Đổi mới hoạt động xuất bản tạp chí chính trị kinh tế văn hóa xã hội ở tỉnh attapeu, nước chdcnd lào hiện nay

Điều đó nói lên tầm quan trọng của công tác tư tưởng, chính trị của Đảng nói chung và của hoạt động xuất bản báo chí nói riêng, vì hoạt động báo chí, xuất bản được coi là một trong những

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

XIPPAXAY VONGPASERD

ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TẠP CHÍ CHÍNH TRỊ

- KINH TẾ - VĂN HÓA XÃ HỘI Ở TỈNH ATTAPEU,

NƯỚC CHDCND LÀO HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ XUẤT BẢN

HÀ NỘI - 2018

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

XIPPAXAY VONGPASERD

ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TẠP CHÍ CHÍNH TRỊ -KINH TẾ - VĂN HÓA XÃ HỘI Ở TỈNH ATTAPEU,

NƯỚC CHDCND LÀO HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ BIÊN TẬP XUẤT BẢN

Ngành: Xuất bản Chuyên ngành: Quản lý xuất bản

Mã số: 8320401

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Phạm Văn Thấu

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cảm đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số tài liệu nêu trong luận văn là trung thực; những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Xippaxay VÔNGPASERT

LỜI CẢM ƠN

Xin chân thành cảm ơn TS Phạm Văn Thấu – người hướng dẫn đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các thầy cô ở Học viện Báo chí

và Tuyên truyền đã chỉ bảo, góp ý và cung cấp tài liệu tham khảo cùng các bạn bè đồng nghiệp đã giúp tôi hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Xippaxay VÔNGPASERT

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TẠP CHÍ CHÍNH TRỊ - KINH TẾ - VĂN HÓA XÃ HỘI Ở TỈNH ATTAPEU - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 11

1.1 Hoạt động xuất bản tạp chí 11

1.2 Khái quát về hoạt động xuất bản tạp chí Chính trị- Kinh tế – Văn hóa xã hội và những yêu cầu đổi mới 23

Chương 2 ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TẠP CHÍ CHÍNH TRỊ - KINH TẾ - VĂN HÓA XÃ HỘI TẠI TỈNH ATTPEU (LÀO) – THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN 40

2.1 Tổ chức bộ máy xuất bản tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội và mục đích, tôn chỉ hoạt động 40

2.2 Thực trạng đổi mới hoạt động xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội ở tỉnh Attapeu 53

2 3 Đánh giá kết quả đổi mới hoạt động xuất bản phẩm Tạp chí Chính trị - Kinh tế, - Văn hóa xã hội và nguyên nhân 66

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI CÔNG TÁC XUẤT BẢN TẠP CHÍ CHÍNH TRỊ - KINH TẾ - VĂN HÓA XÃ HỘI TRONG THỜI GIAN TỚI 70

3.1 Những vấn đề đặt ra trong việc nâng cao chất lượng xuất bản Tạp Chí chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội hiện nay 70

3.2 Phương hướng đổi mới 76

3.3 Một số giải pháp cơ bản 81

KẾT LUẬN 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CHDCND : Cộng hòa Dân chủ Nhân dân

CT - KT – VHXH : Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Qua 30 năm đổi mới, bên cạnh những thuận lợi mà công cuộc đổi mới mang lại, trong giai đoạn hiện nay, đất nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế trong bối cảnh thế giới có nhiều chuyển biến quan trọng, nhanh chóng

và sâu sắc Chủ nghĩa xã hội hiện thực lâm vào khủng hoảng Chủ nghĩa tư bản có những bước điều chỉnh nhằm thích nghi với sự phát triển của thời đại, toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập quốc tế đã trở thành một xu thế, một quá trình hiện thực và tất yếu Tỉnh Attapeu nói riêng đã và đang tiến hành công cuộc đổi mới trong bối cảnh quốc tế hết sức phức tạp, đã đạt được những thành tựu quan trọng Thực tiễn cũng đang đặt ra nhiều vấn đề: Chúng ta phải

đi bằng con đường nào để hội nhập, vừa bảo vệ được độc lập dân tộc, vừa tiếp thu được cái mới, vừa phát huy được những giá trị truyền thống của dân tộc, nhằm đưa đất nước cũng như tỉnh Attapeu phát triển theo kịp thời đại Thực tiễn đang nảy sinh những vấn đề mới, yêu cầu công tác lý luận phải cắt nghĩa

và giải đáp Điều đó nói lên tầm quan trọng của công tác tư tưởng, chính trị của Đảng nói chung và của hoạt động xuất bản báo chí nói riêng, vì hoạt động báo chí, xuất bản được coi là một trong những vũ khí sắc bén, một “binh chủng” quan trọng của công tác tư tưởng, chính trị của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (NDCM) hiện nay

Báo, tạp chí là cơ quan ngôn luận, là kênh tuyên truyền, thông tin quan trọng của Đảng và Nhà nước Đối với các cơ quan, ban, ngành, thì báo, tạp chí, bản tin có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, nghiên cứu, phổ biến kiến thức chuyên ngành tới rộng rãi các tầng lớp nhân dân, góp phần nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân, qua đó giúp các cơ quan chuyên môn hoàn thành nhiệm vụ chính trị của mình

Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội (CT - KT – VHXH) tỉnh Attapeu là cơ quan trực thuộc Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch có nhiệm vụ thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, trao đổi các vấn đề về chính trị, kinh tế, văn hóa, pháp luật, chính sách, chế độ và nghiệp vụ trong lĩnh vực lý luận chính trị, kinh tế và phản ánh đời sống xã hội trong tỉnh Attapeu.Trong những năm qua, Tạp chí CT - KT - VHXH được coi là loại tạp chí phục vụ đắc lực nhất cho công tác tư tưởng, chính trị, văn hóa; là tạp chí có tính chiến đấu cao, vì nó trực tiếp phản ánh, truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Cay Sỏn Phôm Vi Hản, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Lào, cũng như những vấn đề chính trị, văn hóa của đất nước nhằm thực hiện và bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đồng thời giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân có được những tri thức Chính trị, Kinh tế, Văn hóa và hành động cách mạng, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Tạp chí CT - KT

- VHXH có phạm vi phản ánh đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội của tỉnh Attapeu bao quát toàn bộ hoạt động chính trị của Đảng, hoạt động quản

lý của Nhà nước, do vậy, đây là loại tạp chí khó Sự thành công của nó phụ thuộc vào sự định hướng chiến lược, vào công tác nghiên cứu chính trị của toàn Đảng và đội ngũ các nhà khoa học, đặc biệt phụ thuộc rất nhiều vào đội ngũ biên tập viên tạp chí này

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền các hoạt động nghiệp

vụ, nghiên cứu khoa học, đáp ứng tốt những yêu cầu ngày càng cao của độc giả về nhu cầu tìm hiểu các hoạt động của Đảng và Nhà nước về Kinh tế, Chính trị, Văn hóa xã hội ở cấp tỉnh, thì vấn đề quan trọng đặt ra là cần thiết phải nâng cao chất lượng biên tập – xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH Là

vô cùng cấp thiết chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Đổi mới hoạt động xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa Xã hội ở tỉnh Attapeu, nước CHDCND Lào hiện nay” để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành xuất bản

Với mong muốn đưa ra được cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác biên tập xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Công tác biên tập, xuất bản đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong việc phát huy sức mạnh của báo chí Nội dung này đã thu hút được nhiều sự quan tâm của giới nghiên cứu

2.1 Trên thế giới:

Có các công trình nghiên cứu về biên tập, xuất bản sau của các tác giả nước ngoài:

Cơrúpxcaia: Lênin - nhà biên tập và nhà báo, Nxb Văn hóa nghệ

thuật, 1962, do Nguyễn Minh Hải dịch Tác phẩm là những hồi ký của Cơrúpxcaia và một số đồng chí hoạt động cách mạng cùng thời, tác phẩm

đã nêu những nguyên tắc, tính chất, phương châm sách báo vô sản, về cách lựa chọn chủ đề, cách viết văn Tổ chức và phát triển sách báo theo quan điểm của Lênin

Jane T Harrigan, Karen Dunlap: Con mắt biên tập, Nxb Tổng hợp TP

HCM liên kết với Công ty thương mại và dịch vụ Sài Gòn Truyền thông xuất bản, năm 2011, do Trần Đức Tài dịch Tác phẩm đã trình bày bao quát các kỹ năng khác nhau trong công việc biên tập bản thảo, biên tập nội dung và biên tập nói chung của quá trình sản xuất một tờ báo

Mats, Claudia: Truyền thông đại chúng – công tác biên tập, Nxb Thông

tấn, 2003, do Trần Hậu Thái dịch Tác phẩm đã truyền tải tới bạn đọc những kiến thức cơ bản về công tác báo chí phát thanh, truyền hình và phương pháp thiết kế chương trình, đề tài và lĩnh vực quản lý công tác biên tập

Voirol, Michel: Hướng dẫn cách biên tập, Nxb Thông tấn, 2003, do

Nguyễn Thu Nhân dịch Tác giả đã trình bày những nguyên tắc cơ bản về công tác biên tập trong một tòa soạn báo; việc sắp xếp bài báo, lên khuôn, rút tít, kỹ thuật in ấn

V.V.Vôrôsilốp: Nghiệp vụ báo chí – lý luận và thực tiễn, Nhà xuất bản Thông tấn, 2004

