Thông tin chuyên đề văn hóa – xã hội trên kênh truyền hình công an nhân dân – antv

Trên cơ sở kế thừa những thành quả nghiên cứu khoa học của một số tác giả, cụ thể là hệ thống hóa các khái niệm về chương trình truyền hình chuyên đề, luận văn bước đầu nghiên cứu về nhữ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Vũ Thị Kim Hoa

HÀ NỘI, 2018

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Chủ tịch Hội đồng

PGS.TS Trương Ngọc Nam

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Vũ Thị Kim Hoa Các số liệu thống kê, kết quả nghiên cứu, phát hiện mới là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây Luận văn có sử dụng, phát triển, kế thừa một số tư liệu, số liệu, kết quả nghiên cứu từ các sách, giáo trình, tài liệu liên quan đến nội dung đề tài

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Mỹ Linh

Trong thời gian học tập và thực hiện luận văn Cao học, tôi đã nhận được rất nhiều sự chỉ dẫn nhiệt tình của các thầy - cô giáo khoa Báo chí – Học viện báo chí và Tuyên truyền (Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) Tôi

vô cùng quý trọng, biết ơn sự chỉ bảo đó và xin được chân thành gửi lời tri ân đến toàn thể các thầy - cô giáo

Đặc biệt, tôi xin ngỏ lời cám ơn sâu sắc nhất đến TS Vũ Thị Kim Hoa

đã nhiệt tình hướng dẫn, chỉ dạy, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn Và hơn hết, trong quá trình làm luận văn, tôi đã học tập ở cô một tinh thần nghiên cứu khoa học nghiêm túc, cẩn thận, tỉ mỉ và một thái độ làm việc hết mình Xin được gửi đến cô sự biết ơn và lòng kính trọng chân thành nhất

Cảm ơn gia đình và những người thân yêu đã luôn tin tưởng, động viên

và ủng hộ Cảm ơn bạn bè và đồng nghiệp những người luôn sẵn sàng giúp đỡ tôi hoàn thành tốt luận văn của mình

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Mỹ Linh

Bộ TT-TT Bộ Thông tin – truyền thông

Biểu đồ 2.1 Tỉ lệ người quan tâm đến kênh truyền hình 36 Biểu đồ 2.2 Khán giả quan tâm đến chuyên đề trên kênh truyền hình Công an

nhân dân – ANTV 53 Biểu đồ 2.3 Các chuyên mục khán giả quan tâm trong chuyên đề VH-XH 54 Biểu đồ 2.4 Thời gian trong tuần khán giả xem chương trình chuyên đề VH - XH 55 Biểu đồ 2.5 Đánh giá của khán giả về thời lượng thông tin chuyên đề VH-XH 55 Biểu đồ 2.6 Đánh giá của khán giả về thời lượng thông tin trên các chuyên

mục thuộc chuyên đề VH-XH 56 Biểu đồ 2.7 Mức độ hài lòng của khán giả về thông tin chuyên đề VH-XH 58

Sơ đồ 1: Cơ cấu tổ chức của kênh truyền hình Công an nhân dân ANTV 38

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ VĂN HÓA - XÃ HỘI TRÊN TRUYỀN HÌNH 11

1.1 Một số khái niệm liên quan 11

1.2 Đặc điểm của chương trình truyền hình chuyên đề Văn hóa - xã hội 15

1.3 Vai trò của thông tin chuyên đề văn hóa xã hội trên truyền hình 22

1.4 Những yêu cầu của việc thông tin chuyên đề văn hóa – xã hội trên truyền hình 26

Chương 2: THỰC TRẠNG THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ VĂN HÓA - XÃ HỘI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH CÔNG AN NHÂN DÂN – ANTV 35

2.1 Giới thiệu về kênh truyền hình Công an Nhân dân – ANTV 35

2.2 Nội dung thông tin 41

2.3 Hình thức thông tin 49

2.4 Chất lượng thông tin chuyên đề văn hóa - xã hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV theo đánh giá của công chúng 52

2.5 Nhận xét những thành công và hạn chế về thông tin chuyên đề văn hóa - xã hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV 60

Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ VĂN HÓA - XÃ HỘI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH CÔNG AN NHÂN DÂN – ANTV 67

3.1 Một số vấn đề đặt ra 67

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng thông tin chuyên đề Văn hóa – xã hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV 70

KẾT LUẬN 89

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

PHỤ LỤC 96

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, là diễn đàn của quần chúng nhân dân Trải qua nhiều giai đoạn lịch sư phát triển, chân lý đó ngày càng khẳng định tính đúng đắn Qua nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn, báo chí thể hiện sâu sắc mối quan hệ khăng khít với đời sống xã hội, khẳng định tính đúng đắn của giai cấp thống trị phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước trên con đường phát triển xây dựng chủ nghĩa xã hội theo phương

châm “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh” Có người

đã từng nói rằng: “Báo chí là một phần của cuộc sống, là cơm ăn, thức uống,

môi trường trí thức của con người…” Quả đúng như vậy, báo chí thực sự là

sức mạnh trí thức, thông tin muôn mặt đời sống đến mọi người dân, phản ánh mọi hoạt động của xã hội ngày càng đầy đủ, cập nhật toàn diện, phong phú,

đa dạng, nhiều chiều Tùy theo điều kiện lịch sử và xu hướng của công chúng,

hệ thống báo chí có những bước đi riêng của mình để đáp ứng nhu cầu từ công chúng, nhất là trong giai đoạn lịch sử báo chí hội nhập như hiện nay

Phát triển cùng với báo chí cách mạng Việt Nam, báo chí Công an nhân dân cũng đã không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, là kênh thông tin quan trọng phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo các mặt công tác công an, là cầu nối giữa lực lượng Công an Nhân dân với nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng Công an Nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại

Trung tâm Phát thanh, Truyền hình, Điện ảnh CAND – ANTV đi vào phát sóng chính thức ngày 11/12/2011 và được phát trên hệ thống Truyền hình Cáp Việt Nam, SCTV, HTVC, THVL, K+, Truyền hình Cáp Hà Nội Hanoicab, Truyền hình số vệ tinh của VTC, MyTV, và truyền hình số mặt đất

và số vệ tinh của MobiTV Phóng viên, cộng tác viên của kênh truyền hình có

mặt tại tất cả các Tổng cục, Bộ Tư lệnh và 63 công an tỉnh, thành phố của Việt Nam Trong tương quan so sánh với các loại hình báo chí khác, truyền hình mang tính tổng hợp tác động sâu sắc thông qua thính giác và thị giác Nó

có khả năng tác động nhanh, mạnh vào quá trình cảm nhận thông tin của khán giả Đặc biệt là những chương trình mang tính chuyên biệt luôn được sự đón nhận bởi nội dung chuyên sâu, hấp dẫn Bên cạnh việc sản xuất các chương trình chuyên biệt về lực lượng Công an Nhân dân, Ban lãnh đạo cũng như đội ngũ phóng viên, biên tập viên cũng luôn nhận thức được tầm quan trọng của việc đưa thông tin các vấn đề về văn hóa xã hội

Có thể thấy quá trình xây dựng và phát triển VH-XH ở nước ta cũng đang đứng trước những nguy cơ, thách thức không nhỏ Với tiến trình toàn cầu hóa, nước ta sẽ chịu tác động tiêu cực trên mọi mặt mà các nước trên thế giới gặp phải Văn hóa của các nước lớn, giàu có, nhất là Mỹ, lan tỏa rộng, tác động sâu đến đời sống văn hóa của nhân dân Sự tiếp thụ thiếu chọn lọc văn hóa ngoại lai sẽ làm tha hóa văn hóa dân tộc Tác động tiêu cực của kinh tế thị trường càng làm cho văn hóa biến dạng, nhiều mặt xuống cấp, kéo theo sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống Lối sống vị kỷ, cá nhân, hành vi bạo lực càng chi phối xã hội Nhu cầu giải trí qua các hoạt động văn hóa ngày càng tăng, xu hướng kiếm lợi nhuận qua các hoạt động văn hóa ngày càng phát triển, khiến cho văn hóa dần dần buông lơi vai trò giáo dục, định hướng thẩm mỹ Quan hệ giữa văn hóa và chính trị - xã hội có nguy cơ bị giãn cách ngày càng xa, do vậy tác động tích cực vốn có của văn hóa vào đời sống xã hội có nguy cơ bị xem nhẹ, giảm sút Nhìn chung, tình hình và xu hướng nêu trên sẽ tạo ra cả những thời cơ và thách thức đan xen đối với sự phát triển của đất nước trong những năm tới Cũng vì vậy, trên bình diện văn hóa, sự phát triển mạnh lên, phong phú, đa dạng, hiện đại hơn là xu hướng tất yếu, trong

đó đan xen mặt tích cực và mặt tiêu cực

Trong những năm tới, các vấn đề về VH-XH tại Việt Nam tiếp tục gặp nhiều thời cơ, thuận lợi, đồng thời cũng gặp nhiều thách thức, khó khăn - hai

mặt này đan xen, tác động qua lại và sẽ tùy thuộc vào hoạt động của con người mà tác động mạnh hay yếu theo chiều tích cực hay tiêu cực Xu hướng phát triển văn hóa nói chung là đa dạng hóa, hiện đại hóa, toàn cầu hóa và ngày càng mang tính thực dụng Tuy vậy, chức năng giáo dục, định hướng thẩm mỹ vẫn có cơ hội được khẳng định, tạo nên những giá trị văn hóa mang tính nhân văn, cao quý Sự vận động, phát triển của VH-XH không phải là sự vận động, phát triển mang tính bản năng mà chịu ảnh hưởng rất lớn bởi đường lối, chủ trương, pháp luật, chính sách và sự quản lý của hệ thống thể chế của đất nước Chính vì thế, sự hỗ trợ trong công tác tuyên truyền về VH-XH của báo chí sẽ

hỗ trợ đắc lực cho Đảng và Nhà nước trong quá trình phát huy thuận lợi, thời

cơ, hạn chế khó khăn, vượt qua thách thức để điều chỉnh xu thế vận động và phát triển của VH-XH theo hướng tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Với những đặc thù riêng của một kênh truyền hình của lực lượng Công

an Nhân dân, những thông tin chuyên sâu về VH-XH được đưa đến với công chúng theo một góc độ khác Các vấn đề VH-XH được gắn liền với các vấn

