VƯƠNG KHÁNH LY ẢNH HƯỞNG CỦA THÔNG TIN BÁO CHÍ ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN TẠI KHU VỰC HÀ NỘI Khảo sát 3 tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo
Trang 1VƯƠNG KHÁNH LY
ẢNH HƯỞNG CỦA THÔNG TIN BÁO CHÍ ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN TẠI KHU VỰC HÀ NỘI
(Khảo sát 3 tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên;
2 trường Đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn; 3 trường PTTH: THPT Kim Liên, THPT Trung Văn,
THPT chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SỸ BÁO CHÍ HỌC
Hà Nội, 2018
Trang 2(Khảo sát 3 tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên;
2 trường Đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; 3 trường PTTH: THPT Kim Liên, THPT Trung Văn, THPT
chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội)
Chuyên ngành : Phát thanh - Truyền hình
Mã số : 60.32.01.08
LUẬN VĂN THẠC SỸ BÁO CHÍ HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS Nguyễn Thị Trường Giang
Hà Nội, 2018
Trang 4
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu: “Ảnh hưởng của thông tin
báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà
Nội (Khảo sát 3 tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh
niên; 2 trường Đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn; 3 trường PTTH: THPT Kim Liên, THPT Trung Văn, THPT chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội)” dưới sự hướng dẫn của PGS,TS Nguyễn Thị Trường Giang là công trình nghiên cứu khoa học của
riêng tôi Các số liệu có trích dẫn nguồn chính xác, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ một nghiên cứu nào khác
TÁC GIẢ
Vương Khánh Ly
Trang 5
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin gửi đến PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang,
người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài luận văn tốt nghiệp này
Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến các thầy, cô trong Khoa Phát thanh - Truyền hình, trường Học viện Báo chí và Tuyên truyền, các đồng chí cùng công tác tại đơn vị, gia đình, bè bạn đã giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình nghiên cứu
Mặc dù đã dành nhiều thời gian, công sức và cố gắng rất nhiều, nhưng
do khả năng của bản thân còn hạn chế, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn tốt nghiệp của em còn nhiều thiếu sót Kính mong các thầy, cô góp ý, chỉ bảo để em được tiến bộ và trưởng thành hơn về chuyên môn cũng như về công tác nghiên cứu khoa học
Hà Nội, ngày 09 tháng 5 năm 2018
Tác giả luận văn
Vương Khánh Ly
Trang 6
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Biểu đồ 1: Kết quả khảo sát về tìm hiểu thông tin về tuyển sinh đại học 47Biểu đồ 2: Tiếp cận qua các nguồn thông tin 48Biểu đồ 3: Tìm hiểu thông tin về tuyền sinh đại học, quan tâm về các khía
cạnh 49Biểu đồ 4: Kết quả khảo sát những tờ báo mạng điện tử được các bạn tìm
hiểu về tuyển sinh đại học 50Biểu đồ 5: Nội dung thông tin về tuyển sinh đại học trên báo mạng điện
tử đáp ứng được nhu cầu 51Biểu đồ 6: So sánh kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2016-2017 và năm
2017-2018 82Hình 1: Dựa vào mức phổ điểm và lượng học sinh, sinh viên đăng ký xét
tuyển đh vào các khối thi, Bộ GD-ĐT sẽ đưa ra mức điểm sàn năm 2017 69Hình 2: Hướng dẫn thay đổi nguyện vọng online trên báo giáo dục và
thời đại 72Hình 3: Lịch thi THPT quốc gia 2017 – chính thức 79
Trang 7
MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn vấn đề ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên 15
1.1 Hệ thống khái niệm liên quan 15
1.2 Vai trò của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên 21
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên 30
1.4 Giới thiệu khát quát về học sinh, sinh viên tại khu vực hà nội 37
Chương 2: Thực trạng ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội 42
2.1 Giới thiệu tổng quan về 3 tờ báo khảo sát 42
2.2 Khảo sát ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên 46
Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao sức ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên 92
3.1 Những vấn đề đặt ra 92
3.2 Đề xuất giải pháp 96
KẾT LUẬN 103 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Sau 30 năm đổi mới, đất nước ta đang bước vào thời kì phát triển mạnh mẽ với vị thế và diện mạo mới, mở ra cho sự nghiệp GD&ĐT một giai đoạn phát triển không ngừng và thu được những thành tựu to lớn Những năm qua nền giáo dục Việt Nam không ngừng đổi mới, thay đổi, mang đến những cách làm mới, mang tính hiệu quả và đột phá trong đó có đổi mới về tuyển sinh đại học Đây là vấn đề có tính quyết định đến đào tạo nguồn nhân lực, theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế
Là một trong những chức năng quan trọng của báo chí, thông tin báo chí trở thành ngọn cờ trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, ngày càng thể hiện sức mạnh vượt trội trong việc thông tin, tạo lập dư luận và định hướng dư luận Trong những năm qua, báo chí nước ta đã tập trung tuyên truyền một cách có hiệu quả nhiều sự kiện quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế xã hội của đất nước, trong đó nổi bật nhất là họat động tuyên truyền về sự nghiệp đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, trong đó có đổi mới về giáo dục Và báo chí với chức năng thông tin của mình đã mang đến và định hướng cho công chúng kịp thời, đầy đủ, toàn diện về những đổi mới trong tuyển sinh đại học, từ đó để học sinh và gia đình các em am hiểu về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, những đổi mới trong giáo dục cũng như trong tuyển sinh đại học của Bộ GD&ĐT và những luồng dư luận xoay quanh những đổi mới đó với ưu điểm, hạn chế khác nhau Từ đó giúp học sinh, sinh viên có những lựa chọn đúng đắn, phù hợp, có thể phát huy những lợi thế, sở thích và tài năng của mình để có thể trúng tuyển vào những môi trường phù hợp với các em, để sau quá trình trau rèn trong môi trường đại học, các em làm chủ được kiến thức, kỹ năng đã được đào tạo, trở thành nguồn nhân lực chất lượng đóng góp thiết thực cho sự nghiệp công nghiệp
Trang 9hoá, hiện đại hoá của đất nước, phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đổi mới giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao Bên cạnh đó, báo chí cũng mang tiếng nói, mong muốn, phản hồi của công chúng đến đến các cấp lãnh đạo, Đảng và Nhà nước,
để nghiên cứu và có những điều chỉnh phù hợp hơn trong tuyển sinh đại học nói riêng và ngành giáo dục nói chung
Mặt khác, khi lựa chọn được đúng ngành, nghề phù hợp đối với môi trường đại học, sẽ giúp các em phát huy khả năng bản thân, thu nạp kiến thức,
kỹ năng chuyên môn, để sau khi tốt nghiệp có thể tự tin làm đúng ngành, nghề, phát huy năng lực và những kiến thức, kỹ năng đã được đào tạo tại đại học, tránh nguy cơ thất nghiệp hoặc trái ngành, trái nghề Bởi thiếu định hướng nghề nghiệp, hay chọn ngành - chọn trường sai, hoặc chọn ngành theo phong trào… đang là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng
cử nhân, các kỹ sư ở nước ta thất nghiệp ngày càng nhiều Chính vì vậy bài
toán hướng nghiệp, và chọn nghề cho học sinh trung học những năm gần đây luôn được Đảng, Nhà nước cũng như các ban ngành quan tâm
Trong những năm qua báo chí đã có bước tiến nhảy vọt về chất lượng
và số lượng Đến nay cả nước đã có trên 500 cơ quan báo chí với gần 700 ấn phẩm báo chí, 02 đài phát thanh và truyền hình quốc gia, hơn chục đài phát thanh và truyền hình khu vực, 64 đài phát thanh, truyền hình ở các tỉnh, thành phố Đặc biệt số lượng báo điện tử phát triển mạnh mẽ c ng với các nhà cung cấp dịch vụ Internet tạo nên một mạng thông tin báo chí điện tử Từ đó, thông tin đến với công đầy đủ, khách quan, công b ng về những n lực đổi mới giáo dục đào tạo cũng như trong tuyển sinh đại học Tuy nhiên, sự n lực đưa thông tin của báo chí vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng khó tính” của công chúng hiện nay trong thời đại toàn cầu hoá, bùng nổ thông tin và tâm lý của nhóm công chúng đang trực tiếp chịu áp lực từ tuyển sinh đại học