2.2 Tại Việt Nam

Có tác phẩm nghiên cứu về biên tập, xuất bản sau:

Nguyễn Trọng Báu, Biên tập ngôn ngữ sách và báo chí, (Tập hai)

Nxb Quân đội nhân dân, 1995 Cuốn sách trang bị những kiến thức và những kinh nghiệm cần thiết để biên tập viên, phóng viên, tác giả… tiến hành công việc phân tích, xem xét, đánh giá và sửa chữa văn bản một cách khoa học, lôgic nhằm nâng cao chất lượng văn bản, làm cho văn bản bản thảo được tốt hơn

Trần Duy Đới, Minh Chuyên, Hồ Phương (Vũ Sắc tuyển chọn): Đường vào biên tập, Nxb Quân đội nhân dân, 2002 Cuốn sách tuyển chọn các bài

viết của các nhà văn, các biên tập viên ghi lại những kỷ niệm chập chững vào nghề biên tập sách, phương pháp biên tập sách và kỹ năng biên tập, sửa bông

và lên bản in

Trần Văn Hải (Chủ biên): Biên tập các loại sách chuyên ngành, NXB

Chính trị Quốc gia sự thật, 2000 Đây là công trình tập hợp kiến thức cơ bản

về công tác biên tập các loại sách chuyên ngành như: Biên tập sách lý luận, chính trị; biên tập sách giáo khoa và sách khoa học kỹ thuật

Ngô Sỹ Liên (chủ biên): Nguyên lý hoạt động biên tập xuất bản sách,

Nxb Giáo dục, 1998 Các tác giả sách đã trình bày cơ sở lý luận của hoạt động xuất bản, tổ chức bản thảo sách, biên tập bản thảo sách, trình bày sách, công tác in, sửa bài và công tác phát thành sách

Phạm Thị Thu: Lý luận nghiệp vụ xuất bản, Nxb Thông tin và Truyền

thông, 2013 Cuốn sách là tài liệu nghiệp vụ tham khảo bổ ích cho tất cả những người làm xuất bản, dẫn dắt người đọc tìm hiểu các hoạt động xuất bản phẩm điện tử, từ công tác xây dựng đề tài, quan hệ với cộng tác viên, các nghiệp vụ biên tập, sửa bài, thiết kế, in ấn, định giá cho đến phát hành

Dinh Thuận (biên soạn): Kỹ năng biên tập, Nxb Thông tấn, 2007 Đây

là một phần trong bộ sách Sổ tay phóng viên Tác giả đã trình bày một số nguyên tắc cơ bản của công việc biên tập, cách dùng dấu câu, trạng từ, cách giảm thiểu những sai sót trong quá trình biên tập bản thảo, phương pháp phát triển ý tưởng và một số thủ thuật xử lý tin, bài trên báo

Liên quan đến vấn đề nâng cao chất lượng biên tập, xuất bản tạp chí,

bản tin, đã có một số luận văn thạc sĩ đề cập đến như:

Phạm Thu Phong, luận văn thạc sĩ chuyên ngành báo chí thực hiện năm

2005: “Nâng cao hiệu quả hoạt động của các tạp chí kinh tế” (khảo sát các Tạp chí: Tài chính, Kiểm toán, Kinh tế và Dự báo)

Hà Vân Nga, luận văn thạc sỹ chuyên ngành Xuất bản năm 2013:

“Nâng cao chất lượng công tác biên tập – xuất bản các bản tin, tạp chí của Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương hiện nay” Luận văn

đã khảo sát, đánh giá được một phần thực trạng thực hiện công tác biên tập, xuất bản các tạp chí, bản tin thuộc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương hiện nay, từ đó đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công tác biên tập, xuất bản các tạp chí, bản tin thuộc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương hiện nay

Trương Thị Thu Quyên, luận văn thạc sỹ chuyên ngành xuất bản thực

hiện năm 2012: “nâng cao chất lượng xuất bản Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông” Luận văn được nêu được phần lý luận về công tác biên tập

xuất bản, báo chí, bám sát đánh giá được một phần thực trạng thực hiện công tác xuất bản của Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, từ đó đưa ra các giải pháp để nâng cao chất lượng xuất bản Tạp chí

2.3 Tại Lào

Có các công trình nghiên cứu về biên tập, xuất bản sau:

Chỉ thị số 36 của Bộ chính trị về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý Nhà nước đối với báo chí – xuất bản trong thời kỳ đổi mới” ngày 19/6/1993

Tạp chí A Lun máy “Nắm vững quan điểm của Đảng với công tác báo chí (6-7/4/2010

Bài Phát biểu của Phó Chủ tịch nước, Phăn Khăm Vị Pha văn tại Hội nghị lần thứ IV Hội nhà báo Lào” ngày 18/12/2015

Bài phát biểu của Mun Kẹo O La Bun, Bộ trưởng Bộ thông tin và Văn

hóa Lào “Báo chí – xuất bản Lào góp phần đẩy mạnh sử phát triển của đất nước Lào, cho nên phát triển hơn nữa” ngày 2/12/2007

Bài phát biểu của GS, TS Bo Seng Khăm Vông Đa La Thứ trưởng Bộ

thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào “Thực trạng báo chí - xuất bản Lào với đào tạo cán bộ xuất bản – báo chí để đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ chính trị trong thời kỳ mới”

Bài Phát biểu của Chủ tịch tỉnh Attapeu, TS Nam Vị Nhạ Kết tại Hội nghị lần thứ IV của Hội nhà báo tỉnh Attapeu”, ngày 21/11/2014

Bản báo cáo Hội nghị Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch tỉnh Attapeu ngày 21- 22/11/2014

Như vậy, vấn đề về hoạt động xuất bản Tạp chí CT – KT – VHXH đã được chủ ý về mặt lý luận cũng như thực tiễn Tuy nhiên, đó là những công trình nghiên cứu mang tính khái quát cao hoặc một số nghiên cứu cụ thể trong quy trình công tác biên tập, xuất bản Có ít các công trình nghiên cứu

về công tác biên tập, xuất bản tạp chí của một cơ quan cụ thể Chưa có đề tài nào đề cập đến lĩnh vực biên tập – xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội

3 Mục đích và nghiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận, qua việc khảo sát, phân tích thực trạng hoạt động xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH từ năm 2010 đến 2017, luận văn đưa ra được các giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng biên tập, xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH ở Tỉnh Attapeu trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ

Để thực hiện được mục đích trên, đề tài cần thực hiện các nhiệm

vụ sau:

- Khái quát hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về xuất bản tạp chí

- Khảo sát, nghiên cứu, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế đó

- Nêu những yêu cầu trong việc nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH

- Đề xuất phương hướng phát triển trong thời gian tới và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của công tác biên tập – xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về chất lượng hoạt động công tác xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội tại tỉnh Attapeu nước CHDCND Lào

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ năm (2010 đến năm 2017)

Địa bàn nghiên cứu, khảo sát chất lượng Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội thuộc Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch tỉnh Attapeu, nước CHDCND Lào

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên cơ sở nhận thức luận các vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Cay Sỏn Phôm Vỉ Hản, quan điểm của Đảng và Nhà nước về báo chí truyền thông - xuất bản Ngoài ra luận văn còn dựa trên

cơ sở nhận thức các vấn đề lý luận của các ngành khoa học liên quan như triết học, chính trị học, kinh tế học, xã hội học quan hệ công chúng và quảng cáo

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu luận văn dựa trên phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

Phương pháp tổng hợp, phân loại, phân tích nội dung được áp dụng để

xử lý thông tin dữ liệu thực tiễn nảy sinh trong hoạt động chuyên môn, từ đó tìm ra những ưu điểm, nhược điểm của quy trình xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội Phương pháp này cũng được áp dụng để xử lý với thông tin trên Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội nhằm đánh giá thực trạng thông tin hiện đại và đưa ra giải pháp cho hoạt động trong tương lai

Phương pháp phân tích tài liệu: dùng để xem xét, phân tích các thông tin có sẵn trong các tài liệu, từ đó rút ra những thông tin cần thiết phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài

Phương pháp phân tích, tổng hợp nội dung: được dùng để phân tích, đánh giá và tổng hợp những kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những luận cứ, luận điểm khái quát…

Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: để ghi nhận ý kiến của những người tham gia trực tiếp vào quy trình nghiệp vụ, để từ đó có cơ sở phân tích

và làm rõ thêm luận điểm mà luận văn đưa ra

6 Điểm mới của đề tài

Mỗi tổ chức, sở, ngành đều có những tổ chức mục đích tuyên truyền cho hoạt động nghiệp vụ của mình, do vậy đều có các tổ chức tuyên truyền qua báo, tạp chí và hoạt động theo những tôn chỉ, mục đích được cấp phép, điều kiện hoạt động riêng của mình Hoạt động biên tập và xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội bám sát tôn chỉ mục đích của ngành Báo chí, Xuất bản cũng như Luật Báo chí, Luật Xuất bản để hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao phó

Luận văn khái quát hóa có hệ thống các vấn đề lý luận Tạp chí, chất lượng và tiêu chí đánh giá chất lượng tạp chí; về thực trạng hoạt động xuất

bản Tạp chí CT - KT - VHXH nhằm giúp cho những phóng viên (PV), biên tập viên (BTV) thấy rõ hơn vai trò và nhiệm vụ của mình trong quy trình biên tập – xuất bản tạp chí

