa, chuyên môn đến kỹ năng, kinh nghiệm và trách nhiệm trước dân, trước Đảng Trong đó “phải có lập trường chính trị vững chắc Chính trị phải làm chủ” [12 tr414]
Thấm nhuần tư tưởng này, Đảng và Nhà nước ta quan tâm đến công tác quản lý nhà nước về báo chí, trong đó đặc biệt là quản lý hoạt động của phóng viên trong các cơ quan báo chí
Từ khi thực hiện đường lối mới đến nay dưới sự lãnh đạo của Đảng, cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tạo điều kiện cho báo chí phát triển mạnh mẽ về số lượng và chất lượng Việc quản lý nhà nước về báo chí là vô cùng cần thiết Nhà nước quản lý tạo điều kiện báo chí thực hiện tốt chức năng của mình trong khuôn khổ pháp luật, phát huy vai trò cơ quan xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về vấn đề quản lý hoạt động của phóng viên, nhà báo như sau: Nhà báo hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của nhà nước Nhà báo là chủ thể tích cực trong quá trình hoạt động báo chí cũng như quản lý của nhà nước về báo chí, là vấn đề quan trọng chủ chốt đảm bảo cho hoạt động báo chí, hoạt động quản lý nhà nước với báo chí đạt được hiệu quả cao Vì vậy đòi hỏi cần có chiến lược phát triển nguồn nhân lực, quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng nguồn nhân lực một cách tốt nhất
1.2.2 Nguyên tắc quản lý hoạt động phóng viên cơ quan báo Đảng địa phương
1.2.2.1 Nguyên tắc quản lý về khuynh hướng chính trị
Xét về bản chất, các cơ quan báo chí, các tờ báo là phương tiện thông tin, là vũ khí tư tưởng, là cơ quan ngôn luận của các Đảng phái, giai cấp, tầng lớp, đoàn thể… trong xã hội “Báo chí của giai cấp, nhóm xã hội nào thì phản ánh tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng, lợi ích của giai cấp ấy, nhóm xã hội ấy” [13.tr.157]
Bản thân các phóng viên, nhà báo cũng hoạt động chuyên nghiệp hoặc cộng tác thường xuyên với một cơ quan báo chí và phải tuân thủ tôn chỉ, mục đích, kế hoạch… của tờ báo đó Đối với phóng viên báo Đảng địa phương - cơ quan của Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tại địa phương đó thì phải tuân thủ tôn chỉ, mục đích của báo Đảng là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân của tỉnh đó Chỗ đứng của nhà báo sẽ ảnh hưởng, chi phối quan điểm, lập trường của họ trong lựa chọn và xử lý thông tin
Có thể nói: “Không một người viết tin nghiêm túc nào có thể hoàn toàn tránh khỏi được quan điểm thiên vị đối với các quá trình phát triển xã hội và chính trị” [14.tr.24]
Cũng có những nhà báo, phóng viên tự do, họ không thuộc biên chế hoặc ký hợp đồng với cơ quan nào Nhưng tự do ở đây không có nghĩa là muốn viết gì, nói gì đều được Tác phẩm của họ chỉ được sử dụng nếu nội dung của nó phù hợp với mục đích, tôn chỉ của tờ báo
Theo luật báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của quần chúng nhân dân” [15.tr.7] Báo chí nước ta do Đảng lãnh đạo Đảng đại diện cho ý chí, quyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam, Nhà nước ta tạo mọi điều kiện thuận lợi để đảm bảo quyền tự do báo chí, để báo chí và các phóng viên nhà báo phát huy được đúng vai trò của mình Tuy nhiên luật pháp cũng không cho phép ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước tập thể và công dân
Tự do nói chung và tự do báo chí nói riêng không có tính chất tuyệt đối Hoạt động của phóng viên không thể tự do một cách vô hạn định Hoạt động của các phóng viên báo chí nói chung và báo Đảng địa phương nói riêng phải tuân thủ luật pháp, sự định hướng của Đảng và phù hợp với truyền thống đạo đức, văn hóa, lịch sử… của dân tộc và trách nhiệm xã hội của nhà báo đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới đất nước hiện nay
