Cải tiến quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí (khảo sát tạp chí cộng sản, tạp chí người làm báo, tạp chí tia sáng)

Cùng với sự phát triển của các phương tiện thông tin đại chúng là sự mở rộng về chức năng, nhiệm vụ, những thay đổi to lớn trong phạm vi hoạt động, khu vực ảnh hưởng, là sự biến đổi về c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ THANH NGA

CẢI TIẾN QUY TRÌNH SẢN XUẤT

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào

TÁC GIẢ

Nguyễn Thị Thanh Nga

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đối với sự ra đời của mỗi sản phẩm, quy trình sản xuất sản phẩm quyết định tới chất lượng sản phẩm đó Báo chí là một sản phẩm đặc thù nhưng không vì thế mà quy trình sản xuất sản phẩm báo chí mất đi tầm quan trọng Chất lượng của sản phẩm báo chí do đặc trưng của qúa trình đó quyết định

Quy trình sản xuất sản phẩm báo chí là trình tự thực hiện, sự sắp xếp các khâu, bố trí các nguồn lực, phân công nhiệm vụ, sử dụng các phương tiện

và cách thức tổ chức - liên lạc, vận hành để cho ra đời sản phẩm báo chí hoàn thiện

Đối với mỗi loại hình báo chí, quy trình sản xuất sản phẩm có sự khác nhau, quy trình sản xuất sản phẩm truyền hình khác với quy trình sản xuất sản phẩm báo mạng điện tử, báo in hay phát thanh Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí nằm trong quy trình sản xuất sản phẩm báo in nói chung và có những nét khác biệt tương ứng với đặc điểm của thể loại

Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, hiện nay cả nước có

706 cơ quan báo in (trong đó có 76 báo TƯ, 102 báo địa phương, 528 tạp chí) Bên cạnh số lượng tạp chí rất lớn, số lỗi mà các tạp chí gặp phải khi sản phẩm tạp chí xuất hiện trên thị trường cũng không hề ít Những lỗi về nội dung, về thiết kế trình bày rất phổ biến

Đối với các doanh nghiệp, các đơn vị, hoạt động sản xuất kinh doanh

có thể tuân theo những tiêu chuẩn đã được quốc tế công nhận như tiêu chuẩn ISO hay tiêu chuẩn chất lượng của từng ngành Tuy nhiên, quy trình sản xuất sản phẩm báo chí ở nước ta hầu như chưa có tiêu chuẩn hay hệ thống nào được thừa nhận, các tòa soạn chủ yếu làm theo kinh nghiệm và điều kiện của

cơ quan mình để cho ra quy trình sản xuất phù hợp nhất

Khi có một quy trình sản xuất sản phẩm báo chí hiệu quả, các tòa soạn sẽ cho ra đời sản phẩm báo chí với chất lượng ổn định hơn, giảm thiểu

các “sự cố”, các sai sót và sản phẩm hỏng Quy trình sản xuất sản phẩm báo chí hiệu quả sẽ tiết kiệm được thời gian, tăng hiệu quả lao động do kiểm soát được thời gian trong quá trình sản xuất Từ đó chất lượng sản phẩm báo chí được nâng cao, tăng doanh thu và lợi nhuận cho cơ quan báo chí do sản xuất hiệu quả, giảm thời gian và chi phí Hơn nữa, một quy trình sản xuất phù hợp với việc phân định rõ từng khâu, bố trí nguồn nhân lực hợp lý và mô tả công việc rõ ràng giúp mô hình tổ chức của cơ quan báo chí hợp lý hơn, hệ thống quản lý gọn nhẹ, chặt chẽ, vận hành hiệu quả và nhanh chóng Quy trình sản xuất hơp lý dẫn tới tăng chất lượng sản phẩm báo chí, từ đó tạo uy tín trên thị trường, hướng đến lượng phát hành cao hơn, số lượng độc giả trung thành nhiều hơn

Một yêu cầu đặt ra với sản phẩm báo chí là phải luôn thay đổi để theo kịp thị hiếu của độc giả, quy trình sản xuất sản phẩm báo chí cũng hướng đến luôn được cải tiến để cung cấp sản phẩm báo chí thỏa mãn yêu cầu này

Từ quy trình sản xuất sản phẩm báo chí phù hợp sẽ giúp từng vị trí trong tòa soạn, tổng biên tập, các phòng, ban, đội ngũ biên tập viên, phóng viên… hiểu rõ vai trò của mình trong quy trình sản xuất, chủ động thực hiện công việc Có quy trình rõ ràng cũng dễ dàng hơn để đào tạo, chuyển giao tài liệu và quy trình cho nhân viên mới và thế hệ kế tục