Đánh giá đúng thực trạng, chỉ ra những ưu điểm, nhược điểm và nguyên nhân của nó trong công tác xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH hiện nay Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng xuất bản Tạp chí

7.2 Giá trị thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cho những người làm công tác tuyên truyền của cấp tỉnh, huyện và các sở; cho đội ngũ cán bộ, PV, BTV các cơ quan báo chí, xuất bản trong tỉnh Attapeu thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình về đảm bảo thành công công cuộc cải cách, hiện đại hóa, đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính của Đảng và Nhà nước Đặc biệt, qua sản phẩm nghiên cứu này có thể giúp cho đội ngũ lãnh đạo, BTV, PV của tạp chí CT - KT - VHXH tham khảo, nghiên cứu và đưa vào ứng dụng trực tiếp tại tòa soạn

để nâng cao chất lượng xuất bản ấn phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công chúng độc giả Bên cạnh đó, qua các sản phẩm xuất bản sẽ nâng cao năng lực nghiên cứu của cán bộ công chức trong ngành báo chí, xuất bản như ứng dụng các kết quả nghiên cứu trong hoạt động nghiệp

vụ thực tiễn

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Đổi mới hoạt động xuất bản Tạp chí cơ sở lý luận và thực tiễn Chương 2: Đổi mới hoạt động xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội tại tỉnh Attpeu (lào) – Tthực trạng và nguyên nhân

Chương 3: Phương hướng và giải pháp tiếp tục đổi mới công tác xuất bản Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội trong thời gian tới

Chương 1 ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TẠP CHÍ CHÍNH TRỊ - KINH TẾ

- VĂN HÓA XÃ HỘI Ở TỈNH ATTAPEU - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ

Theo Từ điển tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên (Nxb Đà Nẵng 2002), tạp

chí là “xuất bản phẩm định kỳ, có tính chất chuyên ngành, đăng nhiều bài do nhiều người viết, đóng thành tập, thường có khổ nhỏ hơn báo”

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, (Nxb Khoa học xã hội, 2005), Tập 4:

Tạp chí là “chủng loại ấn phẩm báo chí xuất bản định kỳ, với các kỳ hạn hàng tuần, nửa tháng, một quý, nửa năm… Tạp chí khác với báo hàng ngày Về nội dung, tạp chí thường chứa dựng những thông tin mang tính tổng quát hay chuyên

đề về tình hình thời sự, các vấn đề thuộc các lĩnh vực khoa học tự nhiên hoặc xã hội đang được nhiều người quan tâm Về hình thức, tạp chí được đóng thành tập với các cỡ khác nhau, khổ thường nhỏ hơn khổ báo hàng ngày, có bìa”

Trong cuốn Xuất bản Tạp chí (bản dịch tiếng Việt, Khoa Xuất bản – Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2010), UNESCO đã công bố: Tất cả các xuất bản phẩm có cùng một tiêu đề, xuất bản liên tục định kỳ hoặc không định

kỳ, mỗi năm ít nhất là trên 1 kỳ (1 lần), mỗi kỳ đều ghi rõ số thứ tự và ghi rõ ngày tháng thì gọi là tạp chí

Qua các định nghĩa trên, ta có thể khái quát: Tạp chí là một loại hình xuất bản phẩm, được biên tập, nhân bản trên giấy hoặc các phương tiện điện

tử, được đóng thành quyền, phát hành rộng rãi trong xã hội Khái niệm tạp chí

có nội hàm gồm:

- Là loại hình xuất bản phẩm liên tục, không giới hạn thời gian, có tên gọi ổn định

- Là xuất bản phẩm được xuất phẩm được xuất bản định kỳ

- Đăng tải trên chất liệu giấy được đóng thành quyển; hoặc các phương tiện điển tử

- Ngoài bìa có đánh số thứ tự theo kỳ, quyển, hoặc năm, tháng

Tạp chí là một phương tiện thông tin đại chúng được hình thành cách đây hơn 300 năm Bằng cách thức xuất bản liên tục, tạp chí có tác động kéo dài đối với độc giả mục tiêu trong những lĩnh vực nhất định Do vậy, đến nay tạp chí đã trở thành một trong những chủng loại xuất bản phẩm quan trọng của hoạt động truyền thông đại chúng

Thông tin của tạp chí có tính khái quát cao, nội dung vấn đề và sự kiện đưa ra phân tích, bình luận sâu, đầy đủ

Tạp chí là loại hình xuất bản phẩm được kéo dài liên tục, định kỳ hàng tháng, quý, năm; với một tên gọi, không bị giới hạn về thời gian xuất bản

Tạp chí có đặc điểm sau:

Thứ nhất, về thông tin: nội dung thông tin tri thức truyền tải trong tạp

chí thường không nhiều Nội dung thông tin trong các số Tạp chí thường không trùng nhau

Mỗi kỳ Tạp chí thường có nội dung thông tin về một chủ đề Tuy nhiên, bên cạnh chủ đề có nhiều nội dung khác bổ sung/bổ trợ cho chủ đề nhằm làm sáng hơn, sâu hơn và rộng hơn cho chủ đề

Mỗi số thường có nhiều chuyên mục Mỗi chuyên mục thường đi sâu vào một khía cạnh, chủ đề của cuộc sống, phản ánh, giải quyết các chủ đề khác nhau Do vậy, giá trị tích lũy tri thức của một cuốn tạp chí thường đa dạng về cả một lĩnh vực

Những thông tin trong Tạp chí mang tính thời sự cao Tạp chí luôn đòi hỏi phải bám sát cuộc sống xã hội hiện thực, phản ánh những thông tin tổng hợp mang tính thời sự, những thành tựu mới mẻ của khoa học có quan hệ chặt chẽ với bối cảnh đương thời Tạp chí có thời gian theo dõi, phân tích sâu hơn nên thông tin thời sự thường có chiều sâu và có sức mạnh

Dung lượng một bài viết tương đối lớn, có nhiều bài là kết quả nghiên cứu, tổng kết, đánh giá hoạt động thực tiễn nên thường mang lượng tin lớn, nhất là khi nghiên cứu một vấn đề khoa học hay điều tra phản ánh một hiện tượng xã hội cụ thể Bài viết trên Tạp chí thường dài, tổ chức khai thác thành một chuỗi đăng nhiều số hoặc khai thác nhiều khía cạnh khác nhau về hiện tượng đó đăng trên một kỳ nhằm tăng hiệu ứng tổng hợp của Tạp chí

Như vậy, xét về mặt tổng thể, Tạp chí có chức năng nhận thức, tích lũy văn hóa sâu sắc, liên tục về quá trình phát triển, về lịch sử phát sinh phát triển của sự vật hiện tượng, của tư tưởng, của một chuyên ngành khoa học cụ thể

Tuy vậy, tạp chí là xuất bản phẩm có tính một lần, không tái bản, mỗi

số chỉ là một xuất bản phẩm duy nhất

Thứ hai, tạp chí là loại xuất bản phẩm định kỳ, có chu kỳ đều đặn hàng

tuần, nửa tháng, một tháng, một quý, một năm Tổ chức công việc biên tập xuất bản tạp chí có yêu cầu về tiến độ thời gian rất nghiêm ngặt

Thứ ba, tính định hướng về đối tượng Tạp chí có đối tượng độc giả

được xác định rõ ràng ngay trước khi ra số đầu tiên Định hướng đối tượng là

một trong những yêu cầu cơ bản khi xác định tôn chỉ, mục đích của tạp chí

Vì vậy, tạp chí có thể sử dụng các biện pháp đặt trước để định hướng phát hành, hình thành đội ngũ độc giả ổn định Do tạp chí chủ yếu làm công tác tuyên truyền, phổ biến tri thức nên phải nói nhiều ý, nói sâu sắc về bản chất của sự vật, hiện tượng và có thể chỉ có một số người có thể tiếp thu được

Do Tạp chí có định hướng rõ ràng về đối tượng, được phát hành tương đối ổn định nên nó có thể trở thành phương tiện quảng cáo hiệu quả luôn được khách hàng quảng cáo coi trọng

Thứ tư, về hình thức bên ngoài, khổ của tạp chí thường nhỏ hơn báo

nhưng lớn hơn sách Thông thường, Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội của Tỉnh Attapeu khổ Tạp chí thường là 21 x 30cm, được đóng kẹp hoặc đóng lồng vào bìa keo nhiệt (đóng có gáy) Tạp chí thường có độ dày từ 45-

100 trang

Thứ năm, về phong cách trình bày trang in, do kích thước trang in bé

nên trang in Tạp chí chú trọng sự thông thoáng, nối tiếp trước sau, thay đổi trong sự thống nhất, kỹ thuật trang in đơn giản Do thông tin dài hơn báo, lưu trữ thông tin lâu bền hơn nên tạp chí thường được chọn in trên giấy chất liệu tốt, dày, trắng mịn, chất lượng mực và in tốt

Thứ sáu, về mô hình tổ chức, tạp chí luôn gắn liền với một đoàn thể,

một cơ quan nghiên cứu khoa học, chức năng, nhiệm vụ của nó gắn liền với

cơ quan chủ quản Đối tượng phục vụ của Tạp chí chính là toàn bộ cán bộ, người lao động hoạt động trong lĩnh vực chuyên môn có liên quan của cơ quan chủ quản