Trang 10là chính các học sinh, sinh viên và phụ huynh của các em Hơn nữa, cũng bởi
sự phát triển của báo chí và các phương tiện truyền thông dẫn đến sự bùng nổ, nhiễu loạn thông tin, thậm chí đưa thông tin không chính xác, không đầy đủ, khiến dư luận hoang mang và có thể ảnh hưởng đến chính lựa chọn trường đại học của những chủ nhân tương lai của đất nước” Mặt khác, khi mới tiếp cận với sự đổi mới của giáo dục, bản thân các nhà báo cũng còn nhiều bỡ ngỡ trong quá trình thông tin tới công chúng
Là trung tâm giáo dục, đào tạo lớn nhất của cả nước, Hà Nội tập trung các trường đại học chất lượng, thu hút số lượng lớn hồ sơ dự thi đại học từ khắp mọi miền đất nước và nước ngoài Cũng chính vì vậy, Hà Nội là nơi tập trung đông đảo số lượng học sinh, sinh viên
Vì những lý do trên, cá nhân tôi chọn đề tài: Ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội (Khảo sát 3 tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Kênh 14.vn; 2 trường Đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa
học Xã hội và Nhân văn; 3 trường PTTH: THPT Kim Liên, THPT Trung
Văn, THPT chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội) Qua nghiên cứu này, hi vọng sẽ có một phần đóng góp vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên trong thời kỳ đổi mới đất nước
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Ở nước ta, hoạt động nghiên cứu ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên là vấn đề mới Trước
đó, có một số nghiên cứu về vai trò của báo chí đối với giáo dục như:
- Đề tài luận văn thạc sĩ:
Trang 11+ Ưng Sơn Ca (2006), Vai trò của báo chí đối với vấn đề cải cách giáo dục đại học của, Luận văn ThS Truyền thông đại chúng Học viện Báo
chí và Tuyên truyền, Hà Nội [2]
Nội dung của luận văn nh m đem lại cái nhìn tổng quát về giáo dục đại học tại Việt Nam thời gian qua Thông qua đó, khắc hoạ rõ nét vai trò của báo chí trong công cuộc cải cách nền giáo dục nước nhà Đề tài cũng đề xuất những kiến nghị đối với cơ quan báo chí giúp báo chí định hướng tốt hơn thông tin liên quan đến GDĐH trong tương lai
+ Nguyễn Xuân Đức (2006), Vai trò của báo chí ngành giáo dục và đào tạo trong thời kỳ đổi mới, Luận văn ThS Truyền thông đại chúng, Học
viện Báo chí và Tuyên tuyền, Hà Nội [6]
Luận văn đi sâu nghiên cứu cách thức tổ chức hệ thống các chuyên mục trên các ấn phẩm của báo chí ngành GD&ĐT, những nội dung cơ bản mà
hệ thống báo chí giáo dục chuyển tải tới bạn đọc, những đặc trưng, thế mạnh cũng như bản sắc riêng của báo chí giáo dục so với các loại hình báo chí khác, đồng thời nhấn mạnh vai trò của báo chí giáo dục trong việc tuyên truyền các chủ trương lớn của Đảng, nhà nước về GD&ĐT, những chiến lược, quyết sách của ngành về đổi mới nội dung chương trình giáo dục, đổi mới phương pháp giảng dạy nh m nâng cao chất lượng giáo dục ên cạnh đó luận văn còn chỉ ra những đóng góp của hệ thống báo ngành trong việc cung cấp kiến thức về lĩnh vực giáo dục & đào tạo… Ngoài ra, luận văn cũng đi sâu phân tích những yếu kém, tồn tại của báo chí ngành giáo dục, những thay đổi chậm chạp trong cách thức tuyên truyền, nội dung và hình thức các ấn phẩm, đặc biệt là tính chiến đấu” của báo chí giáo dục chưa cao
Các đề tài trên chỉ nghiên cứu chung về ảnh hưởng của báo chí đối với giáo dục, giáo dục đại học nói chung hoặc nghiên cứu sâu về báo ngành GD&ĐT mà chưa có đề tài nào nghiên cứu về góc độ ảnh hưởng của báo chí đến
Trang 12việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên, do đó, đây là đề tài hoàn toàn mới Hơn nữa, để đáp ứng với yêu cầu đổi mới theo chủ trương, đường lối của Đảng, xu thế phát triển, hội nhập; Bộ GD&ĐT có những đổi mới liên tục về giáo dục để thích hợp với điều kiện, hoàn cảnh của nước ta trong công cuộc đổi mới Chính vì vậy, những nghiên cứu trước đó có nhiều nội dung đã không còn phù hợp, cần có những nghiên cứu mới mang tính thời sự
+ Trần Bá Dung (2008), Nhu cầu tiếp nhận thông tin báo chí của công chúng Hà Nội, Luận án Tiến sĩ Học viện Báo chí và Tuyên tuyền, Hà Nội [18]
Luận án tiếp cận những vấn đề lý thuyết về nghiên cứu công chúng báo chí, cơ sở lý luận, phương pháp luận và cơ sở thực tiễn của việc nghiên cứu nhu cầu tiếp nhận thông tin báo chí của công chúng ở Hà Nội Nghiên cứu mối quan hệ có tính quy luật, những nhân tố ảnh hưởng tới nhu cầu tiếp nhận của công chúng
+ Đ Chí Nghĩa (2010), Vai trò của báo chí trong định hướng dư luận
xã hội của Đ Chí Nghĩa Luận án Tiến sĩ truyền thông đại chúng, Học viện
Báo chí và Tuyên tuyền, Hà Nội.Hà Nội [38]
Luận án nghiên cứu lý luận và thực tiễn chỉ ra những ưu điểm, hạn chế trong định hướng dư luận của báo chí hiện nay Tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả định hướng dư luận xã hội của báo chí, góp phần tích cực hoá đời sống thực tiễn
+ Trần Như Hải (2014), Nhu cầu và điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên các trường đại học và cao đẳng ở Bình Dương hiện nay[23]
Luận văn thạc sĩ áo chí học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội Luận văn nghiên cứu và khảo sát thực trạng nhu cầu và điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên các trường đại học và cao đẳng ở ình Dương, trên cơ sở
đó tìm ra những giải pháp kiến nghị nh m cải thiện điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí, góp phần nâng cao năng lực và hiệu quả tác động của báo chí trong việc
Trang 13giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cũng như góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học và cao đẳng toàn diện nói chung đối với nhóm công chúng sinh viên
Luận văn trên bước đầu làm sáng rõ về nhu cầu tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên, từ đó đi vào nhận diện và tìm hiểu vấn đề nh m nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền trên báo chí D đã nghiên cứu sâu về nhóm công chúng sinh viên trong việc tiếp nhận các sản phẩm báo chí và sức ảnh hưởng của báo chí đối với nhóm công chúng này nhưng nhóm công chúng sinh viên được nghiên cứu trong luận văn là địa bàn tỉnh ình Dương và mới chỉ tìm kiếm những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của báo chí trong việc giáo dục sinh viên
Trước đó cũng có một số đề tài luận án tiến sĩ nghiên cứu về vai trò của báo chí trong định hướng dư luận xã hội và nghiên cứu về các nhóm công chúng trong tiếp nhận thông tin báo chí như:
+ Luận án tiến sĩ áo chí học: Tâm lý tiếp nhận sản phẩm báo chí của công chúng sinh viên hiện nay (khảo sát một số trường ĐH, CĐ tại Hà Nội
(Học viện Báo chí và tuyên truyền, Hà Nội): Luận án đã khảo sát, nghiên cứu,
mô tả quy luật trong tâm lý tiếp nhận các sản phẩm báo chí của sinh viên Việt Nam hiện nay, như nhu cầu, sở thích, xu hướng của sinh viên Luận văn nghiên cứu trên bình diện cá nhân nói riêng và nhóm công chúng đặc thù, trong điều kiện môi trường đặc thù
Đối với các luận án trên mới chỉ nghiên cứu đến những ảnh hưởng, tác động của thông tin báo chí đối với dư luận xã hội và công chúng Hà Nội nói chung chứ chưa nói về ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội Chính vì vậy, có thể khẳng định, đề tài: Ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội” là một đề tài mới
Trang 14Mặt khác, đã có những công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu, chuyên gia trên lĩnh vực báo chí liên quan đến đề tài nghiên cứu:
- Sách, chuyên khảo, chuyên luận nghiên cứu về công chúng:
+ Mai Quỳnh Nam (2004), Sinh viên Hà Nội trong giao tiếp đại chúng
- Tạp chí Tâm lý học số 2 năm 2004 [35, tr.130] Tác giả đã phân tích và luận giải các giả thuyết nghiên cứu và đưa ra các giải pháp nh m mở rộng khả năng tiếp nhận các sản phẩm truyền thông đại chúng của công chúng sinh viên, qua đó nh m nâng cao chất lượng của hệ thống truyền thông
+ Nguyễn Văn Dững (Chủ biên) và Đ Thu H ng (2006), Truyền thông - Lý thuyết và kỹ năng cơ bản, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội [16,
