LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn Tổ chức sản xuất và quản lý chương trình phát thanh trực tiếp “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh Khảo sát tr
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGUYỄN ĐỨC ANH
TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TRỰC TIẾP
“RADIO QUẢNG NINH – GIỜ CAO ĐIỂM” CỦA ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH QUẢNG NINH
(Khảo sát từ tháng 1/2018 đến tháng 6/2018)
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
HÀ NỘI - 2018
Trang 2HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGUYỄN ĐỨC ANH
TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TRỰC TIẾP
“RADIO QUẢNG NINH – GIỜ CAO ĐIỂM” CỦA ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH QUẢNG NINH
(Khảo sát từ tháng 1/2018 đến tháng 6/2018)
Ngành : Báo chí học
Mã số : 80 32 01 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Đinh Thị Thu Hằng
HÀ NỘI - 2018
Trang 3Luận văn đã đƣợc chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
Hà Nội, ngày 6 tháng 12 năm 2018
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG
PGS.TS Nguyễn Văn Dững
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn của tôi với đề tài: Tổ chức sản xuất và quản
lý chương trình phát thanh trực tiếp “Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm” của Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh là công trình nghiên cứu
của riêng cá nhân tôi Luận văn được hoàn thành dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn của PGS, TS Đinh Thị Thu Hằng (Học viện Báo chí và Tuyên truyền); các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đó
Hà Nội, ngày 6 tháng 12 năm 2018
Tác giả luận văn
Nguyễn Đức Anh
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn Tổ chức sản xuất và quản lý chương trình
phát thanh trực tiếp “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh (Khảo sát trên dữ liệu 6 tháng đầu năm
2018), tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo là giảng viên Học viện
Báo chí và Tuyên truyền, đặc biệt là những thầy, cô giáo trực tiếp giảng dạy trong quá trình tác giả luận văn theo học tại lớp Cao học Quản lý Báo chí Truyền thông K22.2
Xin chân thành cảm ơn PGS,TS Đinh Thị Thu Hằng đã tận tình hướng
dẫn tôi trong quá trình thực hiện đề tài khoa học này
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh, lãnh đạo các phòng, ban liên quan của Đài, đồng nghiệp trong cơ quan
và các địa phương đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, hỗ trợ và góp ý trong quá
trình thu thập số liệu và thực hiện đề tài
Luận văn này là sản phẩm nghiên cứu khoa học đầu tiên của tác giả Mặc
dù đã cố gắng, song do trình độ và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết
Tác giả mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô giáo, nhà khoa học, chuyên môn để luận văn này có thể hoàn chỉnh hơn và đó cũng là kinh nghiệm để tác giả có thể triển khai những công trình nghiên cứu sau này
Trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 6 tháng 12 năm 2018
Tác giả luận văn
Trang 6MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TRỰC TIẾP 11
1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài 111.2 Quy trình Tổ chức sản xuất và quản lý sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp 201.3 Tổng quan và đặc điểm của chương trình "Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm" 29
Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH “RADIO QUẢNG NINH - GIỜ CAO ĐIỂM” CỦA ĐÀI PT-TH QUẢNG NINH 35
2.1 Thực trạng tổ chức sản xuất Chương trình phát thanh trực tiếp “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” 352.2 Thực trạng công tác quản lý sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp
“Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” 632.3 Thành công, hạn chế, và nguyên nhân 73
Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY HIỆU QUẢ TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH RADIO QUẢNG NINH – GIỜ CAO ĐIỂM 82
3.1 Những vấn dề đặt ra với việc tổ chức sản xuất và quản lý chương trình
“Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài Phát thanh – Truyền hình Quảng Ninh 823.2 Giải pháp về tổ chức sản xuất 843.3 Giải pháp về quản lý chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” 92
KẾT LUẬN 98 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100 PHỤ LỤC 104
Trang 7DANH SÁCH BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Biểu đồ 2.1 Tỷ lệ thời lượng chương trình tiếng buổi sáng từ 6h30 – 7h30 39 Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ thời lượng chương trình buổi chiều 2 tiếng 16h00 đến 18h00 39 Biểu đồ 2.3 Tỉ lệ giữa tương tác trực tiếp và tương tác gián tiếp 61 Biểu đồ 2.4 Trình độ đào tạo nhân lực của ê kíp thực hiện chương trình 67 Biểu đồ 2.5 Khảo sát mức độ hài lòng, đáp ứng nhu cầu của thính giả với
chương trình Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm 76
Sơ đồ 2.1 Quy trình kiểm soát chương trình 72
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Xác định mạng lưới giao thông chính là huyết mạch để phát triển kinh tế
- xã hội, những năm qua, tỉnh Quảng Ninh đã tập trung triển khai và hoàn thành nhiều dự án giao thông trọng điểm, bước đầu đem lại hiệu quả tích cực trong tạo đà phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Những năm qua, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của Quảng Ninh đã có bước phát triển mạnh
mẽ và đồng bộ Với cách làm sáng tạo, chủ động và quyết liệt, Quảng Ninh đang trở thành một trong những đầu tàu phát triển kinh tế - xã hội của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, tạo sức hút lớn đối với các nhà đầu tư trong nước
và quốc tế
Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển đó cũng là những yêu cầu bức thiết
về công tác đảm bảo ATGT Để làm tốt công tác này, việc truyền thông, làm thay đổi nhận thức, hành vi của người tham gia giao thông được coi là một công tác vô cùng quan trọng Trong các loại hình truyền thông, PTTT và đặc biệt, PTTT về giao thông luôn giữ vai trò trọng yếu, hiệu quả, giúp tuyên truyền đường lối chủ trương, pháp luật về ATGT, cung cấp các thông tin giao thông, chỉ dẫn hữu ích cho người tham gia giao thông về hành trình của mình Đồng thời, với thế mạnh tiện lợi, hữu dụng, mọi lúc mọi nơi, phát thanh về giao thông giúp các tài xế có được sự giải trí, nhu cầu thông tin của mình trong khi không phải dành chuyên biệt thời gian cho việc đó Đó là lý do chương trình PTTT“Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh được các cấp lãnh đạo quyết tâm triển khai thực thiện
Qua thời gian gần 7 năm triển khai thực hiện, chương trình PTTT
“Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu, người bạn tin cậy trên mỗi chặng đường của người tham gia giao thông Với chương trình PTTT về giao thông, khâu TCSX và quản lý tốt sẽ quyết định chất lượng một chương trình Tuy nhiên, trong quá trình triển khai,
Trang 10cũng đã bộc lộ những hạn chế nhất định cần khắc phục Những điểm đó thực
sự cần gia cố bởi phương pháp khoa học, căn cơ, bài bản
Ý thức được điều đó, Đài PT-TH Quảng Ninh nói chung, và những người làm phát thanh Quảng Ninh luôn xác định mình phải luôn tự đổi mới, hiện đại hóa, tái cơ cấu để chương trình có thể theo kịp thực tiễn Và luận văn này được kỳ vọng sẽ là một trong những giải pháp về mặt khoa học để giúp cải tiến, phát huy hiệu quả TCSX và quản lý chương trình
Trong luận văn này, tôi sẽ khảo sát về phương pháp TCSX và quản lý sản xuất tổng thể chương trình PTTT về giao thông trên sóng phát thanh của Đài PT-TH Quảng Ninh, cụ thể là ở chương trình PTTT “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” Trên cơ sở phân tích những thành công và hạn chế, nguyên nhân của những thành công và hạn chế, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm phát
huy hiệu quả TCSX và quản lý chương trình Đây là lý do tôi chọn nghiên