Mặt khác, thành quả lao động của phóng viên kết tinh trong tác phẩm của họ Xét về nội dung, các tác phẩm báo chí phản ảnh mọi mặt, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó hạt nhân quan trọng nhất là hoạt động chính trị Đó là lĩnh vực đa diện, phức tạp và có phạm vi rộng lớn Nó không chỉ bao gồm: các quan hệ chính trị, hệ tư tưởng chính trị, đường lối chính trị… mà còn hàm chứa các lĩnh vực khác của đời sống kinh tế - xã hội Tóm lại, có thể nói: chính trị gắn liền với cuộc sống xã hội Chính vì vậy, quản lý báo chí nói chung và quản lý phóng viên báo Đảng nói riêng không thể nằm ngoài nguyên tắc quản lý về khuynh hướng chính trị
1.2.2.2 Quản lý về tính chân thật, khách quan, công bằng
Bản chất của báo chí là dựa trên sự thật để thông tin Tuy nhiên phản ánh cái đúng, cái thật không có nghĩa là nhà báo vô tư “có gì nói nấy” Các nhà nghiên cứu cho rằng: “Sự thật hồn nhiên” chưa đạt đến trình độ khách quan, khoa học
[13.tr168] Có những sự vật, hiện tượng xảy ra là có thật Nhưng nếu nhà báo bê nguyên xi nó lên mặt báo thì chưa chắc đã đúng Mặt khác, nhiệm vụ chủ yếu của nhà báo là tìm hiểu nhiều chiều để đưa tin chứ không phải đứng về một bên nào đó và bình luận Vì vậy, sự thật mà các phóng viên phản ánh trong các tác phẩm báo chí không chỉ cần đúng bản chất, khách quan mà còn phải công bằng
Phóng viên cũng như nhà văn là thư ký trung thành phản ánh hiện thực một các chân thật nhưng đặc trưng và phương pháp phản ánh của văn học và báo chí khác nhau Nhà báo phản ánh cuộc sống xã hội bằng sự thật còn nhà văn dựa trên cơ sở sự thật để phản ánh
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÓNG VIÊN CÁC CƠ QUAN BÁO ĐẢNG ĐỊA PHƯƠNG MIỀN NÚI PHÍA BẮC HIỆN NAY
Một số đặc điểm địa phương diện khảo sát
2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội
2.1.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Kạn
Bắc Kạn là tỉnh miền núi nằm ở trung tâm nội địa vùng Đông Bắc Bắc Bộ; phía Bắc giáp các huyện Bảo Lạc, Nguyên Bình, Thạch An, tỉnh Cao Bằng; phía Đông giáp các huyện Tràng Định, Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn; phía
Nam giáp các huyện Võ Nhai, Phú Lương, Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên; phía Tây giáp các huyện Na Hang, Chiêm Hóa, Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang
Tỉnh được tái lập ngày 01 tháng 01 năm 1997, hiện có 8 đơn vị hành chính (7 huyện, 1 thành phố) với 122 xã, phường, thị trấn Diện tích đất tự nhiên 4.859 km 2 , dân số 300.000 người, gồm 7 dân tộc anh em (Tày, Nùng, Kinh, Dao, Mông, Hoa và Sán Chay) sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm hơn 80%
Tỉnh Bắc Kạn có tiềm năng phát triển công nghiệp khai thác nông lâm sản dựa trên lợi thế về rừng Bắc Kạn còn có tiềm năng phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, vật liệu xây dựng Trên địa bàn tỉnh có 165 mỏ và điểm quặng, các loại khoáng sản có trữ lượng lớn là: Chì kẽm 70 mỏ và điểm quặng, trữ lượng khoảng 4 triệu tấn; sắt có 13 mỏ và điểm mỏ, trữ lượng khoảng 22 triệu tấn; vàng có 17 mỏ và điểm quặng, trữ lượng khoảng
39 tấn; đá vôi xi măng 150 triệu m 3 ; đá trắng, thạch anh khoảng 460 triệu m 3 ; sét xi măng trên 10 triệu m 3 , ngoài ra còn có antimon, titan, Kaolin, Silic
Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn còn có nhiều hệ suối là đầu nguồn sông Đáy, sông Gâm, sông Chu… lưu vực nhỏ, độ dốc dòng chảy lớn, lòng hẹp và có nhiều thác ghềnh thuận tiện cho việc đầu tư các công trình thuỷ điện nhỏ