đề về an ninh, trật tự,…đưa ra những nhận định sắc bén, mang đến cho người xem những thông tin, kiến thức mới mẻ, đa dạng Tuy nhiên, những vấn đề về VH-XH luôn có sự biến chuyển liên tục, nhất là với một đất nước đang trong thời kỳ hội nhập và phát triển như Việt Nam

Chính vì những lí do trên tôi chọn đề tài “Thông tin chuyên đề văn hóa

– xã hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV” làm luận văn Thạc

sĩ chuyên ngành Báo chí học của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Tại Việt Nam, các tài liệu nghiên cứu báo chí học về loại hình truyền hình trên thế giới chưa có Các tài liệu nghiên cứu trong nước có liên quan đến chuyên đề trong báo chí nói chung và kênh truyền hình nói riêng còn chưa nhiều, chưa mang tính hệ thống Bên cạnh đó cũng còn rất ít công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu, riêng biệt về vấn đề này Các sách liên quan

đến lĩnh vực báo chí đã xuất bản ở Việt Nam cũng đã đề cập đến vấn đề này nhưng ở một khía cạnh thông tin như:

Cuốn sách Nhà báo bí quyết kỹ năng nghề nghiệp do Nguyễn Văn

Dững, Hoàng Anh (1998 - sách dịch), Nxb Lao động Cuốn sách gồm 7 chương, trình bày tỉ mỉ, sinh động các kinh nghiệm xử lí thông tin, xử lí văn bản của nhà báo, phóng viên, biên tập viên; những khía cạnh cụ thể hoạt động nghề nghiệp của phóng viên và biên tập viên

Cuốn sách Xử lí thông tin việc của nhà báo của Nguyễn Uyển (2001),

Nxb Chính trị Quốc gia Tác giả đã đề cập đến những công việc của người làm báo, truyền hình; cách xử lí thông tin và giới thiệu một số ấn phẩm văn xuôi nhằm cung cấp một cách toàn diện về công việc xử lí thông tin trong hoạt động báo chí

Cuốn sách Sản xuất chương trình truyền hình của Trần Bảo Khánh

(2002), Nxb Văn hóa thông tin Tác giả đã làm rõ những đặc trưng và thể loại báo chí truyền hình, sản xuất chương trình truyền hình, phóng viên truyền hình và quá trình sáng tạo các tác phẩm báo chí truyền hình và các thể loại tin truyền hình, phóng sự truyền hình, kí sự truyền hình, phỏng vấn truyền hình

và cầu truyền hình Đồng thời, tác giả đã đề cập rất chi tiết đến công việc tổ chức sản xuất chương trình, đưa ra các khái niệm liên quan Tác giả cũng đã chia các thể loại báo chí thành ba nhóm chính: nhóm hội thoại, nhóm tạo hình, nhóm các tác phẩm TV Games- show Từ đó, phân tích cách thức tổ chức sản xuất của các nhóm chương trình đó

Tác giả G V Cudonhetxốp, X L Xvích, A La Iurốpxki trong cuốn

Báo chí truyền hình (tập 1, 2), Nxb Thông tấn, năm 2004 Trong hai tập sách

này, tác giả đã nêu bật vị trí của truyền hình ở các nước, những định hướng và triển vọng, bản chất của truyền hình hiện đại, kịch bản truyền hình, các thể loại báo chí truyền hình, các nghiệp vụ nhà báo trong truyền hình, những nguyên tắc đạo đức trong báo chí truyền hình

Cuốn sách Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in của Hà Huy Phượng (2006), Nxb Lý luận chính trị Tác giả đã đề cập đến những vấn đề

như: những nguyên tắc, phương pháp tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo, tạp chí, những phần mền tin học ứng dụng trong thiết kế báo, tạp chí, tìm hiểu công nghệ và quy trình in báo, tạp chí

Nhóm tác giả TS Hoàng Đình Cúc – Đức Dũng trong cuốn Những vấn

đề của báo chí hiện đại, Nxb Lý luận chính trị, năm 2007; Nguyễn Văn Dững

trong cuốn Báo chí truyền thông hiện đại, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, năm

2011 Đã có nội dung phản ánh một nền khoa học, của các phương tiện kỹ thuật hiện đại có vai trò tác động trực tiếp đến sự phát triển của hệ thống truyền thông đại chúng

Tác giả Dương Xuân Sơn trong cuốn Giáo trình báo chí truyền hình,

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2009 Tác giả đã nêu ra những vấn đề chung của truyền hình, lịch sử ra đời và phát triển của truyền hình, chức năng báo chí truyền hình, nguyên lí truyền hình, công nghệ truyền hình, kịch bản truyền hình, phương thức sản xuất chương trình truyền hình và các thể loại: tin, phỏng vấn, phóng sự, bình luận, kí sự, phim tài liệu

Tác giả Bùi Chí Trung cuốn sách Tìm hiểu kinh tế truyền hình, Nxb Đại

học Quốc gia Hà Nội, năm 2009 Tác giả đã nêu xu hướng phát triển của lĩnh vực truyền hình trong những năm tới, trong đó nhấn mạnh đến xu hướng phát triển của công nghệ, nội dung truyền hình và những thách thức Hay tài liệu

bài giảng “Sản xuất chương trình truyền hình chuyên đề” là một tài liệu tương

đối hoàn thiện và đầy đủ các lí thuyết căn bản về các vấn đề chính của báo chí truyền hình như: khái niệm cơ bản về chương trình truyền hình chuyên đề, đặc trưng, đặc điểm, các thể loại thường sử dụng, quy trình sản xuất, các kỹ năng nghiệp vụ cơ bản để sáng tạo nội dung Cùng với khung lí thuyết cơ bản, nội dung bài giảng đồng thời hướng dẫn tác nghiệp thực tế

Ngoài ra, có một loạt các công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến chương trình truyền hình chuyên đề trên truyền hình như:

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Báo chí truyền thông “Mô thức thông

tin trên chuyên san Hồ sơ sự kiện (khảo sát từ tháng 1/2007-6/2008)” của tác

giả Nguyễn Thị Thanh Hương, năm 2008 tại Học viện Báo chí và Tuyên

truyền Tác giả luận văn đã trình bày những đặc điểm về nội dung và hình

thức của mô thức thông tin trên chuyên san Hồ sơ sự kiện

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học “Tổ chức thông tin chuyên

đề trên các tạp chí ngành Xây dựng (Khảo sát các tạp chí Xây dựng, Kiến Trúc Việt Nam, Quy hoạch xây dựng, năm 2013 và 2014)” của tác giả Phạm

Thị Thanh Huyền, năm 2015 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền Trong luận văn này, tác giả đã khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức nội dung thông tin chuyên đề trên các tạp chí ngành Xây dựng hiện nay; đồng thời có những đánh giá về những thành tựu và hạn chế, từ đó đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm giúp các tạp chí ngành Xây dựng nắm rõ để có những điều chỉnh kịp thời, nâng cao chất lượng thông tin Luận văn của tác giả còn góp phần nhận diện rõ về tính hiệu quả, phù hợp, đảm bảo tính chất, vai trò, đặc thù của loại hình tạp chí khoa học chuyên ngành qua hình thức thông tin chuyên đề

Từ những thông tin ở những tài liệu trên, tác giả bước đầu tiếp cận nghiên cứu những vấn đề liên quan đến thông tin chuyên đề cũng như các vấn

đề VH-XH ở Việt Nam nói chung chưa có nghiên cứu nào về thông tin chuyên đề VH-XH tại một cơ quan báo chí mang tính đặc thù của lực lượng Công an nhân dân - ANTV

Trên cơ sở kế thừa những thành quả nghiên cứu khoa học của một số tác giả, cụ thể là hệ thống hóa các khái niệm về chương trình truyền hình chuyên đề, luận văn bước đầu nghiên cứu về những vấn đề về thông tin chuyên đề VH-XH hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận về thông tin chuyên đề VH-XH trên truyền hình, luận văn khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng

thông tin chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu thông tin chuyên đề văn hóa – xã hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV; nhằm nâng cao nhận thức của công chúng về tầm quan trọng của thông tin chuyên đề VH-XH trong đời sống xã hội hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề cơ sở lý luận về thông tin chuyên đề

VH-XH trên truyền hình

- Khảo sát nội dung và hình thức, đánh giá thực trạng thông tin về chuyên đề VH-XH tại truyền hình CAND – ANTV từ tháng 01/2017-01/2018 Tìm hiểu những hiệu quả cũng như hạn chế của thông tin chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Công an nhân dân - ANTV

- Trên cơ sở thực trạng và yêu cầu đặt ra cho việc tổ chức thông tin chuyên đề VH-XH, đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng hiệu quả thông tin về chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Công an Nhân dân – ANTV (Trung tâm Phát thanh, Truyền hình, Điện ảnh CAND – ANTV)

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu về thông tin chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Công

an nhân dân – ANTV

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Phạm vi khảo sát: Khảo sát nội dung và hình thức thông tin chuyền đề VH-XH bao gồm các chuyên mục: An ninh văn hóa, An ninh với cuộc sống, Chân dung cuộc sống trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV

- Thời gian khảo sát: từ tháng 01/2017 - 01/2018

5 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lí luận

Đề tài nghiên cứu dựa trên quan điểm của học thuyết Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng, theo quan điểm, đường lối của

Đảng và Nhà nước đối với báo chí Luận văn cũng sử dụng một số kết quả nghiên cứu về thông tin chuyên đề, đề tài dựa trên cơ sở lí luận báo chí nói chung và lí luận báo chí truyền hình nói riêng và các khoa học có liên quan như: tâm lí học báo chí và xã hội học báo chí, quan hệ công chúng báo chí

5.2 Phương pháp nghiên

Để nghiên cứu đề tài, tác giả luận văn đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp nghiên cứu tài liệu

được sử dụng để hệ thống hóa các vấn đề lí luận thành khung lí thuyết làm cơ

sở để thể hiện đề tài

- Phương pháp khảo sát: Thông qua phiếu khảo sát thực trạng tổ chức

thông tin chuyên đề VH-XH trên kênh Truyền hình Công an Nhân dân – ANTV (khảo sát các chuyên mục An ninh văn hóa, An ninh với cuộc sống, Chân dung cuộc sống, từ 01/2017-01/2018)

- Phương pháp thống kê: Thông qua khảo sát, sử dụng phương pháp

thống kê các số liệu mang tính định lượng về các chuyên mục đã thực hiện trong chuyên đề VH-XH của kênh Truyền hình Công an Nhân dân – ANTV

để làm cơ sở cho các phân tích định tính về vấn đề nghiên cứu, khảo sát

- Phương pháp phân tích: Từ các dữ liệu khảo sát định lượng về tổ

chức thông tin chuyên đề VH-XH, phân tích, tổng hợp, đối chiếu, so sánh để xem xét, đánh giá, phân tích tổ chức thông tin chuyên đề VH-XH, từ đó rút ra những kết luận khoa học cho luận văn

- Phương pháp điều tra xã hội học (bảng hỏi anket): Chúng tôi tiến

hành sử dụng bẳng hỏi và chọn mẫu đối tượng là 300 công chúng đang sống

và làm việc tại 3 quận trên địa bàn Hà Nội (Hoàng Mai,Cầu Giấy, Hoàn Kiếm)

- Phương pháp phỏng vấn sâu (phỏng vấn chuyên gia): Phương pháp

này được sử dụng để phỏng vấn các chuyên gia trong lĩnh vực báo chí Họ là

những nhà quản lí, thư kí tòa soạn, phóng viên, biên tập viên đã và đang làm việc trong lĩnh vực báo chí và một số đối tượng liên quan đến đề tài

6 Đóng góp của luận văn

Trên cơ sở kế thừa những lí luận về truyền hình, việc tổ chức thông tin chương trình truyền hình và chuyên đề truyền hình của các nhà nghiên cứu trước, luận văn hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề liên quan đến thông tin chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Công an Nhân dân – ANTV

Qua khả sát việc tổ chức thông tin chuyên đề VH-XH trên hội trên kênh truyền hình Công an Nhân dân – ANTV, tác giả nhằm khẳng định vai trò của chuyên đề VH-XH trong việc thông tin tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho công chúng Bên cạnh đó, luận văn cũng chỉ ra những bài học kinh nghiệm, những giải pháp nâng cao chất lượng thông tin chuyên đề VH-XH trên hội trên kênh truyền hình Công an Nhân dân – ANTV

7 Ý nghĩa lí luận và giá trị thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lí luận

Nghiên cứu phạm trù thông tin về chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình CAND - ANTV nhằm khái quát hóa và chuẩn hóa hệ thống lý luận về lí thuyết đối với vấn đề thông tin VH-XH Kết quả nghiên cứu sẽ làm cơ sở cho việc nêu lên những vấn đề lý luận về hệ thống các kênh thông tin chuyên đề VH-XH trên các kênh truyền hình

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Với việc khảo sát đầy đủ, toàn diện, có hệ thống cách thức thông tin về kiến thức VH-XH, đề tài cung cấp một bức tranh toàn cảnh về tình hình thông tin chuyên đề VH-XH hiện nay trên một kênh truyền hình chuyên biệt, từ đó

đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động thông tin về VH-XH đến với công chúng Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là nguồn tư liệu tham khảo chính xác, có hệ thống cho những nhà báo, người làm truyền hình đang hoạt động về mảng VH-XH … Đồng thời đề tài nghiên

cứu cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho những nhà hoạch định chính sách về các vấn đề VH-XH cũng như các cơ quan báo chí, truyền hình trong việc nâng cao chất lượng hoạt động thông tin, truyền thông về lĩnh vực VH-XH

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Lý luận chung về thông tin chuyên đề văn hóa - xã hội trên truyền hình

Chương 2: Thực trạng thông tin chuyên đề văn hóa - xã hội trên kênh truyền hình Công an nhân dân – ANTV

Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao chất lượng thông tin chuyên đề văn hóa - xã hội trên kênh truyền hình Công an nhândân-ANTV

Chương 1:

LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ VĂN HÓA

- XÃ HỘI TRÊN TRUYỀN HÌNH

1.1 Một số khái niệm liên quan

1.1.1 Khái niệm thông tin

Trong lịch sử tồn tại và phát triển của mình, con người thường xuyên cần đến thông tin Ngày nay, cùng với sự bùng nổ thông tin, thông tin càng trở thành một trong những nhu cầu sống còn của con người và khái niệm thông tin đang trở thành khái niệm cơ bản, chung của nhiều lĩnh vực khoa học

Theo Từ điển Tiếng Việt của Nxb Bách khoa, năm 2010, thông tin là

“truyền tin cho nhau để biết” (động từ), “điều được truyền đi cho biết, từ

truyền đi (nói khái quát)” [54, tr 1220]

Khái niệm thông tin (information) được sử dụng thường ngày Con

người có nhu cầu đọc báo, nghe đài, xem truyền hình, đi tham quan, du lịch, tham khảo ý kiến của người khác để nhận được thông tin mới thông tin mang lại cho con người sự hiểu biết, nhận thức tốt hơn về những đối tượng trong đời sống xã hội, trong tự nhiên giúp cho họ thực hiện hợp lí công việc cần làm để đạt tới mục đích một cách tốt nhất Giải thích về thuật ngữ

information, hai tác giả Philippe, Serge Proulx, trong cuốn Bùng nổ truyền thông: Sự ra đời một ý thức hệ mới cho rằng: Từ Latin information, gốc của từ

hiện đại information (thông tin) có hai hướng nghĩa Một, nó chỉ hành động

rất cụ thể là tạo ra một hình dạng (Fome) Hai, tùy theo trạng huống, nó có nghĩa truyền đạt hoặc một ý tưởng, khái niệm hay biểu tượng Sự cùng chung sống của hai hướng nghĩa ấy, một nhằm vào sự tạo lập cụ thể, một vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt, có vẻ tiêu biểu cho sự phát minh của tiếng Latin

Trong lịch sử báo chí, lần đầu tiên thông tin được con người chú ý nghiên cứu về mặt ý nghĩa xã hội của nó và được đề cập trong lí thuyết báo

chí vào những năm 20-30 của thế kỷ XX Theo cách hiểu kinh điển thì

“Thông tin chính là những cái mới khác với những điều đã biết” Theo tác giả

E P Prôkhôrốp trong cuốn Cơ sở lí luận báo chí, xuất bản năm 2012 thì: “Từ

thông tin trong ngành báo chí cũng được sử dụng nhiều nghĩa, từ lâu nó đã được dùng trong ba nghĩa có quan hệ mật thiết với nhau: Đó là các thông báo ngắn không bình chủ về các tin tức nóng hổi của đời sống trong nước và quốc tế; là danh mục nhóm thể loại tin tức (các loại hình thông tin: tin ngắn, báo cáo, tường thuật, phỏng vấn); cuối cùng, thông tin đôi khi được hiểu là thể loại tin ngắn” [16, tr 28]

Như vậy, trong hoạt động báo chí, thông tin là yếu tố thứ nhất, tạo nên sức mạng, uy tín của nhà báo, cơ quan báo chí Báo chí không sử dụng các phương tiện nào khác để thực hiện vai trò xã hội của mình, ngoài thông tin

Có thể khái quát lại khái niệm báo chí như sau: Thông tin là khối lượng tri

thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Tất cả những vấn đề, sự kiện, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội được báo chí phản ánh nhằm phục vụ nhu cầu tìm hiểu, khám phá của con người để tuyên truyền, phổ biến các phương tiện kỹ thuật, các loại hình truyền tải nhằm tác động đến những hành vi của công chúng xã hội, định hướng dư luận xã hội, thực hiện chức năng, giám sát, quản lí để góp phần hoàn thiện, phát triển xã hội

1.1.2 Khái niệm chuyên đề

Trên thực tế, những tài liệu về khái niệm chuyên đề báo chí truyền hình rất ít và chưa được nghiên cứu, sử dụng một cách nhất quán

Theo Từ điển Tiếng Việt, “chuyên đề” là vấn đề chuyên môn có giới

hạn, được nghiên cứu riêng Thuật ngữ chuyên đề bao gồm “chuyên” và “đề” Trong đó, “chuyên” có thể hiểu là chuyên sâu, chuyên biệt, chuyên về lĩnh vực, phạm vi nào đó còn “đề” trong phạm vi nghiên cứu này có nghĩa là vấn

đề, đề tài, chủ đề [54, tr 187]