Các tòa soạn Tạp chí đều có hai bộ phận: bộ phận biên tập và bộ phận trị sự Cán bộ nhân viên hoạt động nghiệp vụ trong tạp chí chủ yếu là các biên tập viên, hầu như không có phóng viên chuyên trách, hoặc nếu có thì khá ít Nhà báo trong các Tạp chí chủ yếu là các nhà biên tập Chức trách chính của

họ là tổ chức khai thác bản thảo, biên tập bản thảo, bảo đảm nâng cao chất

lượng các bài đăng tải Tuy nhiên, khi thật cần thiết, các biên tập viên Tạp chí đều có thể trực tiếp viết tin bài Cũng giống như biên tập sách, công tác cộng tác viên cũng là khâu then chốt trong hoạt động biên tập Tạp chí

Bên cạnh ban biên tập, nhiều Tạp chí còn có hội đồng biên tập, hội đồng này thường gồm những nhà lãnh đạo, những chuyên gia, những nhà khoa học và những nhà hoạt động thực tiễn có danh tiếng và uy tín cao để tư vấn cho ban biên tập trong việc xây dựng chiến lược truyền thông, tổ chức bài

vở và duyệt những bài quan trọng của Tạp chí

Đơn vị xuất bản Tạp chí phải có tổng biên tập chuyên trách phù hợp với yêu cầu chuyên môn và đội ngũ biên tập viên với số lượng nhất định phụ trách công tác biên tập cụ thể Trong bất cứ tình huống nào Tạp chí cũng không được tự tiện chuyển nhượng quyền biên tập xuất bản, không được phép cho phép bất cứ đơn vị hoặc cá nhân nào ngoài đơn vị xuất bản đó được phép tham gia vào hoạt động biên tập tạp chí với bất

cứ hình thức nào

Thứ bảy, về phân loại tạp chí Tạp chí có thể được phân thành các loại

cụ thể theo các tiêu chí khác nhau, tùy thuộc vào mục đích công việc

- Theo chu kỳ xuất bản, tạp chí được phân chia thành: Tạp chí hàng tháng – nguyệt san, Tạp chí hàng quý, Tạp chí hàng năm, tạp chí một tháng hai kỳ (bán nguyệt san) và tạp chí hàng tuần… Cách phân chia này được dùng phổ biến trong lĩnh vực phát hành, các thư viện và công tác lưu trữ, v.v…

- Theo nội dung xuất bản, tạp chí được chia theo các lĩnh vực thông tin, phục vụ các đối tượng cụ thể như: Tạp chí Thể thao, Bóng đá, Truyền hình, người làm báo v.v Bên cạnh đó, một số các chuyên ngành nghiệp vụ cũng

có tạp chí phục vụ cho đối tượng là những người làm việc trong chuyên ngành

đó và những có liên quan hoặc quan tâm, như: Tạp chí xây dựng Đảng, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông v.v…

1.1.3 Sự khác biệt giữa hoạt động xuất bản tạp chí với hoạt động xuất bản sách và báo

1.1.3.1 Về phương thức xuất bản

- Hoạt động xuất bản tạp chí với xuất bản sách

Tạp chí có nhiều nét tương đồng với sách, đặc biệt là những tạp chí chuyên ngành, Tạp chí và sách đều sử dụng ngôn ngữ chính luận, trau chuốt, giàu tính khoa học và đạt sự chuẩn mực cao Về hình ảnh, minh họa đều có sự lựa chọn, sàng lọc cẩn thận Vị trí của tít, chương, mục tương đối thống nhất, ổn định Bố cục được sắp xếp khoa học, dễ xem, dễ hiểu, dễ tra cứu, các chương, mục mang tính ổn định cao Tạp chí và sách đều được đóng thành quyển Tạp chí và sách đều có tính chuyên môn cao và tương đối kén độc giả

Về nội dung, các bài được xếp vào cùng một chuyên mục, hoặc khác chuyên mục, không liên kết chủ đề; mỗi bài nói về một chủ đề, vấn đề hoàn toàn khác nhau Còn sách thường theo chủ đề diễn dịch, có sự liên kết chặt chẽ, ngay cả với sách kỷ yếu Bên cạnh đó ta còn thấy, tạp chí thường không thể tái bản hoặc in lại (nhưng có thể tập hợp lại để xuất bản, như xuất bản đóng quyển) Sách có thể tái bản nhiều lần Về hình thức, tạp chí có các chỉ số

về khổ, số trang ổn định Còn sách không có tính ổn định về khổ và số trang

vì tính không định kỳ và đơn lẻ từng cuốn

Tuy nhiên, tạp chí và sách cũng có sự khác nhau Nội dung các bài viết trên tạp chí đòi hỏi phải sát với đời sống xã hội hiện thực Một quyển tạp chí mới xuất bản vẫn có quan hệ chặt chẽ với bối cảnh thời đại đương thời, một khi đã lỗi thời thì sẽ biểu hiện là “cũ kỹ” Tạp chí có tính định kỳ, thời gian xuất bản của tạp chí có yêu cầu về chu kỳ rất nghiêm ngặt, tạp chí một tháng, hai tháng, ba tháng đều phải đưa vào thời gian khác nhau để xuất bản định kỳ Nhìn chung sách không có tính định kỳ như tạp chí Thời gian xuất bản sách không nghiêm ngặt trong các trường hợp bình thường Một loại tạp chí có thể

dùng cùng một tên gọi để xuất bản liên tục không giới hạn thời gian các quyển khác nhau, còn xuất bản sách không có tính kéo dài, liên tục

Tóm lại, tạp chí gần gũi với sách trên phương tiện nội dung và chủ đề được đề cập, song khác với sách ở chỗ một tập sách đi sâu vào một hoặc ít chủ đề có độ sâu và toàn diện hơn Còn các bài viết trong mỗi số tạp chí có thể rất nhiều chủ đề thuộc nhiều lĩnh vực mà tạp chí cần nghiên cứu, tuyên truyền, nhưng mỗi bài viết chỉ giải quyết một vài khía cạnh của một chủ đề,

độ sâu của công trình nghiên cứu cũng như tính bao quát của các bài viết không đòi hỏi đầy đủ, thấu đáo như một tập sách [41, tr.11]

- Xuất bản tạp chí với báo

Tạp chí và báo đều có chức năng cơ bản là thu thập, xử lý, truyền tải thông tin về tất cả các lĩnh vực trong đời sống xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin và tiếp nhận thông tin của công chúng Cả tạp chí và báo đều có cơ quan chủ quản tổ chức, quản lý hoạt động; đều được phân thành nhiều thể loại

ở các mức độ khác nhau, như theo lĩnh vực, khu vực, đối tượng phản ánh, đối tượng công chúng; đều có định kỳ và có số lượng phát hành nhất định; có lượng độc giả nhất định; đặc biệt báo và tạp chí đều có thể đính chính, cải chính nhưng không được phép tái bản hoặc sửa chữa

Xuất bản tạp chí phải đóng thành quyển, còn báo thì để tờ rời, thường

sử dụng trang giấy to gấp lại Tạp chí nghiên cứu thường ít ảnh hoặc hình minh họa hơn so với báo hoặc những tạp chí đời sống, giải trí Tạp chí thường

có xuất bản một tháng, hai tháng, một quý và một năm, cũng có loại tạp chí có chu kỳ ngắn hơn, còn chu kỳ xuất bản báo phần lớn là tính bằng “ngày” – nhật báo, cho dù là báo ra hàng tuần - “tuần báo” hoặc nửa tuần thì chu kỳ xuất bản cũng không quá một tuần

Về nội dung tạp chí và báo có sự khác biệt: Tạp chí là cơ quan lý luận, học thuật, khoa học của một tổ chức, đoàn thể nào đó chủ yếu đi sâu nghiên cứu, hướng dẫn, trao đổi nghiệp vụ khoa học về một lĩnh vực nào đó thuộc phạm vi ngành mình, địa phương mình Định kỳ phát hành của tạp chí thường

dài hơn định kỳ phát hành của báo Khổ tạp chí hay dùng thường là khổ 16, khổ 32, khổ 16 đại, khổ 32 đại Còn báo hay dùng khổ đôi và khổ 4

Về chức năng thông tin, tạp chí yếu hơn báo về mặt thời hiệu, nhưng có thể điều tra, quan sát và phân tích với thời gian tương đối dài đối với khách thể, từ đó có thể tăng thêm chiều sâu và sức mạnh của nội dung Bên cạnh đó tạp chí còn cung cấp thông tin cho độc giả những tri thức bằng con đường ngắn nhất, đó là những tri thức về chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật,v.v… Thực hiện chức năng tuyên truyền giáo dục, tạp chí phải góp phần giải thích, hoặc phê phán tình hình, hiện tượng nghiên cứu, đồng thời đề cập đến biện pháp xử lý tình hình, hiện tượng nói trên theo những phương pháp nghiên cứu riêng biệt, thể hiện tính chiến đấu và nghiên cứu khoa học của từng loại tạp chí

Về dung lượng của một bài viết, trong trường hợp bình thường thì tạp chí lớn hơn báo Tính co dãn về mặt không gian của tạp chí tương đối lớn, nhất là khi nghiên cứu một vấn đề khoa học nào đó hoặc phản ánh sâu sắc một hiện tượng xã hội nào đó thì cho phép bài viết có thể dài hơn, thậm chí có thể trong một kỳ, tổ chức một số bài viết một cách hữu cơ để sử dụng đầy đủ

tư liệu, từ đó phát huy hiệu ứng tổng hợp của tạp chí

Về trang in, do kích thước trang in lớn bé khác nhau, tạp chí và báo có kích thước trang in khác nhau rất rõ rệt Trang in tạp chí chú trọng thông thoáng, nối tiếp trước sau, thay đổi trong sự thống nhất Trong khi đó trang in của tờ báo thì lại rất phong phú, trang in khác nhau sẽ tạo thành các đơn nguyên và thống nhất trong sự biến hóa