Nguồn tài nguyên đất đai phong phú là cơ sở quan trọng để Bắc Kạn phát triển nông - lâm nghiệp Tài nguyên rừng của tỉnh khá đa dạng, phong phú Ngoài khả năng cung cấp gỗ, tre, nứa còn nhiều loại động vật, thực vật quý hiếm, có giá trị và được coi là một trung tâm bảo tồn nguồn gen thực vật của vùng Đông Bắc Bên cạnh đó, Bắc Kạn có khí hậu thuận lợi để phát triển một tập đoàn cây trồng, vật nuôi đa dạng, đặc biệt là cây công nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi đại gia súc Đây là lợi thế để phát triển một nền nông nghiệp sinh thái, tạo ra các sản phẩm tập trung phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu
Tỉnh Bắc Kạn được thiên nhiên ban tặng cho nhiều danh lam thắng cảnh, là điều kiện phát triển du lịch Hồ Ba Bể là một trong 20 hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới Hồ có diện tích rộng 500ha, nằm trong khu vực Vườn Quốc gia Ba Bể, có hệ thống rừng nguyên sinh trên núi đá vôi với 417 loài thực vật, 299 loài động vật có xương sống, trong hồ có 49 loài cá nước ngọt Hồ Ba Bể đã được công nhận là di tích danh thắng Quốc gia đặc biệt Năm 2003, Vườn quốc gia Ba Bể được công nhận là vườn di sản ASEAN, năm 2011 được công nhận là khu RAMSAR thứ 3 của Việt Nam Hiện nay đang lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận là di sản thế giới
2.1.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên
Tỉnh Thái Nguyên, là trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi đông bắc nói chung, là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ; phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Kạn, phía Tây giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía Đông giáp với các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và phía Nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội (cách 80 km); diện tích tự nhiên 3.562,82 km²
Tài nguyên khoáng sản phong phú về chủng loại, là một lợi thế so sánh lớn trong việc phát triển các ngành công nghiệp luyện kim, khai khoáng… Tỉnh Thái Nguyên có trữ lượng than lớn thứ hai trong cả nước, than mỡ trữ lượng trên 15 triệu tấn, than đá trữ lượng khoảng 90 triệu tấn; kim loại màu có thiếc, chì, kẽm, vonfram, vàng, đồng, niken, thuỷ ngân… Khoáng sản vật liệu xây dựng cũng là tiềm năng nguyên liệu rất lớn để sản xuất xi măng, sản xuất đá ốp lát các loại và sản xuất vật liệu xây dựng
Nhờ điều kiện tự nhiên và thiên nhiên ưu đãi cũng như thổ nhưỡng phù hợp để trồng cây chè thái nguyên hơn nữa cây chè thái nguyên lại là cây mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các hộ dân và các doanh nghiệp trên địa bàn Chính vì thế chè thái nguyên ở tỉnh được đầu tư bài bản và dần chở thành một trong các vùng chè nổi tiếng Việt Nam
Với lợi thế có nhiều danh lam thắng cảnh tự nhiên như Hồ Núi Cốc, hang Phượng Hoàng, các di tích lịch sử như: An toàn khu Việt Bắc - ATK, có rừng Khuôn Mánh và di tích khảo cổ học thời kỳ đồ đá cũ ở huyện Võ Nhai Bên cạnh đó, còn có các di tích kiến trúc nghệ thuật chùa chiền, đình, đền tại nhiều địa phương trong tỉnh như: Khu Bảo tàng Văn hoá các dân tộc Việt Nam, Đền Đuổm, chùa Hang, chùa Phủ Liễn, đền Xương Rồng, đền Đội Cấn Hiện nay, Thái Nguyên đang triển khai quy hoạch khu du lịch hang Phượng Hoàng, suối Mỏ Gà, Hồ Suối Lạnh và cả hệ thống khách sạn chất lượng cao gần đạt tiêu chuẩn quốc tế Năm 2007 Thái Nguyên đã tổ chức rất thành công năm du lịch quốc gia hướng về cội nguồn chiến khu Việt Bắc thu hút hàng triệu khách du lịch đến thăm trong đó có nhiều khách nước ngoài
2.1.1.3 Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Hòa Bình
Hòa Bình là tỉnh miền núi, ở phía Tây bắc của Tổ quốc, có địa hình núi cao, chia cắt phức tạp, độ dốc lớn và theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, phân chia thành 2 vùng: vùng núi cao nằm về phía Tây Bắc có độ cao trung bình từ
600 - 700 m Tỉnh Hòa Bình nằm giáp ranh giữa 3 khu vực: tây bắc, đông bắc và Bắc Trung Bộ của Việt Nam