Trong bài giảng “Sản xuất chương trình truyền hình chuyên đề” của

TS Bùi Chí Trung đã đưa ra 2 khái niệm về chuyên đề Thứ nhất từ phía cơ

quan báo chí: “Có thể hiểu chuyên đề báo chí là khái niệm nảy sinh và là kết

quả của quá trình phân công chuyên môn hóa trong lĩnh vực báo chí Từ góc

độ cơ quan báo chí, khái niệm chuyên đề được khai thác và sử dụng trong công việc cụ thể hóa tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan báo chí, trong việc xây dựng cơ cấu tổ chức bộ máy và tổ chức sản phẩm báo chí”

[53 , tr 15] Từ phía công chúng tiếp nhận: “Chuyên đề báo chí – từ góc độ

công chúng tiếp nhận là khái niệm chỉ cấu trúc thông tin về các mặt, các lĩnh vực, các vấn đề của thực tiễn mà cơ quan báo chí hướng tới các nhóm đối tượng chuyên biệt [53, tr 16]

Như vậy, chuyên đề có thể được hiểu là vấn đề chuyên môn, chuyên sâu, chuyên biệt về một chủ đề, vấn đề, đề tài nào đó, được biểu hiện thông qua nhiều góc độ nhằm làm rõ bản chất của sự vật, hiện tượng đã được nêu ra

Chương trình chuyên đề trên báo chí nói chung chính là sự sắp xếp hợp

lí các thành phần tin, bài, phóng sự nhằm đáp ứng nhiệm vụ tuyên truyền của

cơ quan báo chí, đồng thời mang lại hiệu quả tác động cao nhất đối với người xem Việc sắp xếp các tin, bài, phóng sự thành một chỉnh thể, khoa học, hợp lí

sẽ giúp khán giả tiếp nhận thông tin một cách dễ dàng, đầy đủ và hệ thống Bản thân quá trình chuyên môn hóa trong tổ chức hoạt động báo chí chính là tiền đề hình thành lên các chuyên đề báo chí vì đây là một khái niệm chuyên môn chưa được nghiên cứu và sử dụng nhất quán

Trên cơ sở nghiên cứu có thể khái quát: chuyên đề VH-XH truyền hình

là tập hợp các bài viết với nội dung chuyên biệt (chuyên sâu) về từng vấn đề (đề tài, chủ đề) được thực hiện định kỳ trên truyền hình Như vậy, thuật ngữ chuyên đề gồm “chuyên” và “đề” “Chuyên” có thể hiểu là chuyên sâu, chuyên biệt, chuyên đề còn từ “đề” trong phạm vi nghiên cứu này có nghĩa

là vấn đề, đề tài, chủ đề về một chủ đề, vấn đề, đề tài nào đó, được biểu hiện thông qua nhiều góc độ, lăng kính khác nhau, nhằm làm rõ bản chất của sự việc, hiện tượng đã nêu ra tùy theo mục đích của nghiên cứu

1.1.3 Khái niệm thông tin chuyên đề

Từ những quan niệm về chuyên đề, chuyên san, chuyên mục mang ý nghĩa tương đồng, có thể hiểu rằng thông tin chuyên đề là chuyên sâu, chuyên biệt về một chủ đề, vấn đề, đề tài chuyên môn nào đó, trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, dưới các góc độ, cách thức, phương pháp, phương tiện kỹ thuật tiếp cận khác nhau, nhằm cung cấp một khối lượng thông tin nhất định về một chủ đề, vấn đề, đề tài nào đó cho những đối tượng tiếp nhận

Thực tế có không ít cách tiếp cận về thông tin chuyên đề đối với từng lĩnh vực khác nhau, tùy theo chức năng, nhiệm vụ, mục đích của chủ thể phải thông tin Ví dụ, trong các thông tin chuyên đề về: dịch bệnh, hỏa hoạn, động đất, thiên tai, đổi mới giáo dục, giao thông, kinh tế, VH-XH thì chỉ bao gồm những thông tin liên quan đến các chủ đề, đề tài đã được xác định, bằng các hình thức, phương thức thông tin khác nhau như qua: văn bản, tham luận, phim ảnh, báo cáo, phát biểu nhằm chuyển tải được một cách hiệu quả nội dung thông tin cần đến đối tượng công chúng tiếp nhận

Có thể quan niệm một cách khái quát rằng: Thông tin chuyên đề là

những thông tin chuyên sâu, đa dạng, nhiều chiều về một vấn đề, chủ đề, đề tài cụ thể được xác định trong chuyên đề

1.1.4 Khái niệm thông tin “chuyên đề Văn hóa - xã hội”

Cho đến nay, cũng chưa có định nghĩa thống nhất về thông tin chuyên

đề VH-XH Có thể hiểu thông tin chuyên đề VH-XH theo cách tiếp cận sau:

Thông tin chuyên đề VH-XH là một dạng thông tin, được hiểu là tin tức, là thông báo, là tri thức về một sự vật hạy một hiện tượng được chứa đựng trong một hình thức nhất định, được tiếp nhận, lựa chọn và sử dụng trong đời sống VH-XH Thông tin VH-XH bao gồm những thông tin VH-XH trong nước và quốc tế

Phạm vi hoạt động của thông tin VH-XH rất rộng, bao gồm những hoạt động tuyên truyền, nghiên cứu lí luận, phân tích, bình luận những sự kiện

VH-XH trong và ngoài nước nhằm đảm bảo tính khoa học và tính thuyết phục của các thông tin

1.2 Đặc điểm của chương trình truyền hình chuyên đề Văn hóa -

xã hội

Dựa trên những khái niệm về chương trình truyền hình chuyên đề trong bài giảng “Sản xuất chương trình truyền hình chuyên đề” của TS Bùi Chí Trung, đồng thời qua tìm hiểu thực tiễn nội dung chương trình chuyên đề, tác giả nêu ra một số đặc điểm chung của chương trình truyền hình chuyên đề VH-XH trên truyền hình cụ thể như sau:

1.2.1 Tính định hướng và chuyên sâu của các chương trình chuyên

đề văn hóa – xã hội trên truyền hình

Báo chí nói chung và truyền hình và chương trình VH-XH trên truyền hình nói riêng trước hết là để thỏa mãn nhu cầu thông tin xã hội Xã hội càng hiện đại, việc phổ biến thông tin trên quy mô đại chúng càng trở nên quan trọng Cùng với sự phát triển của rất nhiều kênh thông tin, nhiều hình thức báo chí như phát thanh, truyền hình, báo in, báo mạng, thậm chí là trên điện thoại di động Chính trong bối cảnh như vậy, nội dung của nhiều tác phẩm báo chí đã bộc lộ những hạn chế, không đáp ứng được nhu cầu thông tin, không có sức thuyết phục, thể hiện rõ ở chiều sâu thông tin tác phẩm Với khả năng đưa thông tin mang tính định hướng chuyên sâu, khách quan có thể coi

là thế mạnh của chương trình truyền hình chuyên đề trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay [53, tr 17]

Từ đặc điểm này, chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình có khả năng hướng đến sự phân tích, bình luận, lí giải sâu rộng và đầy đủ các vấn đề, sự kiện Có thể coi năng lực thông tin lí lẽ, chiều sâu là tính trôi của chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình Tất nhiên lí lẽ phải gắn liền với sự kiện thời sự với những vấn đề nóng hổi của cuộc sống Sự thật được nêu ra coi như là những luận cứ và thông qua việc phân tích, đánh giá chúng,

tác giả nêu ra những kết luận mang đậm chất lí lẽ thể hiện rõ ràng chính kiến, thái độ của nhóm tác giả và của cơ quan truyền hình

1.2.2 Tính định kỳ của các chương trình chuyên đề văn hóa xã hội trên truyền hình

Định kỳ có thể hiểu là “từng khoảng thời gian nhất định, sau đó sự việc lại xảy ra”, nói một cách khác là cứ sau một khoảng thời gian nhất định chương trình được sản xuất và truyền phát đi, dù rằng khoảng thời gian này rất ngắn, đôi khi chỉ tính bằng ngày, giờ Báo chí nói chung và chuyên đề VH-XH trên truyền hình nói riêng là một loại hình thông tin đại chúng thực hiện các chức năng cơ bản như: thông tin, định hướng dư luận, giải trí và được phát hành định kỳ Tính định kỳ là một trong những tính chất đặc trưng

cơ bản của loại hình báo chí truyền thống, chính nó tạo nên tính khẩn trương trong việc cập nhập thông tin Vì tính định kỳ thường ngắn hoặc có mốc xác định rõ ràng (sáng, trưa, chiều, tối, ngày, tuần) nên nó vừa thúc đẩy vừa hạn chế hoạt động sáng tạo trong báo chí

Các chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình phải tuân thủ nguyên tắc định kỳ, phát sóng theo thời điểm cụ thể (hàng ngày, hàng tuần, thời điểm phát kênh mới, thời điểm phát lại) trong khung giờ phát sóng của một kênh, một đài truyền hình Mỗi chương trình đều có thể bị khống chế bởi thời lượng xác định (ví dụ khung thời lượng 3p, 5p,15p, 30p) Dựa trên từng mục tiêu, đặc điểm và định hướng của kênh sóng, cơ quan truyền hình sẽ quyết định loại hình báo chí cơ quan chủ quản sẽ quyết định tính định kỳ theo tần xuất thích hợp Ví dụ tính định kỳ của các chuyên mục thuộc chuyên đề VH-XH được phát sóng trên kênh truyền hình Công an Nhân dân - ANTV:

Chuyên mục An ninh văn hóa được phát mới vào lúc 20h00 ngày thứ 4 với

thời lượng phát sóng chương trình là 15 phút và phát lại lúc 01h45 ngày thứ 5,

09h15 ngày thứ 6 và 16h15 ngày thứ 2 của tuần kế tiếp; Chuyên mục An ninh

cuộc sống được phát mới vào 19h45 ngày thứ 5, với thời lượng phát sóng

chương trình là 30 phút và phát lại lúc 02h30 ngày thứ 6, 09h30 ngày thứ 2,

15h30 ngày thứ 4; Chuyên mục Chân dung cuộc sống được phát mới vào

19h45 ngày thứ 2, với thời lượng phát sóng chương trình là 15 phút và phát lại lúc phát lại 03h15 thứ 4, 09h30 thứ 3, 15h30 thứ 6

Tính định kỳ truyền hình chuyên đề VH-XH là “quy ước” của chương trình chuyên đề và của cơ quan truyền hình đối với công chúng, tạo thành thói quen theo dõi vào những thời điểm nhất định và góp phần tạo nên sức mạnh tiềm ẩn của báo chí truyền hình Đối với các chương trình truyền hình chuyên

đề VH-XH tính định kỳ còn có ý nghĩa trong việc quyết định kế hoạch sản xuất tác phẩm Mỗi một phút phát sóng đều mang một ý nghĩa riêng Mỗi thời điểm trong ngày chương trình truyền hình đều phải dành cho một đối tượng khán giả nhất định và cũng mỗi phút trên truyền hình cũng là lúc truyền hình chuyên đề VH-XH phải đối mặt với một cuộc cạnh tranh thông tin khốc liệt

1.2.3 Tính sinh động hấp dẫn trong các chương trình chuyên đề văn hóa xã hội trên truyền hình

Khác với các loại hình báo chí khác như: báo in, báo phát thanh, truyền hình nói chung và chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình có những thế mạnh riêng mà các kênh báo chí khác không có được như sau:

Thứ nhất là việc chuyển tải thông điệp bằng hình ảnh với tất cả các màu sắc vốn có của cuộc sống cùng với thế giới âm thanh sống động đã tạo nên tính hấp dẫn Thế mạnh này bắt nguồn từ việc truyền hình chuyên đề VH-

XH tác động vào cả hai giác quan quan trọng nhất của con người là thính giác

và thị giác bằng những chất liệu sinh động và tươi mới tạo cho người xem cảm giác như đang tiếp xúc trực tiếp với người trong cuộc

Thứ hai là thông điệp trên truyền hình chuyên đề VH-XH hấp dẫn nhưng lại rất dễ hiểu, thích ứng cho cả nhóm công chúng có trình độ văn hoá thấp

Thứ ba là truyền hình chuyên đề VH-XH có thế mạnh trong việc hướng dẫn các hoạt động, các thao tác đặc biệt có năng lực cổ vũ, kêu gọi hành động xã hội của đông đảo quần chúng trong một thời điểm nhất định và trên diện rộng

Ở truyền hình chuyên đề VH-XH có sự khái quát triết lý của báo in thông qua lời bình, tính chuẩn xác cụ thể bằng hình ảnh, âm thanh của điện ảnh, phát thanh, tính hình tượng của hội họa và cảm xúc tư duy của âm nhạc Cũng vì lý do này mà lĩnh vực giáo dục pháp luật luôn được coi là khô cứng, dưới góc nhìn của những người làm truyền hình sẽ được mềm mại hóa, tạo được nhiều tình tiết hấp dẫn, lôi cuốn

Lượng thông tin do trực quan cảm giác của truyền hình thường hạn chế

vì thông tin thường mang tính chất lý luận và tư duy trừu tượng Cho nên thông tin trong truyền hình thường mang tính cụ thể, dễ hiểu bằng hình ảnh,

âm thanh tự nhiên, có tính thuyết phục cao, quá trình tuyên truyền về lĩnh vực giáo dục pháp luật từ đó sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất

Truyền hình chuyên đề VH-XH có sức hấp dẫn đặc biệt nhờ khả năng giao tiếp với con người bằng cả thị giác và thính giác - hai cơ quan quan trọng nhất Bản thân phim ảnh cũng giao tiếp với công chúng bằng phương thức này song nó vẫn bị hạn chế rất nhiều bởi không gian, môi trường và độ phổ biến hẹp Thông tin truyền hình tái hiện cuộc sống thực trong trạng thái sống Nghĩa là truyền hình chuyên đề VH-XH có thể là một phạm vi, một bộ phận nguyên dạng của những gì đang diễn ra ngoài đời nhưng nó được làm rõ hơn, đẹp hơn, sinh động hấp dẫn hơn Để có được điều này là nhờ kỹ thuật xử lý ánh sáng, kỹ thuật dựng và sự tập trung của khuân hình và những điểm cô đọng thông tin nhất, đáng quan tâm nhất Nói cách khác, truyền hình chuyên đề VH-XH hấp dẫn công chúng ở chỗ nó cho người ta thấy cuộc sống hiện thực ở những chi tiết, những trạng thái của bản thân cuộc sống đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta Bản thân người xem truyền hình có cảm giác như họ có mặt, trực tiếp chứng kiến hay đang tham gia vào những sự kiện thực tế đó [38; tr 132]

Ngày nay, khi chất lượng kỹ thuật hình ảnh ngày càng hoàn thiện, khuân khổ màn hình ngày càng mở rộng, thì truyền hình chuyên đề VH-XH ngày càng có khả năng hấp dẫn công chúng hơn

1.2.4 Tính chân thực, cụ thể của các chương trình chuyên đề văn hóa xã hội trên truyền hình

Sự kết hợp hài hòa giữ hình ảnh động và âm thanh tạo cho chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình khả năng chuyển tải các nội dung thông tin vô cùng phong phú Hầu như bất cứ sự kiện, hiện tượng, vấn đề gì trong hiện thực đều có thể biểu đạt, phản ánh thông qua các chương trình truyền hình Đặc điểm này tạo cho chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình một khả năng đặc biệt trong việc đa dạng hóa chức năng, đáp ứng nhu cầu thông tin xã hội theo một dải rất rộng Truyền hình chuyên đề VH-XH vừa là nhà hát, là trường học, lại vừa là sân chơi, là công cụ giao lưu, là phương tiện giải quyết nhiều dịch vụ xã hội hiện đại, là phương tiện tuyên truyền giáo dục pháp luật cho quần chúng nhân dân

Trong các loại truyền thông đại chúng, truyền hình là phương tiện ra đời muộn, nó là sản phẩm của nền văn minh khoa học công nghệ phát triển Truyền hình đã thừa hưởng kinh nghiệm và phương pháp tạo hình của điện ảnh và, âm thanh của phát thanh Cho nên các chương trình chuyên đề VH-

XH trên truyền hình tạo được sự lôi cuốn hấp dẫn công chúng cũng bởi những yếu tố này

Hình ảnh trong các chương trình chuyên đề VH-XH trên truyền hình vừa là phương tiện vừa là nội dung thể hiện ý đồ tư tưởng của tác phẩm Hình ảnh trong truyền hình phản ánh không gian ba chiều lên mặt phẳng hai chiều của truyền hình Khác với hình ảnh tĩnh tại của các nghệ thuật tạo hình như hội họa, nhiếp ảnh, hỉnh ảnh trong truyền hình là hình ảnh động có thực đã qua xử lý kỹ thuật

Truyền hình là phương tiện quan sát trực tiếp cuộc sống của mỗi gia đình, khả năng trực quan có ảnh hưởng rất lớn tới quá trình nhận thức của con người Chỉ riêng một khuôn hình thôi cũng có thể truyền đạt trực tiếp hình ảnh của sự vật cụ thể Mỗi hình ảnh đều phải bao hàm một ý nghĩa, một nội

dung nào đó hoặc là nguyên nhân, diễn biến hoặc là kết quả của quá trình phát triển sự kiện trong cuộc sống Các hình ảnh liên kết với nhau theo tuyến tính thời gian Hình ảnh trong truyền hình là phương tiện để tác giả biểu thị ý đồ,

tư tưởng: “bản thân sự thể hiện hình ảnh đã là nội dung, là hành động rồi và

vì vậy, nó hàm chứa những nguyên nhân của chính cách xây dựng khuôn hình, hoặc thay thế khuôn hình này bằng một khuôn hình khác” Vì vậy khi

tuyên truyền một vấn đề nào đó liên quan đến đời sống pháp luật chỉ cần thông qua hình ảnh người xem đã hiểu vấn đề gần như đầy đủ chỉ cần thêm một chút lời bình, âm nhạc, hoặc tiếng động hiện trường là vấn đề đó được thông hiểu một cách trọn vẹn

Âm thanh trong truyền hình chuyên đề VH-XH là những yếu tố tồn tại khách quan trong đời sống xã hội, nó đóng vai trò quan trọng trong quá trình thông tin Truyền hình chuyên đề VH-XH đã kế thừa kinh nghiệm xử lí, thể hiện âm thanh của phát thanh Ba yếu tố của âm thanh (lời bình, tiếng động, âm nhạc) được sử dụng trong truyền hình một cách linh hoạt nhằm phản ánh thông tin từ cuộc sống Nhờ sự trợ giúp của âm thanh, truyền hình chuyên đề VH-XH trở nên sống động và đầy chân thực, mang tới cho công chúng một cái nhìn gần gũi nhất về những sự kiện xảy ra trong đời sống xã hội Âm nhạc trong bản thân tác phẩm truyền hình phải là âm thanh từ cuộc sống thực tế, những hình ảnh và âm thanh ghi lại hơi thở, động thái của cuộc sống Tính xác thực trong