cứu đề tài Tổ chức sản xuất và quản lý chương trình phát thanh trực tiếp
“Radio Quảng Ninh - Giờ Cao Điểm” của Đài Phát thanh Truyền hình Quảng Ninh (Khảo sát trên dữ liệu 6 tháng đầu năm 2018)
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong quá trình khảo sát, tìm hiểu tài liệu để nghiên cứu về đề tài từ trước tới nay, đã có một số công trình nghiên cứu khoa học như sách, luận văn, giáo trình, bài giảng ít nhiều có liên quan đến đề tài phát thanh, PTTT
+ Sách, giáo trình
- GS, TS Vũ Văn Hiền và TS Đức Dũng (2007) “Phát thanh trực tiếp”
NXB Lý luận Chính trị Trong cuốn sách này, tác giả cũng có phân tích nhiều
khía cạnh liên quan đến tương tác trong chương trình PTTT Trong đó, các tác giả khẳng định, tương tác là một phần không thể thiếu của phát thanh mở, chương trình phát thanh hiện đại, có sự tham gia của cả thính giả vào chương trình và biên tập viên, người dẫn chương trình ưu tiên giao tiếp tự nhiên trên sóng chứ không lệ thuộc vào văn bản, không đọc trên sóng mà nói trên sóng
Trang 11- TS Đức Dũng (2003) “Lý luận báo phát thanh” Nxb Văn hoá Thông tin,
Hà Nội Trong cuốn sách trên cũng tập trung phân tích vai trò của phát thanh trong đời sống xã hội Trong đó đề cập đến tính gần gũi, thân thiện giữa người làm phát thanh và thính giả Đặc biệt, tác giả lưu ý nhấn mạnh đến khía cạnh tương tác trên sóng giữa BTV, MC, thính giả như một cách để làm tươi mới chương trình và tạo sự thân thiện, lôi kéo thính giả tham gia vào chương trình
- Hoàng Quốc Bảo (Chủ biên) (2010), Lãnh đạo và quản lý hoạt động
báo chí ở Việt Nam hiện nay (Sách tham khảo), Nxb Chính trị Hành chính
Nội dung cuốn sách gồm 3 chương, không chỉ cung cấp cho người đọc tri thức về lãnh đạo, quản lý báo chí mà còn góp phần quan trọng vào việc hình thành năng lực tham mưu, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và năng lực tham gia vào việc tổ chức thực hiện sự quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí của người cán bộ văn hóa - tư tưởng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
- Lê Minh Toàn (2009), Quản lý Nhà nước về thông tin và truyền thông,
Nxb Chính trị Quốc gia Cuốn sách khái quát chung về lịch sử phát triển ngành thông tin và truyền thông, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức
bộ máy của cơ quan quản lý nhà nước về thông tin và truyền thông, tác giả đã phân tích sâu về nội dung công tác quản lý nhà nước về thông tin và truyền thông Cuốn sách này là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quản lý nhà nước về thông tin và truyền thông đến các đối tượng là cán bộ quản lý, viên chức ngành văn hóa, thông tin và truyền thông của các tỉnh, thành phố trên cả nước, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thông tin và truyền thông trong cả nước
- Nhiều tác giả (2002), Báo phát thanh, Nxb Văn hóa - Thông tin
Chương IV - Công chúng phát thanh Đáng chú, trong đây đề cập “Trong lý thuyết truyền thông nói chung và trong lý luận cũng như hoạt động thực tiễn của báo chí hiện đại nói riêng, công chúng - nhóm đối tượng có vai trò đặc biệt quan trọng… Công chúng - nhóm đối tượng là những người tiếp nhận
Trang 12thông điệp và chịu sự tác động, ảnh hưởng của thông điệp, sự lôi kéo, thuyết phục của chủ thể truyền thông đại chúng Họ không chỉ là đối tượng tiếp nhận, đối tượng tác động mà còn là người trực tiếp tham gia các chương trình phát thanh với những vấn đề liên quan đến đời sống xã hội và đến chính bản thân họ… Công chúng là người trực tiếp sáng tạo hoặc tham gia sáng tạo tác phẩm và chương trình phát thanh, phương thức phát thanh” [21; tr 96] Cuốn sách đã khái quát được vai trò của công chúng trong chương trình phát thanh Tuy nhiên, chưa nêu ra các phương thức tương tác với thính giả
- Đài Tiếng nói Việt Nam - SIDA (Thụy Điển) - Bộ Thông tin và Truyền
thông (2005), Cẩm nang hướng dẫn Phát thanh trực tiếp [7; tr 27] Cuốn này
chỉ nêu lên việc dùng ngôn ngữ diễn đạt đối với từng nhóm đối tượng thính giả Đây là một trong những yếu tố rất quan trọng góp phần quyết định chương trình đó còn hay mất thính giả Phải làm cho người nghe nghe và thấy rằng đó chính là chương trình của mình và dành cho mình… BTV có thể chọn cách thức nói với một người hay một nhóm người nghe để có cách xưng hô và nói cho phù hợp… mà không đi vào chi tiết cách thức, phương thức tương tác
với thính giả
Nhìn chung, đối với đề tài riêng, chuyên biệt về TCSX và quản lý chương trình PTTT về giao thông “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” trên sóng phát thanh của Đài PT-TH Quảng Ninh thì chưa có những bài viết hoặc công trình khoa học nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, khoa học và có hệ thống Mặt khác, cho đến nay tác giả chưa thấy có công trình nào đã công bố trùng hợp với đề tài này
+ Luận văn, luận án
Ngoài các sách, bài giảng, những vấn đề liên quan đến PTTT đã được nghiên cứu trong một số luận án, luận văn Cụ thể như:
- Phan Thanh Hằng (2002)“Phát thanh trực tiếp tên sóng Đài tiếng nói
Việt Nam” Luận văn đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về Phát
Trang 13thanh trực tiếp, khảo sát thực tiễn việc tổ chức, quy trình sản xuất các chương trình phát thanh trực tiếp ở Đài tiếng nói Việt Nam, rút ra những ưu điểm, tồ tại, tìm kếm các giải pháp, kiến nghị để thực hiện tốt hơn các chương trình Phát thanh trực tiếp nhằm tăng sức hấp dẫn, lôi cuốn người nghe trong điều kiện cạnh tranh gay gắt của các phương tiện thông tin đại chúng
Trần Hoàng Kiệm (2015)“Đổi mới phương thức sản xuất chương trình
phát thanh trực tiếp của Đài PT-TH Vĩnh Long hiện nay” Đáng chú ý, luận
văn này tập trung phân tích các đặc điểm của PTTT Tác giả tập trung đề cập tới khả năng ứng dụng, kỹ năng thực hành nghề nghiệp và giới thiệu cơ sở lý luận chuyên ngành, chứ chưa đề cập một cách tổng thể, khái quát, đi sâu vào phương pháp lãnh đạo, quản lý và TCSX
- Trương Thị Kiên (2004)“Diễn đàn trực tiếp trên sóng phát thanh”
Luận văn của tác giả, đã bước đầu hình thành hệ thống lý thuyết về các hình thức diễn đàn PTTT Tìm hiểu thực trạng (thành công, hạn chế) của các buổi tọa đàm, trao đổi, giao lưu trong một số chương trình của hệ thời sự - chính trị tổng hợp; từ đó tìm ra những giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của các hình thức diễn đàn PTTT trên Đài Tiếng nói Việt Nam trong thời gian tới
Gần đây, cũng có những học viên đã nghiên cứu trực tiếp, lấy đối tượng khảo sát là chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh Những luận văn này đề cập đến một số nội dung trong việc thực hiện, nâng cao chất lượng một số mục, tính tương tác trong chương trình
PTTT về giao thông Tiểu biểu như các luận văn: “Đổi mới phương thức
tương tác với thính giả trong chương trình Giờ cao điểm tại Đài phát thanh truyền hình Quảng Ninh” của tác giả Lê Vũ Tùng - Đài PT-TH Quảng Ninh; luận
văn“Voxpop (chùm ý kiến) trong chương trình phát thanh của Đài Phát thanh
Truyền hình Quảng Ninh” - khảo sát chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” và chương trình “60 phút bạn và tôi” của tác giả Lê Lan
Trang 14Các luận văn trên cơ bản hệ thống hóa những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn, trong đó có đề cập đến tính tương tác phát thanh hiện đại nói chung,
có nhiệm vụ làm sáng tỏ thực trạng với những thành công, những hạn chế, nhược điểm của tính tương tác hay vấn đề cụ thể như nâng cao chất lượng Voxpop, và qua đó đề xuất một số giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng chương trình phát thanh về giao thông qua tương tác, và nền tảng trực tiếp Tuy nhiên, các luận văn này tập trung đi vào chi tiết, các mục trong một chương trình, hay tính chất tương tác, chứ cơ bản chưa đề cập cụ thể đến những giải pháp phát huy hiệu quả TCSX và quản lý chương trình Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm như luận văn này sẽ làm rõ
