Với những lợi thế so sánh mang tính đặc thù và nổi trội của mình so với các phương tiện truyền thông đại chúng khác, truyền hình đóng vai trò ngày càng quan trọng, hướng tới việc thông
Các khái niệm liên quan
Thông tin đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội, và sự ra đời cùng phát triển của thông tin gắn liền với quá trình phát triển của đời sống xã hội nhân loại Khi xã hội càng phát triển, nhu cầu về thông tin càng cao và đa dạng; ngược lại, chính sự lớn mạnh và phát triển của thông tin sẽ thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội Vì vậy, nhu cầu giao tiếp ngày càng mở rộng kéo theo sự phát triển của mọi mặt thông tin, từ hình thức và nội dung đến phạm vi thông tin Đồng thời, thông tin chịu ảnh hưởng và chi phối của nhiều yếu tố trên các lĩnh vực đời sống xã hội qua các thời kỳ lịch sử Bản chất của thông tin là phản ánh các vấn đề của đời sống xã hội, chịu sự tác động của ý thức hệ nên thông tin trở thành công cụ đắc lực của đấu tranh giai cấp.
Con người đã phát triển từ những hình thức thông tin đơn giản, chủ yếu dựa vào tiếng nói và tín hiệu, tới sự ra đời của chữ viết, báo chí, đài phát thanh, truyền hình và nay là mạng xã hội, làm cho thông tin lan rộng trên toàn cầu Thông tin hiện đại đóng góp mạnh mẽ vào sự tiến bộ của nhân loại, đặc biệt ở kỷ nguyên số và cuộc cách mạng 4.0 đang diễn ra Sự bùng nổ thông tin toàn cầu thúc đẩy phát triển và giao lưu kinh tế, văn hóa, xã hội cũng như khoa học - kỹ thuật giữa các quốc gia, dân tộc Thế giới ngày càng “phẳng” hơn, và con người có thể giao tiếp không bị giới hạn về không gian và thời gian nhờ những tiện ích chưa từng có Với mỗi quốc gia, thông tin được xác định phục vụ hai mục tiêu chính: đối nội và đối ngoại; công tác thông tin đối ngoại là một bộ phận trong chiến lược thông tin nhằm phục vụ lợi ích quốc gia Trong quan hệ quốc tế hiện đại, quyền lực mềm và ngoại giao công chúng ngày càng phổ biến, và thông tin đối ngoại cũng như văn hóa đối ngoại được xem là công cụ quan trọng để ảnh hưởng dư luận quốc tế và phục vụ các mục tiêu đối ngoại Nhiều nước coi đó là bộ phận thiết yếu của chính sách đối ngoại, cùng với các thuật ngữ như thông tin đối ngoại, công tác thông tin đối ngoại và đối ngoại quốc phòng xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, dù vẫn chưa có một định nghĩa chính thức được chuẩn hóa và các học giả hoặc tổ chức nghiên cứu đưa ra nhiều cách hiểu khác nhau. -**Support Pollinations.AI:** -🌸 **Ad** 🌸Powered by Pollinations.AI free text APIs [Support our mission](https://pollinations.ai/redirect/kofi) to keep AI accessible for everyone.
Trên thế giới có một số thuật ngữ mang tính chất của hoạt động thông tin đối ngoại Cụm từ “Foreign Affairs” được sử dụng khá phổ biến để nói về công tác thông tin đối ngoại Theo từ điển trực tuyến Cambridge, “foreign affairs” là “các công việc liên quan đến quan hệ quốc tế và lợi ích quốc gia với nước ngoài”, định nghĩa này phản ánh được bản chất chung của thông tin đối ngoại nhưng chỉ nhấn mạnh đến quan hệ quốc tế và lợi ích quốc gia, chưa giải thích đầy đủ các điểm cốt lõi của lĩnh vực này Một thuật ngữ khác được sử dụng rộng rãi để phản ánh tính chất hoạt động của thông tin đối ngoại là “public diplomacy” hoặc “ngoại giao công chúng”.
Thuật ngữ "ngoại giao nhân dân" được định nghĩa trong Từ điển Thuật ngữ Quan hệ quốc tế của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ là những chương trình do chính phủ bảo trợ nhằm thông tin và tác động lên quan điểm của nhân dân các nước khác, chủ yếu thông qua các ấn phẩm, phim ảnh, giao lưu văn hóa, phát thanh và truyền hình; các thuật ngữ này phần nào phản ánh bản chất của hoạt động thông tin đối ngoại nhưng vẫn chưa bao quát hết các hình thức và đặc trưng của nó Ở Việt Nam, tại Chỉ thị số 10/2000/CT-TTg ngày 26/4/2000 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý và đẩy mạnh công tác thông tin đối ngoại đã đưa ra quan niệm về thông tin đối ngoại dựa trên chính những nhiệm vụ của công tác này.