âm thanh truyền hình là sức mạnh của thể loại này Như đã phân tích ở trên, khi hình ảnh chưa truyền tải được 100% thông tin thì âm thanh lúc này có nhiệm

vụ làm nốt phần việc còn lại Ví dụ để dựng lại một vụ án trộm cắp xe máy, nếu hình ảnh chỉ rõ đối tượng đang trộm xe, ở đâu, thời điểm nào, thủ đoạn của tên trộm thì âm thanh (lời bình, tiếng động) sẽ có tác dụng cho người xem biết đây là đối tượng nào, sống ở đâu, sinh năm bao nhiêu Sự chân thực cụ thể còn thể hiện trong tiếng động hiện trường Bao gồm âm thanh của thiên nhiên (mưa, gió, nước chảy…, âm thanh do sinh hoạt con người tạo nên (tiếng dụng

cụ lao động, máy móc, tiếng reo hò…) tiếng động nhân tạo Tiếng động hiện trường có khả năng làm tăng sự gợi cảm, tính chân thực của truyền hình, đồng thời tác động vào nhận thức, tình cảm của người xem truyền hình Nó giúp cho người xem, người nghe có thể hiểu rõ hơn về nội dung của những bản nhạc do

ai sáng tác và ai thể hiện và thể hiện như thế nào khi trên sân khấu Đặc biệt là tiếng động hiện trường tạo cho người xem có cảm giác đang sống tại không gian trong truyền hình đang lên sóng

1.2.5 Tính xác định về đối tượng công chúng của các chương trình truyền hình chuyên đề văn hóa – xã hội

Khi nói tới công chúng truyền hình nói chung, và công chúng chuyên

đề VH-XH nói riêng người ta thường nhắc tới số đông người rời rạc, không thuần nhất, bao gồm những cá nhân phân tán Điều này khá đúng nếu xét về không gian tồn tại của họ, nhưng nếu xét về quan hệ xã hội, điều này không

có nghĩa là công chúng truyền hình cô lập nhau, tách rời nhau một cách tuyệt đối Một trong những biểu hiện của sự liên kết ở phạm vi nhất định, đó là việc hình thành các nhóm khán giả đặc thù chuyên theo dõi một chương trình chuyên đề cụ thể Các nhóm khán giả đó có những đặc điểm chung về độ tuổi, nhu cầu, theo văn hóa dân tộc và tùy từng độ tuổi, trình độ, nghề nghiệp mà mỗi nhóm khán giả có những nhu cầu, sở thích theo dõi các chương trình khác nhau Vì vậy, khi xây dựng một chương trình truyền hình chuyên đề

người ta cũng có thể dựa trên đặc điểm này [53, tr 20]

Công chúng chuyên biệt của chuyên đề VH-XH có thể chia thành 4

nhóm sau: Thứ nhất là nhóm công chúng quan tâm đến vấn đề VH-XH

Thường thì nhón công chúng này tìm đến sự chia sẻ thông tin từ các chuyên

đề báo chí mà nhu cầu họ đang muốn tìm hiểu, nghiên cứu hay đơn thuần chỉ

là sự quan tâm với đề đó vì nó liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến họ Những thông tin đó đánh trúng vấn đề nhóm công chúng quan tâm, họ tiếp nhận nó một cách hào hứng và thấy thiết thực Công chúng của nhóm này thường rất

mở, họ có thể ở mọi lĩnh vực khác nhau nhưng có chung một mối quan tâm

với vấn đề chuyên sâu trong chuyên đề VH-XH; Thứ hai là nhóm công chúng

muốn tìm hiểu, tiếp nhận tri thức về VH-XH Nhóm công chúng này có thể nói là những người có tri thức, có sự hiểu biết nhất định Họ là những người luôn muốn tìm tòi, khám phá, tiếp cận những tri thức mới Khi những nội dung thông tin chuyên đề VH-XH đáp ứng được nhu cầu của họ, họ cảm thấy thỏa mãn và tin tưởng, tiếp nhận nó thì chuyên đề báo chí đó đạt tới sự phong phú hấp dẫn,

chân thực, khách quan; Thứ ba là nhóm công chúng xem chuyên đề VH-XH với

tính chất giải trí Nhóm công chúng này có thể nói là ngẫu nhiên Họ tiếp nhận thông tin một cách đơn giản, đọc để giải trí, hay đơn thuần là đón nhận thông tin một cách tự nhiên Vì vậy, họ có thể xem ở bất cứ nơi đâu, bất cứ thời điểm nào,

khi họ có thời gian Thứ tư là nhóm công chúng là các nhà nghiên cứu, nhà khoa

học, chính trị gia, chuyên gia họ là những người tham gia trao đổi, phản biện các vấn đề chuyên biệt, chuyên sâu Trước hết, đây là nhóm công chúng “chuyên biệt” của chuyên đề VH-XH Họ vừa là người trực tiếp tham gia chuyên đề VH-

XH, vừa là khách hàng tiêu thụ sản phẩm chuyên đề VH-XH Nhóm công chúng này có ở nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng đều có chung những mối quan tâm và kiến thức về những nội dung đề cập trong chuyên đề VH-XH Vì vậy, trong chuyên đề VH-XH, nhóm công chúng này chính là các tác giả của những nội dung trao đổi, thông tin Họ cũng góp phần quan trọng trong việc làm nên sự thành công của chuyên đề VH-XH

1.3 Vai trò của thông tin chuyên đề văn hóa xã hội trên truyền hình

Xã hội ngày càng phát triển, báo chí ngày càng có vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế, VH-XH của đất nước Nghị quyết hội nghị

lần thứ V, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã đánh giá: “Thông

tin đại chúng phát triển nhanh về số lượng và quy mô, về nội dung và hình thức, về in, phát hành và truyền dẫn, ngày càng phát huy vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của xã hội” [2, tr 16]

Báo chí và các chuyên đề VH-XH ra đời và phát triển trước hết là do nhu cầu khách quan về thông tin của con người và xã hội loài người Trong giai đoạn mới hiện nay, các chuyên đề VH-XH vừa tạo sự đa dạng, phong phú

về nội dung thông tin trên báo chí, đồng thời là công cụ thông tin tuyên truyền mọi chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước đến người dân, vừa là nơi giải đáp những vấn đề mới do cuộc sống đặt ra Đây vừa là vinh dự vừa là trách nhiệm nặng nề của các chuyên đề báo chí Do vậy, mỗi chuyên đề VH-

XH phải hoạt động đúng tôn chỉ mục đích của mình, nắm vững quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước

1.3.1.Thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của chuyên đề văn hóa-

xã hội trên truyền hình

Trước hết cần khẳng định rằng, kênh truyền hình chuyên đề VH-XH

cũng giống như các chuyên đề khác trên truyền hình, là phương tiện truyền thông trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ tổ quốc và xây dựng đất nước Kênh truyền hình chuyên đề VH-XH có nhiệm vụ truyền đạt, phổ biến sâu rộng đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đến với quần chúng nhân dân, động viên, hướng dẫn và tổ chức quần chúng thực hiện

có hiệu quả đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật đó

Ngoài ra, chương trình truyền hình chuyên đề VH-XH có những chức năng riêng biệt như: Truyền bá kiến thức lí luận cần thiết cho cán bộ lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành, các giới, các địa phương, giúp họ nắm chắc đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước để dựa vào đó động viên, tổ chức, hướng dẫn quần chúng thực hiện; Trang bị kiến thức học thuật mới, củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức khoa học để vận dụng ngày càng tốt hơn vào các hoạt động và nghiên cứu nhằm phục vụ đắc lực cho việc xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước và tổ chức thực hiện trong thực tiễn

Về nhiệm vụ của chuyên đề chuyên đề VH-XH thông tin trên kênh truyền hình tùy thuộc vào nhiệm vụ chính trị của ngành, cơ quan lĩnh vực

hoạt động mà kênh truyền hình đó tham gia Ví dụ như chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam sẽ khác với kênh truyền hình Công an nhân dân và cũng khác với kênh truyền hình Quốc Hội

1.3.2 Tạo sự đa dạng, phong phú và chuyên sâu về nội dung thông tin chuyên đề văn- hóa xã hội trên truyền hình

Trong quá trình thực hiện chức năng nhiệm vụ của báo chí truyền thông nói chung và các chương trình truyền hình chuyên đề VH-XH nói riêng, hai nội dung làm nên sự đa dạng của thông tin nằm ở nội dung thông tin chung và thông tin chuyên biệt

Những đặc tính của thông tin chung trong nội dung chuyên đề VH-XH là: tính độc lập, tính đại chúng và tính kịp thời; tính chính xác, khoa học và thống nhất; tính gần gũi, phổ cập, đại chúng; tính phong phú, đa dạng và tính tương tác

Tính phong phú, đa dạng trong thông tin chuyên đề VH-XH mang lại cho công chúng một lượng thông tin mới, phản ánh đúng, kịp thời, đi vào những vấn

đề thiết thực nhất mà công chúng đang quan tâm hoặc thiếu thông tin

Trong hoạt động báo chí truyền thông, nhận thức về chất lượng thông tin nằm ở tính độc đáo, tính đại chúng và tính thời điểm (đúng lúc) Thông tin đúng thời điểm đáp ứng được nhu cầu của đại công chúng, nó sẽ có giá trị và trở nên đặc biệt Nếu làm được những điều trên sẽ làm tăng giá trị của thông tin

Dù là báo in, báo phát thanh hay báo truyền hình thì loại hình nào báo chí nào cũng phải tuân theo Luật báo chí và nguyên tắc hoạt động báo chí Mọi sản phẩm báo chí nói chung và chuyên đề VH-XH nói riêng đều phải đảm bảo tính khách quan, trung thực, phản ánh những vấn đề xuất phát từ thực tiễn của đời sống xã hội để đảm bảo tính chính xác, khách quan các sự kiện được nêu ra Thông tin không chính xác, không khách quan được đưa ra sẽ gây ảnh hưởng xấu đến đời sống xã hội, làm phát sinh những vấn đề tiêu cực