Tuy nhiên, các tài liệu nói trên đã gợi mở trong quá trình bước đầu triển khai đề tài nghiên cứu về chương trình PTTT về giao thông
Luận văn này sẽ hệ thống những vấn đề lý luận, thực tiễn về quy trình TCSX và quản lý chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh, từ đó phân tích, đánh giá những ưu điểm và hạn chế của việc triển khai xây dựng, TCSX, và quản lý chương trình trong thời gian qua, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả TCSX và quản lý
“chương trình Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm” nói riêng, và chương trình trên sóng phát thanh Quảng Ninh nói chung
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích của luận văn là thông qua làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về TCSX và quản lý chương trình PTTT, khảo sát thực trạng TCSX và quản lý chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh, luận văn đề xuất giải pháp phát huy hiệu quả TCSX và quản lý chương trình này
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Thứ nhất, hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về TCSX, và quản lý; làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về TCSX và quản lý chương trình PTTT
Trang 15Thứ hai, khảo sát, đánh giá thực trạng TCSX và quản lý chương trình
“Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh, từ đó, nhận diện những ưu điểm, hạn chế, đồng thời cũng chỉ ra nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế đó
Thứ ba, luận văn đề xuất giải pháp để phát huy hiệu quả TCSX và quản
lý chương trình PTTT “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quy trình TCSX và quản lý chương trình PTTT “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung khảo sát, đánh giá về phương pháp TCSX và quản lý chương trình PTTT “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh trong thời gian 6 tháng đầu năm 2018
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Cơ sở phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài này là quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về vai trò, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc hoạt động của báo chí nói chung, báo phát thanh nói riêng
Đặc biệt, luận văn tập trung vào những cơ sở lý luận về phương pháp TCSX, quản lý sản phẩm báo chí truyền thông trong đó có chương trình phát thanh
5.2 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nghiên cứu các tài liệu trong và ngoài nước liên quan liên quan đến báo phát thanh, PTTT, TCSX, lãnh đạo, quản
Trang 16lý, nhằm tìm hiểu lịch sử nghiên cứu vấn đề, đồng thời xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
- Phương pháp quan sát thực tế có tham dự: nhằm nắm bắt được quy trình, cách thức TCSX và quản lý của các lãnh đạo, quản lý, PV, BTV, PTV đối vớì chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh, từ đó rút ra các nhận xét về thực trạng TCSX và quản lý chương trình này
- Phương pháp phân tích nội dung: được dùng để phân tích chương trình PTTT về giao thông mà Đài PT-TH Quảng Ninh đang triển khai thực hiện là chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm”, nhận diện những ưu điểm, hạn chế trong công tác TCSX, quản lý chương trình PTTT, làm cơ sở để đề xuất những giải pháp mới trong việc phát huy hiệu quả TCSX, quản lý
- Phương pháp phỏng vấn sâu: tiến hành phỏng vấn sâu các cán bộ quản
lý báo chí (02 người), PV, BTV (02 người), KTV (01 người), công chúng (02 người) Qua đó, có cái nhìn cụ thể và sâu hơn về thực trạng cũng như gợi mở các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả TCSX và quản lý chương trình PTTT
“Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm”
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi an két: Với tổng số mẫu ban đầu là
500 phiếu điều tra Tác giả sử dụng câu hỏi lọc, để phân lọại trong tổng số
500 người được khảo sát xem họ đã từng nghe chương trình hay chưa Trong
đó, kết quả là 307 người có nghe chương tình Radio Quảng Ninh – Giờ cao
điểm chiếm tỷ lệ 58,6% Số phiếu phát ra là 307 phiếu, số phiếu thu về là 293
phiếu Từ đó, thu về xử lý 293 bảng hỏi để thăm dò ý kiến của công chúng về chất lượng chương trình PTTT “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” để khảo sát chất lượng chương trình, cũng như mong muốn của thính giả đến chương trình Mỗi bảng hỏi gồm 11 câu hỏi, phát cho các đối tượng công chúng là thính giả ở các địa phương (Hạ Long, Tiên Yên, Móng Cái và Đông Triều) đại diện cho các nhóm lứa tuổi, nghề nghiệp, khu vực địa lý khác nhau Bảng anket sẽ
Trang 17được gửi tới công chúng bằng các hình thức trực tiếp và chuyển phát nhanh Từ kết quả điều tra xã hội học, tác giả thu nhận các ý kiến, nhận xét, đánh giá của công chúng, qua đó thu nhận những thông tin để phục vụ cho việc nghiên cứu Ngoài ra, luận văn còn sử dụng phương pháp thống kê, so sánh số lượng, tần suất sử dụng một số chuyên đề chuyên mục trong chương trình PTTT về giao thông nhằm có được những luận cứ sinh động để thực hiện các mục tiêu trên
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Với việc nghiên cứu tài liệu kết hợp với thực tiễn, những kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần bổ sung một phần lý luận về công tác TCSX, quản
lý còn mới mẻ đối với loại hình PTTT về giao thông
Kết quả nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa khoa học đối với việc xác định mục tiêu tuyên truyền, phương pháp tác nghiệp, TCSX và quản lý các chương trình PTTT ở Đài PT-TH địa phương
Trang 18Những nội dung được đề cập trong luận văn hi vọng cũng sẽ được trở thành tài liệu tham khảo, phục vụ cho công tác giảng dạy, nghiên cứu của giảng viên, sinh viên các trường đào tạo báo chí
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận văn gồm có 3 chương, 9 tiết Cụ thể như sau:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức sản xuất và quản lý chương trình phát thanh trực tiếp
Chương 2: Thực trạng tổ chức sản xuất và quản lý chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” của Đài PT-TH Quảng Ninh
Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp phát huy hiệu quả tổ chức sản xuất và quản lý chương trình Radio Quảng Ninh – Giờ cao điểm
Trang 19Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH TRỰC TIẾP 1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.1.1 Tổ chức sản xuất
Đại từ điển Tiếng Việt định nghĩa tổ chức là “sắp xếp bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung” [36, tr.1662] Và “sản xuất là việc tạo ra của cải vật chất” [36, tr.1427]
Đề cập đến khái niệm sản xuất, giáo trình giảng dạy môn Giáo trình giảng dạy môn tổ chức lao động khoa học - Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho rằng: “Quá trình sản xuất là quá trình con người dùng sức lao động của mình thông qua công cụ lao động tác động vào đối tượng lao động nhằm mục đích tạo ra những sản phẩm có ích cho nhu cầu xã hội” [30, tr.13] Như vậy TCSX là những hoạt động của con người dùng tư liệu sản xuất tác động vào đối tượng lao động cần thiết để tạo ra vật phẩm, đáp ứng nhu cầu thiết thực cho xã hội
Trong lĩnh vực truyền thông có thể hiểu việc TCSX là tạo ra, làm nên các sản phẩm truyền thông Ví dụ như: TCSX ra tờ báo in, chương trình phát thanh, chương trình truyền hình , chương trình Thời sự, chương trình Chuyên đề
Qua trao đổi ý kiến với các nhà TCSX chương trình và đúc rút từ hoạt động thực tiễn của bản thân tác giả đưa ra khái niệm: TCSX là hoạt động sử dụng tối đa và hiệu quả các nguồn nhân lực, trang thiết bị chuyên ngành một cách có kế hoạch và hợp lý, phát huy mọi khả năng sáng tạo của con người để quá trình sản xuất đạt hiệu quả cao
1.1.2 Chương trình Phát thanh trực tiếp
- Phát thanh
Phát thanh là một loại hình truyền thông đại chúng trong đó nội dung thông tin được truyền tải qua âm thanh Như vậy, phát thanh tác động đến thính giả