Thông tin đối ngoại là một bộ phận rất quan trọng của công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta nhằm làm cho các nước, người nước ngoài (bao gồm cả người nước ngoài đang sinh sống công tác tại Việt Nam), người Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài hiểu về đất nước, con người Việt Nam, đường lối, chủ trương chính sách và thành tựu đổi mới của ta, trên cơ sở đó tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới, sự đóng góp của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [37, tr.1]
Nhằm tăng cường chức năng quản lý nhà nước và tập trung quản lý thống nhất các hoạt động thông tin đối ngoại, ngày 30/11/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 79/2010/QĐ-TTg, ban hành Quy chế Quản lý nhà nước về thông tin đối ngoại Quy chế này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/01/2011, gồm 3 chương, 11 điều, quy định một số nội dung quan trọng, trong đó, khái niệm “thông tin đối ngoại” lần đầu tiên được quy định tại điều 2 của Quy chế đó là: “Thông tin đối ngoại quy định tại Quy chế này là thông tin quảng bá hình ảnh quốc gia, đất nước, con người, lịch sử, văn hóa dân tộc Việt Nam; thông tin về chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước Việt Nam ra thế giới và thông tin về thế giới vào Việt Nam” [39, tr.1]
Đến nay, văn bản gần nhất và có tính pháp lý cao nhất liên quan đến hoạt động thông tin đối ngoại (TTĐN) là Nghị định 72/2015/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 7/9/2015 và có hiệu lực từ ngày 22/10/2015; nghị định này định nghĩa thông tin đối ngoại là "Thông tin đối ngoại bao gồm thông tin chính thức về Việt Nam, thông tin quảng bá hình ảnh Việt Nam và thông tin thế giới vào Việt Nam" (Điều 6, [41]).
Khái niệm thông tin đối ngoại trên báo chí được hình thành từ việc dùng đa dạng loại hình báo chí như báo in, báo hình, báo nói và báo điện tử để thông tin giới thiệu chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; trình bày những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước; giới thiệu hình ảnh đất nước, con người, lịch sử và văn hóa, cùng tiềm năng hợp tác và phát triển của Việt Nam; phản bác các thông tin sai, xuyên tạc, chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đưa thông tin trong nước đến với bạn bè quốc tế và ngược lại một cách thông suốt, chính xác; góp phần quảng bá và nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế.
Đối ngoại quốc phòng là một bộ phận then chốt của ngoại giao nhà nước, thực thi đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng và các nội dung liên quan Mục tiêu của đối ngoại quốc phòng là xây dựng lòng tin, thiết lập và phát triển quan hệ quốc phòng với tất cả các nước trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau; từ đó đóng góp vào xây dựng đất nước, củng cố lực lượng vũ trang và bảo vệ Tổ quốc Đồng thời, hoạt động này góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới, bảo đảm an ninh quốc gia và thúc đẩy hợp tác đối ngoại.
Thông tin đối ngoại về quốc phòng là một bộ phận của chiến lược thông tin đối ngoại chung mà Đảng và Nhà nước ta xây dựng, nhằm phản ánh quan điểm và đường lối về lĩnh vực quân sự và quốc phòng Đây là thành phần quan trọng của công tác đối ngoại quốc phòng, đóng vai trò là kênh thông tin và phương tiện truyền thông về các hoạt động, hình ảnh và thành tựu của quốc phòng Việt Nam, nhằm tăng cường nhận thức, đồng thuận và sự tin cậy giữa Việt Nam và cộng đồng quốc tế.
Quân đội nhân dân Việt Nam phối hợp với nước ngoài nhằm xây dựng sức mạnh quốc phòng toàn diện và cân đối, góp phần vào quá trình hội nhập quốc tế của đất nước, đồng thời giữ vững hòa bình, đẩy lùi và ngăn chặn các hoạt động gây chiến của kẻ thù và tạo điều kiện thuận lợi phục vụ nhiệm vụ phòng thủ đất nước Hoạt động thông tin đối ngoại quốc phòng bao gồm đưa tin, phản ánh các hoạt động đối ngoại của Quân đội nhân dân Việt Nam với quân đội nước ngoài trên các kênh song phương và đa phương.
Ngoài những đặc điểm chung của thông tin đối ngoại, thông tin đối ngoại quốc phòng có một số đặc thù riêng:
Mọi hoạt động thông tin đối ngoại quốc phòng của Việt Nam đều nằm dưới sự lãnh đạo tuyệt đối và trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam, với sự chỉ đạo trực tiếp và thường xuyên của Quân ủy Trung ương – Bộ Quốc phòng.
Hoạt động thông tin đối ngoại quốc phòng - an ninh là hoạt động mang tính đại diện của nhà nước, đại diện cho dân tộc ở mức cao trong quan hệ với đối tác nước ngoài Đây là công cụ quan trọng của chính sách quốc phòng và an ninh, nhằm thể hiện lập trường của Việt Nam, quảng bá hình ảnh quốc gia và định hình dư luận trong quan hệ đối tác quốc tế Thông qua hoạt động này, Việt Nam tăng cường hiểu biết, thúc đẩy quan hệ đối tác về quốc phòng và an ninh, đồng thời bảo đảm an ninh thông tin và nhất quán với đường lối đối ngoại của nhà nước.