Đối với kênh truyền hình chuyên đề XH, thông tin chuyên đề

VH-XH ngoài yêu cầu về tính chính xác, trung thực, khách quan, còn cần đảm bảo

tính khoa học và thống nhất, tránh tình trạng lúc nỳ hướng dẫn một đằng, khi khác lại hướng dẫn một nẻo, khiến cho công chúng khó xác định khi tiếp nhận thông tin Đặc biệt là những thông tin tư vấn về chính sách, pháp luật lại càng đòi hỏi tính chính xác, khoa học, thống nhất Gần gũi, phổ cập, đại chúng là yêu cầu từ thực tế cuộc sống đặt ra đối với báo chí nói chung và chuyên đề VH-XH nói riêng

1.3.3 Thông tin chuyên đề văn hóa-xã hội tạo sức hấp dẫn riêng đối với công chúng

Công tác lập kế hoạch nội dung cho từng số chương trình truyền hình chuyên đề VH-XH đóng vai trò quan trọng Việc làm ra số chương trình truyền hình khác với việc tạo ra các sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất hàng

hóa khác

Các chuyên đề VH-XH truyền hình ra đời và phát triển trước hết là do nhu cầu khách quan về thông tin của con người Công chúng báo chí là đối tượng tiếp nhận và phản hồi thông tin, đồng thời là khách hàng tiêu thụ sản phẩm báo chí

Khi công chúng truyền hình chuyên đề VH-XH là người tiếp nhận và phản hồi thông tin thì sự phản hồi của công chúng, sự tương tác của công chúng đã làm thay đổi tư duy làm báo hiện đại, xu hướng báo chí không phải

là của các nhà báo chuyên nghiệp mà là của toàn dân

Ngày nay, bất cứ ai cũng có thể trở thành một nhà báo, cũng có thể tham gia diễn đàn của một tờ báo, một cơ quan truyền thông Như vậy, công chúng không chỉ là người tiếp nhận thông tin của chuyên đề VH-XH trên truyền hình, mà còn là người cung cấp thông tin cho nhà báo, có khi còn cùng nhà báo xây đắp, phát triển những câu chuyện của báo chí thông qua hình thức phản hồi Ở khía cạnh khác, công chúng chuyên đề VH-XH là đối tác của cơ quan báo chí, là nguồn cung cấp dữ liệu và nguồn nuôi dưỡng báo chí

Họ cũng là lực lượng đánh giá, giám sát và cổ vũ động viên mọi hoạt động

báo chí Thực tế cho thấy sản phẩm báo chí nào được công chúng, nhóm đối tượng tham gia càng nhiều thì càng uy tín, năng lực, hiệu quả truyền thông càng cao

Công chúng luôn có nhu cầu tiếp nhận thông tin chuyên đề VH-XH để nhận thức cái mới Bởi vậy, công chúng cần cái mới mà họ chưa biết công chúng thường quan tâm đến những tác phẩm báo chí xuất hiện đúng lúc, đáp ứng được nhu cầu và sự quan tâm của họ trong thời điểm đó Công chúng sẽ thấy hứng thú, hấp dẫn và có giá trị khi tác phẩm đạt được tính thời điểm Ngày nay, lượng thông tin phụ thuộc một cách quyết định vào tính kịp thời, đúng lúc, nhanh nhạy Chuyên đề VH-XH đáp ứng được nhu cầu của công chúng sẽ làm tăng giá trị thông tin, nếu thông tin chậm hiệu quả sẽ ngược lại

và lượng của nó sẽ bằng không

Khi công chúng tiếp cận nguồn thông tin và bắt đầu bị thông tin đó hấp dẫn thì một hay một chuỗi những chương trình chuyên đề mà cụ thể ở đây là chuyên đề VH-XH được đưa ra kịp thời sẽ càng làm tăng sự hứng thú, mong muốn tìm hiểu sâu hơn của công chúng về thông tin đó

Những đặc tính của chuyên đề VH-XH trên truyền hình nói chung như: độc đáo, đại chúng, hợp thời, chính xác; khoa học thống nhất; gần gũi, phổ cập, đại chúng; định kỳ, đều đặn; phong phú, đa dạng; tương tác không ngoài việc nhắm tới sự thỏa mãn về nhu cầu của công chúng chuyên đề VH-XH

1.4 Những yêu cầu của việc thông tin chuyên đề văn hóa – xã hội trên truyền hình

1.4.1 Về nội dung thông tin

Đối với những thông tin chuyên đề VH-XH trên truyền hình, nội dung thông tin cần đảm bảo những yêu cầu chung như:

Thứ nhất nội dung thông tin phải chính xác, đảm bảo tính định hướng, tôn chỉ mục đích của chuyên đề VH-XH trên truyền hình: đây là yếu tố quan

trọng hàng đối với tất cả các cơ quan báo chí Sự xác thực của thông tin

chương trình chuyên đề VH-XH là yêu cầu mang tính bắt buộc, bên cạnh đó thông tin này cũng mang tính định hướng dư luận, định hướng của công chúng báo chí

Theo số liệu mới nhất của Bộ TT-TT hiện nay cả nước có hơn 180 kênh phát thanh, truyền hình quảng bá trong đó có 75 kênh phát thanh quảng bá; tổng số kênh truyền hình ở nước ngoài được cấp phép là 40 kênh Có thể phân chia thành các kênh truyền hình chuyên đề về các ngành nghề, lĩnh vực

như sau: mảng các kênh truyền hình chuyên đề về Kinh tế: Kênh truyền hình

Kinh tế Tài Chính VITV; kênh Kinh tế - Tài chính FBNC; kênh truyền hình Info TV (VCTV9) ; mảng các kênh truyền hình chuyên đề về Thể thao: VCTV3, VTVcab 16, VTVCab3 HD, Thể thao tin tức HD ; mảng các kênh truyền hình chuyên đề về Văn hóa – văn nghệ - giải trí: VCTV1, VCTV2, VCTV14, Kênh 17, VCTV5, VCTV6, VCTV10, O2TV, VTVCab 19, VTVCab 20, Film TV ; mảng các kênh truyền hình chuyên đề về Khoa học

kỹ thuật: VTVcab 22, Life TV ; mảng các kênh truyền hình chuyên đề về thiếu nhi: VCTV8, Bibi, VTVcab 21, Cartoon Kids ; mảng các kênh truyền hình chuyên đề về thời trang, mua sắm: VCTV11, TV Shopping, VCTV12, VCTV14, Lotte Đất Việt, Style TV, VTV cab13, VTV Hyundai, Homeshopping Đặc điểm chung của hầu hết các kênh truyền hình chuyên

về lĩnh vực, ngành nghề nào đó, với thông tin đa dạng, nhiều chiều về các vấn

đề thời sự, hậu trường, bên lề, thông tin mang tính dịch vụ, giải trí những thông tin đó được thể hiện dưới các thể loại khác nhau như: tin tức, thông tin dịch vụ, định hướng, hướng dẫn, các hình ảnh đồ họa, videoclip nhằm cung cấp cho độc giả những thông tin thiết thực, hữu ích, cập nhập về những ngành nghề, lĩnh vực nào đó Ví dụ, kênh truyền hình Kinh tế Tài Chính VITV gồm hầu hết các thông tin liên quan đến lĩnh vực kinh tế ở trong và ngoài nước; kênh truyền hình chuyên đề về thể thao, bóng đá gồm hầu hết các thông tin về

bộ môn thể thao ở trong nước và quốc tế

Thứ hai là thông tin chuyên đề VH- XH trên truyền hình phải nhanh nhạy, kịp thời: bản chất để làm nên các chương trình truyền hình nói chung, chương

trình truyền hình chuyên đề về VH-XH nói riêng, đó là tính nhanh nhạy của thông tin Giá trị của thông tin nằm ở chỗ thông tin đó có mới hay không Trong

xu thế cạnh trạnh thông tin như hiện nay, ngoài phát thanh, truyền hình, hệ thống báo mạng điện tử cũng có khả năng cập nhập thông tin rất nhanh Nếu không phát huy được lợi thế của mình, đài sẽ mất đi công chúng

Thứ ba là thông tin chuyên đề VH- XH trên truyền hình phải phong phú

đa dạng: Cho một chương trình truyền hình truyền thông về VH-XH nếu chỉ

đề cập đến một vấn đề, hoặc một nhóm vấn đề sẽ dẫn đến sự nhàm chán Chính vì vậy, thông tin trên chương trình truyền hình phải đảm bảo cân đối giữa nội dung thông tin chính trị, kinh tế xã hội địa phương

Thứ tư là thông tin chuyên đề VH- XH trên truyền hình phải gọn gàng, súc tích, dễ hiểu: Đặc thù của truyền hình đó là nỗi một lần, vì vậy nếu không

kịp theo dõi xác người xem rất khó có thể hình dung được nội dung của thông tin Nếu quá dài, không chỉ làm đối tượng khó tiếp nhận, khó nắm bắt được nội dung, mà nó còn chiếm thời lượng của các chương trình khác

Thứ năm là thông tin chuyên đề VH- XH trên truyền hình phải thiết

thực, bổ ích với công chúng: Đây là một yếu tố hết sức quan trọng Nếu như

trước đây thông tin trong chương trình truyền hình về VH-XH cơ bản là đơn chiều, thì ngày nay thông tin của báo chí là đa chiều Nếu thông tin đưa lại không có nội dung hoặc nội dung không hấp dẫn, gần gũi, thiết thực thì sẽ dẫn đến sự nhàm chán Tất cả các đài truyền hình đều phải tuân thủ những nguyên tắc, yêu cầu chung như đã nói ở trên Chương trình truyền hình chuyên đề về VH-XH trên đài truyền hình Công an Nhân dân - ANTV cũng không nằm ngoại lệ này Bên cạnh đó là đưa tin các sự kiện, hiện tượng diễn ra trên các địa bàn tỉnh trong khắp cả nước tác động đến đời sống văn hóa, kinh tế, an ninh xã hội của mọi người dân Nội dung thông tin vừa phù hợp, vừa khách quan, mang tính định hướng VH-XH