tr.118] Với phương pháp tiếp cận hệ thống, các tác giả đề cập vấn đề nghiên cứu công chúng - nhóm đối tượng trong mối quan hệ chu trình truyền thông, phân tích nội dung của nghiên cứu ban đầu về công chúng, gồm 3 bình diện, các bước tiến hành và phương pháp nghiên cứu
+ Nguyễn Văn Dững (2012), Báo chí và dư luận xã hội”, NXB Lao
Động, Hà Nội [15]; tác giả đã đề cập đến phương thức thông tin của báo chí hiện đại là tương tác và đối thoại xã hội nh m nâng cao năng lực và hiệu quả
tác động của báo chí, tạo sự đồng thuận xã hội Cuốn sách chỉ ra r ng: Chính trong quá trình và thực tế ấy, vai trò xã hội của báo chí ngày càng gia tăng nhanh chóng, nhất là trong việc tạo diễn đàn cung cấp và chia sẻ thông tin,
kỹ năng và kinh nghiệm nhằm nâng cao nhận thức, mở rộng hiểu biết, thay đổi thái độ và hành vi của mỗi người phù hợp với nhu cầu phát triển; góp phần thuyết phục công chúng, định hướng nhận thức, thái độ và góp phần điều chỉnh hành vi của công chúng và DLXH, không chỉ trên bình diện chính trị - tư tưởng, mà cả trong đời sống an sinh hàng ngày…”(Trang 8)
+ Trần Hữu Quang (2006), Xã hội học báo chí, NXB Trẻ, Hà Nội
[42].Tác giả trình bày một cách hệ thống về cách tiếp cận xã hội học đối với
Trang 15các quá trình truyền thông, đối với nghề báo, những quan điểm và phương pháp nghiên cứu xã hội học về công chúng và nội dung truyền thông về ảnh hưởng xã hội của truyền thông đại chúng
+ Đ Thị Thu H ng (2010), PR Công cụ phát triển báo chí, NXB Trẻ,
Hà Nội [27] Tác giả đã xác định và mô tả chân dung các nhóm công chúng trong mối quan hệ với việc tiếp cận và tiếp nhận các sản phẩm báo chí
+ Đinh Thị Thuý H ng (2012): Quan hệ công chúng - một ngành công nghiệp đầy thách thức, Website Học viện Báo chí và Tuyên truyền Địa chỉ
http://www.ajc.edu [25] Khoanh vùng và xác định rõ công chúng, công chúng được coi là nền tảng của mọi hoạt động báo chí, tác giả cũng đã nghiên cứu phần nào nhu cầu của công chúng nh m phát triển các sản phẩm báo chí, các cơ quan báo chí trong nền báo chí cạnh tranh
+ Đ Chí Nghĩa (2012), Vai trò của báo chí trong định hướng dư luận
xã hội”, NXB Chính trị Quốc gia, 2012 Cuốn sách đã khảo sát và nghiên cứu
có tính hệ thống cả về lý luận và thực tiễn vai trò định hướng dư luận xã hội của báo chí; góp phần làm sáng tỏ vai trò xã hội của báo chí trong công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng; tiến hành khảo sát khả năng, mức độ tác động của báo chí vào dư luận xã hội; đề ra các giải pháp nh m nâng cao hiệu quả công tác định hướng dư luận xã hội…
Những cuốn sách trên có đề cập đến vai trò cũng như sự tương quan của báo chí và dư luận xã hội, những tác động và những giải pháp để báo chí cũng như thông tin báo chí có tác động tích cực đến nhận thức, thái đội, hành
vi của công chúng Tuy nhiên chưa có cuốn sách hay tài liệu nào đề cập chi tiết đến vai trò của báo chí cũng như thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học cho học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội
- Các đề tài nghiên cứu các cấp:
Trang 16+ Nhóm sinh viên lớp Báo in 17A (2001), Nhu cầu và điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên hiện nay (Khảo sát một số trường đại
học, cao đẳng ở Hà Nội) [40] Đề tài khoa học cấp Phân viện, Khoa Báo chí, Học viện Báo chí và tuyên truyền Đề tài góp phần làm rõ hai mặt quan trọng của quá trình tiếp nhận báo chí của sinh viên: Nhu cầu và điều kiện tiếp nhận Trong đó, mối quan hệ mật thiết như điều kiện bắt buộc tạo nên hiệu quả tác động và khoảng cách giữa nhu cầu và điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên được nhấn mạnh trong công trình nghiên cứu
+ Nguyễn Văn Dững (chủ nhiệm đề tài) (2003), Điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên khu vực Hà Nội (Tổng quan khoa học đề tài
cấp Bộ, Hà Nội 2003, Học viện Báo chí và Tuyên truyền) [12]: Các tác giả của đề tài đã lần lượt nên ra một số vấn đề về nhu cầu và điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên hiện nay có tính chất lý thuyết, trên cơ sở nghiên cứu, mô tả, phân tích thực trạng tiến tới tìm kiếm các giải pháp kiến nghị nh m cải thiện điều kiện tiếp nhận sản phẩm báo chí của sinh viên, từ đó định hướng nhu cầu và tăng hiệu quả tiếp nhận thông tin báo chí của nhóm công chúng này, qua đó tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho sinh viên
Các công trình nghiên cứu trên đã rất thành công trong việc tiếp cận
và phân tích đặc điểm nhóm công chúng sinh viên, cũng như mối quan hệ của sinh viên với báo chí ở nhiều khía cạnh khác nhau Tuy nhiên, nhu cầu của công chúng luôn thay đổi, cần phải nghiên cứu thường xuyên và liên tục Hơn nữa chưa có công trình nào nghiên cứu về học sinh, sinh viên trong việc tiếp nhận thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học Kế thừa từ những công trình nghiên cứu trên, tác giả luận văn mạnh dạn nghiên cứu đề tài: Ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội hướng vào việc góp phần tìm kiếm các giải pháp
Trang 17nh m nâng cao sức ảnh hưởng của báo chí nói chung và thông tin báo chí nói riêng đến đối tượng công chúng là học sinh, sinh viên, trong phạm vi luận văn này là tại khu vực Hà Nội
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài, luận văn khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội;
từ đó đề xuất 1 số giải pháp để nâng cao chất lượng cung cấp thông tin cho học sinh, sinh viên có lựa chọn đúng đắn môi trường đại học, đam mê theo đuổi về ngành nghề đã chọn, nhờ đó phát triển học lực, năng khiếu, kỹ năng của bản thân phù hợp với ngành nghề đó
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, tác giả luận văn phải thực hiện các nhiệm vụ chính sau:
- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến vấn đề
nghiên cứu: Thông tin báo chí; các lý thuyết về ảnh hưởng của thông tin báo
chí đối với công chúng nói chung và việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên nói riêng; vai trò của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên; khát quát thực trạng việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên ở Việt Nam nói chung, ở Hà Nội nói riêng trong thời gian gần đây
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội trong năm 2017; đưa ra những nhận xét về thành công và hạn chế trong quá trình truyền thông, thông tin về vấn đề trên
Trang 18- Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng thông tin của báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội trong thời gian tới
4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là: Khảo sát 3 tờ báo: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên; 2 trường Đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; 3 trường PTTH: THPT Kim Liên, THPT Trung Văn, THPT chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội
Lý do tôi chọn phạm vi nghiên cứu trên:
áo Giáo dục & Thời đại, áo Tuổi trẻ và áo Thanh niên đều là thể loại báo mạng điện tử, với ưu thế vượt trội: Mới, nhanh và hiện đại của mình, báo mạng điện tử đã, đang và sẽ trở thành thể loại báo chí có ảnh hưởng lớn tới đời sống xã hội, được công chúng lựa chọn Mặt khác, với báo mạng điện
tử, người đọc không chỉ xem các tin, bài hiện tại, mà còn đọc được những tin, bài trong quá khứ dễ dàng
Là những tờ báo mạng điện tử thu hút đông đảo công chúng, áo Giáo dục & Thời đại, áo Tuổi trẻ, áo Thanh niên được tôi lựa chọn nghiên cứu Hơn nữa, với đề tài: Ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội, 3 tờ báo đó cũng là một lựa chọn ph hợp ởi áo Giáo dục và Thời đại là tờ báo trực thuộc ộ giáo dục và Đào tạo, cập nhật thông tin nhanh chóng, kịp thời và tin cậy về giáo dục, thi cử, học vấn… ên cạnh đó, tôi chọn thêm áo Tuổi trẻ và áo
Trang 19Thanh niên là những tờ báo hướng đến công chúng thanh thiếu niên Tóm lại,
cả 3 tờ báo trên đều được đông đảo học sinh, sinh viên quan tâm