Hoạt động thông tin đối ngoại quốc phòng của Việt Nam đặt ra yêu cầu cao về tính đặc thù, tính chuyên môn và tính tổng hợp, bắt nguồn từ sự giao thoa của nhiều nội dung hoạt động đối ngoại khác và phải thích ứng với đối tượng, môi trường và không gian hoạt động vốn luôn phức tạp Đặc điểm cốt lõi của hoạt động này là sự biến đổi liên tục của đối tượng, môi trường và không gian ở mức độ cao, đòi hỏi nhận diện và xử lý nhạy bén các yếu tố chính trị - giai cấp và dân tộc của mỗi nước Do bản chất đó, quan hệ đối ngoại có thể biến đổi về thái độ và quan điểm khi tình hình trong nước thay đổi, và thực tế cho thấy việc thiết lập hoặc chấm dứt quan hệ ngoại giao giữa các nước là điều có thể xảy ra.
Thông tin đối ngoại quốc phòng trong phạm vi nghiên cứu của tác giả được khu biệt trên các kênh truyền hình chính thống của Đảng và Nhà nước Việt Nam, tức là truyền hình là kênh chuyển tải thông tin chính về quốc phòng Bên cạnh các đặc thù chung của thông tin đối ngoại quốc phòng, nội dung trên truyền hình còn phản ánh những lợi điểm, thế mạnh và những hạn chế riêng có của kênh truyền hình Báo hình, hay truyền hình, là hình thức chuyển tải thông tin qua âm thanh và hình ảnh động, tổng hợp các loại thông tin có trong báo viết, báo nói và phim ảnh; hình ảnh chủ yếu và đặc trưng ở truyền hình là các hình ảnh động về hiện thực trực tiếp, bên cạnh đó còn dùng hình ảnh tĩnh như ảnh tư liệu, mô hình, sơ đồ và biểu đồ, và âm thanh gồm lời nói, tiếng động hiện trường và âm nhạc.
Một số căn cứ đánh giá hiệu quả quản lý thông tin đối ngoại trên truyền hình
Thứ nhất, bảo đảm tính định hướng chính trị theo đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước
Quản lý TTĐN cần tuân thủ chặt chẽ sự lãnh đạo tuyệt đối và trực tiếp của Đảng trên mọi mặt; đối với thông tin đối ngoại quốc phòng, sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên thuộc về Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng và Thủ trưởng Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Đường lối đối ngoại của Đảng là kim chỉ nam, là yêu cầu và định hướng quan trọng nhất mà tất cả các kênh truyền hình làm công tác đối ngoại cần quán triệt và cụ thể hóa một cách hiệu quả Ở mỗi thời kỳ, tùy tình hình thế giới và Việt Nam, Đảng ta có các nghị quyết về đường lối đối ngoại, từ đó làm kim chỉ nam cho các hoạt động, trong đó có hoạt động thông tin đối ngoại nói chung và thông tin đối ngoại quốc phòng nói riêng Quân ủy Trung ương trên cơ sở đó ra các nghị quyết, chỉ thị về hoạt động đối ngoại quốc phòng, như gần đây nhất là Nghị quyết số 806 về hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo.
Để đảm bảo tính chính xác và kịp thời của thông tin, một kênh truyền hình cần nhận đầy đủ thông tin chỉ đạo từ các cơ quan cấp trên có thẩm quyền Khi các chỉ đạo và định hướng từ cấp trên được truyền đạt nhanh chóng về cho lãnh đạo đài, các sự kiện phức tạp và nhạy cảm mới có thể được phản ánh tới khán giả một cách đúng nhất, khách quan nhất và kịp thời nhất.
Thứ hai, bảo đảm chất lượng nội dung - hình thức của các chương trình đối ngoại
Trong báo chí đối ngoại và quốc phòng, các chương trình cần nội dung hấp dẫn, phản ánh sự kiện và vấn đề ở góc nhìn đa chiều với sự mới lạ, đồng thời mang tính chiến lược và vi mô được trình bày bởi phóng viên, biên tập viên có kiến thức nền và chuyên môn rộng để đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và dễ hiểu đối với đại đa số khán giả Nội dung đối ngoại nên được thể hiện qua các hình thức chuyển tải đa dạng như tin vắn, phóng sự và bình luận; sử dụng ngôn ngữ hình ảnh - âm thanh sống động để tăng sức hút và dễ tiếp cận Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa hình thức tương tác với khán giả trên truyền hình nhằm nâng cao sự quan tâm của công chúng Yêu cầu này càng trở nên quan trọng vì các chương trình truyền hình đối ngoại về quốc phòng thường dễ bị khô cứng do khuôn phép, điều lệnh và hình ảnh hội nghị chiếm phần lớn.
Thứ ba, có cơ cấu hài hòa và cân đối về thời lượng phát sóng giữa thông tin đối ngoại quốc phòng với các chương trình có nội dung khác; giữa chương trình tự sản xuất với chương trình khai thác nội dung bên ngoài; giữa chương trình thuộc các ngôn ngữ khác nhau; và giữa các mảng - lĩnh vực quốc phòng, khu vực, vùng biên, quân, binh chủng Cấu trúc này đảm bảo sự đa dạng nội dung và sự đồng bộ trong hệ thống phát thanh, tối ưu hóa trải nghiệm người nghe trên các kênh khác nhau và tăng cường liên kết giữa thông tin quốc phòng với bối cảnh khu vực và vùng miền.