Trang 20bằng các yếu tố của âm thanh là: lời nói, tiếng động, âm nhạc Trong cuốn Tác phẩm báo chí của tác giả Trần Thế Phiệt, "Báo phát thanh là loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi âm thanh, trực tiếp tác động vào thính giác của đối tượng tiếp nhận" [28, tr.75]
Đối tượng tiếp nhận thông tin của phát thanh là người nghe, việc tiếp nhận thông tin bằng thính giác khiến cho người nghe có sự liên tưởng phong phú Do vậy, phát thanh với các lợi thế về âm thanh có thể phối hợp giữa lời nói và âm nhạc, tiếng động một cách hợp lý để tác động, tạo nên sự hứng khởi đối với người nghe
Theo Đinh Thị Thu Hằng trong cuốn Báo phát thanh-Lý thuyết và kỹ năng cơ bản, có nhiều cách định nghĩa về báo phát thanh xuất phát từ những góc độ nhìn nhận khác nhau như:
- Báo phát thanh là tờ báo bằng âm thanh (nhìn nhận từ góc độ chuyển tải)
- Phát thanh là tiếp nhận thông tin bằng tai (nhìn từ góc độ tiếp nhận)
- Phát thanh là sử dụng âm thanh để chuyển tải thông tin (nhìn từ góc độ sáng tạo)
Cuốn Cơ sở lý luận báo chí của PGS.TS Nguyễn Văn Dững đưa ra khái niệm: Phát thanh là kênh truyền thông đại chúng sử dụng kỹ thuật sóng điện
từ và hệ thống truyền dẫn truyền đi âm thanh tác động trực tiếp vào thính giác người tiếp nhận Chất liệu chính của phát thanh là nghệ thuật sử dụng lời nói, tiếng động và âm nhạc trong việc tái hiện cuộc sống hiện thực [5, tr.188]
Trên cơ sở xem xét những cách hiểu khác nhau, tác giả Đinh Thị Thu Hằng đưa ra định nghĩa "Báo phát thanh là một loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi ngôn ngữ âm thanh, trực tiếp tác động vào thính giác của đối tượng tiếp nhận" [9, tr.32]
Như vậy, phát thanh là một loại hình truyền thông đại chúng trong đó nội dung thông tin được truyền tải qua âm thanh Đây là loại hình báo chí sử dụng
kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi ngôn ngữ âm thanh,
Trang 21trực tiếp tác động vào thính giác của đối tượng tiếp nhận Đối tượng tiếp nhận thông tin của phát thanh là người nghe, việc tiếp nhận thông tin bằng thính giác Với các lợi thế về âm thanh có thể phối hợp giữa lời nói và âm nhạc, tiếng động một cách hợp lý, phát thanh có thể tác động, tạo nên sự hứng khởi đối với người nghe
- Chương trình phát thanh
Có rất nhiều cuốn sách định nghĩa về chương trình phát thanh:
Thứ nhất, theo cuốn “Báo phát thanh” của Phân viện Báo chí – Tuyên truyền và Đài Tiếng nói Việt Nam biên soạn định nghĩa: “Chương trình phát thanh là sự liên kết, sắp xếp hợp lý tin, bài, bảng tư liệu âm nhạc trong một thời lượng nhất định được mở đầu bằng nhạc hiệu, kết thúc với lời chào tạm biệt nhằm đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo phát thanh, đồng thời mang lại hiệu quả cao nhất đối với người nghe.” [ 26, tr 216]
Cuốn Truyền thông đại chúng, Tạ Ngọc Tấn (chủ biên) thì chương trình phát thanh là sự tổ chức các tin tức, bài vở, tài liệu cùng các chất liệu khác trong phát thanh theo thời lượng nhất định, mục đích nhất quán và nhằm vào đối tượng công chúng cụ thể “Thông thường một chương trình phát thanh mở đầu bằng nhạc hiệu và kết thúc bằng lời chào tạm biệt Ngay sau nhạc hiệu là lời xướng của phát thanh viên, chỉ ra tên hoặc đặc trưng của chương trình” [31, tr.117-118]
Chương trình phát thanh được tác giả Đinh Thị Thu Hằng định nghĩa trong cuốn “Báo phát thanh – Lý thuyết và kỹ năng cơ bản” đó là một chỉnh thể trong đó các thành phần tin bài, âm nhạc, lời dẫn…được bố trí, sắp xếp một cách hợp lý trong một khoảng thời gian xác định nhằm đáp ứng nhiệm vụ của cơ quan truyền thông và mang lại hiệu quả cao nhất đối với người nghe Điều kiện để tổ chức sản xuất các chương trình phát thanh là việc sáng tạo các tác phẩm tin, bài Tuy nhiên, không có một tác phẩm tin, bài nào đến với người nghe một cách đơn lẻ mà phải được tổ chức, sắp xếp theo một trật tự,
Trang 22trong một ý đồ rõ ràng nhằm đạt hiệu quả thông tin Chương trình phát thanh
là kết quả lao động của một tập thể Tham gia trực tiếp và gián tiếp vào quá trình sản xuất chương trình phát thanh là đội ngũ các nhà quản lý, các biên tập viên, các phóng viên, các kỹ thuật viên Với các công việc khác nhau, họ góp phần tạo nên các chương trình phát thanh theo một kế hoạch, mục tiêu thông tin, tuyên truyền ngắn hạn và dài hạn Các chương trình phát thanh vừa thể hiện năng lực, vai trò, nhiệm vụ của các đài phát thanh, cụ thể hóa các chiến lược thông tin vừa đáp ứng nhu cầu nhận biết, thụ hưởng thông tin của công chúng thính giả [9, tr 153 - 154]
Tác giả cho rằng đây là khái niệm đầy đủ và mang tính khái quát nhất, dễ tiếp cận để nghiên cứu Theo đó điều kiện để tổ chức sản xuất các chương trình phát thanh là việc sáng tạo các tác phẩm tin, bài và các tin, bài đương nhiên phải được tổ chức, sắp xếp theo một trật tự, một ý đồ rõ ràng để đạt mục tiêu người chương trình hướng đến cũng như hiệu quả cần phải có
Từ sự phân tích trên, tác giả đưa ra khái niệm: chương trình phát thanh cũng là sự liên kết, sắp xếp hợp lý, khoa học các tin, phóng sự, phỏng vấn, âm nhạc với thời lượng nhất định, thông thường được mở đầu bằng nhạc hiệu
và kết thúc với lời chào tạm biệt (có thể kèm theo giới thiệu nội dung chương trình tiếp theo) nhằm chuyển tải thông tin tới các thính giả
- Chương trình phát thanh trực tiếp
Chương trình phát thanh trực tiếp là hình thức của phát thanh hiện đại,
nó được thực hiện với sự hỗ trợ của các phương tiện khoa học kỹ thuật mới Đây là một hình thức dễ xảy ra sai sót khi thực hiện không đầy đủ hoặc không
có sự chuẩn bị kỹ lưỡng Tuy nhiên, một chương trình phát thanh trực tiếp sẽ tạo được tính chất gần gũi, sinh động do độ chính xác cao của thông tin nên sẽ gây được sự hấp dẫn và được đông đảo khán giả ủng hộ
Tài liệu Cẩm nang hướng dẫn phát thanh trực tiếp của Đài TNVN (tái bản tháng 8/2005) [7, tr 21] thì nêu định nghĩa về phát thanh trực tiếp như sau:
Trang 23Phát thanh trực tiếp là phương thức thông tin linh hoạt, đáp ứng được các yêu cầu của phát thanh hiện đại Cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ, phát thanh trực tiếp được trang bị thêm những thiết bị mới, phát huy được các thế mạnh của báo nói, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của phát thanh hiện đại.
Chương trình phát thanh trực tiếp là một chương trình phát thanh mà toàn bộ quá trình thực hiện sản xuất và quá trình phát sóng và sự kiện được thông tin diễn ra gần như đồng thời Đây cũng là khẳng định được nêu trong cuốn Phát thanh trực tiếp NXB Lý luận Chính trị (2007), GS.TS Vũ Văn Hiền – TS Đức Dũng chủ biên: “ việc chương trình hình thành đến đâu, được phát sóng ngay đến đấy chính là đặc điểm quan trọng nhất của phương thức sản xuất các chương trình PTTT.” [10, tr23]
Như vậy, tác giả cho rằng đặc điểm cơ bản của phương thức sản xuất các chương trình phát thanh trực tiếp là: quá trình hình thành chương trình phát thanh diễn ra đồng thời với thời gian mà chương trình đó được phát sóng Một chương trình phát thanh trực tiếp chỉ được coi là hoàn thành khi quá trình sản xuất chương trình đó kết thúc Như vậy, việc chương trình hình thành đến đâu, được phát sóng ngay đến đấy chính là đặc điểm quan trọng nhất của phương thức sản xuất các chương trình phát thanh trực tiếp
- Chương trình phát thanh trực tiếp về giao thông
Từ các khái niệm về chương trình phát thanh đã nêu ở phần trên, có thể hiểu chương trình PTTT về giao thông là một chương trình phát thanh chuyên về nội dung giao thông, toàn bộ quá trình thực hiện sản xuất và quá trình phát sóng và sự kiện về giao thông được thông tin diễn ra gần như đồng thời Chương trình PTTT về giao thông chỉ được coi là hoàn thành khi quá trình sản xuất chương trình đó kết thúc và thông tin trực tiếp đến với công chúng Như vậy, có thể thấy, ngoài việc đảm bảo những yếu tố của một chương trình phát thanh chuẩn thì chương trình PTTT về giao thông còn phải đảm bảo các yêu cầu:
Trang 24- Hướng tới một nhóm đối tượng công chúng nhất định: Việc hình thành chương trình phải dựa trên nhu cầu của đối tượng, nhằm phục vụ một nhóm đối tượng xác định Vì thế, với các chương trình PTTT về giao thông, nhóm đối tượng xác định phải là những thính giả, công chúng đích là người tham gia giao thông, điều khiển phương tiện trên đường, do đó, việc xác định trình
độ, nhận thức, tâm lý tiếp nhận của công chúng đích cần được xác định rõ, từ
đó có phương án kịch bản, nội dung chương trình cho phù hợp
- Phạm vi xác định: Do tính đối tượng quy định nên phạm vi nội dung của chương trình cũng được giới hạn, khu trú Phạm vi nội dung được quy định ngay trong chức năng, nhiệm vụ của mỗi chương trình phát thanh, theo
đó, chương trình PTTT về giao thông sẽ được tổ chức thông tin, định hướng
có chiều sâu, có hiệu quả cho nhóm công chúng đích của mình
- Kết cấu tương đối ổn định: Kết cấu của chương trình PTTT về giao thông phải được xây dựng theo những khuôn mẫu chuẩn, trong đó quy định phần tin, phần phóng sự, mục, phản ánh hiện trường, chuyên mục sao cho phù hợp với tâm lý tiếp nhận của người tham gia giao thông, tạo ra sự sáng tỏ, mạch lạc về nội dung, và có tính chất hướng dẫn, tư vấn, chỉ dẫn Bên cạnh
đó, các chương trình PTTT về giao thông cũng đều phải đảm bảo thời lượng thích hợp, lịch phát sóng chuẩn, giờ phát sóng hợp lý với đặc điểm tiếp nhận của công chúng đích (giờ cao điểm, giờ tham gia giao thông) hằng ngày của người tham gia giao thông, điều khiển phương tiện để họ có thể dễ dàng tiếp cận, lắng nghe và tiếp nhận thông tin một cách hiệu quả nhất
1.1.3 Tổ chức sản xuất chương trình phát thanh
TCSX là khâu quan trọng trong quá trình hình thành tác phẩm báo chí Trong việc TCSX các chương trình phát thanh, tính tập thể được thể hiện khá
rõ ở khâu TCSX Sản phẩm phát thanh là kết quả của quá trình lao động của nhiều thành phần tham gia như: Đạo diễn, PV, KTV Với những chương trình PTTT, đội ngũ những người tham gia sản xuất chương trình còn đông
Trang 25đảo hơn và ở nhiều vị trí khác nhau như: Đạo diễn, trợ lý đạo diễn, PV, BTV, PTV, KTV …
Để tạo ra sản phẩm báo chí PTTT trước tiên người chịu trách nhiệm SXCT phải đề ra mô hình sản xuất, cách thức sản xuất, dựa trên nền tảng tri thức chuyên ngành phát thanh và những công cụ sản xuất Sau đó, tập hợp một lực lượng lao động có những tiêu chuẩn năng lực nhất định thường xuyên tham gia sáng tạo; sản phẩm tạo ra là sản phẩm tập thể, được phổ biến rộng rãi bằng phương tiện phát thanh [42, tr.10]
Vậy theo tác giả luận văn, TCSX chương trình PTTT được hiểu là: Quá trình lực lượng lao động có nghiệp vụ làm phát thanh liên kết nhau bởi những quy chế tổ chức lao động chặt chẽ để xây dựng kế hoạch, kịch bản chương trình, điều hành đội ngũ sản xuất chương trình; nhằm tạo ra một loại sản phẩm báo chí được công luận đặc biệt quan tâm là chương trình PTTT, có khả năng đáp ứng các yêu cầu thông tin đồng thời với sự kiện đang diễn ra, trọn vẹn, chính xác
1.1.4 Quản lý sản xuất chương trình phát thanh
Theo cuốn “Một số kỹ năng cơ bản trong lãnh đạo quản lý của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở” [20; tr8] thì hoạt động quản lý mang tính kỹ thuật, quy trình được quy định rõ trong khuôn khổ các thể chế xác định Người quản
lý sử dụng quyền lực để điều hành người khác Thông thường cán bộ quản lý
sử dụng ba loại quyền lực: Quyền lực tổ chức hành chính bắt buộc mọi người phải tuân thủ những nguyên tắc, quy định đã được cấp có thẩm quyền phê chuẩn trở thành quy chế, kỷ luật, quy trình, chế độ, chính sách; quyền lực vật chất kích thích động cơ vật chất đối với người dưới quyền theo các chế độ thưởng phạt, vật chất khác nhau; quyền lực tinh thần thông qua các hình thức tôn vinh, khen thưởng hoặc các hình thức phê phán, bài trừ, cô lập khác nhau Trong hoạt động quản lý, quan hệ quản lý thường được xác định theo cách cấp trên quản lý cấp dưới Vì thế, hoạt động quản lý thường được phân
Trang 26chia theo cấp bậc trong bộ máy quản lý của mỗi một tổ chức Phổ biến nhất là phân chia theo ba cấp: Cấp cao; cấp trung gian; và cấp cơ sở Trong đó, cấp cao có quyền lực hành chính cao nhất, có phạm vi quản lý bao trùm cả tổ chức, chịu trách nhiệm về tổ chức trong mối quan hệ với tổ chức khác
Cấp trung gian chủ yếu làm chức năng tham mưu hoặc quản lý theo lĩnh vực ủy quyền của cấp cao Cấp cơ sở quản lý toàn diện cấp của mình nhưng thường có quy mô hạn chế trong cấu thành một tổ chức và là cấp quản lý thấp nhất, dưới đó không còn cấp quản lý nào nữa
Hoạt động quản lý thường do cán bộ quản lý thực hiện theo từng lĩnh vực chuyên môn cụ thể Mỗi lĩnh vực quản lý đòi hỏi các yêu cầu đặc thù về phương pháp, cách thức, quy trình, nguyên tắc, phương tiện, nguồn lực quản lý riêng
Từ những cách tiếp cận trên, có thể thấy quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định, thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận là chủ thể quản lý và khách thể quản lý Đó chính là mối quan hệ ra lệnh - phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc Trong nội dung quản lý, có thể xem xét phương pháp, quy trình, nguyên tắc quản lý tùy theo nhu cầu cần nhận thức
trình phát thanh là quá trình vận hành các nội dung, hình thức quản lý để việc
TCSX được thực hiện đúng tiêu chuẩn, nội dung một chương trình phát thanh Việc quản lý một chương trình phát thanh được hiểu là sự quản lý từ khâu đầu đến cuối việc điều hành sản xuất bằng cách kết hợp hài hoà nhân lực và phương tiện của 2 khối nội dung và kỹ thuật sản xuất chương trình, khâu nối hợp lý thành quả lao động của từng người nhằm đưa lên sóng một chương
Trang 27trình phát thanh có giá trị thông tin và hiệu quả xã hội cao Quản lý TCSX chương trình phát thanh còn là sự quản lý xuyên suốt mọi mắt xích trong dây chuyền sản xuất tin, bài nhằm đẩy dây chuyền này vận hành thông suốt, liên tục và hiệu quả
- Về chủ thể quản lý sản xuất chương trình phát thanh:
Về cơ bản, tổ chức bộ máy quản lý gồm các bộ phận chủ yếu sau:
Ban biên tập: Ban biên tập là ban lãnh đạo của cơ quan báo chí, bao gồm Tổng biên tập và các phó tổng biên tập
Ban thư ký: Là nơi kết nối các bộ phận khác của cơ quan báo chí, là nơi
mà Ban biên tập có thể làm rõ các ý tưởng sáng tạo cho mỗi chương trình, mỗi ấn phẩm báo chí
Các ban, phòng chuyên môn: Ban hay phòng có chức năng, nhiệm vụ như nhau nhưng có sự khác nhau về mức độ nhằm phụ trách trực tiếp các chuyên mục, chương trình
- Về khách thể quản lý sản xuất chương trình phát thanh:
Nhân lực, con người: Gồm các PV, BTV, MC, KTV, CTV…trong ê kíp sản xuất chương trình
Thiết bị máy móc: Gồm các thiết bị kỹ thuật, truyền dẫn, thu âm, kết nối…
Nội dung quá trình quản lý: Như quản lý về quy chuẩn đảm bảo một chương trình phát thanh trực tiếp, quản lý về kỹ năng tác nghiệp, nội dung, rủ ro…
Phương thức quản lý chương trình: Quản lý qua qui chế, các văn bản qui phạm pháp luật của nhà nước, bằng quyết định, quy chế nội bộ của cơ quan, kế hoạch công tác, quy trình kiểm soát chương trình
TCSX và quản lý là hai mặt khác nhau về bản chất và nội dung, tuy nhine, trong TCSX và quản lý chương trình phát thanh thì hai mặt này luôn phải song hành, tương hỗ lẫn nhau
Trang 281.2 Quy trình Tổ chức sản xuất và quản lý sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp
1.2.1 Quy trình tổ chức sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp
Đối với quy trình TCSX chương trình PTTT, có 2 khâu chính là khâu
chuẩn bị và khâu tổ chức thực hiện, phát sóng đồng thời
1.2.1.1 Khâu chuẩn bị tổ chức sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp
a) Chuẩn bị nội dung thông tin
đề xuất, nhưng người cuối cùng quyết định là trưởng, phó ban hoặc chủ
nhiệm chương trình [9, tr168] TS Đinh Thị Thu Hằng (2013), Báo Phát
thanh – Lý thuyết và kỹ năng cơ bản, Nxb Chính trị - Hành chính Hà Nội