Phạm vi nghiên cứu của luận văn trong năm 2017 với lý do đây là thời gian gần nhất với học viên bảo vệ luận văn, nên sẽ mang tính thời sự và có thể
áp dụng vào thực tiễn khi nghiên cứu thành công luận văn
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn được hình thành dựa trên cơ sở những quan điểm, hệ thống
lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác báo chí, giáo dục & đào tạo, những chủ trương, nghị quyết của Đảng và Nhà nước cũng như quan điểm chỉ đạo của các cấp quản lý về các lĩnh vực trên
Luận văn cũng kế thừa kết quả của những công trình của các tổ chức,
cá nhân nghiên cứu liên quan đến vấn đề này
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành luận văn, tác giả phải sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chính sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thông qua việc tìm kiếm, tập hợp
tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau trên sách, báo, Internet, các công trình nghiên cứu khoa học, các tài liệu phục vụ hội thảo về vai trò của báo chí trong thời kỳ mới tác giả đã xác lập cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu này
- Phương pháp phân tích nội dung: D ng để phân tích các thông điệp,
các tác phẩm báo chí trên Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên năm 2017 Kết quả phân tích này sẽ giúp tác giả có được cái nhìn bao quát, chi tiết về thực trạng thông tin của Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên để làm căn cứ đưa ra những giải pháp trong luận văn
Trang 20- Phương pháp phỏng vấn sâu: D ng để phỏng vấn sâu các phóng viên,
biên tập viên đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí và trong 3 cơ quan báo chí thuộc diện khảo sát: Báo Giáo dục & Thời đại, Báo Tuổi trẻ, Báo Thanh niên; các nhà lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực báo chí và lĩnh vực giáo dục Cụ thể, tác giả tiến hành phỏng vấn Ông Nguyễn Phương Toàn (phó giám đốc Sở GD-ĐT Tiền Giang); Ông Nguyễn Việt Dũng (Phó giám đốc Cơ quan đại diện Bộ GD-
ĐT tại TP.HCM); TS Nguyễn Đức Nghĩa (Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM); PGS-TS Nguyễn Kim Hồng (Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TP.HCM); ThS Lê Văn Hiển, Phó trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Luật; Nhà báo Nguyễn Văn Hải, Phó trưởng đại diện Miền Bắc, Báo Tuổi trẻ Cùng với phỏng vấn nhanh các câu hỏi đối với lựa chọn trường đại học của 28 bạn học sinh thuộc 3 trường PTTH (lớp 11, 12) trong diện khảo sát và 12 bạn sinh viên trường Học viện Báo chí và truyên truyền, 10 bạn trường đại học khoa học xã hội và nhân văn Kết quả phỏng vấn tác giả sử dụng trong chương 2 luận văn
- Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi: D ng để điều tra ý
kiến của học sinh, sinh viên về thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội Cụ thể, tác giả đã tiến hành phát phiếu cho 2 trường đại học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học Xã hội &Nhân văn; 3 trường Trung học Phổ thông (THPT): Trường THPT Trung Văn, trường THPT Kim Liên; trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội Tổng 500 phiếu, m i trường 100 phiếu
6 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Những kết quả nghiên cứu bước đầu và những đề xuất của luận văn sẽ giúp ích phần nào cho những người trực tiếp tham gia tổ chức nội dung, hình thức các tác phẩm, chuyên mục, tờ báo…về giáo dục
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là nguồn tài liệu có hệ thống, có cơ
sở khoa học cho những cá nhân, tập thể quan tâm đến thông tin báo chí đối
Trang 21với tuyển sinh đại học Luận văn có thể d ng làm nguồn tài liệu tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách, các cấp quản lý giáo dục, báo chí, những
cá nhân quan tâm đến công tác truyền thông của ngành báo chí, ngành giáo dục, đồng thời là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho đội ngũ những người phụ trách chuyên mục giáo dục và tiểu mục tuyển sinh đại học của các cơ quan báo chí
Với việc nghiên cứu đầy đủ, toàn diện, có hệ thống về học sinh, sinh viên của 3 trường THPT và 2 trường đại học tại khu vực Hà Nội, luận văn sẽ khảo sát và đưa ra cái nhìn chung về ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại địa bàn Hà Nội Từ đó rút ra những đặc trưng, đặc điểm và thế mạnh của báo chí trong việc cung cấp thông tin cho học sinh, sinh viên dự kỳ xét tuyển đại học; đưa ra những điểm thành công cũng như còn hạn chế của chất lượng thông tin và đề xuất phương
án nâng cao chất lượng thông tin về tuyển sinh đại học
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Đề tài này sẽ là cơ sở tham khảo cho những nhà quản lý về hoạt động liên quan đến cung cấp thông tin báo chí về tuyển sinh, những đổi mới trong tuyển sinh cũng như phản hồi từ dư luận về mức độ ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với vấn đề này Cũng như góp phần nâng cao chất lượng thông tin trên báo chí
7 Kết cấu của đề tài
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn vấn đề ảnh hưởng của thông tin
báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên
Chương 2: Thực trạng ảnh hưởng của thông tin báo chí đến việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội
Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao sức ảnh hưởng của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên tại khu vực Hà Nội trong thời gian tới
Trang 22Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VẤN ĐỀ ẢNH HƯỞNG
CỦA THÔNG TIN BÁO CHÍ ĐỐI VỚI VIỆC LỰA CHỌN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN
1.1 Hệ thống khái niệm liên quan
1.1.1 Ảnh hưởng
Ảnh hưởng - influence”, theo từ điển online oxforddictionaries được xuất bản và công bố bởi đại học oxford-Vương quốc Anh, thì đó là "The capacity to have an effect on the character, development, or behaviour of someone or something, or the effect itself- tạm dịch là khả năng gây ra một sự thay đổi (về mặt kết quả) tới đối tượng, tới sự phát triển, hành vi của ai đó hoặc cái gì đó, hoặc tới chính nó."
Cũng theo từ điển online oxforddictionaries, thì ảnh hưởng - influence có nguồn gốc từ một từ Latin là "Infuere", ban đầu nó có nghĩa là
"một dòng chảy( influx)-theo chiều nhất định", ngoài ra trong thiên văn học
nó còn có nghĩa là "một dòng chất lỏng đặc biệt( có ảnh hưởng dến vận mệnh con người)-also specifically (in astrology) the flowing in of ethereal fluid (affecting human destiny).Ý nghĩa là "những hành động không thể lường trước được xảy ra trực tiếp hoặc gián tiếp bởi các thay đổi"
Theo Đại từ điển Tiếng Việt”, Nguyễn Như Ý (chủ biên), NX Văn
hóa Thông tin, ảnh hưởng là: “Tác dụng đối với người hoặc sự vật nào đó hoặc tác động để gây nên tác dụng (đối với người hoặc sự vật nào đó) ”[48, tr37]
Một số ý kiến khác cho r ng, ảnh hưởng tác động (từ người, sự việc hoặc hiện tượng) có thể làm dần dần để có những biến đổi nhất định trong tư tưởng, hành vi, hoặc trong quá trình phát triển ở sự vật hoặc người nào đó
Trên phương diện khoa học Tâm lý học, ảnh hưởng xét trong quá trình tương tác tương h là một quá trình trong đó cá nhân làm thay đổi một cá nhân
Trang 23khác hay một nhóm khác về mặt hành vi, tâm thế, ý định, quan điểm, hoặc sự đánh giá [28] Đồng quan điểm với Tâm lý học ở góc độ sự thay đổi về hành vi, Giáo dục học xem xét ảnh hưởng dưới phạm vi ảnh hưởng xã hội là tất cả những gì do sự chi phối từ một tác nhân khác tạo ra sự biến đổi về mặt hành vi của chủ thể hoặc khách thể trong một bối cảnh xã hội nhất định [22] Trên cơ
sở phân tích quan điểm của Tâm lý học, giáo dục học có thể hiểu:
Qua các khái niệm trên tác giả luận văn đồng nhất với khái niệm ảnh
hưởng” của tác giả Phạm Minh Hạc [22, tr.43] “ảnh hưởng”chính là sự biến đổi của một cá nhân hay một nhóm do sự chi phối của một cá nhân hoặc một tác nhân khác trong quá trình tương tác tương hỗ về tất cả các mặt: Hành vi,