Kênh truyền hình cần xây dựng cơ cấu tổ chức rõ ràng và định hướng phát triển phù hợp, được thể hiện qua sự cân đối và hợp lý của tỷ lệ các chương trình về nội dung, thể loại và thời lượng, nhằm đảm bảo tính đa dạng, chất lượng và đáp ứng nhu cầu của khán giả mục tiêu.
Sự cân đối giữa tỉ lệ các chương trình có nội dung đối ngoại với các chương trình khác tùy theo tôn chỉ, mục đích của kênh; giữa các chương trình đối ngoại có ngôn ngữ khác nhau; giữa các bản tin với các chương trình bình luận chuyên sâu, phóng sự và phim tài liệu là yếu tố then chốt để thể hiện tính đa dạng và chuyên môn của kênh Tuy vậy, sự cân đối này không bảo đảm năng lực quản lý và sắp xếp, tổ chức chương trình truyền hình quốc phòng; nếu quản lý chưa chặt chẽ, sự hài hòa nội dung có thể giảm độ hấp dẫn và hạn chế thu hút công chúng báo chí.
Thứ tư, tối ưu hóa quy trình và nguồn lực sản xuất
Để phát triển và sở hữu nguồn lực con người có đủ năng lực làm thông tin đối ngoại, kênh truyền hình cần xây dựng đội ngũ với trình độ ngoại ngữ cao và trình độ báo chí vững vàng; sản phẩm báo chí đối ngoại có đặc thù riêng là toàn bộ quy trình sản xuất từ lãnh đạo đến phóng viên và biên tập viên, cùng những người tham gia ngoài chuyên môn báo chí, đều phải có trình độ ngoại ngữ ở mức cao Đây là bài toán khó vì hiếm hoặc thậm chí không có nhân lực sở hữu cả hai khả năng ấy, khi mà người giỏi ngoại ngữ thường thiếu chuyên môn báo chí và ngược lại Với đội ngũ lãnh đạo quản lý bộ phận thông tin đối ngoại, việc có trình độ chuyên môn đồng thời với khả năng ngoại ngữ là thách thức lớn, không chỉ với tiếng Anh mà còn tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn và nhiều ngôn ngữ khác Do đó, các đài chọn giải pháp thuê hoặc ký hợp đồng với người có trình độ ngoại ngữ kiêm nhiệm tham gia thẩm định và hiệu đính các chương trình Vì vậy, để quản lý thông tin đối ngoại hiệu quả, kênh truyền hình cần có một đội ngũ cán bộ có đầy đủ năng lực về ngoại ngữ và báo chí, đồng thời đầu tư nguồn lực, nhất là tài chính, để phóng viên có thể tác nghiệp trong mọi điều kiện thời gian và địa lý cũng như mua bản quyền các chương trình truyền hình chất lượng trên thế giới.
Thứ năm, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của công chúng
Công chúng báo chí vừa là đối tượng phản ánh, vừa là đối tượng thụ hưởng và cũng là khách hàng của báo chí; do đó đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của công chúng báo chí là mục tiêu tối thượng báo chí cần hướng tới Điều này càng đúng với thể loại báo hình trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt giữa các loại hình báo chí và giữa các kênh truyền hình với nhau, nhất là những kênh, chương trình truyền hình khu biệt về nội dung và giới hạn đối tượng như TTĐN Việc nghiên cứu và đáp ứng những nhu cầu, thị hiếu rất đa dạng của công chúng đối với nội dung chương trình, cách thể hiện chương trình, dải giờ phát sóng và thiết bị xem được xem là những cơ sở khoa học - thực tiễn, căn cứ quan trọng đánh giá hiệu quả quản lý TTĐN trên truyền hình.
Hệ căn cứ này bao gồm các nội dung cơ bản để đánh giá hiệu quả thông tin đối ngoại trên truyền hình, giúp xác định chất lượng và tác động của các nội dung được phát Tuy nhiên, tùy thuộc đặc thù của từng kênh và từng chương trình truyền hình, sẽ có sự bổ sung một số tiểu chi tiết nhằm đảm bảo phù hợp với đối tượng khán giả và mục tiêu của kênh.