Về đối tượng phục vụ, so với báo, tạp chí thường có phạm vi độc giả hạn hẹp hơn Hơn nữa bạn đọc của tạp chí, nhất là tạp chí chuyên ngành nghiệp vụ, đòi hỏi phải có sự hiểu biết nhất định về chuyên môn nghề nghiệp

Ở đó, bạn đọc có tiếp nhận thông tin và tham gia trao đổi, bàn luận, học tập kinh nghiệm về những vấn đề liên quan đến công việc nghề nghiệp mà mình quan tâm

Tóm lại, tạp chí khác với báo ở chỗ ít tính thời sự cập nhật hơn, nó chú trọng đến việc trao đổi nghiên cứu, thông tin tuyên truyền nhiều chủ đề thuộc một lĩnh vực, một phạm vi, một ngành hoạt động nào đó của xã hội Đối với báo đặc điểm nổi bật khác tạp chí là thông tin thời sự cập nhật, bày trên mặt báo là những sự kiện nóng hổi thỏa mãn cho độc giả ngay lập tức điều họ quan tâm, mặc dù cũng có những bài chuyên luận, bình luận sâu nhưng không thể đi từ nguyên nhân đến kết quả một cách ngọn ngành như tạp chí

1.1.3.2 Về nội dung, đề tài

Nội dung, đề tài của Tạp chí CT - KT - VHXH phải đảm bảo như sau:

Đề tài phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của sở Văn hóa Thông tin

và Du lịch; phản ánh đề cập những vấn đề mới trong tỉnh Attapeu, những vấn

đề đang được dư luận xã hội quan tâm (ví dụ như vấn đề an toàn giáo thông, vấn đề an toàn xã hội và phát triển về nền kinh tế, văn hóa xã hội hoặc và các lĩnh vực khác; đồng thời phải định hướng dư luận theo chiều hướng có lợi cho

sự phát triển đời sống xã hội của ngành và Tỉnh Attapeu

Đề tài phải phong phú, đa dạng, phản ánh được tất cả các mặt hoạt động của tỉnh Attapeu Đảm bảo những quan điểm, đường lối, chủ trương phát triển kinh tế xã hội, chính trị xã hội của Đảng phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước theo nghị quyết Đại hội Đảng trong từng thời kỳ, đồng thời phải đáp ứng nhu cầu xây dựng và phát triển ngành báo chí – xuất bản Hơn nữa, Tạp chí phải tiếp thu được tinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời phải phù hợp với điều kiện chính trị, lịch sử, thuần phong mỹ tục của người Lào, phù hợp với trình độ, điều kiện thực tiễn đất nước và địa phương

1.1.3.3 Về biên tập

Biên tập tạp chí là hoạt động mang tính chất lựa chọn văn hóa, là việc lựa chọn tác phẩm tinh thần để đáp ứng nhu cầu truyền bá và tiếp nhận văn hóa của xã hội Người biên tập lựa chọn thông tin, tìm chọn đề tài, thẩm định bản thảo phải có kỹ năng đặc thù: tức là họ phải có cái nhìn thấu đáo, chính

xác ở một thời điểm cụ thể, đồng thời phải có cái nhìn dài trong việc tạo dựng đời sống tinh thần lành mạnh cho xã hội

Biên tập tạp chí mang tính chất gia công, không phải là sáng tác Bởi vậy, lao động biên tập có tính bị động, không có vai trò của chủ thể sáng tác,

mà luôn lệ thuộc vào tác giả, tôn trọng tác giả, bảo vệ bản quyền của tác giả Người biên tập gia công tác phẩm của tác giả, làm cho nó hoàn thiện hơn, đẹp hơn Biên tập viên được ví là “bà đỡ mát tay” cho sự ra đời những đứa con tinh thần của tác giả Do vậy, đòi hỏi người biên tập phải có tay nghề cao, bởi

họ là người có thể làm cho tác phẩm hoàn thiện hơn Lao động biên tập vì thế chủ yếu là lao động bổ sung, sáng tạo thêm để hoàn thiện tác phẩm đã có

Biên tập tạp chí mang tính chất của hoạt động trung gian, là “cầu nối” hoạt động sản xuất tinh thần của tác giả với hoạt động sản xuất vật chất để tạo

ra xuất bản phẩm, là cầu nối giữa tác giả và bạn đọc Tác phẩm sáng tạo của tác giả chỉ khi trải qua khâu lựa chọn gia công của biên tập viên mới có thể đưa vào sản xuất tạo ra các vật phẩm để truyền bá rộng rãi trong công chúng

Biên tập tạp chí có tính chủ động và chủ thể rõ nét, bởi ban biên tập tạp chí không phải là lực lượng chính viết bài, mà họ thẩm định, gia công bản thảo, tổ chức xuất bản tạp chí; mỗi tạp chí đều được xuất bản lâu dài với tên gọi cố định Do vậy, xét về tổng thể, sự tồn tại của một tạp chí liên tục trong một thời gian dài với bản sắc riêng biệt của mình, mỗi tờ tạp chí như một tác phẩm lớn, là sản phẩm sáng tạo riêng biệt, là “con đẻ” của chính ban biên tập tạp chí [26, tr.15]

Trước khi cho ra đời một tạp chí, chủ thể biên tập cần xác định rõ, nhận thức rõ, về tạp chí: xác định rõ tôn chỉ, mục đích của tạp chí: Tạp chí ra đời để làm gì? sẽ làm như thế nào? đối tượng phục vụ là ai?

Trong quá trình biên tập mỗi số tạp chí, ban biên tập phải luôn đảm bảo tính ổn định, giữ vững mục đích ban đầu của tạp chí ngày càng làm đậm nét bản sắc riêng của tạp chí

Biên tập tạp chí khác với biên tập sách ở chỗ, tạp chí đa dạng về chủ đề

và đề tài trong mỗi số tạp chí Mỗi số có nhiều bài viết, nhiều chủ đề của

nhiều tác giả khác nhau, do vậy, biên tập tạp chí phải bảo đảm được sự đa

dạng chủ đề của nó Công tác biên tập phải biết phối hợp khéo léo giữa các chủ đề của các bài trong một số hướng về một chủ điểm, một sự kiện tiêu biểu trong thời gian xuất bản tạp chí để tạo ra hiệu ứng chỉnh thể

Công tác biên tập tạp chí mang tính thời hiệu rõ rệt, bởi biên tập viên phải sắp xếp công tác biên tập theo chu kỳ xuất bản của tạp chí, bảo đảm thực hiện nghiêm chỉnh về tiến độ thời gian xuất bản Bởi vậy, biên tập viên phải hoàn thành toàn bộ các bước biên tập theo chu kỳ xuất bản định sẵn của tạp chí, bảo đảm mọi công việc phải hoàn thành đúng thời hạn quy định để tạp chí được phát hành đúng ngày định sẵn Mặt khác, nội dung thông tin của tạp chí phải đảm bảo tính cập nhật, đảm bảo tính thời sự, không thể để tạp chí lạc hậu với thông tin cuộc sống Do vậy, biên tập tạp chí phải theo sát tình hình thời

sự của cuộc sống, phải rèn luyện óc phán đoán thời cuộc và sự nhạy cảm chính trị cao để bảo đảm những thông tin của tạp chí không bị cũ kỹ, lạc hậu

1.1.3.4 Về tác giả, độc giả

Tạp chí thuộc lĩnh vực nào thì có độc giả thuộc lĩnh vực đó Mỗi tạp

chí đều phải trả lời được câu hỏi: Viết về lĩnh vực nào và viết cho ai đọc? Thông thường trong xã hội có nhiều lĩnh vực cần nghiên cứu truyền bá nên cần nhiều tạp chí, song mỗi tạp chí cần xác định đối tượng độc giả của mình

là ai; nghề nghiệp của họ như thế nào; trình độ nhận thức của họ ra sao; năng lực, sở thích, nhu cầu về chuyên môn của họ là gì; họ là những nhà khoa học, nhà lý luận hay những người quản lý, những người tổ chức thực hiện của một ngành khoa học, một lĩnh vực hoạt động trong xã hội… Từ đó cần tìm hiểu ở họ về trình độ hiểu biết, về khả năng hành nghề và nhu cầu thực tiễn của họ để giúp họ có thêm tri thức, kinh nghiệm và ứng dụng cải tạo hiện thực Vì vậy, mỗi tạp chí phải gắn nghiên cứu lý luận với hoạt động

thực tiễn chuyên ngành để góp phần cải tạo hiện thực của ngành đó với các ngành khác trong xã hội

Đối tượng độc giả của mỗi tạp chí cũng rất khác nhau nhưng không

có ranh giới biệt lập bởi họ có các nhu cầu nghiên cứu rất đa dạng cho nên việc xác định đối tượng chỉ là tương đối Thông thường đối tượng của mỗi tạp chí có 3 mức trình độ: chuyên sâu cao và hẹp; kiến thức chuyên môn mức trung bình (qua đại học) ham thích; và bước đầu tiếp cận để tìm hiểu học hỏi Với những trình độ chuyên môn khác nhau đó, tạp chí cũng cần phải có các chuyên mục phù hợp cho từng loại đối tượng Có khi vì đối tượng chuyên sâu quá ít, chuyên môn quá hẹp không nhất thiết phải có tạp chí mà chỉ cần các bản tin khoa học hoặc thông tin tư liệu mới cho các độc giả hạn chế đó