Việc xây dựng ý tưởng có thể đến từ chỉ đạo của lãnh đạo Đài, lãnh đạo Phòng, do phóng viên, biên tập viên Đài thực hiện song cũng có khí ý tưởng đến từ công chúng, của nhà tài trợ chương trình Trên cơ sở hình thành ý tưởng, xác định format chương trình, Ban biên tập sẽ lên kế hoạch xem nội nội chương trình gồm những tiểu mục gì, mục dự phòng, lĩnh vực cần tập
trung thể hiện của chương trình v.v
-Xây dựng kế hoạch tin bài, tư liệu
Kịch bản chương trình được đạo diễn cùng bộ phận BTV xây dựng, PV thực hiện phần nội dung (tin, bài, phỏng vấn ) cho chương trình Có những tin, bài, phỏng vấn được thu thập và ghi âm và sản xuất trước khi buổi trực tiếp diễn ra MC sẽ dựa vào kịch bản và viết lời dẫn xâu chuỗi các tin, bài với nhau một cách hợp lý Những người làm chương trình sẽ lập một kế hoạch,
Trang 29trước hết là việc xác định các hình thức thể loại sẽ được sử dụng sao cho hợp
lý và mang lại hiệu quả các nhất
- Xây dựng kết cấu của chương trình và hoàn thiện kịch bản
Ở khâu này, đạo diễn sẽ tiến hành phân công, thực hiện việc xây dựng kết cấu, lập đồng hồ chương trình Trong đó, có việc bố trí cụ thể cơ cấu chương trình phát sóng trực tiếp Ở đây sẽ được phân chia tỉ mỉ, bố cục ước lượng theo tuyến thời lượng, tính toán theo độ chuẩn từng giây Từ đó, để thâu tóm và dễ cho công tác quản lý, cơ cấu phù hợp nội dung của từng mục của chương trình
Có thể thấy, việc làm tốt công tác chuẩn bị kịch bản, khi triển khai thực hiện dù sự kiện diễn ra có đúng như dự tính hay có những phát sinh thì việc
xử lý trên sóng mới hạn chế được sai sót hoặc lâm vào thế bị động Trong khi
tổ chức thực hiện chương trình, đạo diễn có thể cắt bỏ những phần kịch bản không cần thiết và thêm vào những phần mới phát sinh
b) Phân công nhân lực
Khi có kịch bản, lãnh đạo sẽ tiến hành phân công ê-kíp thực hiện, bao gồm: Đạo diễn, MC, PV, BTV, CTV, KTV, trợ lý, điện thoại viên,…tham gia chương trình Đồng thời phân công bộ phận kỹ thuật chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện máy móc đi hiện trường/studio hoặc các đường line điện thoai Trợ lý biên tập có nhiệm vụ liên hệ các nhân vật khách mời, phụ trách đấu nối các cuộc gọi nóng, chuẩn bị các file ghi âm sẵn
c) Chuẩn bị thiết bị kỹ thuật
Một chương trình PTTT thành công nhờ vào hai yếu tố là nội dung và kỹ thuật Yếu tố kỹ thuật sẽ quyết định chương trình đó có thực hiện được hay không, thực hiện với quy mô, phạm vi như thế nào.Các thiết bị hiện đại đã tạo
cơ sở hiện thực cho việc giải phóng năng lực sáng tạo của con người và làm nên sức hấp dẫn cho các chương trình PTTT
Trang 30Để sản xuất chương trình PTTT, các yếu tố kỹ thuật được khai thác sử dụng một cách toàn diện không chỉ trong quá trình sản xuất các chương trình (thiết bị
kỹ thuật số, phần mềm…) mà còn cả trong quá trình truyền dẫn thông tin (vệ tinh, mạng interrnet…) cùng với đó là các thiết bị thu phát đầu cuối (radio, điện thoại di động, máy tính ) Cần chuẩn bị tất cả những phương tiện, thiết bị cần thiết phục vụ cho việc TCSX chương trình Kíp làm chương trình phải nắm được qui trình làm chương trình phát thanh và bố trí phòng thu hợp lý
d) Chuẩn bị khách mời và phương án dự phòng
Đây thường là công việc do đạo diễn, BTV phối hợp với MC thực hiện Các chương trình PTTT thường có từ 2 đến 3 khách mời Khách mời rất quan trọng do đó phải được quan tâm chú ý
Trên thực tế, khách mời (nếu có) là một trong những yếu tố cần được đặc biệt chú trọng khi thực hiện chương trình trực tiếp Một nguyên tắc cần được chú trọng khi quyết định mời khách là: Mời ai? Tại sao là người này mà không phải
là người khác? Mời mấy khách là đủ? Những điều này quan trọng vì khi đã xác định được khách mời thì đây sẽ là yếu tố cấu thành nên kịch bản
1.2.1.2 Tổ chức thực hiện và phát sóng trực tiếp
a) Tổ chức nội dung thông tin lên sóng trực tiếp
Đối với các chương trình PTTT tùy thuộc vào tầm quan trọng và mức độ quan tâm của công chúng đối với sự kiện để thực hiện Với đặc thù riêng biệt của PTTT là phải thông tin nhanh về sự kiện đó đến công chúng, hoặc tạo điều kiện để công chúng có thể tham gia trao đổi trực tiếp về những vấn đề liên quan đến một sự kiện có tầm quan trọng đặc biệt nên cần chọn sự kiện tiêu biểu để PTTT Đây là điều kiện đầu tiên và cũng là điều kiện quan trọng nhất khi quyết định PTTT một sự kiện nào đó
Ví dụ các sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và được cộng đồng xã hội đặc biệt quan tâm là những sự kiện chính trị lớn của đất nước như đại hội Đảng, các kỳ họp Quốc hội Hay như về những chương trình về nội dung giao thông
Trang 31Thì những nội dung trong đó có thể chứa đựng những bản tin toàn cảnh về vấn đề giao thông, những thông báo kịp thời về tình trạng giao thông và thời tiết trên các tuyến đường, những cảnh báo khả năng tai nạn, những chỉ dẫn về giải pháp lưu thông tối ưu cho các phương tiện… được truyền tải trực tiếp từ hiện trường đến người nghe qua sóng phát thanh
b) Tổ chức hình thức sản xuất chương trình
Tổ chức tương tác
- Xét theo đối tượng tham gia tương tác
+ Tương tác giữa MC với thính giả: Hình thức tương tác ở đây đa dạng
từ việc thính giả gọi điện, gửi email thông tin, phản hồi của mình cho MC của chương trình biên tập và đưa lên sóng hoặc thính giả cung cấp thông tin hiện trường với vai trò khách mời ngay trên sóng Khi thính giả cung cấp thông tin
về chương trình, bộ phận tiếp nhận sẽ ghi lại thông tin và tương tác với thính giả thông qua việc hỏi - đáp nhằm khai thác thêm thông tin và tạo mối liên kết giữa thính giả với chương trình
+ Tương tác giữa người dẫn với các PV, CTV hiện trường: Trong các chương trình PTTT hiện nay, bên cạnh ê kip sản xuất chương trình thực hiện tại studio, đóng góp từ đội ngũ thính giả nghe Đài thì không thể thiếu lực lượng PV, CTV hùng hậu luôn cung cấp thông tin mới nhất về chương trình + Người dẫn chương trình với khách mời, các lực lượng chức năng: Điểm mới trong chương trình PTTT đó là có sự tham gia của đại diện có thẩm quyền Ngoài việc cung cấp các kiến thức, lĩnh vực chuyên sâu, việc tương tác với các khách mời, lực lượng chức năng làm cho chương trình có chiều sâu Tạo sự tin cậy với các thính giả
- Xét theo cách thức tương tác
Cách thức tương tác trực tiếp ở đây được thể hiện dưới các phương
thức như: gọi điện thoại trực tiếp, kết nối trực tiếp tại hiện trường Tương tác trực tiếp có ưu điểm là nhanh chóng, người gửi và người nhận có thể trao đổi
Trang 32trực tiếp và thông tin cung cấp tới thính giả được thực hiện song song với thời điểm mà PV, CTV tại hiện trường đang tác nghiệp Tương tác trực tiếp thể hiện tính khách quan của chương trình, đáp ứng tiêu chí mà chương trình phát thanh trực tiếp cần có Tương tác trực tiếp ở đây thường là tương tác trực tiếp giữa người dẫn với PV, CTV tại hiện trường
Mặc dù cách thức tương tác trực tiếp đáp ứng tiêu chí nhanh chóng, kịp thời của việc cung cấp và trao đổi thông tin Tuy nhiên, cách thức tương tác này thường gặp những trục trặc như lỗi đường truyền đối với hình thức gọi điện thoại trực tiếp và kết nối trực tiếp từ hiện trường
Cách thức tương tác gián tiếp trong các chương trình phát thanh bao gồm
gửi thư điện tử về chương trình, điện thoại trả lời sau, gửi tin nhắn qua mạng xã hội của chương trình đó Cách thức tương tác gián tiếp có ưu điểm là thính giả gửi tin nhắn, phản hồi về chương trình bằng nhiều hình thức và không cần đáp ứng về tính nhanh chóng của thời gian Tuy nhiên, cách thức tương tác gián tiếp thường không đáp ứng độ nhanh nhạy giống như cách thức tương tác trực tiếp Câu hỏi, bức xúc, thắc mắc mà thính giả gửi về chương trình thường phải chờ đợi trong khoảng thời gian nhất định mới nhận được phản hồi
c) Tổ chức tin bài
Trong chương trình PTTT, việc bố trí sắp xếp xen kẽ các tin bài, âm nhạc, phần trực tiếp rất quan trọng Theo ý đồ của đạo diễn chương trình, các tin bài đã chuẩn bị trước sẽ được phát đúng lúc, thường là nằm trong 1 dòng tin tức, có tính liên kết với những mục liên quan
Ở chương trình có các dạng tin bài chính như tin nhanh, tin sâu, phỏng vấn Đối với phóng sự, thường sử dụng các thể loại phóng sự ngắn, bài phản ánh, voxpop, tin điện…