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH QUỐC PHÒNG VIỆT NAM
Tổng quan về Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam
2.1.1 Lịch sử hình thành của Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam
Trên cơ sở phát triển từ Truyền hình Quân đội có bề dày từ năm 1975, Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam (QPVN) được thiết lập và phát sóng chính thức từ ngày 19/5/2013, là cơ quan ngôn luận của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, tiếng nói của lực lượng vũ trang và nhân dân cả nước, Kênh do Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội (thành lập năm 2011) trực tiếp quản lý và duy trì hoạt động Cho đến nay, Kênh luôn bám sát tôn chỉ mục đích và sự chỉ đạo của Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng BQP và Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam, giữ vững định hướng tuyên truyền về nhiệm vụ quân sự - quốc phòng trong tình hình mới
Tuy mới chính thức phát sóng được 5 năm nhưng Kênh đã dành được sự yêu mến, tin tưởng và đánh giá cao của các Thủ trưởng, cán bộ chiến sỹ và nhân dân cả nước Kênh có thời lượng phát sóng 24 tiếng/ngày, kết cấu nội dung chương trình phát sóng đảm bảo đúng quy định về tỷ lệ các chương trình chính luận, giải trí và phim truyện với thời lượng sản xuất mới trung bình 10,5 tiếng/ngày, trong đó các chương trình tự sản xuất chiếm 72,6%, các chương trình khai thác nước ngoài chiếm 13,5% Việc sắp xếp khung chương trình phát sóng đảm bảo thể hiện rõ yêu cầu nhiệm vụ tuyên truyền, có tính hệ thống, thống nhất giữa các chuyên mục theo từng khung giờ và theo nhu cầu của các đối tượng khán giả
Hiện nay, Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam đang phát sóng với hơn 50 format chương trình, trong đó có 13 bản tin Thời sự phát hàng ngày, gồm Bản tin Ngày mới, Bản tin Trưa, Bản tin Thời sự Quốc phòng, 02 Bản tin C36, Bản tin Cuối ngày, 02 Bản tin Tiếng Trung, 02 Bản tin Tiếng Anh, Bản tin Quốc tế, Rubric Cuộc sống (trước đây là Rubic Thời sự) và Bản tin Đối ngoại Quốc phòng; phần lớn trong số đó được sản xuất và phát sóng trực tiếp.
Các chương trình trên Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam bám sát thực tiễn và phản ánh đầy đủ các mặt hoạt động chính trị, kinh tế - xã hội của đất nước và Quân đội, đồng thời nhờ nỗ lực của toàn đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên mà chất lượng nội dung được nâng lên và có sức lan tỏa truyền thông mạnh mẽ Kênh ngày càng quen thuộc với đông đảo công chúng, đặc biệt là cán bộ chiến sĩ lực lượng vũ trang, cựu chiến binh và gia đình quân nhân Mảng thông tin chính trị - định hướng đảm bảo sự chỉ đạo kịp thời của Đảng, Nhà nước và Quân đội về công tác quân sự - quốc phòng và an sinh xã hội, đóng góp vào đấu tranh phòng chống diễn biến hòa bình và xây dựng Quân đội nhân dân vững mạnh về chính trị, gắn với nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân Đồng thời, kênh khích lệ động viên và nhân rộng điển hình người tốt việc tốt, phát huy các phong trào thi đua yêu nước, cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam được tích hợp trên hầu hết các hạ tầng truyền dẫn phát sóng theo quy hoạch của Chính phủ, bảo đảm việc phát sóng rộng khắp và ổn định Đặc biệt, kênh được tích hợp phát sóng quảng bá (không khóa mã) trên hạ tầng số mặt đất và số vệ tinh của VTC, đồng thời phát trực tuyến trên Internet tại địa chỉ http://qpvn.vn, giúp đông đảo khán giả trong và ngoài nước dễ dàng tiếp cận theo dõi, nhất là cán bộ chiến sỹ và nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
2.1.2 Tôn chỉ mục đích và nhiệm vụ của Kênh truyền hình Quốc phòng Việt nam
Kênh truyền hình QPVN là cơ quan ngôn luận của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, lực lượng vũ trang và nhân dân Việt Nam; đồng thời là cầu nối thông tin giữa lãnh đạo, chỉ huy của Quân đội và cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân Kênh được đặt dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương và thuộc sự chỉ huy, quản lý toàn diện của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cùng sự chỉ huy, quản lý trực tiếp của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Nhiệm vụ của QPVN là tuyên truyền về quân sự - quốc phòng theo đường lối của Đảng và các chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam có những nhiệm vụ cơ bản sau:
Đẩy mạnh thông tin và tuyên truyền sâu rộng, kịp thời về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; đồng thời phổ biến các nghị quyết, chỉ thị và quyết định của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng nhằm nâng cao nhận thức, sự đồng thuận và chấp hành của toàn dân và lực lượng vũ trang.
Hoạt động tuyên truyền tập trung phổ biến và nâng cao nhận thức về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng của đất nước và của các đơn vị, địa phương trên mọi miền đất nước; đồng thời đẩy mạnh xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc; tiếp tục nắm bắt, phản ánh và thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ quân sự, quốc phòng thông qua sự lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.
Thông tin và tuyên truyền về xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại với ba chức năng: đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động, sản xuất, phản ánh phong trào thi đua quyết thắng cùng hoạt động công tác Đảng và công tác chính trị; đồng thời tập trung xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị làm nền tảng nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội.