Theo tác giả Philipe reton, Serge Proulx, ng nổ truyền thông”, Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, 1996), Từ Latin Informatio”, gốc của từ hiện đại Information” (thông tin) cho r ng, thuật ngữ thông tin có thể hiểu theo hai hướng nghĩa: Thứ nhất, thông tin là nói về một hành động cụ thể để tạo ra một hình dạng; thứ hai, thông tin là nói về sự truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm hay một biểu tượng Hai hướng nghĩa này c ng tồn tại, một nh m vào sự tạo lập
cụ thể, một nh m vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt Tuy nhiên, cùng sự phát triển của xã hội, khái niệm thông tin cũng phát triển theo
Theo tác giả Afanaxiep, Thông tin xã hội và định hướng xã hội”, Nxb Matxcova, Năm 1975: Thông tin là phần tri thức được sử dụng để định hướng, tác động đến những hành động tích cực và quản lý xã hội, thực hiện
Trang 24mục đích giữ gìn những đặc điểm phẩm chất, sự hoàn thiện và phát triển hệ thống.[1, tr33]
Tạ Ngọc Tấn (2002), Cơ sở lý luận báo chí, NX Lý luận Chính trị,
Hà Nội 2007 khẳng định: Thông tin là một loại hình hoạt động để chuyển đi các nội dung thông báo Hoạt động thông tin không chỉ có trong xã hội loài người Ngay trong thiên nhiên cũng có những hoạt động thông tin phức tạp,
đa dạng của các loài động vật khác nhau”.[44, tr22]
Cũng có những ý kiến cho r ng thông tin đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức: "Thông tin là điều mà người ta biết" hoặc "thông tin là sự chuyển giao tri thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người"
Như vậy, khái niệm thông tin” được đưa ra nhiều và rõ ràng Tác giả luận văn sử dụng khái niệm thông tin” trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí để
sử dụng cho khái niệm thông tin” của luận văn Thông tin là một loại hình hoạt động để chuyển đi các nội dung thông báo Hoạt động thông tin không chỉ có trong xã hội loài người Ngay trong thiên nhiên cũng có những hoạt động thông tin phức tạp, đa dạng của các loài động vật khác nhau”.[44, tr22]
1.1.2.2 Báo chí
Báo chí là hiện tượng xã hội phổ biến, phát triển từng ngày và chi phối đến mọi mặt của đời sống xã hội Tuy nhiên, suốt chiều dài quá trình hình thành và phát triển, cho đến nay, chưa có sự thống nhất ở mức độ tương đối về khái niệm này Dưới đây là một số quan niệm, khái niệm được tác giả
hệ thống lại nh m phục vụ cho đề tài luận văn
Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta theo Khoản 1, Điều 4, Luật Báo chí năm 2016: áo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính
Trang 25trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân.” [32]
Theo giáo trình nghiệp vụ báo chí, tập 2, năm 1997, lưu hành nội bộ của khoa áo chí, trường Tuyên huấn TW [21]: áo chí là một loại tư liệu sinh hoạt tinh thần nh m thông tin và nói rõ về những sự kiện và vấn đề thời
sự cho những đối tượng nhất định, nh m những mục đích nhất định, xuất bản định kỳ, đều đặn”
Tác giả Nguyễn Văn Dững (Chủ biên) và Đ Thị Thu H ng (2012) trong cuốn Truyền thông - Lý thuyết và kỹ năng cơ bản, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, cho r ng: Báo chí là hoạt động thông tin giao tiếp xã hội trên quy mô rộng lớn, là công cụ và phương thức kết nối xã hội hữu hiệu nhất, là công cụ và phương thức can thiệp xã hội hiệu quả nhất trong mối quan hệ với công chúng và dư luận xã hội, với nhân dân và các nhóm lợi ích, với các nước trong khu vực và quốc tế”.[16, tr14]
Theo tác giả Đinh Thị Thuý H ng trong cuốn sách Báo chí thế giới và
xu hướng phát triển trích dẫn ý kiến của Frank Morgan cho r ng, báo chí như
là một phương tiện truyền tải kiến thức và là sự hội thoại của nền văn hoá của chúng ta mà trong đó các câu chuyện được kể lại thông qua sự quan sát thế giới của các nhà báo [26,tr37]
Theo tác giả Đ Chí Nghĩa, Vai trò của báo chí trong định hướng dư
luận xã hội”, Nxb Chính trị Quốc gia, 2012: Báo chí là loại hình các phương tiện truyền thông đại chúng được cơ quan thẩm quyền cấp phép hoạt động, có nhiệm vụ truyền tải thông tin nhanh nhất, mởi mẻ nhất đến cho đông đảo công chúng, nhằm tích cực hoá đời sống thực tiễn”.[38, tr17]
Nhóm tác giả Dương Xuân Sơn, Đinh Hường, Vũ Quang (Trường Đại
học Khoa học xã hội và nhân văn cho r ng: Báo chí là hiện tượng xã hội ra đời do nhu cầu thông tin giao tiếp, lấy hiện thực khách quan làm đối tượng
Trang 26phản ánh, thông tin trong báo chí là một quá trình liên tục, xuyên suốt trong mối quan hệ cuộc sống - nhà báo - tác phẩm - công chúng” [43, tr36]
Theo tác giả Trần Hữu Quang trong cuốn Xã hội học truyền thông đại
chúng khẳng định: Báo chí truyền thông là một quá trình truyền đạt, tiếp nhận và trao đổi thông tin nhằm thiết lập các mối liên hệ giữa con người với con người [42, tr56]
Thông qua những lập luận và phân tích các quan điểm trên, trong khuôn khổ luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm báo chí của theo Khoản 1, Điều 4,
Luật áo chí năm 2016:“Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân.”
1.1.2.3 Thông tin báo chí
Trong tiến trình phát triển của lịch sử loài người, thông tin là một hiện tượng vốn có của thế giới vật chất, khi vật chất tồn tại, có nghĩa là trong nó đã tồn tại thông tin Còn báo chí là một hiện tượng xã hội, ra đời do nhu cầu thông tin giao tiếp, giải trí và nhận thức của con người
Theo một số thông tin thu thập, vào những năm 20-30 của thế kỷ XX, lần đầu tiên thông tin được con người chú ý về mặt ý nghĩa xã hội của nó và được đề cập trong lý thuyết báo chí
Theo Từ điển Tiếng Việt thì thông tin với nghĩa là động từ truyền tin cho nhau biết; và với nghĩa danh từ là điều được truyền đi cho biết, tin truyền
đi [48, tr61]
Như vậy thông tin được hiểu theo hai nghĩa: Nội dung thông tin và phương tiện thông báo, báo tin
Trang 27Tác giả E.P Prôkhôrốp, Cơ sở lý luận báo chí”, Nxb Thông tấn, năm
2004, Tập 1 - [20, Tr25,26] cho r ng, thông tin trong báo chí từ lâu thường được dùng trong ba nghĩa có quan hệ mật thiết với nhau: Đó là các thông báo ngắn không bình chú về các tin tức nóng hổi của đời sống trong nước và quốc tế; là danh mục nhóm các thể loại tin tức (các loại hình thông tin: tin ngắn, báo cáo, tường thuật, phỏng vấn); cuối cùng thông tin đôi khi được hiểu là thể loại tin ngắn
Tác giả Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang, Cơ sở lý luận báo chí truyền thông”, Nxb ĐHQGHN, năm 2005 cho r ng thông tin
trong báo chí đang tồn tại hai cách hiểu: Một là, tri thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Hai là, sự loan báo cho mọi người biết [43, tr55]
Theo tác giả Nguyễn Đình Hậu trong bài viết chuyên đề cho ban đề tài
của an Thế giới, Thông tấn xã Việt Nam: Trong hoạt động báo chí, thông tin là công cụ chủ yếu để nhà báo thực hiện mục đích của mình Thông tin trở thành cầu nối giữa báo chí và công chúng Nó là dụng cụ làm việc của nhà báo, với sự giúp đỡ của dụng cụ đó, những công việc đa dạng và quan trọng được thực hiện.”
Theo tác giả Hồ á Thâm, Động lực và tạo động lực phát triển xã hội, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004: “Nhà báo Hữu Thọ dựa trên bản chất thông tin của hoạt động báo chí để khẳng định báo chí còn có chức năng thông tin, coi đó là cơ sở để thực hiện các chức năng khác”[46, Tr121]
Ở một cách tiếp cận khác từ góc nhìn của công chúng thì: Công chúng tìm đến các phương tiện báo chí trước hết là để tìm kiếm thông tin”
Theo GS.TS Tạ Ngọc Tấn, Cơ sở lý luận báo chí, Nxb LLCT, 1992:
Trong thực tiễn, thông tin báo chí có thể chia thành các cấp độ khác nhau,
như: Thông tin mô tả là cấp độ đầu tiên, xuất phát điểm của mọi sự định
Trang 28hướng trong hoạt động thực tế của công chúng Đó là các sự kiện, hiện tượng, vấn đề, mối quan hệ các quá trình của hiện thực được mô tả, tạo thành trên
báo chí bức tranh về đời sống hiện thực Thông tin phân tích là thông tin được
hình thành trên cơ sở tư duy về những cái đang có dưới ánh sáng lý tưởng xã hội của nhà báo Những sự kiện, vấn đề của đời sống hiện thực được mổ xẻ, phân giải bởi nhà báo nh m tìm ra các mối quan hệ, các yếu tố ảnh hưởng,
phát hiện nguyên nhân và hệ quả của chúng Thông tin khái quát là thông tin