1.4.2 Về hình thức thể hiện thông tin

Thứ nhất yêu cầu về thể loại: Trong một chương trình truyền hình

chuyên đề văn hóa xã hội, sử dụng rất nhiều các thể loại khác nhau như: tin, phóng sự, ghi nhanh, phỏng vấn… Mỗi thể loại lại có một thế mạnh riêng,

có hình thức thể hiện riêng Đòi hỏi người làm chương trình truyền hình phải sắp xếp sử dụng các loại thẻ này một cách hợp lý

Thứ hai là yêu cầu về hình ảnh: Khi nói đến truyền hình, yếu tố quan

trọng hàng đầu đó là hình ảnh, vì nó trực tiếp tác động đến thị giác của người xem Hình ảnh là ký hiệu thông tin riêng biệt để phân biệt truyền hình với các loại hình báo chí khác Hình ảnh trong chương trình truyền hình chuyên đề VH-XH cũng phải tuân theo các nguyên tắc của nghệ thuật điện ảnh, để đáp ứng một cách cơ bản nhất nhu cầu nghe nhìn của công chúng Đó là nguyên tắc về khuôn hình, cỡ cảnh, góc quay…

Một nội dung tốt, nếu thiếu hình ảnh tốt thì sẽ mất đi hiệu quả tuyên truyền, hiệu quả thông tin Bố cục hình ảnh, chất lượng hình ảnh tốt sẽ đỡ được rất nhiều cho lời bình, và tạo hiệu quả cao trong cung cấp thông tin Hình ảnh trong các tin bài, phải ăn khớp, xâu chuỗi của sự kiện và có lôgic hợp lý theo đúng trình tự của sự kiện Khuôn hình phải đảm bảo sự trang trọng, sắc nét, không rung và tránh lặp đi lặp lại nhiều lần gây nhàm chán cho công chúng

Thứ ba yêu cầu về âm thanh: Âm thanh trong chương trình truyền

hình bao gồm: âm thanh hiện trường; tiếng động ở trường quay và tiếng động hình hiệu, nhạc cắt

Về âm thanh hiện trường - đây cũng là yêu cầu đối với các thể loại trong một chương trình truyền hình nói chung và truyền hình Công an Nhân dân - ANTV Tiếng động của âm thanh và chân thực, sống động càng tạo được hiệu quả cao đối với người tiếp nhận Trong âm thanh hiện trường có hai loại, thứ nhất là tiếng động tại hiện trường diễn ra sự kiện, thứ hai là âm thanh của người trả lời phỏng vấn, của phóng viên hiện giãn

Đối với loại âm thanh thứ nhất đòi hỏi âm thanh phải chân thực, đúng bối cảnh sự kiện Trong thời sự, không được sử dụng tiếng động giả, trong những trường hợp hết sức cần thiết, việc sử dụng tiếng động giả phải phù hợp với sự kiện và đảm bảo liền mạch

Đối với loại tiếng động thứ hai, vì đây là tiếng động theo chú ý của người phóng viên, nên đòi hỏi những yêu cầu cao hơn, trong đó âm thanh trước hết phải rõ ràng, ngôn ngữ phổ thông Mỗi địa phương có một phương ngữ, âm riêng lên giọng phải phù hợp với địa phương đó Một yêu cầu khác,

đó là tiếng động của người dẫn, người trả lời phỏng vấn phải có tiết tấu nhanh, dứt khoát, và mạch lạc

Về tiếng động ở trường quay: nếu như tiếng động ở hiện trường tạo sự chân thực, sinh động, tăng phần hấp dẫn cho sự kiện và cho thông tin thì tiếng động tại trường quay cũng khá quan trọng Vì nó sẽ góp phần tạo ra những sản phẩm hoàn chỉnh, có chất lượng để truyền tải đến người xem Trong tiếng động của trường khoe cũng có hai loại tiếng động, đó là tiếng động của người dẫn chương trình và tiếng động của nhạc hiệu, nhạc khác trong mỗi bản tin thời sự

Với những yêu cầu đặt ra như thế nào, âm thanh ở đây phải rõ ràng, rành mạch, đúng giọng phổ thông Hiện nay trong chương trình truyền hình chuyên đề về VH-XH trên kênh truyền hình Công an Nhân dân - ANTV vẫn

cơ bản là người dẫn chương trình đọc tất cả các tin bài Vì vậy dễ dẫn đến nhàm chán Trong loại tiếng động này nên có nhiều giọng đọc, nhất là phóng viên, biên tập viên cần thể hiện các tác phẩm của mình Soạn độc cũng góp phần tạo nên ý đồ, hiệu quả của nội dung tin bài

Tiếng động hình hiệu, nhạc cắt: một chương trình có thời lượng dài, các thông tin được kết nối với nhau bằng lời dẫn của người dẫn chương trình Tuy nhiên, quy trình này lặp đi lặp lại cũng gây nhàm chán Vì vậy, ngoài

người dẫn chương trình cần có những đoạn nhạc cắt hoặc hình xem để chuyển thông tin, chuyển nội dung

1.4.3 Về kết cấu chương trình

Kết cấu chương trình đó chính là sự sắp xếp bố trí các tên bài một cách hợp lý, lôgic theo mảng đề tài, theo sự kiện Có thể thấy việc xây dựng kết cấu của một chương trình truyền hình nói chung và chương trình truyền hình chuyên đề của kênh truyền hình Công an Nhân dân - ANTV là hết sức quan trọng, không chỉ đòi hỏi trình độ, kinh nghiệm của nhà báo, mà còn đòi hỏi cả

về tư tưởng, lập trường chính trị Kết cấu chương trình trường đảm bảo các yếu tố sau:

Thứ nhất, sắp xếp một cách khoa học, nhuần nhuyễn, hợp lý, người sắp xếp bản tin phải biết linh động trong trường hợp Nên biết phải sử dụng mảng

sự kiện nào được ưu tiên trước, sự kiện nào đưa sau, phải tuân thủ theo một trình tự nhất định Tùy theo sự kiện, tính chất sự việc để sắp xếp chương trình Việc sắp xếp lại cũng tạo nên sự hấp dẫn, lôi cuốn người xem

Thứ hai, sắp xếp chương trình theo mảng đề tài, sẽ giúp cho công chúng có cái nhìn tổng quát, xâu chuỗi, so sánh và tiện theo dõi những lĩnh vực mà mình quan tâm

Thứ ba, việc sắp xếp bản tin cũng phải đảm bảo cân đối được các thể loại, về nội dung, sự kiện, lĩnh vực Việc sắp xếp này sẽ cho khán giả một cái nhìn toàn diện hơn về những gì đang diễn ra xung quanh mình

Như vậy, có thể thấy việc sắp xếp kết cấu một chương trình là rất cần thiết, so với nội dung chương trình thì việc sắp xếp, bố trí kết cấu cũng không kém phần quan trọng Không có một môtíp nào trung cho việc sắp xếp chương trình truyền thông về chương trình truyền hình chuyên đề VH-XH trên kênh truyền hình Công an Nhân dân - ANTV, mà nó phụ thuộc vào sự kiện, vấn đề, phụ thuộc vào sự linh hoạt của nhà báo, để tạo ra một chương trình hợp lý, có lôgic, lễ tiếp nhận

1.4.4 Người dẫn chương trình

Người dẫn chương trình không nhất thiết phải có ngoại hình đẹp, nhưng nhất thiết phải gây được thiện cảm với khán giả Người ấy không phụ thuộc vào hàng tri thức “cao đạo” nhưng lại có sự hiểu biết và lòng cảm thông Người dẫn chương trình không tự khai thác thông tin, nhưng người ấy

có bổn phận cung cấp thông tin một cách khéo léo và tinh tế Người dẫn chương trình truyền hình cần sự tự tin Người ấy đọc tin một cách đĩnh đạc,

có ngữ điệu truyền cảm

Cách nhìn nhận này đã được đúc kết toàn bộ những yêu cầu thiết thực của một người dẫn chương trình truyền hình Hiện nay nhiều đài trong cả nước đang sử dụng phát thanh viên để dẫn chương trình mà thiếu vắng các biên tập viên, phóng viên dẫn, vì vậy chất lượng dẫn chương trình không cao Yêu cầu đặt ra cho người dẫn chương trình hiện nay đó là: (1) có ngoại hình tốt, dễ nhìn, giọng đọc chuẩn, truyền cảm, biết làm chủ lời dẫn, của các tin tức, biết cách dẫn dắt và xâu chuỗi thông tin; (2) có sự hiểu biết rộng về các vấn đề, nhất là có khả năng biên tập; (3) có khả năng bình tĩnh để xử lý các vấn đề trong chương trình dẫn

Người dẫn chương trình có vai trò hết sức đặc biệt, vì là người dẫn dắt câu chuyện Như vậy người dân mới có thể tiếp nhận được thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả

1.4.5 Về thời lượng và thời điểm phát sóng

Về thời lượng chương trình: thời lượng chương trình truyền hình chuyên đề văn hóa xã hội trên kênh truyền hình Công an Nhân dân - ANTV cũng được quy định thường là 15 phút, hoặc 30 phút và chỉ được phép giao động trong khoảng thời gian rất ít Tuy nhiên không khắt khe như chương trình Thời Sự mà có những trường hợp cần ekip, chương trình có thể được kéo dài hoặc thu ngắn để phù hợp với các sự kiện hay trong chương trình và phù hợp với một khung chương trình