Thông điệp tuyên truyền về truyền thống vẻ vang, thành tích và chiến công của lực lượng quân sự, quốc phòng được thể hiện qua các gương cán bộ, quân nhân và quần chúng mưu trí, dũng cảm trong đấu tranh chống những thế lực thù địch Những điển hình tiên tiến, gương người tốt việc tốt trong các lực lượng quân sự, quốc phòng được lan tỏa để cổ vũ ý chí tự hào dân tộc và tinh thần trách nhiệm của mỗi công dân Nội dung này góp phần xây dựng và tô thắm bản chất, hình ảnh cao đẹp của Bộ đội cụ Hồ trong lòng nhân dân và trên trường quốc tế, đồng thời khơi dậy niềm tin vào sức mạnh đoàn kết và ý chí quyết chiến của quân và dân ta Thông qua việc nhìn nhận lịch sử, tôn vinh tấm gương anh dũng và sự hy sinh của người lính, chúng ta thúc đẩy văn hóa phục vụ tổ quốc, nâng cao nhận thức về vai trò của lực lượng quân sự trong bảo vệ an ninh, chủ quyền và phát triển đất nước Mục tiêu là duy trì sự gắn kết giữa quân đội và nhân dân, lan tỏa hình ảnh người chiến sĩ vì nước quên mình và góp phần xây dựng một thế hệ cán bộ, quân nhân gương mẫu, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ.
Vai trò của nhân dân là nền tảng trong sự nghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời thúc đẩy nền quốc phòng toàn dân vững mạnh và thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc; nhờ sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân, chúng ta thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, giữ vững hòa bình và ổn định chính trị; từ đó bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc trong mọi tình huống.
Chương trình tuyên truyền về hoạt động đối ngoại quân sự và quốc phòng, cùng tham gia tuyên truyền đối ngoại chung, nhằm giới thiệu với thế giới quan điểm quốc phòng của Việt Nam và những thành tựu của Quân đội nhân dân Việt Nam; đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước và lực lượng vũ trang Việt Nam trên trường quốc tế, đồng bộ hóa thông tin về các hoạt động, sự kiện quân sự và quốc phòng trên toàn cầu để tăng cường nhận thức, xây dựng đối tác và nâng cao uy tín quốc gia.
Thông tin, tuyên truyền và đấu tranh kiên quyết, sắc bén với âm mưu, thủ đoạn và hoạt động của các thế lực thù địch và các phần tử cơ hội chính trị chống phá cách mạng nhằm nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng cho quân đội và các tầng lớp nhân dân, đồng thời định hướng dư luận xã hội; bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương và chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước.
- Tham gia tuyên truyền về các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước
Chúng tôi tổ chức sản xuất các chương trình vui chơi, giải trí xã hội hóa có tính giáo dục cao và nội dung hấp dẫn, được thiết kế để phù hợp với mọi đối tượng khán giả Các chương trình này không chỉ mang tính giải trí mà còn tăng cường kiến thức và kỹ năng cho người xem, đồng thời được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật và các chuẩn mực do nhà nước đề ra, nhằm bảo đảm chất lượng và tính bền vững của nội dung trên các nền tảng truyền thông.
Trong định hướng truyền thông có mục tiêu rõ ràng, Bộ Quốc phòng tập trung thu hút người xem bằng các nội dung thông tin, tuyên truyền và định hướng giá trị dành cho các tầng lớp nhân dân một cách uyển chuyển và hiệu quả Nội dung được thiết kế để tăng cường nhận thức công chúng, tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin, đồng thời đảm bảo tính minh bạch, dễ tiếp cận và phù hợp với yêu cầu SEO nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin một cách tự nhiên.
- Thực hiện khai thác các giá trị gia tăng từ Kênh tạo nguồn thu hợp pháp nhằm từng bước cân đối thu chi
- Là kênh dự bị sẵn sàng đảm nhận nhiệm vụ của Đài Quốc gia trong những tình huống đặc biệt khẩn cấp
- Chuẩn bị mọi điều kiện cần thiết để phát triển thành Đài truyền hình Quốc phòng Việt Nam trong tương lai
2.1.3 Hệ thống nguồn lực và cách thức quản lý Kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam
Đánh giá thực trạng hiệu quả quản lý thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam
Như đã đề cập ở phần mở đầu của luận văn, nhằm khảo sát hiệu quả quản lý thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình QPVN trong thời gian qua, tác giả đã sử dụng các công cụ nghiên cứu phù hợp, trong đó nổi bật là điều tra xã hội đối với khán giả Kênh truyền hình QPVN để thu thập dữ liệu và đánh giá mức độ tiếp nhận thông tin đối ngoại được phát sóng trên kênh.
Khảo sát của cá nhân tác giả luận văn đối với các bản tin Thời sự Quốc phòng, Bản tin tiếng nước ngoài (tiếng Anh, tiếng Trung Quốc) và Bản tin Đối ngoại Quốc phòng trong thời gian từ 6/2016 đến 6/2017 cho thấy tác giả đã thu thập, phân tích và thống kê tin đối ngoại ở cả cấp độ song phương và đa phương liên quan đến lãnh đạo Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng cũng như hoạt động của Quân đội Nhân dân Việt Nam cả trong nước và ở nước ngoài Đáng chú ý là các hoạt động này còn bao gồm cả các hoạt động kinh tế - xã hội mang tính đối ngoại.