d) Sử dụng âm nhạc, tiếng động
Tâm lý tiếp nhận thông tin của công chúng thường không dài, nếu trong chương trình chỉ dày đặc việc cung cấp thông tin dễ khiến cho công chúng trở
Trang 33nên nhàm chán và muốn chuyển kênh Vì vậy, yếu tố giải trí trong đó âm nhạc
là yếu tố phổ biến nhất tạo ra không gian cho thính giả thư giãn
Âm nhạc ở đây bao gồm các bài hát thuộc mọi thể loại tùy thuộc vào thời điểm chương trình phát sóng Ở chương trình PTTT, yếu tố âm nhạc, tiếng động hiện trường được bố trí theo ý đồ, để phục vụ cho kịch bản của đạo diễn chương trình Tùy theo từng phân đoạn, mà các bài hát, hay nhạc cắt, tiếng động hiện trường được bố trí hợp lý để hiệu quả tới thính giác của thính giả là cao và hiệu quả nhất
1.2.2 Quản lý sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp
1.2.2.1 Nội dung quản lý sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp
a) Về quy chuẩn đảm bảo một chương trình phát thanh trực tiếp
Cũng giống như các thể loại báo chí, việc quản lý sản xuất chương trình PTTT nhằm mục đích giám sát, và thực hiện các biện pháp để chương trình được vận hành đúng với các mục đích, tôn chỉ, quy chuẩn của một chương trình trực tiếp Để đảm bảo về mặt nội dung phải đảm bảo phản ánh đúng sự thật, khách quan, đa chiều, có chọn lọc, đúng quan điểm, định hướng của Đảng, Nhà Nước và quy định của pháp luật
Về phương pháp thực hiện phải tuân thủ các bước một cách chặt chẽ, bài bản và khoa học Trên phương diện phương pháp cần phải làm đúng, chặt chẽ, nhưng cũng không cứng nhắc, máy móc mà cần có tính mở đúng với tôn chỉ của một chương trình PTTT, mang hơi thở của cuộc sống
b) Quản lý nội dung
Ở đây việc quản lý nội dung được thực hiện từ khâu đầu vào và đầu ra sóng Điều đó thể hiện sự quản lý ngay từ khâu lên ý tưởng, chuẩn bị kịch bản, người quản lý sẽ đưa ra những định hướng, nội dung, hình thức thông tin lên sóng phục vụ cho chương trình PTTT Sau đó, khi đã có những sản phẩm thô là những bài viết, người quản lý sẽ có trách nhiệm biên tập làm sao sản phẩm đó sẽ mang nội dung thông tin như ban đầu đã định hướng, đồng thời
bố trí, sắp xếp về hình thức sao cho đạt yêu cầu, phát huy hiệu quả cao nhất
Trang 34Để giải quyết xong những khâu quản lý đó, thì một sản phẩm báo chí mới được phép phát sóng trên chương trình PTTT
c) Quản lý kỹ năng tác nghiệp của phóng viên
Công tác quản lý ở đây được nhìn nhận ở góc độ nguyên tắc về kỹ năng tác nghiệp của những người làm nghề Trước tiên là phải thực hiện những nguyên tắc cơ bản nhất đó là khách quan trung thực Cùng với đó là thông tin chính xác, tin cậy và khách quan, và đặc biệt phải có tính thời sự
Bên cạnh đó, nguyên tắc đảm bảo chủ đề của các sản phẩm phát thanh phải có tính thời sự, đa chiều, khách quan trung thực, có tiếng nói của người dân, người chứng kiến sự việc, các cơ quan chức năng Đồng thời, nguyên tắc đảm bảo chất lượng âm thanh yêu cầu là rất quan trọng
d) Quản lý việc bố trí phân công cán bộ, nhân sự
Lao động quản lý là loại hình lao động của những người được giao giữ chức vụ trong cơ quan, nói cách khác là lao động của những người được hưởng phụ cấp chức vụ theo quy định của nhà nước
Ở đây, người chịu trách nhiệm sản xuất chương trình PTTT sẽ chịu trách nhiệm quản lý về mặt tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất Mỗi chương trình trực tiếp sẽ được thực hiện bởi người có trách nhiệm, đạo diễn sẽ chịu trách nhiệm tuyển chọn, sắp xếp vị trí nhân sự và cán bộ, PV, BTV; giám sát việc tuân thủ pháp luật báo chí, đạo đức báo chí và nội quy của PV, BTV
Mặt khác, việc quản lý còn được thể hiện qua việc người chịu trách nhiệm cao nhất của chương trình còn có trách nhiệm nhất định trong việc quản lý việc phân bổ, sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất của chương trình PTTT
e) Quản lý kinh phí, tài chính, khen thưởng
Người chịu trách nhiệm quản lý sẽ cần có trách nhiệm tối ưu hóa hoạt động tài chính của chương trình, thông qua việc xây dựng chiến lược và chiến thuật thị trường của chương trình
Trang 35Đồng thời, người được giao nhiệm vụ quản lý cũng làm nhiệm vụ tiến hành cân đối các mặt, nhuận bút, chi phí nguồn lực cần thiết để đảm bảo chương trình có lợi nhuận; tìm kiếm các nhà cung cấp quảng cáo; tổ chức hoạt động kinh doanh khác nếu có Mặt khác, còn lãnh đạo, quản lý các mặt hoạt động khác của cơ quan như hoạt động đối ngoại, khen thưởng, kỷ luật…
f) Quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phóng viên
Có nhiều nhân tố tác động đến việc nâng cao trình độ, bản lĩnh chính trị, giữ gìn phẩm chất cách mạng, đạo đức nghề nghiệp của nhà báo Tuy nhiên công tác quản lý bằng tăng cường việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ PV, BTV
là đội ngũ nòng cốt của chương trình PTTT là vô cùng quan trọng
Việc đào tạo, bồi dưỡng sẽ được quản lý bằng nhiều phương pháp như xem xét bằng cấp chuyên môn, năng lực thực tiễn….Ở công tác quản lý này, người quản lý cần có khả năng thống kê, đánh giá, phân tích về điểm mạnh yếu của từng cán bộ, PV để theo đó, phát huy những năng lực, sở trường của
họ Đồng thời thông qua đó, cũng cho những người còn yếu về kỹ năng nào
đó được đào tạo thêm nhằm khắc phục điểm còn yếu, và thiếu sót
g) Thực hiện việc kiểm tra, đánh giá
Đây là một yếu tố cực kỳ quan trọng trong công tác quản lý Qua thực tiễn công tác TCSX chương trình PTTT, dựa trên những vấn đề thực tiễn, người quản lý sẽ tổng kết, thống kê, phân tích và rút kinh nghiệm về nghiệp
vụ cho từng cá nhân, tập thể cụ thể Ở đây, được chia làm hai cấp độ Thứ nhất, nếu cá nhân, kíp nào đó năng lực nổi bật, thành công trong chương trình
có thể tôn vinh, phân tích điểm thành công nhằm nhân rộng Thứ hai, căn cứ vào những tổng kết, đánh giá sẽ là căn cứ để phân loại, xét loại mức độ hoàn thành công việc của cá nhân, tập thể đó trong một thời gian nhất định
h) Quản lý rủi ro
Trong việc TCSX chương trình, yếu tố rủi ro luôn song hành Đặc biệt, đối với chương trình trực tiếp, yếu tố rủi ro là cực kỳ dễ xuất hiện do đặc thù kết cấu
Trang 36chương trình mở, và phát sóng trực tiếp Do đó công tác quản lý đòi hỏi người quản lý cần luôn cần biết đâu là rủi ro và cách thức quản lý rủi ro như thế nào
Tư duy đó không phải là ở những người có vị trí cấp cao mà phải có cả ở những
cá nhân tham gia trực tiếp vào hoạt động xác định rủi ro tại khâu mình chịu trách nhiệm trong quy trình TCSX chương trình PTTT
Ở đây, luôn đề cao việc áp dụng phương pháp tác nghiệp có kỷ luật, có
hệ thống để giúp và nâng cao hiệu quả hoạt động của việc quản trị rủi ro trong chương trình PTTT
1.2.2.2 Phương thức quản lý sản xuất chương trình Phát thanh trực tiếp
a) Quản lý qua kế hoạch công tác
Để thực hiện một chương trình PTTT, có thể căn cứ vào kế hoạch đã được đề ra theo tháng, quý, năm, sự kiện đột xuất phát sinh, từ đó sẽ triển khai xây dựng kế hoạch tổ chức tuyên truyền Đây sẽ là căn cứ để đơn vị chuyên môn xây dựng khung cứng cho kế hoạch mỗi năm, mỗi tháng, và mỗi quý, và các PV chuyên trách theo dõi các lĩnh vực Ngoài ra, dựa vào các kế hoạch đã được phê duyệt mà các cấp quản lý sẽ có căn cứ sẽ giám sát, quản lý, đôn đốc, kiểm tra nội dung chương trình PTTT diễn ra có đúng tôn chỉ, mục đích, kế hoạch, thời điểm phát sóng, và thời lượng…
b) Quản lý qua quy trình kiểm soát chương trình
Quy trình kiểm soát chương trình giống như một “khung pháp lý” là căn
cứ để công tác quản lý được thuận lợi, dễ dàng, định lượng và định tính Đây cũng là chuẩn mực để áp dụng, từ khâu chuẩn bị đến khi tổ chức thực hiện phát sóng chương trình PTTT
Tuy nhiên, với đặc thù của một chương trình PTTT luôn có tính tương tác, những yếu tố làm nên tính hấp dẫn chính là việc thông tin đến từ hơi thở cuộc sống Vì vậy, quy trình kiểm soát chương trình cần có tính định hướng,
cố định nhưng không rập khuôn, máy móc, và cứng nhắc Chương trình cần