Nhiều vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh nguyên liệu tập trung được phát triển và nhân rộng như: vùng cam huyện Cao Phong; vùng mía tím huyện Tân Lạc, Cao phong; vùng gỗ, luồng nguyên liệu ở huyện Đà Bắc, Mai Châu; vùng lạc, đậu ở huyện Lạc Sơn, Yên Thủy; vùng cây dưa hấu ở huyện Lạc Thủy, Kim Bôi; vùng cây dược liệu ở Tân Lạc, Lạc Sơn; vùng chè ở huyện Lương Sơn, Mai Châu, Đà Bắc
2.1.2 Tình hình hoạt động báo chí của cơ quan báo Đảng địa phương diện khảo sát
Báo Bắc Kạn là cơ quan ngôn luận của Đảng bộ, chính quyền và diễn đàn nhân dân các dân tộc trong tỉnh Bắc Kạn Báo Bắc Kạn có tiền thân là tờ báo Bắc Thái Tháng 7/1965, tỉnh Bắc Kạn hợp nhất với tỉnh Thái Nguyên thành tỉnh Bắc Thái Hai tờ báo của Đảng bộ hai tỉnh cũng được sáp nhập thành báo Bắc Thái Không bao lâu sau đó, chiến tranh phá hoại bằng không quân cũng bắt đầu diễn ra trên địa bàn tỉnh Trong tình hình mới, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Thái vừa tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, vừa tham gia đẩy mạnh sản xuất chi viện chiến trường miền Nam, góp phần cùng cả nước làm nên Đại thắng mùa xuân năm 1975 Báo Bắc Thái luôn theo sát tình hình, kịp thời đưa tin phản ánh thành tích của địa phương, tuyên truyền những thắng lợi to lớn của Cách mạng hai miền Bắc - Nam
Từ sau ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước đến năm 1986 là chặng đường cả nước đi lên xã hội chủ nghĩa đầy khó khăn, thử thách Nền kinh tế nước ta lâm vào khủng hoảng trầm trọng, lạm phát kéo dài, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn Trong bối cảnh đó, cả nước lại dốc sức chuẩn bị cho cuộc chiến tranh Biên giới Tây Nam và chiến trường biên giới phía Bắc dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương, nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã nộ lực khắc phục khó khăn, đẩy mạnh sản xuất và đạt được nhiều kết quả trên mọi lĩnh vực
Bước vào năm 1987, quán triệt nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12/1986), Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh thực hiện công cuộc đổi mới Sau 10 năm thực hiện, dù còn nhiều mặt hạn chế, yếu kém, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh thu được nhiều thành tựu to lớn Cùng với sự thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội của tỉnh nhà, báo Bắc Thái cũng có nhiều chuyển biến
Thực trạng quản lý hoạt động phóng viên cơ quan báo Đảng địa phương ở các tỉnh diện khảo sát
2.2.1 Về vấn đề quản lý hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí của phóng viên
Quy chế báo Bắc Kạn quy định nhiệm vụ của phóng viên trong lao động sáng tạo tác phẩm báo chí như sau:
- Phóng viên theo dõi, nắm chắc tình hình phát triển của ngành được phân công trên địa bàn tỉnh; viết tin, bài, chụp ảnh, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền các số báo
- Tin, bài bảo đảm đúng đường lối chủ trương của cấp ủy; chính xác, rõ ràng, hấp dẫn
- Thực hiện định mức tin, bài hàng tháng theo quyết định của Ban biên tập
- Phát hiện và đề xuất những vấn đề mới cần tuyên truyền thuộc lĩnh vực, địa bàn được phân công
Nội dung nội quy - quy chế của cơ quan báo Thái Nguyên quy định rõ:
- Lãnh đạo các phòng phóng viên, phóng viên chủ động chuẩn bị tác phẩm báo chí theo lịch báo hàng tháng do Ban Biên tập ban hành (bài lịch phải nộp trước 2 ngày ra báo, nếu thay đổi bài lịch phải báo cáo và được ban biên tập đồng ý, phóng viên báo cáo lãnh đạo phòng thư ký Tòa Soạn) Các bài đăng ký lịch báo phải là những bài viết có vấn đề từ cơ sở đến cấp tỉnh; các bài viết dài kỳ phải có đề cương kèm theo được Ban Biên tập duyệt Để đảm bảo chủ động mặt báo, phóng viên có thâm niên công tác dưới 5 năm, đăng ký và thực hiện ít nhất 1 bài lịch/tháng; phóng viên có thâm niên công tác trên 5 năm, đăng ký và thực hiện ít nhất 2 bài lịch/tháng Ban Biên tập khuyến khích các phóng viên đăng ký bài lịch nhiều hơn