1.1.3.5 Về hình thức ấn phẩm

Thứ nhất, Bìa của Tạp chí CT - KT- VHXH được thiết kế theo format

thống nhất với các tạp chí khác trong cùng một hệ thống Bìa của Tạp chí CT

- KT- VHXH sử dụng nền màu xanh và trắng; chữ màu đỏ; có tên và logo của

cơ quan chủ quản, số hiệu và số phát hành; không đăng tải bất kỳ hình ảnh

minh họa khác hoặc các quảng cáo

Thứ hai, trang mục lục ghi rõ toàn bộ thông tin về Ban Biên tập, thông

tin liên hệ và nội dung Tạp chí CT - KT - VHXH, thứ tự kết cấu đã trình bày trong chính văn, cung cấp để tra cứu khi đọc Vị trí trang mục lục trong tất cả các số đều giống nhau Các mục trong bảng mục lục bao gồm tên bài báo, tác giả, số trang tương ứng Cách thức trình bày này thể hiện sự rõ ràng, khoa học

và mang tính thống nhất

Nhìn chung, hình thức của Tạp chí CT - KT- VHXH được đánh giá là trang nhã, phù hợp về yêu cầu của một tạp chí chuyên về chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, đặc biệt nó là một tạp chí “sạch”, không đăng tải các hình thức quảng cáo như cách một số tạp chí vẫn làm

Thứ ba, phần đầu đề: Phần này gồm có tên bài báo và tên, học hàm học

vị và cơ quan công tác, địa chỉ liên hệ của các tác giả

Thứ tư, phần tóm tắt: Phần tóm tắt phải trình bày ở dạng thu gọn để cho

độc giả thấy nội dung chính của những thông tin trong bài báo Đây là phần được đọc nhiều nhất của bài báo, nhất là từ khi tóm tắt có thể được dễ dàng tìm thấy do đưa vào hệ thống tin học Phần tóm tắt tuân thủ theo quy định về độ dài của số hiệu Tạp chí CT - KT - VHXH, thường chiếm khoảng 170-200 từ

Thứ năm, đánh số đề mục: Trong phần nội dung chính của bài viết, các

đề mục lớn phải là chữ đậm, canh trái và được đánh số liên tục theo chữ số Arập Các tiểu mục cấp 1 (ví dụ: 2.1) là chữ đậm, in nghiêng, và các tiểu mục cấp 2 (ví dụ: 2.1.1) là chữ in nghiêng nhưng không bôi đậm Tất cả các trang bài phải được đánh số trang liên tục

1.1.3.6 Về in, phát hành

Khâu in ấn, phát hành Tạp chí CT - KT - VHXH do phòng Báo chí – Tạp chí sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch đảm trách Sau khi bản thảo đã được Ban Biên tập Tạp chí CT - KT - VHXH tổ chức phản biện , biên tập và tiến hành dàn trang theo hình thức đã thống nhất trong hệ thống các Tạp chí Chính trị - kinh tế - Văn hóa xã hội sau đó được chuyển đến phòng Báo chí – Tạp chí để tiến hành xét duyệt, in ấn và phát hành Mỗi loại tạp chí thường dành cho một số đối tượng nhất định nên phạm vi phát hành của tạp chí cũng hạn chế hơn sách và báo Đó là tình trạng phổ biến của các tạp chí ở tỉnh Attapeu, đặc biệt là tạp chí CT - KT - VHXH là chỉ phát hành trong tỉnh

1.2 Khái quát về hoạt động xuất bản tạp chí Chính trị- Kinh tế – Văn hóa xã hội và những yêu cầu đổi mới

1.2.1 Giới thiệu chung về tạp chí Chính trị- Kinh tế – Văn hóa xã hội

Tạp chí CT - KT - VHXH được thành lập ngày 5/6/2002 Giám đốc Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch ký ban hành Quyết định số 400/QĐ - VHTTDL xác định Tạp chí CT - KT - VHXH thành đơn vị trực thuộc Sở với

tiền thân là Tập san tài chính – kế toán là cơ quan Sở Thông tin - Văn hóa và

Du lịch Đầu tiên trong hệ thống báo chí, Tạp chí đã làm theo cuốn tập san có

30 trang in trên khổ giấy 19cm x 26cm, giấy mỏng đen trắng, xuất bản, in 500 cuốn 1 kỳ/3 tháng (3 tháng xuất bản in 1 lần) Từ khi mới thành lập, Tạp chí

CT – KT – VHXH chỉ có 4 cán bộ và là một bộ phận nhỏ nằm trong ngành báo chí – tạp chí, nhưng ấn phẩm đã đáp ứng được mong đợi của công chúng, đặc biệt là những người làm công tác trong các cơ quan sở, huyện của Tỉnh Attapeu Với nội dung là những bài viết hướng dẫn nghiệp vụ, giới thiệu,

tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước một cách trực tiếp, sâu rộng trong mọi tầng lớp quần chúng nhân dân của tỉnh Qua đó, Tạp chí

CT - KT - VHXH còn giới thiệu các tri thức nghiệp vụ, công nghệ hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa cụ thể của các tổ chức trong hệ thống chính trị, giới thiệu các kinh ngiệm thực tiễn hoạt động chính trị của các điển hình tiên tiến, các cơ quan sở, huyện, địa phương để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa toàn xã hội Hiện nay, Tạp chí CT - KT - VHXH có trụ sở tại km3, huyện Samakhixay, tỉnh Attapeu,

1.2.2 Quy trình xuất bản tạp chí

Hoạt động xuất bản Tạp chí CT - KT - VHXH cũng nằm trong phạm vi hoạt động xuất bản nói chung, đó là chỉnh thể thống nhất của ba khâu: biên tập, in và phát hành Tạp chí CT - KT - VHXH cũng được coi là một xuất bản phẩm đều phải trải qua ba khâu nói trên

Ba khâu này liên kết chặt chẽ với nhau quy định cả về hình thức – nội dung cũng như khả năng tiêu thụ ấn phẩm Quy trình xuất bản của một Tạp chí CT - KT - VHXH thường được diễn ra như sau:

Phát hành Biên tập,

dàn trang, chế bản

Hình 1.2.1 cho thấy, khâu biên tập xuất bản một tạp chí bao gồm những công việc như: Khai thác đề tài, tổ chức thẩm định (phản biện), biên tập, dàn trang – chế bản Bản thảo sau khi được chế bản hoàn thiện sẽ chuyển sang khâu in để nhân bản và cuối cùng là chuyển cho bộ phận phát hành để tiêu thụ Tương ứng với từng khâu sẽ có những bộ phận tương ứng của tạp chí đảm nhận

Quy trình xuất bản cần được tiến hành liên tục để đảm bảo ấn phẩm được xuất bản đều đặn Mỗi một khâu đều có ảnh hưởng đến nội dung hoặc hình thức của ấn phẩm Những khâu như kế hoạch đề tài, thẩm định, biên tập sẽ quyết định hầu hết đến nội dung ấn phẩm Bởi lẽ, chỉ khi chọn lựa được đề tài hay, công tác thẩm định được tổ chức khách quan, nghiêm túc, biên tập kỹ lưỡng, cẩn thận thì nội dung bài báo mới có thể đạt được yêu cầu và làm bật được giá trị khoa học bài viết Những khâu như dàn trang – chế bản, in ấn sẽ quyết định đến chất lượng hình thức của ấn phẩm Một tác phẩm tuy đã mang nội dung hay, nhưng cách trình bày vẫn rất cần phải chú trọng nhằm giúp độc giả nắm bắt nội dung truyền tải dễ dàng hơn Hơn nữa, lựa chọn mực in, giấy in sao cho phù hợp giữa việc ấn phẩm có vỏ bìa

ấn tượng nhưng giá thành lại phải chăng, phù hợp với túi tiền của bạn đọc cũng là một vấn đề hết sức quan trọng

- Những nhân tố tham gia vào quy trình xuất bản

Trong quá trình sản xuất, cho ra đời và phát hành đến tay bạn đọc một

ấn phẩm hoàn chỉnh, có rất nhiều nhân tố tham gia vào quá trình xuất bản của một Tạp chí CT - KT - VHXH Để đảm bảo chất lượng nội dung của các bài viết được đăng tải trên ấn phẩm, cơ cấu của tạp chí cần được tổ chức chặt chẽ, khối lượng công việc được phân chia rõ ràng giữa các bộ phận thực hiện qua từng khâu như khai thác bản thảo, phản biện, biên tập, dàn trang chế bản, in

ấn, phát hành Ví dụ như: Ban thư ký chuyên thực hiện công việc khai thác bản thảo và tiếp nhận phản hồi của độc giả, Ban biên tập chịu trách nhiệm

biên tập bản thảo, Phòng kỹ mỹ thuật phụ trách dàn trang, chế bản rồi chuyển cho bộ phận In ấn nhân bản, Phòng Phát hành tiếp nhận ấn phẩm và chuyển đến đối tác đặt hàng theo kế hoạch đã xây dựng hàng năm