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Xung quanh vấn đề báo chí hướng nghiệp cho thanh niên, trong thời gian qua, ở nước ta có một số sách, công trình nghiên cứu khoa học, luận văn thạc sỹ, khóa luận tốt nghiệp đại học dưới nhiều góc độ khác nhau

Liên quan đến đề tài này, đã có nhiều tác giả xuất bản các sách có nội dung liên quan như Cơ sở lý luận báo chí - GS.TS Tạ Ngọc Tấn (chủ biên), NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội (1999); “Nhà báo hiện đại” của The Missouri Group, “Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in” của TS Hà

Nhã, mô tả công việc của nhà báo, quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí, công tác biên tập…

Các công trình nghiên cứu có Đề tài khoa học “Nâng cao chất lượng

tổ chức bộ máy cơ quan báo chí” và “Nâng cao khả năng tự biên tập của phóng viên”, đặc biệt có công trình luận án tiến sỹ TS Nguyễn Quang Hòa với đề tài về “Nâng cao chất lượng hoạt động của Ban thư ký tòa soạn trong

cơ quan báo chí” (2009) có khảo sát quy trình ra báo của nhiều tòa soạn

Các công trình nghiên cứu trên đều tìm hiểu về các khâu cụ thể của quy trình sản xuất hoạt động báo chí, về công việc của phóng viên – biên tập Nhưng xét tổng thể ở góc độ tiếp cận quy trình sản xuất sản phẩm báo chí cụ thể là quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí thì chưa có công trình nghiên cứu nào thực hiện Như vậy, đề tài “Cải tiến quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí”

là một đề tài mới, không trùng lặp với các công trình nghiên cứu trước đó

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích:

Đề tài “Cải tiến quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí” nhằm nghiên cứu thực trạng quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí hiện nay, đánh giá hiệu quả đạt được và những hạn chế, nhằm đưa ra những giải pháp cải tiến để xây dựng một quy trình sản xuất sản phẩm có hiệu quả ở các tạp chí được khảo sát

+ Từ đó phân tích thế mạnh, hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm, đề xuất giải pháp để cải tiến, nâng cao chất lượng quy trình

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Thực trạng quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí

- Phạm vi nghiên cứu:

Khảo sát các tạp chí Cộng sản, tạp chí Người làm báo, tạp chí Tia sáng từ tháng 1 năm 2010 đến tháng 12 năm 2011

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sơ lý luận:

Luận văn thực hiện trên cơ sở sử dụng các quan điểm cơ sở lý luận báo chí và các tri thức của các khoa học liên ngành của các nhà nghiên cứu nổi tiếng Việt Nam và nước ngoài để nghiên cứu quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí

- Phương pháp nghiên cứu:

Sử dụng các phương pháp nghiên cứu tư liệu, văn bản, khảo sát, thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh Đồng thời sử dụng phương pháp điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu

6 Đóng góp mới của đề tài

Đóng góp mới của đề tài thể hiện ở chỗ:

- Đề tài làm rõ khái niệm, vai trò, vị trí và tầm quan trọng của quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí

- Đề tài khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí một cách tương đối toàn diện, có hệ thống

- Đề xuất các giải pháp để cải tiến, nâng cao chất lượng quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí

7 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn

Đây là công trình nghiên cứu khoa học về quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí Luận văn góp phần tìm hiểu các quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí khác nhau Từ đó hình thành một quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí có hiệu

lý báo chí làm tư liệu tham khảo

8 Kết cấu của khóa luận

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, Luận văn gồm có

80 trang, 3 chương nội dung

Chương 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC CẢI TIẾN QUY

TRÌNH SẢN XUẤT SẢN PHẨM BÁO CHÍ 1.1 Khái niệm

1.1.1 Báo chí

Vào buổi bình minh của báo chí, hoạt động của nhà báo là công việc tổng hợp bao gồm viết bài, biên tập, xuất bản, tổ chức, thư ký tòa soạn và đôi khi cả công việc của người phục vụ Cùng với sự phát triển của các phương tiện thông tin đại chúng là sự mở rộng về chức năng, nhiệm vụ, những thay đổi to lớn trong phạm vi hoạt động, khu vực ảnh hưởng, là sự biến đổi về chất trong kỹ thuật sản xuất in ấn, phát hành, sự phức tạp hóa trong các mối quan

hệ xã hội của báo chí, là sự cuốn hút vào guồng máy báo chí một số lượng lớn những người làm các nghề nghiệp khác nhau, diễn ra sự biến đổi to lớn về phân công, hiệp tác lao động trong khuôn khổ thống nhất của hoạt động báo chí Nhiều tác giả, nhà nghiên cứu đã đưa ra những khái niệm về báo chí, trang 5 “Báo chí và dư luận xã hội” có viết:

Tiếp cận từ quan điểm hệ thống, báo chí là một tiểu hệ thống thành viên của hệ thống xã hội trong tổng thể, tồn tại và

hoạt động chịu sự tác động, chi phối của hệ thống xã hội cũng

như các tiểu hệ thống khác thông qua các mối quan hệ ràng

buộc, chi phối lần nhau trong cùng hệ thống và vận động

trong các điều kiện lịch sử nhất định

Các ban biên tập, các cơ quan báo chí, phát thanh, đài truyền hình, thông tấn xã được hình thành như những tập thể lao động hiệp tác bảo đảm cho sự phát huy tự do về chuyên môn dựa vào đặc điểm nhân cách của mỗi cá nhân và sự tác động qua lại lẫn nhau về mặt nghề nghiệp trong khuôn khổ một tập thể thống nhất Mỗi cơ quan báo chí được điều hành như một guồng máy

Khi đã thành guồng máy thì nhà máy sản xuất ấy phải có một quy trình

để sản xuất ra được sản phẩm ở đây là sản phẩm báo chí Nhắc tới sản xuất, không thể không đề cập tới báo chí như một ngành công nghiệp

Công nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế, là lĩnh vực sản xuất hàng hóa vật chất mà sản phẩm được "chế tạo,

chế biến" cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ hoạt động kinh

doanh tiếp theo Đây là hoạt động kinh tế, sản xuất quy mô

lớn, được sự hỗ trợ thúc đẩy mạnh mẽ của các tiến bộ về công

nghệ, khoa học và kỹ thuật

(Wikipedia)

Ở các nước Tư bản, báo chí truyền thông đa phần tư nhân hóa , vận

hành theo cơ chế thị trường Tư bản, chú trọng cả ba phương diện thông tin-

giải trí –kinh tế như một ngành công nghiệp truyền thông Ở đó ngoài chức

năng thông tin tuyên truyền thì việc đáp ứng nhu cầu giải trí và kinh doanh, kinh tế là rất lớn Hiệu quả kinh doanh, kinh tế được đề cao để tác động và hỗ trợ cho thông tin tuyên truyền, tạo sức mạnh cả về chính trị và kinh tế, thúc đẩy sự phát triển lẫn nhau Nhiều tập đoàn báo chí truyền thông và các ông chủ đã trở thành “đế chế”, “thế lực” trong giới truyền thông và xã hội Rõ ràng trong lĩnh vực kinh tế và kinh doanh thì báo chí Tư bản đi sớm, nhanh, đạt nhiều thành tựu và dạn dày kinh nghiệm Ở Việt Nam, do điều kiện lịch

sử, từ năm 1986 trở về trước ( trước Đổi Mới ), báo chí hoạt động trong cơ chế tập trung, bao cấp, không thực hiện chức năng kinh tế báo chí, vậy nên gây nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, kĩ thuật, tài chính, đời sống của người làm báo nghèo nàn, lạc hậu ( như bao thành phần khác trong bối cảnh chung

đó ) Từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo sự nghiệp Đổi mới (từ 1986 ) thì đất nước đổi mới và phát triển, đạt nhiều thành tựu quan trọng và có ý nghĩa lịch sử trong 25 năm vừa qua Báo chí truyền thông theo

đó cũng tự đổi mới và phát triển, với nhiều thành tựu đầy ấn tượng

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có

sự quản lý và điều tiết của Nhà Nước do Đảng ta xác định, đã thừ nhận nhiều thành phần kinh tế ( kinh tế tập thể, kinh tế tiểu chủ và cá thể, kinh tế tư bản Nhà nước, kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư của nước ngoài…), kể