có tính linh hoạt, vận dụng, và có sự sắp xếp bố trí theo tính thời điểm
Trang 37c) Quản lý bằng qui chế, các văn bản qui phạm pháp luật của nhà nước, bằng quyết định, quy chế nội bộ của cơ quan
Trong bất kỳ tổ chức, đơn vị, việc vận hành hoạt động trong một cơ quan đều dựa trên những nguyên tắc mà các thành viên phải cam kết tuân thủ Mục đích nhằm ổn định tổ chức, vận hành thuận lợi các quy trình, tiến tới việc hình thành những sản phẩm tốt nhất Ở chương trình PTTT, đều chịu sự chỉ đạo, quản lý chặt chẽ về nội dung và hình thức chương trình Lãnh đạo có trách nhiệm trực tiếp nhận định hướng tuyên truyền của cấp trên, lĩnh hội định hướng tuyên truyền của cơ quan chủ quản Từ đó, định hướng, chỉ đạo giám sát việc thực hiện của cấp dưới trước khi phát sóng
Mỗi chương trình sẽ có người chịu trách nhiệm sản xuất, họ sẽ được phân quyền để có nhiệm vụ chỉ đạo, theo dõi hoạt động của chương trình, chịu trách nhiệm trước pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình Tổng duyệt, quyết định phát sóng hay không các nội dung mà PV sản xuất Bên cạnh đó, phải chịu trách nhiệm về quản lý nhân sự và tài chính để
duy trì hoạt động của chương trình
d) Công tác quản lý bằng lắng nghe phản hồi và rút kinh nghiệm
Những phản hồi từ nhiều nguồn sẽ là cơ sở để người quản lý đưa ra những quyết định về tổ chức nội dung, phân công nhân lực, hay thay đồi phương thức tương tác, bố trí khung giờ quảng cáo…
Đặc biệt, với PTTT, khảo sát nhu cầu thính giả về chủ đề phải là việc làm thường xuyên khi thực hiện phát thanh tương tác, nhất là khảo sát nhu cầu thính giả để chọn nội dung, chủ đề cho chương trình Nội dung, chủ đề càng thiết thực, phù hợp với mong muốn, nguyện vọng và trình độ của thính giả thì khả năng tham gia tương tác càng cao
1.3 Tổng quan và đặc điểm của chương trình "Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm"
1.3.1 Giới thiệu tổng quan về chương trình
“Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” là một trong những chương trình mang tính đột phá của Đài PT-TH Quảng Ninh, ra đời từ tháng 5/2011
Trang 38Chương trình “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” là chương trình được xây dựng với một format hoàn toàn mới lạ, có sự tham gia hỗ trợ về nghiệp vụ của các chuyên gia đến từ Đức và là chương trình nằm trong dự án phối hợp đào tạo giữa Đài PT-TH Quảng Ninh với Viện FES, Đài Phát thanh Làn sóng Đức, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Chương trình được phát sóng trực
tiếp hàng ngày trên sóng FM, tần số 97,8 MHz
Về thời lượng, khung giờ phát sóng
Chương trình PTTT của Đài PT-TH Quảng Ninh được phát sóng vào 2 khung giờ Thời điểm mật độ phương tiện trên đường gia tăng đông đúc nhất Buổi sáng từ 6h30 - 7h30 Buổi chiều từ 16h00 - 18h00
Mục tiêu chính của chương trình:
Thứ nhất, đơn vị sản xuất chương trình PTTT về giao thông, nhằm tuyên
truyền phổ biến đến người tham gia giao thông những kiến thức pháp luật, những kinh nghiệm hay trong quá trình tham gia giao thông, góp phần hạn chế và đẩy lùi tai nạn giao thông
Thứ hai, thiết kế chương trình phát thanh phù hợp với nhu cầu sở thích
và mong muốn của thính giả Đài PT-TH Quảng Ninh
Thứ ba, nâng cao năng lực và kỹ năng nghề nghiệp cho đội ngũ phóng
viên, cán bộ làm chương trình phát thanh tại Đài PT-TH Quảng Ninh thông qua việc đổi mới và nâng cao chất lượng chương trình phát thanh, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội trên điạ bàn tỉnh, góp phần vào sự phát triển chung của Đài
Công chúng của chương trình
Chương trình hướng tới công chúng đích là những lái xe trên đường, đồng thời là những người tham gia giao thông nói chung Bởi hiện nay, số vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng vẫn còn nhiều, số người chết vẫn ở mức cao, số
vụ tai nạn có liên quan đến xe khách, xe tải… còn phổ biến Nguyên nhân
Trang 39hàng đầu gây TNGT là do ý thức chấp hành pháp luật của người lái xe, người tham gia giao thông Do vậy, việc tuyên truyền, phổ biến, thông tin về an toàn giao thông là hết sức cần thiết
Bên cạnh đó, chương trình ngoài thông tin, tuyên truyền về ATGT, các quy định của pháp luật về lĩnh vực giao thông vận tải, giúp cho các lái xe chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về trật tự ATGT và kỷ luật lao động của người lái xe Bên cạnh đó còn có âm nhạc xen kẽ giúp cho người nghe thư giãn và dễ tiếp thu các thông tin trong chương trình
Chương trình cũng khơi gợi, khởi xướng, mời gọi sự tham gia của chính các thính giả là một phần của chương trình
Thông tin của chương trình không chung chung, mà cụ thể là về đoạn đường, tuyến phố mà thính giả quan tâm; những sự cố giao thông xảy ra trên đường như tai nạn, thiên tai, hỏa hoạn, va chạm giữa các phương tiện…
Bên cạnh đó, thông tin cũng rất có chiều sâu, thu hút sự quan tâm của thính giả là những thông tin cũng liên quan đến nội dung chủ đạo của chương trình, nhưng không bắt buộc phải đưa ngay, có thể đưa chậm mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng nội dung hay hiệu quả thông tin của chương trình
“Đề cương” của chương trình mở, và chính là các sự kiện giao thông diễn ra trong các khung giờ cao điểm của ngày Thông tin giao thông ngày hôm nay sẽ không giống với thông tin giao thông ngày hôm qua và ngày mai cũng sẽ khác hôm nay Do vậy, đây là một chương trình có tính mở Thực tế
sẽ nói lên tiếng nói chân thực, sinh động và hấp dẫn của nó đến với người nghe Người làm chương trình chỉ chắp nối các thông tin từ PV hiện trường
và từ đội ngũ CTV, thông tin do thính giả cung cấp, thông tin từ nhà quản lý… sao cho có trật tự, dễ nghe và dễ hiểu nhất đến người nghe
1.3.2 Đặc điểm của chương trình
Đây là chương trình phát thanh mở, tính tương tác cao: Khác với các
chương trình phát thanh truyền thống, phóng viên, nhà đài là người cung cấp
Trang 40thông tin và thính giả thụ động trong tiếp nhận, “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” là một chương trình phát thanh mở Ở đó thông tin không chỉ do phóng viên Đài PT-TH Quảng Ninh cung cấp mà còn do mạng lưới CTV ở các thành phố, huyện, thị xã…liên tục cập nhập về Cùng với đó, qua số điện thoại của chương trình luôn được mở, các thính giả thường xuyên gọi điện phản ánh về tình hình giao thông và một số lĩnh vực quan trọng trong đời sống xã hội Vì
là chương trình mở nên thông tin trong “Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm”
luôn phong phú, đa dạng
"Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm” cũng là chương trình có sự giao
lưu, trò chuyện, trao đổi thông tin giữa BTV, MC, PV và thính giả Sự phản hồi tích cực từ thính giả, khả năng tương tác không giới hạn là một trong những phong cách làm báo hiện đại mà với chương trình “Radio Quảng Ninh
- Giờ cao điểm”, phát thanh Quảng Ninh đã đạt được
Chương trình trực tiếp, có thông tin nhanh và chính xác: Trong các
chương trình luôn có bản tin cập nhập những tin tức nhanh chóng Thông tin thời sự của chương trình được cung cấp cho công chúng mọi lúc, mọi nơi Từ việc cung cấp cho công chúng những thông tin ngắn gọn ban đầu, hay đưa ra những lời bình luận đánh giá ban đầu, chương trình còn cung cấp thông tin bên ngoài trật tự tuyến tính về thời gian, theo tiến trình phát triển của sự kiện, sự việc Đặc biệt khi địa bàn tỉnh có những sự kiện quan trọng, những thảm họa, thiên tai thì thông tin trong chương trình được chuyển tải nhanh chóng nhất PV của chương trình thường xuyên có mặt tại hiện trường để phản ánh sự việc Việc phản ánh trực tiếp từ hiện trường giúp tăng tính chân thực, sinh động của thông tin Đối với những thông tin cho người dân cung cấp, ở địa bàn nào, chương trình sẽ kiểm chứng thông qua PV của Đài truyền thanh - truyền hình cấp huyện tại địa bàn đó và thông tin một cách chính xác tới người nghe
Thông tin ngắn gọn, hàm súc, dễ tiếp nhận: Khi xây dựng chương trình
“Radio Quảng Ninh - Giờ cao điểm”, những người thực hiện đều xác định