về bản chất, giá trị của sự kiện, hiện tượng vấn đề trong đời sống Đây là kết quả của sự mô tả, phân tích các sự kiện, vấn đề, quá trình, tìm ra những mối
quan hệ bản chất, xác định các giá trị của chúng đối với công chúng Thông tin hướng dẫn là thông tin mang lại cho công chúng những hình dung cụ thể
về phương hướng, về phương pháp hành động, về mục đích và khả năng đạt được dựa trên các điều kiện hiện thực [44, tr26,27]
Tác giả Nguyễn Văn Dững, Cơ sở lý luận báo chí (2018), đưa ra khái
niệm như sau: Thông tin báo chí là hoạt động thông tin - giao tiếp xã hội trên quy mô rộng lớn nhất, là công cụ và phương thức kết nối xã hội hữu hiệu nhất, là cộng cụ và phương thức can thiệp hiệu quả nhất trong mối quan hệ với công chúng và dư luận xã hội, với nhân dân và với nhóm lợi ích, với các nước trong khu vực và quốc tế [17, tr.87] Tác giả luận văn cũng sử dụng định nghĩa này về thông tin báo chí để làm định nghĩa cho luận văn của mình
1.2 Vai trò của thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên
áo chí là phương tiện truyền thông đại chúng truyền tải thông tin về các sự kiện, sự việc, hiện tượng đang diễn ra trong hiện thực khách quan một cách nhanh chóng, chính xác và trung thực đến đông đảo công chúng, nh m tích cực hóa đời sống thực tiễn Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, báo chí với nhiều loại hình khác nhau đã ngày càng tác động mạnh mẽ tới
Trang 29công chúng Có thể nhận thấy ảnh hưởng của thông tin báo chí đã và đang thể hiện rất rõ vai trò của mình trong đời sống xã hội cụ thể như:
Thứ nhất, thông tin báo chí giúp học sinh, sinh viên nhận biết một cách khách quan chân thực về thi và tuyển sinh đại học
Việc tiếp thu các thông tin báo chí còn là một trong những cách để
m i công chúng tìm hiểu và khám phá về thế giới rộng lớn - những điều mà
họ khó có thể tiếp xúc hay tận mắt chứng kiến ên cạnh việc cung cấp sự hiểu biết về một sự kiện, sự việc, vấn đề hay con người, các tác phẩm báo chí
đã truyền tải nhiều góc nhìn đa chiều, những tư duy đa dạng về các đối tượng Những thông tin đó là cơ sở cho cách nhìn nhận của một người khi đối diện với vấn đề nào đó trong cuộc sống
Việc nhận biết một cách khách quan trung thực thông tin báo chí đối với việc chọn trường Đại học, Cao đẳng là thông tin đang được rất nhiều học sinh, sinh viên và các bậc phụ huynh, giáo viên quan tâm Trước ngưỡng cửa quan trọng bước vào Đại học, Cao đẳng, các học sinh, sinh viên cần cân nhắc
kỹ lưỡng để lựa chọn cho mình trường học, ngành học sao cho phù hợp nhất, giúp các em yên tâm học tập và phát huy được hết năng lực của mình
Để lựa chọn một trường Đại học phải căn cứ vào rất nhiều yếu tố như định hướng nghề nghiệp, môn học ưa thích, khả năng học tập… Thông tin việc chọn trường ảnh hưởng rất lớn đến thành công sau này của học sinh, sinh viên trên con đường học tập Cụ thể:
+ Nhận biết khách quan thông tin báo chí về tự đánh giá năng lực học tập của học sinh, sinh viên qua các tin, bài báo, tin tường thuật Việc tự đánh
giá năng lực học tập của mình rất quan trọng, nó giúp các em khoanh vùng được những trường học có điểm đầu vào phù hợp với mình để có khả năng đ
và theo học tại đó Ngoài những điểm số và sự đánh giá của thầy cô trên lớp, các em cũng nên tự đặt ra cho mình mục tiêu tự đánh giá b ng cách làm các
Trang 30đề thi thử hoặc bài tập tổng hợp, từ đó khách quan xem khả năng mình đến đâu, cần n lực bao nhiêu để đạt được ngôi trường mình nhắm tới
+ Nhận biết khách quan thông tin báo chí về khối học Khối học cũng
là một điểm quan trọng cần phải xem xét khi quyết định chọn trường Lựa chọn khối tự nhiên hoặc xã hội là thế mạnh của mình để xem xét mục tiêu đầu vào của trường
+ Nhận biết khách quan thông tin báo chí về định hướng nghề nghiệp
Đây là yếu tố rất quan trọng, không còn là sớm để xác định mục tiêu nghề nghiệp ngay khi bước vào kì thi Đại học, bởi m i ngành nghề trong trường sẽ
là nguồn kiến thức cũng như kĩ năng phục vụ cho công việc sau này của học sinh, sinh viên Cần có sự nghiệm túc trong việc định hướng nghề nghiệp Được học và làm những công việc mình thích chắc chắn sẽ hiệu quả hơn so với những công việc trái ngành nghề
Thứ hai, thông tin báo chí giúp học sinh, sinh viên hiểu rõ được nhu cầu tuyển sinh, nhu cầu về nghề nghiệp
M i góc độ khác nhau, nhu cầu thông tin khác nhau M i thông tin dù trực tiếp hay gián tiếp bao giờ cũng mang dấu ấn của một hệ tư tưởng nhất định Qua thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên cũng vậy
Thông tin báo chí là một nội dung không chỉ quan trọng đối với học sinh, gia đình, mà còn đặc biệt quan trọng đối với xã hội Hiệu quả của hoạt động này sẽ góp phần tích cực vào việc hợp lý hóa nguồn lực, tránh hiện tượng mất cân đối nguồn nhân lực thừa thầy, thiếu thợ” trong thời gian vừa qua Thời gian qua, báo chí đã thực hiện đồng bộ các giải pháp phù hợp để nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động này
Mặt khác, hiện nay, nhu cầu thông qua thông tin báo chí trong việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên ngày càng đòi hỏi cao Do đó,
Trang 31việc cung cấp thông tin về đào tạo ngành nghề của trường học và doanh nghiệp rất cần thiết Các bài viết về hệ thống đào tạo các ngành nghề tại các trường trung cấp, cao đẳng và đại học trong và ngoài nước là một trong số các nội dung được nhiều học sinh và phụ huynh quan tâm nhất khi định hướng và lựa chọn nghề nghiệp tương lai Thông tin về thị trường lao động luôn là một trong những vấn đề được nhiều học sinh THPT nói riêng và người lao động nói chung quan tâm h ng ngày Bởi, việc cập nhật xu hướng và nhu cầu của thị trường lao động trong thời điểm hiện tại và tương lai sẽ giúp các học sinh THPT có cái nhìn tổng quan hơn về xu thế phát triển của các ngành nghề sau khi các em tốt nghiệp các trường đại học, các trường nghề, từ đó hạn chế tỉ lệ thất nghiệp Không chỉ góc tiếp cận đa chiều, các bài viết phản ánh hoạt động truyền thông hướng nghiệp cho học sinh THPT, theo hướng nhu cầu thị trường lao động trong và ngoài nước còn cung cấp các số liệu nhanh và chính xác, giúp độc giả có góc nhìn tổng quan, từ đó đưa ra đánh giá định hướng nghề nghiệp trong tương lai
Làm rõ nhu cầu thông qua thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên, hơn bao giờ hết, các hoạt động truyền thông nh m hiểu các tác động giúp cho học sinh, sinh viên hiểu rõ các hoạt động tuyển sinh, các nhu cầu của trường đại học áo chí đã vào cuộc, trở thành kênh thông tin quan trọng để học sinh có thể tham khảo trong việc lựa chọn ngành nghề trong tương lai của mình Đất nước đang bước vào thời kỳ hội nhập, công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay đang cần một đội ngũ lớn nhân công có tay nghề, trình độ M i học sinh cần xác định cho mình con đường lập nghiệp trong tương lai dựa trên khả năng, năng lực, sở trường,
sở thích của bản thân và điều kiện, hoàn cảnh thực tế của gia đình… Tóm lại, nắm rõ nhu cầu thông qua thông tin báo chí đối với việc lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên có thể mở ra khả năng tìm được việc làm ổn định
Trang 32cho bản thân trong tương lai, nhờ đó có thể làm giàu cho chính mình, cho gia đình và xã hội, góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội Hiện nay, nền kinh
tế thế giới đang chuyển động, mọi ngành nghề trong xã hội đều có xu hướng thay đổi, hiện đại và chuyên nghiệp hơn Trong đó, nhiều ngành nghề mới xuất hiện, vì vậy người lao động phải có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, tìm hiểu sâu về nhóm ngành nghề dự định theo đuổi trong tương lai và chuẩn bị
kỹ lưỡng về trình độ chuyên môn, sức khỏe… để đáp ứng yêu cầu công việc
áo chí với mục đích tác động và làm thay đổi nhận thức của xã hội
Xã hội ở đây là học sinh, sinh viên và phụ huynh học sinh, sinh viên, để họ thay đổi nhận thức và dẫn tới thay đổi hành động, đó là không ép buộc con