cả Đảng viên cũng được làm kinh tế, bình đẳng như các đối tượng khác, miễn

là không vi phạm pháp luật Đây là tư duy lý luận mới, có ý nghĩa quan trọng

để định hướng và thúc đẩy hoạt động thực tiễn năng động và sôi động trong các thành phần kinh tế và xã hội nói chung Đây cũng là cơ sở quan trọng, cần thiết để báo chí truyền thông hoạt động kinh tế, kinh doanh trong trào lưu chung đó Mặc dù ở nước ta không có báo chí tư nhân ( báo chí ở Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, đồng thời là diễn đàn của nhân dân ), tuy nhiên tư nhân được phép tham gia vào một số khâu trong hoạt động báo chí như in, phát hành, kinh doanh các ấn phẩm, cung cấp thông tin…góp phần xã hội hóa các sản phẩm báo chí truyền thông, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của công chúng Đảng ta cũng xác định báo chí vừa phải làm công tác thông tin tuyên truyền, vừa làm kinh tế, kinh doanh và thực hiện các chức năng khác, đảm bảo hài hòa các mục tiêu và lợi ích của đất nước và nhân dân Luật báo chí, các cơ chế, chính sách của Nhà nước theo đó cũng quy định và hướng dẫn báo chí hoạt động kinh doanh, kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đổi mới và hội nhập quốc tế Bước đột phá về tư duy, nhận thức này đã thổi vào giới báo chí truyền thông làn gió mới, sức mạnh và cơ hội mới để vận động và phát triển Từ một nền báo chí bao cấp, chủ yếu làm công tác “tuyên truyền, cổ động và tổ chức tập thể” (Lênin) đã chuyển sang nền báo chí vận hành theo cơ chế thị trường định hướng XHCN, có sự quản lý và điều tiết của Nhà nước, thưc hiện nhiều chức năng khác nhau, trong đó có chức năng kinh

tế, kinh doanh Tất nhiên, về mặt lý luận hiện vẫn còn tranh luận về một số

“ báo chí là hàng hóa”, “ thương mại hóa báo chí”, “ cơ chế tài chính”…chẳng hạn

Về khái niệm “ báo chí là hàng hóa” tồn tại hai quan niệm Quan niệm thứ nhất coi báo chí là “ hàng hóa thông thường” vì trong kinh tế thị trường thì mọi thứ đều trở thành hàng hóa, chịu sự tác động và chi phối của những quy luật kinh tế: cung cầu, cạnh tranh, giá trị… Quan niệm thứ hai cũng coi báo chí là hàng hóa, nhưng là “hàng hóa đặc biệt” vì thừa nhận cách lí giải của quan niệm thứ nhất, đồng thời nhấn mạnh tính “đặc biệt” ở chỗ sản phẩm báo chí là kết tinh giá trị vô hình về thời gian, công sức, trí tuệ, không thể cân, đong, đo, đếm như một hàng hóa bình thường được “ Đặc biệt” còn ở chỗ trong điều kiện nước ta, báo chí không chỉ là hàng hóa mà còn là phương tiện,

là tiếng nói của Đảng, Nhà Nước và nhân dân trong việc thực hiện chức năng thông tin, văn hóa, tư tưởng, tình thần cho xã hội Tức là phải hài hòa giữa chính trị, tư tưởng và kinh tế trong hoạt động báo chí Hai quan niệm này song song tồn tại, không phủ nhận nhau

Tuy các doanh nghiệp nói chung đều đặt mục tiêu để thu lợi nhuận tối

đa và thỏa mãn giới chủ cũng như ban lãnh đạo, các cơ quan báo chí lại có các mục tiêu khác:

+ Thực hiện mục tiêu sản xuất những sản phẩm, những chương trình chất lượng cao để phục vụ công chúng

+ Một số tổ chức, cơ quan báo chí nằm giữa thị trường và phi thị trường phục vụ mục tiêu của ngành công nghiệp truyền thông

Sản phẩm của quá trình sản xuất, đầu ra của báo chí – truyền thông là nội dung được coi là loại hàng hóa văn hóa Sách, phim ảnh, âm nhạc cũng không chỉ là sản phẩm thương mại mà được coi là sản phẩm làm giàu nền văn hóa (Nhiều sản phẩm văn hóa mang lại giá trị thông tin hoặc thông điệp cho người tiêu thụ hơn chính vật dụng đó, ví dụ như đài radio, máy nghe CD…)

Sản phẩm đầu ra của báo chí và các sản phẩm văn hóa khác có chất lượng đặc biệt không giống như các loại hàng hóa khác, ví dụ như một bộ phim, một bài hát, một thông tin được tiêu thụ bao nhiêu (dùng hết bao nhiêu) khó có thể tính toán được