Kết quả đo rating của các chương trình phát sóng trên Kênh truyền hình QPVN trong năm 2017 được thực hiện bởi Công ty Viettel Media Báo cáo tập hợp dữ liệu đo lường trong suốt 12 tháng của năm 2017, từ tháng 1 đến tháng 12, nhằm đánh giá lượng người xem và hiệu suất của các chương trình trên QPVN.
Dựa trên phỏng vấn một số lãnh đạo quản lý và khán giả Kênh truyền hình QPVN
Phương pháp nghiên cứu được áp dụng để khảo sát và đánh giá hiệu quả quản lý thông tin đối ngoại của một kênh truyền hình dựa trên hệ căn cứ gồm: định hướng chính trị phù hợp với đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước; sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng; đảm bảo chất lượng nội dung và hình thức của các chương trình đối ngoại; duy trì cơ cấu hài hòa và cân đối; tối ưu hóa quy trình sản xuất và nguồn lực; đồng thời đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của công chúng.
2.2.1 Bảo đảm tính định hướng chính trị theo đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng
Với vai trò cơ quan báo chí của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng, Kênh truyền hình QPVN nhận đầy đủ và thường xuyên các chỉ đạo, định hướng từ Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị QĐNDVN; đồng thời, KPVN thực hiện nghiêm và hiệu quả các định hướng này trong truyền thông các sự kiện, đặc biệt là các sự kiện ngoại giao Trong giai đoạn khảo sát từ 6/2016 đến 6/2017, KPVN đã phản ánh đầy đủ các hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước và Nhân dân qua các chương trình của mình, đặc biệt là các chương trình mang tính chất đối ngoại, với hiệu quả cao, đầy đủ và không có bất kỳ sai sót nào về chính trị Ví dụ về sự kiện đối ngoại quốc phòng lớn nhất năm 2017 là Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung lần thứ 4, sự kiện ban đầu dự kiến diễn ra tháng 6 nhưng do một số sự cố ngoại giao được chuyển sang tháng 9 cùng năm; KPVN đã nhận và thực hiện nghiêm túc và chính xác định hướng tuyên truyền của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng để kịp thời phát đi thông tin định hướng dư luận, không làm ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai nước Các Bản tin Thời sự Quốc phòng, Bản tin tiếng Anh và Bản tin Tiếng Trung cũng đã kịp thời đưa tin chính thống, không chỉ định hướng dư luận mà còn là nguồn tham khảo cho các cơ quan báo chí khác Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phụ trách đối ngoại, khi nhận xét về hiệu quả và hiệu lực thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình QPVN cho biết: "Chúng ta muốn làm đối ngoại thì phải xây dựng lòng tin."
Muốn xây dựng lòng tin, ta phải tăng cường tuyên truyền về truyền thống tốt đẹp của dân tộc, về đóng góp của đất nước với hòa bình và ổn định của khu vực và thế giới, về tinh thần hòa hiếu và đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, cũng như về sự phát triển toàn diện của đất nước và quân đội Trong thời gian vừa qua, kênh QPVN cùng với các cơ quan báo chí trong quân đội đã làm tốt và hiệu quả nhiệm vụ này.
Còn Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó Chủ nhiệm TCCT QĐNDVN phụ trách báo chí, truyền thông trong toàn quân, đã nhận xét
“kênh truyền hình QPVN trong thời gian qua đã luôn giữ vững định hướng chính trị, tôn chỉ, mục đích, thể hiện rõ tính chuyên biệt về quân sự - quốc phòng, với 13 bản tin mỗi ngày và phát sóng 3 thứ tiếng là tiếng Việt, tiếng Anh, và tiếng Trung Quốc.”
Khi nhận xét về hiệu ứng của Kênh truyền hình QPVN, Nhà báo Hồ Quang Lợi, Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng “Độ tin cậy, tính thuyết phục của báo chí chính là con đường sống của báo chí Kênh truyền hình QPVN là một trong những kênh truyền hình mà công chúng, dư luận xã hội mong đợi nhất” (phỏng vấn sâu)
Gần 300 khán giả tham gia khảo sát do Kênh Truyền hình QPVN thực hiện cho thấy gần 89% người được hỏi cho rằng TTĐN về quốc phòng trên kênh rất tin cậy Kết quả cho thấy niềm tin của khán giả vào các nội dung liên quan đến quốc phòng được phát sóng trên QPVN đang ở mức cao, góp phần tăng uy tín và tính thời sự của kênh.
Biểu đồ 2.1 Khán giả đánh giá độ tin cậy, chính thống của thông tin đối ngoại (%)
Rất tin cậy Đôi khi cần kiểm chứng lại
Có sai sótSai sót nhiều
Đồng thời, kênh truyền hình QPVN đã nhận được định hướng TTĐN kịp thời và thường xuyên, nhưng sự chủ động của đội ngũ biên tập viên, phóng viên và cán bộ, đặc biệt là khối phụ trách TTĐN, vẫn còn khá hạn chế Điều này thể hiện ở việc các phóng viên, biên tập viên còn bị động trong phản ánh các vấn đề, sự kiện mang tính đối ngoại, chủ yếu chờ phân công và chỉ đạo Các hoạt động đối ngoại của Bí thư Quân ủy Trung ương, người đồng thời là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, thời gian đầu có phần hụt, kể cả trong các sự kiện liên quan đến quốc phòng - an ninh; nếu có thì chủ yếu là tin vắn và chưa đi sâu phân tích.