em vào đại học ởi học nghề giỏi ra, cơ hội việc làm rất tốt và thu nhập cũng rất tốt áo chí góp phần lớn để thay đổi nhận thức để có những lựa chọn ph hợp, có thể vào đại học nhưng đó không phải là con đường duy nhất Báo chí giúp các em học sinh và phụ huynh thay đổi tư duy, xác định chắc chắn r ng, đại học không phải con đường duy nhất Trí thức là điều ai cũng cần bồi bổ cho bản thân Vì thế, thi đại học vẫn là một trong những con đường học vấn quan trọng, tuy nhiên cần xác định thật rõ ràng: Thực sự khả năng của mình
có thể thi được đại học không, tránh việc hàng trăm nghìn học sinh, sinh viên đăng ký thi mà không bao giờ có thể đ vì học lực bản thân thực sự kém; xác định rõ khả năng và đam mê của mình để chọn trường
Thứ ba, thông tin báo chí giúp học sinh, sinh viên nhận biết về các vấn đề liên quan đến thi và tuyển sinh đại học
Thông tin báo chí tạo ra các diễn đàn trao đổi thông tin hai chiều giúp cho phụ huynh và học sinh, sinh viên với các chuyên gia, giáo viên, phụ huynh hiểu rõ về công tác tuyển sinh làm thay đổi, định hướng nhận thức lựa chọn trường của học sinh, sinh viên
Trang 33Việc các chuyên gia, giáo viên, phụ huynh học sinh, sinh viên, học sinh, sinh viên… tìm ra ý kiến, sáng kiến tốt nhất để tìm ra phương án tốt nhất
Nó đóng góp vào những cải tiến về thi THPT Quốc gia và xét tuyển đại học ngày càng đơn giản và tiện lợi hơn cho học sinh, sinh viên và phụ huynh học sinh cũng như với các trường Ví dụ như việc cộng điểm ưu tiên, năm 2017,
có rất nhiều ý kiến về việc cộng điểm cho học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số quá cao, thậm chí có những học sinh, sinh viên học ở ngay đô thị vẫn được cộng điểm vượt trội Nhưng hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những điều chỉnh, để khung điểm cộng vừa phải Hay việc tổ chức thi như thế nào; hay sự phối hợp giữa các trường đại học với địa phương; học sinh, sinh viên ở địa phương nào thì thi ở địa phương đó, hạn chế việc di chuyển chéo Đó là số
ít trong số những cải tiến lắng nghe ý kiến dư luận của thi và tuyển sinh đại học thông qua báo chí
Tương tác với công chúng, là cầu nối giữa các nhà khoa học, các chuyên gia với học sinh, sinh viên làm thay đổi, định hướng nhận thức lựa chọn trường của học sinh viên
Các chuyên gia, các nhà khoa học cũng là đội ngũ trí thức và có khả năng tư vấn thi và tuyển sinh đại học rất hiệu quả áo chí đóng vai trò là cầu nối để các nhà khoa học, các chuyên gia thể hiện vai trò Thông qua việc tham gia các buổi phỏng vấn, tư vấn tuyển sinh, viết các bài báo khoa học, viết các bài bình luận, xã luận…nhiều vấn đề, những hạn chế, bất cập đang tồn tại được các chuyên gia, các nhà khoa học mổ xẻ một cách thấu đáo; hoặc giải đáp cho các học sinh, sinh viên và phụ huynh học sinh, sinh viên về những vướng mắc cần tháo gỡ
Tạo ra diễn các diễn đàn phản biện trong việc định hướng lựa chọn trường đại học của học sinh, sinh viên làm thay đổi, định hướng nhận thức lựa chọn trường của học sinh, sinh viên
Trang 34Có nhiều bài viết của nhà báo, các nhà lý luận về báo chí học, xã hội, các nhà quản lý báo chí… đã viết về phản biện xã hội trên báo chí những năm
gần đây như: “Vai trò phản biện của báo chí và dư luận xã hội” đăng trên
Tạp chí Khoa học Xã hội Việt Nam năm 2010, của PGS, TS Nguyễn Văn Dững Bài viết đã chỉ ra rõ: Phản biện thông qua báo chí và dư luận xã hội là cách phản biện trực tiếp nhất, kịp thời nhất, phong phú và sinh động, công khai minh bạch và có tác dụng hiệu quả nhanh nhất
Trong thời đại ngày nay, sự bùng nổ thông tin khiến sự tương tác giữa các đối tượng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội đều được nhanh chóng tiếp nhận, phản hồi trên báo chí và mạng xã hội Vì thế, báo chí ngày càng có điều kiện để thực hiện chức năng phản biện xã hội, thông qua đào xới”, thậm chí đặt ngược vấn đề ở mọi khía cạnh để chỉ ra cái hay, cái dở, cái lợi, cái hại, thậm chí cái không hợp lòng dân, cái sai phạm hay phản tác dụng của một chủ trương, giải pháp nào đó để người dân thấu hiểu, có quyết định đồng tình hay đóng góp ý kiến trên cơ sở khoa học, thực tiễn và xây dựng lòng tin thực chất hơn áo chí đã và đang trở thành phương tiện truyền tải thông tin hai chiều, tức là phản ánh ý kiến của nhân dân, của thực tiễn ngược trở lại cấp lãnh đạo quản lý Ý kiến phản biện ở đây được tập hợp và phản ánh nhiều chiều, từ nhiều đối tượng, có thể là từ các cấp quản lý Nhà nước, từ chuyên gia trong lĩnh vực đó, những người bị ảnh hưởng…
Báo chí lập luận phản biện nh m vạch ra những thiếu sót, làm rõ những khía cạnh chưa hợp lý; bổ sung, hoặc khẳng định, hoặc bác bỏ phương
án, dự án ban đầu Trong ý nghĩa tích cực của nó, phản biện xã hội không có mục đích phủ định hoàn toàn chính sách của cơ quan công quyền mà là bổ sung cho chính sách ấy Ví dụ như việc cộng điểm thi đại học cho Bà mẹ Việt Nam Anh hùng là không phù hợp trong thực tế Bởi với độ tuổi đó không có khả năng đi thi đại học, cao đẳng Khi đối tượng thụ hưởng trong quy định đó
Trang 35là không khả thi thì ra quy định đó để làm gì, mặc dù nó rất nhân văn và đúng
về chủ trương nhưng không ph hợp với thực tế
Thứ tư, thông tin báo chí giúp cho học sinh, sinh viên thay đổi về tư duy, thái độ
Bên cạnh những thông tin từ gia đình, nhà trường, xã hội, báo chí là nguồn thông tin tươi mới, hấp dẫn, hữu ích đối với giới trẻ Trong thế giới của báo chí, công chúng được sống trong những nhịp đập nóng hổi của thời đại, quốc gia, cộng đồng Nhờ báo chí, công chúng quan tâm hơn và có những phản ứng kịp thời trước những sự kiện chính trị - kinh tế - văn hoá - xã hội của thế giới, đất nước và địa phương Từ những thay đổi về tư duy và hành động, công chúng trẻ đã hình thành nên hệ thống các phẩm chất được đánh giá từ mối quan
hệ qua lại của người đó với những người khác, với tập thể, với xã hội và cả với thế giới tự nhiên xung quanh trong mọi cái nhìn xuyên suốt quá khứ, hiện tại và tương lai Với tính chất đa dạng, phong phú, đa chiều, cập nhật của thông tin, giới trẻ có thể tìm thấy ở báo chí nguồn cung cấp tri thức, rèn luyện kĩ năng sống vô tận và quý giá mà không một cuốn sách nào, người thầy nào có thể đáp ứng Một số báo, tạp chí chuyên ngành có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động trao đổi, nghiên cứu thông tin khoa học của giới trẻ Ngược lại, trao đổi các thông tin không chính xác, nhiều thông tin lặp đi lặp lại, thông tin cũ xuất hiện với tần số đậm đặc trên các báo khiến học sinh, sinh viên loãng các nguồn thông tin gây hoang mang, lo lắng … Quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin từ báo chí của con người có thể diễn ra ngay từ khi hình thành nhận thức đến lúc mất nhận thức Song song với đó, nhân cách là một thứ giá trị được xây dựng
và hình thành trong toàn bộ thời gian con người tồn tại trong xã hội, nó đặc trưng cho m i con người, thể hiện những phẩm chất bên trong con người nhưng lại mang tính xã hội sâu sắc bởi nó được đúc kết từ chính những phản ứng và tác động của con người lên xã hội
Trang 36Thứ năm, thông tin giúp cho học sinh, sinh viên có những thay đổi về hành vi
Với sứ mệnh cải thiện đời sống, phát triển xã hội, sau khi đã hình thành hoặc thay đổi được quan điểm của công chúng về một vấn đề nào đó, các thông tin báo chí với những thông điệp cụ thể sẽ tiến đến cấp độ ảnh hưởng cao hơn, đó là làm thay đổi hành vi của con người
Hành vi của học sinh, sinh viên qua thông tin báo chí trong việc lựa chọn các trường đại học thông qua việc thay đổi mục đích ban đầu, hoặc theo đuổi mục đích ban đầu Ví dụ như: Tỷ lệ tuyển sinh của một trường đại học, hoặc tỷ lệ phần trăm của những người nộp đơn được chấp nhận, có thể cho biết khả năng bạn được nhận vào trường là bao nhiêu Các trường có tỷ lệ tuyển sinh cao hơn thường sẽ tuyển sinh viên có nền tảng giáo dục khác nhau, thậm chí tuyển cả những ứng vên không đạt được điểm cao trong các trường trung học, trong khi các trường có tỷ lệ tuyển sinh thấp hơn chỉ chọn những ứng cử viên giỏi nhất Sự khác nhau về tỷ lệ tuyển sinh của trường thường phản ánh danh tiếng của trường, và trong một số trường hợp, thậm chí có thể liên quan đến chất lượng giáo dục mà sinh viên nhận được