- Mỗi tuần, một phóng viên phải thực hiện ít nhất 1 bài và 2 tin kèm ảnh (bài viết phải đăng ký vào thứ 6 tuần trước khi ra báo cho lãnh đạo phòng để tổng hợp chuyển phòng thư ký tòa soạn chủ động sắp xếp lịch báo trong tuần
- Lãnh đạo các phòng quản lý, điều hành phóng viên theo dõi ngành, địa bàn không để sót các sự kiện thời sự quan trọng; thẩm định, xem xét tin, bài, ảnh của phóng viên và ký xác nhận trước khi chuyển đến phòng Thư Ký Tòa soạn và phòng Điện tử Các trưởng phòng phóng viên có trách nhiệm xây dựng lịch bài của phóng viên trọng phòng theo tuần, đăng ký ngày nộp cụ thể chuyển cho phòng Thư Ký Tòa soạn vào thứ 6 hàng tuần Đặc biệt lãnh đạo các phòng phóng viên cần dành thời gian hướng dẫn đề tài, bài biết cho phóng viên; quan tâm hướng dẫn phóng viên trẻ
- Tin, bài, ảnh của cán bộ, phóng viên sau khi được lãnh đạo phòng xem xét, ký duyệt in thành 2 bản, chuyển cho lãnh đạo phòng Thư Ký Tòa Soạn và phòng Điện tử biên tập Những tin, bài đột xuất mang tính nhạy cảm trình Phó Tổng Biên tập phụ trách báo in và báo Điện tử phê duyệt đăng tải
- Các tin, bài của phóng viên phải trung thực, đảm bảo nội dung tuyên truyền; các tin phản ánh hoạt động ở cơ sở phải có từ 2 đến 3 phương án ảnh gửi kèm và chú thích rõ ràng để lựa chọn, sử dụng, tránh trường hợp không đi cơ sở mà vẫn có tin (ảnh gửi kèm phải in ra giấy khổ nhỏ nhất là 9*12cm) Bản thảo của các phóng viên yêu cầu đánh máy trên giấy khổ A4, kiểu chữ
Vn Time hoặc Time New Roman, cỡ chữ 14pt, chỉ dung bút danh đã được đăng ký; ghi rõ tên tác giả, ngày nộp, tên file bản thảo + file ảnh Để đảm bảo tính bảo mật thông tin, khi gửi tin, bài phải thông qua hệ thống chuyển tin, bài hoặc qua hệ thống email thống nhất của cơ quan: ….@baothainguyen.vn (đã cấp địa chỉ và mật khẩu cho từng cá nhân)
- Những tin, bài, ảnh thời sự được phân công, yêu cầu phóng viên phải thực hiện ngay và nộp chậm nhất sau khi sự kiện kết thúc 2 giờ (nếu lãnh đạo các phòng phóng viên đi vắng thì phóng viên có thể nộp trực tiếp cho lãnh đạo phòng Thư Ký Tòa soạn và phòng Điện tử để biên tập, cập nhật kịp thời)
- Các sự kiện diễn ra không có trong kế hoạch công tác, trước khi thực hiện viết tin, bài, phóng viên phải báo cáo cho lãnh đạo phòng và thông báo cho lãnh đạo phòng Điện tử, phòng Thư Ký Tòa soạn (bào đầu giờ chiều trước ngày ra báo) về nội dung, sự kiện và thời gian nộp tác phẩm Tin, bài, ảnh thời sự nổi bật, mang tính phát hiện, phóng viên tác nghiệp ở xa phải chủ động chuyển về tòa soạn qua email hoặc fax và thông báo cho lãnh đạo phòng Thư Ký Tòa soạn, phòng báo Điện tử để biên tập, đăng tải kịp thời
- Đặc biệt lưu ý khi có những thông tin “nóng”, thông tin quan trọng, mang tính nhạy cảm, các phóng viên phải có trách nhiệm báo cáo ngay với lãnh đạo phòng, Ban Biên tập để xử lý kịp thời
Quy chế làm việc của phóng viên Báo Hòa Bình, trích quyết định số
179 - BHB về việc ban hành quy chế làm việc của báo Hòa Bình có nêu:
Phóng viên báo Hòa Bình có nhiệm vụ:
- Tham mưu cho Ban Biên tập, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện việc viết tin, bài, chụp ảnh những vấn đề thuộc lĩnh vực được giao
- Chịu trách nhiệm viết tin, bài, chụp ảnh tuyên truyền, phản ánh các hoạt động của UBND tỉnh, các cơ quan, đơn vị thuộc lĩnh vực được giao, phát hiện, tuyên truyền, biểu dương các tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến trong lĩnh vực đó