Như vậy có thể thấy, rằng giữa các bộ phận của một tạp chí có liên quan chặt chẽ với nhau dựa trên quy trình xuất bản Tùy từng tạp chí mà sẽ có những bộ phận phụ trách khác nhau, tuy nhiên vẫn phải đảm bảo một số bộ phận chú chốt như sau:

Hội đồng biên tập: (HĐBT) là một hội đồng được thành lập theo quyết

định của cơ quan chủ quản, bao gồm những nhà nghiên cứu đầu ngành thuộc những lĩnh vực có liên quan đến hoạt động xuất bản của tạp chí Nhiệm vụ cơ bản nhất của HĐBT đối với Tạp chí CT - KT - VHXH lựa chọn ra những đề tài hay, có tính khoa học nổi bật, có tính thời sự, và đặc biệt là phải đáp ứng được mục tiêu chính trị qua từng thời kỳ phát triển Ngoài ra, hội đồng cũng

có thể phụ trách việc đọc thẩm định và phản biện các bài viết quan trọng, đồng thời tư vấn cho tổ biên tập hoặc ban biên tập về việc viết báo có đủ tiêu chuẩn được đăng tải hay không

Tổng biên tập: là người đứng đầu của tạp chí, giữ vai trò quản lý toàn

diện mọi hoạt động của tạp chí, giữ cho tạp chí hoạt động đúng tôn chỉ mục đích đã được đăng ký với cơ quan quản lý Không chỉ phụ trách chuyên môn, tổng biên tập cũng chịu trách nhiệm về mặt kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của tạp chí Một cách khái quát, tổng biên tập là người vừa phải đảm bảo tính đúng đắn nội dung các bài viết, vừa phải đảm bảo về mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, duy trì cũng như thúc đẩy tạp chí phát triển Tổng biên tập cũng là người chịu trách nhiệm trước pháp luật khi sai phạm xảy ra trong quá trình xuất bản

Phó tổng biên tập: Là người phụ trách chung về nội dung lẫn chính

thức của tạp chí Đối với một số Tạp chí CT – KT – VHXH chỉ có một phó tổng biên tập, phụ trách việc chuyên môn khoa học và phụ trách về việc quản

lý Các vị trí này hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động xuất bản và cùng chịu trách nhiệm trước tổng biên tập

Ngoài các chức danh lãnh đạo thì trong bộ máy tạp chí còn có những cán

bộ trong phòng phụ trách các khâu khác nhau trong quy trình xuất bản tạp chí

Ban biên tập: Bao gồm các biên tập viên, là những trực tiếp gia công

và hoàn thiện bản thảo của tác giả Ngoài ra, họ còn đưa ra ý tưởng về đề tài, mời người cộng tác, nắm vai trò mắt xích chung điều phối quá trình ra đời một ấn phẩm Khi bản thảo được chấp nhận, biên tập viên sẽ cùng tác giả chỉnh sửa, điều chỉnh, hoàn thiện nội dung trước khi ấn phẩm ra mắt bạn đọc

Nhiều BTV ở các Tạp chí CT - KT - VHXH là những chuyên gia thực

sự trong lĩnh vực mình phụ trách Tuy nhiên, chuyên môn sâu trong lĩnh vực nào đó không phải là yếu tố hàng đầu với người làm biên tập Đối với người biên tập viên, tố chất cần nhất là sự nhạy cảm và khả năng thẩm định Họ cần phải biết đánh giá đâu là bản thảo tốt, có nhu cầu với bạn đọc, có cách xử lý bản thảo phù hợp, và hơn ai hết, luôn phải thấu hiểu độc giả của mình, biết độc giả cần gì, chờ đợi gì ở ấn phẩm, từ đó cùng tác giả thảo luận và có những điều chỉnh hợp lý Người biên tập chính là cầu nối giữa tác giả và các độc giả

Ngoài ra ở một số Tạp chí CT - KT - VHXH, biên tập viên cũng chính

là những họa sĩ trình bày mỹ thuật về bìa, hình ảnh, bảng biểu… Đây là công việc hết sức khó khăn đòi hỏi con mắt thẩm mỹ để thiết kế ra một ấn phẩm đẹp mắt, tạo sức hút với bạn đọc Ngoài ra, họ cũng còn phải thực hiện việc chế bản, sắp xếp bố cục hình thức của ấn phẩm sao cho phù hợp quy chuẩn của một ấn phẩm khoa học

Như vậy, có thể nói rằng, ban biên tập là “xương sống” của một tòa soạn, sự hay dở của ấn phẩm phụ thuộc không chỉ vào lực lượng tác giả mà còn có trách nhiệm rất lớn của các biên tập viên Hiện nay, với thực trạng hoạt động của các Tạp chí CT - KT - VHXH, biên tập viên hầu như phải kiêm nghiệm khá nhiều vị trí từ việc xây dựng kế hoạch, biên tập bản thảo, cho đến

việc phát hành ấn phẩm Do đó, lực lượng biên tập viên chính là nhân tố quyết định toàn diện đến chất lượng chủ đề, nội dung, hình thức, tiến độ phát hành cũng như khả năng tiêu thụ của ấn phẩm tạp chí

Ban thư ký tòa soạn: Là bộ phận trực tiếp làm việc với cộng tác viên

cũng như độc giả, ban thư ký phụ trách hầu hết những hoạt động mang tính

“ngoại giao” của tạp chí Đối với cộng tác viên tác giả, ban thư ký là bộ phận trực tiếp liên lạc, đặt hàng bài viết với các nhà nghiên cứu Đây là công việc lựa chọn tác giả sao cho phù hợp với chuyên môn nghiên cứu để bài viết đạt được chất lượng cao nhất Đối với các cộng tác viên thẩm định, ban thư ký đảm nhận việc quản lý, đôn đốc công tác phản biện nhanh chóng, chính xác đối với từng bài viết để kịp thời đăng tải những bài viết hay, đảm bảo tính thời sự Ngoài ra, ban thư ký cũng là nơi tiếp xúc trực tiếp với những phản hồi, đóng góp ý kiến của độc giả Do đó, bộ phận này cần phải có những cán

bộ có khả năng giao tiếp tốt, biết “mềm mỏng” trong công việc với khách hàng, chân thành tiếp thu cái mới đồng thời sửa chữa những thiếu sót còn tồn tại trong quá trình xuất bản ấn phẩm

Bộ phận sản xuất: Là bộ phận phụ trách hai mảng in ấn và phát hành

của tạp chí, những cán bộ, nhân viên thuộc bộ phận này chịu trách nhiệm lập

kế hoạch in và phát hành hằng năm theo từng giai đoạn (tháng, quý, năm…)

Họ sẽ trực tiếp quyết định xem tạp chí sẽ được in ở đâu (một số tạp chí có nhà

in riêng thì không cần phải thuê in ở ngoài), chất lượng giấy ra sao, in số lượng bao nhiêu, thời gian giao ấn phẩm… Ngoài ra, bộ phận này cũng bao gồm cả những nhân viên phát hành ấn phẩm Họ là những người nhạy bén với nhu cầu của thị trường cũng như nắm bắt được những lĩnh vực được tập trung đầu tư phát triển nghiên cứu trong ngành

Cộng tác viên của tạp chí: Là những người có thể tham gia vào quá

trình biên tập xuất bản của tạp chí Tuy thuộc vào mục đích, yêu cầu công việc mà ban thư ký tòa soạn có thể lựa chọn những cộng tác viên phù hợp

Tuy nhiên cộng tác viên là một vị trí không cố định và cũng không có trách nhiệm ràng buộc với tạp chí, khi cảm thấy công việc được giao không phù hợp, cộng tác viên hoàn toàn có quyền từ chối cộng tác với tạp chí Với cơ chế hợp tác phát triển toàn diện như hiện nay, vai trò của cộng tác viên là rất

đa dạng, hoạt động xuất bản có bao nhiêu khâu thì sẽ có bấy nhiêu cộng tác viên có thể tham gia hợp tác

Cộng tác viên có thể là người khơi gợi ra đề tài nghiên cứu cho tòa soạn Đây thường là những lãnh đạo của các đơn vị, thông qua công tác tổng kết báo cáo, họ sẽ gợi ý những phương hướng, giải pháp mới cho công tác của ngành Từ đó, tạp chí sẽ tận dụng và khai thác những đề tài phù hợp Ngoài

ra, cộng tác viên trong lĩnh vực khai thác đề tài cũng có thể là những nhà nghiên cứu, những độc giả có chuyên môn, thông qua kinh nghiệm công tác, gửi thư phản hồi lại cho tạp chí Tạp chí tiếp nhận những ý kiến này và triển khai nội dung mới phù hợp với thực tiễn

Cộng tác viên cũng có thể là người tham gia trực tiếp vào biên tập nội dung bài báo Thông thường đây là những cán bộ có chuyên môn được tạp chí mời phản biện, đánh giá bài báo Có thể nói, đây là vị trí cộng tác hết sức quan trọng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung đăng tải của tạp chí Do

đó, việc chọn lựa cộng tác viên tham gia phản biện cần hết sức thận trọng và phải đảm bảo tính khách quan của bài báo