Kênh truyền hình QPVN thỉnh thoảng phản ứng chậm trước các vấn đề nhạy cảm liên quan đến yếu tố nước ngoài, như Trung Quốc quân sự hóa các đảo thuộc Hoàng Sa và một phần Trường Sa đang bị chiếm đóng của Việt Nam, hay tình trạng tàu cá ngụy trang xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của ta và ngư dân bị tàu thực thi pháp luật nước ngoài đuổi khỏi đúng ngư trường truyền thống Trong khi đó, các tin tức này đôi khi được các báo nước ngoài của thế lực thù địch đề cập, thậm chí có cả một vài tờ báo chính thống đưa tin Nguyên nhân chính là Kênh truyền hình QPVN còn chậm nhận được định hướng, chỉ đạo tuyên truyền từ cơ quan cấp trên, dẫn đến sự chậm trễ khi đưa tin về các sự kiện, vấn đề như vậy.
2.2.2 Bảo đảm chất lượng nội dung - hình thức của các chương trình đối ngoại
Với nguồn lực tài chính và nhân lực dồi dào, Kênh truyền hình QPVN đã đầu tư sản xuất và phát sóng nhiều chương trình có chất lượng nội dung cao, thể hiện bằng hình thức đa dạng, phong phú và hấp dẫn Đặc biệt, kênh chú trọng các chương trình thông tin đối ngoại và quốc phòng, cung cấp các phân tích sâu về tình hình thế giới và khu vực cho khán giả.
Trong cuộc phỏng vấn, ông La Tân, Tùy viên quốc phòng tại Việt Nam, nhận xét rằng kênh QPVN luôn có các chương trình đặc sắc và phong phú, tích cực tuyên truyền hình ảnh hòa bình và hữu nghị của Quân đội nhân dân Việt Nam Ông nhấn mạnh đặc điểm nổi bật là sự tập trung vào chương trình giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam – Trung Quốc, đồng thời cho rằng phóng viên QPVN đã tới khu vực biên giới, phỏng vấn cả người dân vùng biên lẫn bộ đội biên phòng, ghi lại những hình ảnh đẹp nhất nơi vùng biên và phản ánh sâu sắc sự giao lưu thắm tình hữu nghị giữa hai nước, thể hiện mối quan hệ đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân biên giới hai nước Chủ đề và chất lượng các chương trình được đánh giá tuyệt vời.
Nhận xét của ông La Tân về Bản tin tiếng Trung trên Kênh truyền hình QPVN cho thấy chương trình này giúp người Trung Quốc nắm bắt kịp thời những tin tức mới nhất về đất nước và quân đội Việt Nam Ông cho biết rất thích xem các chương trình trên QPVN và thường xuyên theo dõi bản tin tiếng Trung Nhờ Kênh QPVN mở ra một cánh cửa rộng lớn, ông có thể hiểu thêm về đất nước, con người và nền văn hóa Việt Nam, cũng như hiểu thêm về Quân đội Việt Nam.
Bảng 2.1 Rating các chương trình trên Kênh truyền hình QPVN
(năm 2017) Xếp hạng Chương trình Phát mới Cao nhất
4 Bản tin Thời sự quốc phòng
34 Bản tin tiếng Trung 10h T2- CN 0.29 0.11 0.18
42 Bản tin tiếng Anh 15h T2 -CN 0.28 0.09 0.16
Theo kết quả đánh giá rating các chương trình tiến hành đo năm 2017, chương trình Đối ngoại Quốc phòng đứng đầu với 0.54 điểm trên tổng số 52 chương trình phát sóng trên Kênh truyền hình QPVN, nhờ tính tổng hợp của nội dung và sự hiện diện đồng thời của lời bình tiếng Việt và phụ đề tiếng Anh, giúp mở rộng đối tượng khán giả Bên cạnh đó, nội dung hấp dẫn của chương trình cũng được ghi nhận, đặc biệt là thời gian gần đây Bản tin Thời sự Quốc phòng đứng thứ 4 vì đây là bản tin chính và quan trọng nhất của kênh, có kết cấu đa dạng và tổng hợp, trong đó tin về đối ngoại chỉ chiếm một phần nhỏ và thậm chí có bản tin không có phần này do phụ thuộc vào hoạt động của lãnh đạo Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng Có thể nói, dù rating của các chương trình này không cao, nhưng so với tổng số 52 chương trình phát sóng trên QPVN, khán giả vẫn dành nhiều sự quan tâm đến các chương trình tin tức nói chung và các chương trình đối ngoại nói riêng Tuy nhiên, cả hai bảng khảo sát rating và ý kiến khán giả cho thấy sự chú ý đang dồn về các chương trình tin tức, đặc biệt là các chương trình đối ngoại.