- Viết tin, bài, chụp ảnh, phối hợp với phòng Báo Hòa Bình điện tử thực hiện tác phẩm video clip, chương trình truyền hình điện tử cho Báo Hòa Bình điện tử theo quy định của Ban Biên tập
- Tổ chức thực hiện các trang quảng cáo chuyên đề, các chuyên mục, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cộng tác viên thuộc lĩnh vực được phân công
- Tham gia thực hiện các nhiệm vụ nội vụ của cơ quan
- Thực hiện một số nhiệm vụ đột xuất khi được Ban Biên tập giao
2.2.2 Về vấn đề bồi dưỡng, nâng cao trình độ của phóng viên
Trong những năm qua, cùng với báo chí cả nước, báo chí in tỉnh Bắc Kạn đã có nhiều cố gắng, hoạt động đúng định hướng, tôn chỉ, mục đích, không ngừng đổi mới cả về nội dung và hình thức, thực hiện tốt vai trò là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, diễn đàn tin cậy của nhân dân Đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập ngày càng phát triển, hầu hết các phóng viên, biên tập đều có trình độ đại học báo chí và chuyên ngành, có trình độ ngoại ngữ, tin học, có phẩm chất chính trị đạo đức, yêu nghề… Đội ngũ cán bộ chủ chốt các cơ quan báo chí ngày càng có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất và năng lực lãnh đạo, quản lý tốt hoạt động của đơn vị
Thống kê nguồn nhân lực tại báo Bắc Kạn bao gồm: 31 lao động biên chế chính thức, 7 lao động hợp đồng Trong đó lao động trình độ đại học chiếm tỷ lệ 62,5%, trung cấp chiếm 25%, còn lại là lao động trình độ khác
Báo Bắc Kạn hiện có 5 phòng phóng viên, tổng số cán bộ, phóng viên là 20 đồng chí Năm 2016, hoạt động của phóng viên có nhiều đổi mới Các phòng phóng viên đã bám sát định hướng tuyên truyền, chủ động xây dựng kế hoạch cho từng số báo trong tuần, chất lượng bài viết từng bước được nâng cao Bình quân mỗi phóng viên thực hiện đạt từ 25 tin, bài, ảnh/tháng trở lên, số lượng tin, bài, ảnh luôn đáp ứng cho tờ báo xuất bản đúng định kỳ Đội ngũ cộng tác viên thường xuyên của báo có 20 lao động, 30 thông tin viên có trình độ chuyên môn không đồng đều, thuộc nhiều lĩnh vực công tác Mỗi năm, các cộng tác viên viết khoảng 400 tin, bài cho báo Được sự quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện của các cấp ủy, sở TT&TT và Lãnh đạo Hội Nhà báo, trong thời gian qua, báo Bắc Kạn đã liên tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hàng năm mở trung bình khoảng 3 lớp học, cuộc hội thảo về nghiệp vụ báo chí cho phóng viên trong cơ quan, phối hợp với Hội Nhà báo tỉnh bồi dưỡng đội ngũ phóng viên luôn không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ Báo Bắc Kạn đã rất chú trọng việc cử cán bộ phóng viên đi học nâng cao văn bằng, nâng cao trình độ lý luận chính trị Dưới sự phát triển mạnh mẽ của báo chí và đội ngũ những người làm báo Việt Nam, yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đối với công tác thông tin, báo chí, cũng như sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và yêu cầu hội nhập quốc tế của nước ta nói chung và của báo chí nói riêng, báo Bắc Kạn luôn tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, trình độ chính trị, lý luận, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ phóng viên bằng những chương trình bồi dưỡng chính trị, nghiệp vụ mang tính thực tiễn cao, thông qua những trải nghiệm thực tế phục vụ cho việc không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tòa soạn báo Đảng mà hiện nay vẫn được coi là chưa năng động bằng các báo ngành đoàn thể Trung Ương Nhiều phóng viên, kỹ thuật viên đã được cơ quan cử đi bồi dưỡng nâng cao kỹ năng làm báo điện tử, từ đó việc xây dựng kế hoạch viết tin, bài video cụ thể hơn, bám sát đúng chủ đề theo từng tháng, quý, chất lượng thông tin bảo đảm nhanh, chính xác và kịp thời hơn