Các tiêu chí tuyển sinh của hầu hết các trường học thường xét đến điểm trung bình GPA tối thiểu, yêu cầu bắt buộc của khóa học, và điểm thi chuẩn Họ cũng có thể yêu cầu bạn viết định hướng nghề nghiệp cá nhân hoặc trải qua phỏng vấn với nhân viên tuyển sinh Thông tin về các tiêu chí tuyển sinh của trường thường có thể tìm thấy trên trang web của trường Các trường học thường công bố điểm trung bình GPA và điểm kiểm tra của ứng viên được nhập học năm trước, đây là một cách tốt để đo lường cơ hội nhận được nhập học của chính bạn
Trang 37Mặc dù việc tốt nghiệp là điều cuối c ng trong đầu khi bạn bắt đầu tìm kiếm trường đại học, nhưng tỷ lệ tốt nghiệp là rất quan trọng khi đánh giá trường đại học tương lai của học sinh, sinh viên
Hoặc hành vi của học sinh, sinh viên ảnh hưởng bởi các yếu tố được trình bày trong 1.3 của luận văn
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc lựa chọn trường Đại học của học sinh, sinh viên
1.3.1 Đặc điểm của các trường đại học
Vị trí tọa lạc của trường Đại Học
Địa điểm trường đại học có thể là một yếu tố quan trọng quyết định khả năng lựa chọn trường ĐH của học sinh Với những học sinh, sinh viên ở thành phố lớn nơi có nhiều trường đào tạo tốt thì hãy học gần nhà vừa tiện đi lại vừa không cần xa gia đình Với những học sinh, sinh viên ở tỉnh hoặc thành phố nhỏ thì hãy xem xét xung quanh vùng của bạn có thành phố nào có trường tốt, phù hợp với mình hay không rồi mới nghĩ đến đi xa hơn khỏi khu vực miền mình ở D sao đi học xa gia đình là một quyết định quan trọng, về lâu dài và những rắc rối liên quan như chi phí đi lại, xa người thân, thời gian về nhà không nhiều… chính là rào cản sẽ
làm việc cho thuận tiện Một nghiên cứu của Kohn và cộng sự (1976) đã kết luận r ng yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc sinh viên đi học đại học là do nhà của họ gần với một tổ chức giáo dục nào đó Hossler & Gallagher (1990) cho biết khả năng HS theo học tại các trường ĐH gần trường THPT là khá cao d các em chưa từng tham gia các hoạt động trong khuôn viên những trường ĐH này Có thể thấy r ng với một chi phí thấp, vị trí địa lý gần trường đại học là một kích thích quan trọng ảnh hưởng đến quyết định của học sinh trong việc lựa chọn môi trường học cho mình [30]
Danh tiếng của trường đại học
Trang 38Hình ảnh và uy tín có ảnh hưởng rất lớn đến việc lựa chọn trường ĐH Sinh viên đánh giá rất cao uy tín của một trường đại học và xem nó như một yếu tố có ảnh hưởng nhất định đến việc chọn trường (Lay & Maguire, 1981; Murphy, 1981; Sevier, 1986; Keling, 2006) Keling (2007) cho r ng các yếu
tố ảnh hưởng lớn nhất mà sinh viên sẽ đánh giá trong sự lựa chọn của họ về một tổ chức nào đó là danh tiếng của tổ chức Có một sự tồn tại về mối quan
hệ tỷ lệ thuận giữa danh tiếng của trường đại học và quyết định chọn trường đại học của học sinh [30]
Các trường đại học đã được kiểm định được các cơ quan chính quyền địa phương, tiểu bang và quốc gia công nhận r ng trường có thể cung cấp một nền giáo dục chất lượng cao (Bộ Giáo dục Hoa Kỳ) Sự công nhận này là rất quan trọng đối với những sinh viên đăng ký theo học tại trường, đặc biệt là những người cần có trình độ cao trong các lĩnh vực y khoa, luật và giáo dục, cũng như những sinh viên xin trợ cấp tài chính được yêu cầu phải theo học tại một trường được kiểm định Nếu bạn dự định chuyển tín chỉ từ một trường đại học sang một trường khác thì sự kiểm định cũng sẽ là một yếu tố quyết định Trường mới của bạn sẽ chỉ chấp nhận các điểm số của môn học trước của bạn nếu nó chấp nhận sự kiểm định của trường cũ của bạn
Các loại chuyên ngành và b ng cấp của trường đại học được cấp
Cho d trường có tốt đến đâu, đó cũng không phải là nơi ph hợp nếu
nó không có những chuyên ngành bạn ưa thích hoặc loại cấp văn b ng theo mong muốn của bạn Phòng Tuyển sinh của trường có thể trả lời bất kỳ câu hỏi nào của bạn về loại b ng cấp mà bạn muốn đạt được tại trường Trang web hoặc tờ rơi của họ cũng cung cấp rất nhiều thông tin Hãy đọc kỹ về các chương trình trường giảng dạy và ghi chú lại chương trình học, các yêu cầu
về tín chỉ và tỷ lệ tốt nghiệp
Chương trình học
Trang 39Một nghiên cứu tiến hành tại Kuala Lumpur và Selangor, Malaysia Yusof et al (2008) cho thấy chương trình học phù hợp với nhu cầu xã hội là một trong các yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định chọn trường ĐH của HS THPT [30]
Ford và cộng sự (1999) cũng nhận thấy r ng các vấn đề như phạm vi của chương trình nghiên cứu, tính linh hoạt của chương trình học, linh hoạt thay đổi lớn và nhiều lựa chọn mức độ là những yếu tố quan trọng nhất để học sinh lựa chọn các tổ chức giáo dục đại học phù hợp Do đó, có thể kết luận
r ng có một mối quan hệ tích cực giữa các chương trình học tập và quyết định chọn trường đại học [30]
Cơ sở vật chất
Theo Absher & Crawford (1996), cơ sở vật chất giáo dục như phòng học, phòng thí nghiệm và thư viện…đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình lựa chọn của học sinh đối với một trường đại học Do đó, có thể kết luận
r ng đây là một trong những yếu tố có ảnh hưởng khá mạnh đến quyết định chọn trường của các em [30]
Chi phí học tập
Vì nhiều sinh viên đang theo học các chương trình học bán thời gian
và phải cân b ng giữa công việc, gia đình và các nghĩa vụ khác, các lựa chọn đóng học phí linh hoạt sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng Nhiều trường đại học công bố danh mục khóa học của họ, cũng như kế hoạch đóng học phí cho các khóa học trên trang web của mình Hãy tìm lớp học buổi tối và cuối tuần, các lựa chọn trực tuyến để tăng cường trải nghiệm tại lớp học của bạn, và chọn các bài giảng ở giảng đường lớn với nhiều phần thảo luận
Joseph (2000) cho r ng vấn đề chi phí học tập có sức ảnh hưởng rất lớn trong việc đưa ra quyết định chọn trường ĐH Jackson (1986) đã kết luận chi phí học tập là yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến sự lựa chọn trường đại học
Trang 40trong khi các h trợ tài chính để giảm chi phí là một ảnh hưởng tích cực Vì vậy, chi phí học tập đóng vai trò hết sức quan trọng và quyết định khả năng chọn trường đại học của học sinh [30]
Nhu cầu học tập ở trường đại học thường khiến ngay cả những sinh viên tự tin nhất ngạc nhiên, do đó ngay bây giờ hãy chuẩn bị b ng cách xác định các loại tài nguyên h trợ học tập cần có ở trường tương lai của bạn Nhiều trường đại học có hướng dẫn viên đồng môn cho mọi sinh viên, cũng như một khu được dành riêng cho các nhân viên h trợ học tập Tìm hiểu trước về tài nguyên h trợ học tập của trường sẽ hữu ích trong tương lai
Một nghiên cứu được tiến hành bởi Yusof (2008) nhận thấy yếu tố h trợ tài chính được cung cấp bởi các trường đại học là một trong bốn yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Trường ĐH nào tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng các h trợ tài chính thì có nhiều khả năng được các em lựa chọn (Jackson, 1988; Litten, 1982; Manski & Wise, 1983) Ismail (2009) đã nghiên cứu về sự ảnh hưởng của thông tin đến việc lựa chọn trường đại học, trong đó chỉ ra r ng sinh viên hài lòng với quyết định chọn trường dựa trên sự hài lòng về thông tin của họ với các yếu tố tài chính liên quan, trong đó bao gồm h trợ tài chính và chi phí học tập hợp lý Dựa vào kết quả đề cập ở trên, có thể kết luận r ng h trợ tài chính có một sức ảnh hưởng đáng kể đến việc chọn trường đại học của học sinh phổ thông [30]
Cơ hội việc làm, các dịch vụ hướng nghiệp
Một văn phòng dịch vụ hướng nghiệp năng động và h trợ là rất cần thiết Trường đại học có thể mở rộng tầm nhìn của bạn về những ngành nghề
mà bạn chưa bao giờ biết, và trung tâm dịch vụ hướng nghiệp có thể là công
cụ để chuẩn bị cho sự nghiệp của bạn sau khi tốt nghiệp Các dịch vụ hướng nghiệp bao gồm chuẩn bị phỏng vấn, tư vấn, góp ý về CV, h trợ sắp xếp việc làm, và nhiều việc khác