Ngoài hai dạng nêu trên, một dạng cộng tác viên nữa cũng hết sức quan trọng với hoạt động của tạp chí, đó là cộng tác viên viết bài cho tòa soạn Cộng tác viên hợp tác trong khâu này có thành phần hết sức đa dạng từ ngành nghề cho đến trình độ học vấn, và đặc biệt là hợp tác lâu dài, cố định cho một chuyên mục của tạp chí Tuy nhiên, với những Tạp chí CT - KT - VHXH, việc lựa chọn cộng tác viên gửi bài cần phải có sự lựa chọn kỹ lưỡng Không như những tạp chí thông thường, các bài viết của Tạp chí Chính trị - Kinh tế - Văn hóa xã hội cần đảm bảo tính đúng đắn, tính mới mẻ của lĩnh vực nghiên

cứu Do đó, những bài viết này thường là công trình nghiên cứu về mặt kinh

tế, chính trị, văn hóa đã được thẩm định, đã chứng tỏ được tính đúng đắn trong thực tiễn và tác giả của các bài báo cũng thường là những học giả, những nhà nghiên cứu chuyên sâu, có chức danh, học hàm, học vị, úy tín ở trong lĩnh vực công tác

1.2.3 Đặc điểm hoạt động xuất bản tạp chí

Tạp chí là một loại xuất bản phẩm, vì vậy hoạt động xuất bản tạp chí vừa mang những đặc điểm của hoạt động xuất bản phẩm nói chung vừa có những đặc điểm của tạp chí riêng

1.2.3.1 Công tác biên tập tạp chí

Công tác biên tập tạp chí là một quá trình hoạt động trong xuất bản tạp chí nhằm tổ chức, khai thác nguồn bản thảo, đánh giá lựa chọn và sửa chữa nâng cao chất lượng bản thảo để chế bản, nhân bản tạp chí Biên tập là một giai đoạn, một khâu quan trọng trong quy trình hoạt động xuất bản, là giai đoạn sản xuất tinh thần của quá trình xuất bản Công tác biên tập tạp chí gồm

2 nội dung cơ bản là tổ chức bản thảo và biên tập bản thảo với các khâu nghiệp vụ có quan hệ chặt chẽ với nhau; tổ chức bản thảo lại gồm công tác đề tài, công tác cộng tác viên

a Công tác đề tài

Đây là khâu công tác mở đường của hoạt động biên tập, bởi đề tài định hướng, là cơ sở để tổ chức mọi hoạt động của tòa soạn, cụ thể hóa tôn chỉ mục đích của tạp chí Chất lượng hiệu quả của hoạt động biên tập xuất bản đều bắt đầu từ việc lựa chọn và xây dựng kế hoạch đề tài

Kế hoạch đề tài là một bản dự kiến khoa học về nhiệm vụ, biên pháp tổ chức xuất bản tạp chí với các chỉ tiêu về số lượng, chất lượng, thời gian cụ thể phát hành Việc xây dựng được kế hoạch đề tài khoa học, cân đối và tiên tiến cho hoạt động của phòng thư ký tạp chí đề xuất và lãnh đạo tạp chí duyệt

Kế hoạch đề tài trong cơ chế thị trường hiện nay cũng là một loại kinh

tế, là kế hoạch sản xuất, kinh doanh của các đơn vị kinh tế Do vậy, chiến lược, kế hoạch kinh doanh xuất bản là tất yếu của tòa soạn

Yêu cầu chung đối với công tác kế hoạch đề tài là phải tìm kiếm, khai thác được nguồn đề tài phong phú, đa dạng, cập nhật, có giá trị cao về nội dung và nghệ thuật Yêu cầu riêng đối với từng đề tài cụ thể phải đạt được là:

Đề tài đúng và hay

Đề tài đúng trước hết là đúng với nhu cầu truyền thông của xã hội, đúng với nhu cầu của đối tượng tiếp nhận Đề tài hay là những đề tài mới mẻ, độc đáo; đáp ứng nhanh nhạy nhu cầu thực tế xã hội; nhiệm vụ chính trị của đất nước hoặc địa phương

Đề tài hay cũng là những đề tài có khả năng hiện thực để thực hiện, đã được nghiên cứu, sáng tác thành công, đã có cơ sở lý luận thực tế đầy đủ; có khả năng chi phí vật chất đầy đủ; có thể mạng lại hiệu quả cao ở cả hai phương diện văn hóa và kinh tế

Đề tài tạp chí được đề xuất trên cơ sở thông tin thời sự chính trị, các vấn đề thiết thực đối với lý luận, nghiệp vụ của chuyên ngành và sự đề xuất kinh nghiệm của biên tập viên, của lãnh đạo tạp chí

b Công tác cộng tác viên

Công tác cộng tác viên giữ vị trí then chốt trong hoạt động biên tập xuất bản tạp chí Công việc xuất bản ở tòa soạn phụ thuộc vào đội ngũ tác giả, các cộng tác viên; không có họ không có tác phẩm để xuất bản

Trong số các loại cộng tác viên thì cộng tác viên tác giả là quan trọng nhất vì họ là những người tạo ra nguồn bản thảo - điều kiện sống còn của tạp chí Bản thảo là mục tiêu của công tác cộng tác viên nhưng bản thảo lại là sản phẩm sáng tạo, con đẻ của các tác giả cho nên công tác cộng tác viên trở thành tầm quan trọng thứ phát, có tính chất then chốt

Mỗi tạp chí chuyên ngành đều có đối tượng phục vụ riêng và có những yêu cầu riêng về đề tài, nội dung, chất lượng bài viết Do tính chất đòi hỏi

nghiệp vụ mang tính chuyên ngành cao nên thường mỗi tạp chí đều có ý thức xây dựng đội ngũ cộng tác viên, nhất là đội ngũ cộng tác viên là các chuyên gia của ngành, của lĩnh vực mình tuyên truyền Cho nên cộng tác viên của tạp chí thường là những nhà khoa học, tâm huyết gắn bó với tạp chí

Cộng tác viên của tạp chí thường là những người viết bài cho tạp chí nhưng không có hợp đồng lao động thuộc biên chế trong tạp chí Tuy nhiên, việc tổ chức và thu hút được cộng tác viên chất lượng lại do cách làm của mỗi tòa soạn

c Công tác biên tập bản thảo tạp chí

Trong biên tập bản thảo tạp chí, khi thẩm định đều có những tiêu chí cơ bản sau:

- Trước hết cần đánh giá tiêu chuẩn chính trị, tư tưởng của bản thảo có đảm bảo không

- Tiếp theo, biên tập viên cần phải đánh giá về tính cấp thiết, thời sự của đề tài cả về lý luận và thực tiễn

- Đánh giá chủ đề; lập trường, quan điểm của tác giả trong việc giải quyết các chủ đề đặt ra

- Đánh giá về giá trị khoa học của bản thảo: bộc lộ qua toàn bộ nội dung khoa học mà bản thảo đề cập

- Sửa chữa, gia công và hoàn thiện bản thảo:

Sửa chữa, gia công bản thảo cần chú ý các vấn đề có tính nguyên tắc là: Tôn trọng tác phẩm của tác giả và có sự trao đổi, thống nhất với tác giả về những vấn đề cần sửa chữa

Biên tập tạp chí là hoạt động trung gian, là cầu nối hoạt động sản xuất tinh thần của tác giả với hoạt động sản xuất vật chất để tạo ra xuất bản phẩm,

là cầu nối giữa tác giả và bạn đọc Ban biên tập tạp chí không phải là lực lượng chính viết bài, mà họ thẩm định, gia công bản thảo, tổ chức xuất bản tạp chí Mỗi tờ tạp chí như một tác phẩm lớn, là sản phẩm sáng tạo riêng biệt,

là “con đẻ” của chính ban biên tập tạp chí

Công tác biên tập tạp chí mang tính thời hiệu rõ nét, bởi nó phụ thuộc vào chu kỳ xuất bản của tạp chí, bảo đảm nghiêm chỉnh về tiến độ thời gian xuất bản, thời gian phát hành được định sẵn

1.2.3.2 Công tác in ấn tạp chí

a Khái niệm về in ấn

In là chỉ kỹ thuật công nghệ và quá trình công nghệ sử dụng bản in hoặc phương thức khác để phục chế (nhân bản) những thông tin bằng chữ và hình trên bản thảo sang ấn phẩm

Nói về chất liệu giấy thì in thường có 3 giai đoạn: Giai đoạn sản xuất trước khi in; giai đoạn in; giai đóng bìa Trong toàn bộ quá trình in xuất bản phẩm thì in giữ vị trí trung tâm

b Yếu tố in

- Bản thảo: Là những thông tin về chữ và hình có hình thức vật chất

nhất định dùng để làm căn cứ sản xuất trước khi in Đối với xuất bản tạp chí, bản thảo chủ yếu là bản thảo chữ; bên cạnh đó, đôi khi có bài có phụ lục, minh họa bằng hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu Tòa soạn phải cung cấp bản thảo cho nhà in Bản thảo cần phải rõ ràng, chính xác

- Bản in: Là bản dùng để chuyển mực in và chữ in lên trên vật được in

Thường chia thành nhiều phương thức in và nhiều loại bản in Hiện nay, in sách báo thường dùng bản in phẳng

- Mực in: Là chất được chuyển lên vật nhận in trong quá trình in để

hình thành hình ảnh nhìn thấy được, thường do thuốc màu, chất liên kết và các chất hỗ trợ tạo thành

c Máy in

Với nghĩa rộng là tên gọi chung của các máy móc thiết bị dùng để sản xuất ra ấn phẩm, có thể chia ra thành thiết bị trước khi in, thiết bị in và thiết bị sau khi in Máy in với nghĩa hẹp chủ yếu là chỉ máy móc in