1.1.2 Tạp chí

Thuật ngữ “Báo chí” là một từ ghép, là tên gọi chung của tất cả các loại hình báo chí, không phải đơn thuần để chỉ báo và tạp chí in trên giấy mà được gọi chung cho tất cả các loại hình báo chí Báo chí là loại hình hoạt động thông tin, sử dụng phương tiện kỹ thuật để phổ biến kết quả lao động sáng tạo của nhà báo Thực hiện chức năng thông tin, báo chí cung cấp cho công chúng

về tất cả các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội, đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội Trong một thế giới hiện thực chứa đầy lượng thông tin, báo chí phản ánh hiện thực với mục đích tác động tới nhiều tầng lớp xã hội với những mối quan tâm, sở thích và nhu cầu khác nhau Chính điều đó đã khiến cho báo chí trở thành một hoạt động thông tin đại chúng rộng rãi và năng động nhất mà không một hình thái ý thức xã hội nào

có được

Báo được phân chia thành các loại báo in, báo nói, báo hình, báo điện

tử, nhưng đặc trưng nổi bật nhất của các loại báo đó là thông tin thời sự, với các yêu cầu là: kịp thời, chính xác và đầy đủ Do đặc trưng thông tin thời sự, nên đối tượng phục vụ của báo thường đa dạng và có phạm vi rộng đối với mọi đối tượng công chúng trong xã hội Cũng vì vậy, nội dung phản ánh của báo thường là những vấn đề mang tính thời sự nóng hổi Độ dài thông tin phản ánh trên báo cũng chỉ giới hạn trong một chừng mực nhất định Những vấn đề mang tính lý luận, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn báo không có điều kiện đi sâu phản ánh

Tạp chí là loại ấn phẩm khổ nhỏ hơn báo, đóng thành

chuyên sâu, xuất bản định kỳ ở một thời điểm nhất định, có thể

định kỳ một tuần một lần, một tháng 2 lần, hoặc 6 tháng một

lần Tạp chí cũng là một tờ báo in, nhưng là cơ quan lý luận,

học thuật, khoa học của một tổ chức, đoàn thể, chủ yếu đi sâu

nghiên cứu, hướng dẫn, trao đổi nghiệp vụ

Tạp chí in truyền thống khác với báo in ở chỗ tính thời sự thấp hơn nhưng nội dung vấn đề và sự kiện đưa ra phân tích, bình luận lại sâu hơn, đầy

đủ hơn Thông tin của tạp chí có tính khái quát cao Tạp chí xuất bản theo tuần hoặc nửa tháng một kỳ thường có lượng xuất bản lớn, mang tính đại chúng Các tạp chí khoa học và các tập kỷ yếu xuất bản theo quý hoặc một hai năm một số được coi như các tạp chí khoa học chuyên ngành Có thể phân loại tạp chí theo độ tuổi, sở thích, giới tính, chuyên ngành…

Thông thường tạp chí có hai loại: Tạp chí thông tin ngôn luận mang tính tuyên truyền phổ biến và Tạp chí nghiên cứu khoa học, học thụât chuyên ngành

Phạm vi phản ánh của Tạp chí tuyên truyền phổ biến thường là những vấn đề chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội… Đối tượng phục vụ của loại tạp chí này bao gồm số đông các tầng lớp dân cư Còn Tạp chí mang tính nghiên cứu khoa học chủ yếu thông tin, trao đổi, công bố các công trình nghiên cứu khoa học chuyên ngành Do vậy, đối tượng phục vụ thuộc loại này chủ yếu là những người trong ngành, đòi hỏi phải có sự hiểu biết nhất định về nghề nghiệp Có như vậy, bạn đọc mới tiếp cận được thông tin và tham gia trao đổi, bàn luận, học tập kinh nghiệm về những vấn đề có liên quan đến công việc nghề nghiệp mà mình quan tâm

Cái khó của tạp chí, ngoài việc bảo đảm tính hấp dẫn và thuyết phục đối với bạn đọc, thì quan trọng hơn là việc xác định đối tượng phục vụ của tạp chí bao gồm những loại bạn đọc nào: là cán bộ nghiên cứu, hay cán bộ quản

lý, hoặc cán bộ hoạt động nghiệp vụ, cán bộ ở cơ sở… Vì trên thực tế có

nhiều loại tạp chí chỉ phục vụ chủ yếu cho một loại bạn đọc là cán bộ nghiên cứu có trình độ khoa học nhất định Nhưng cũng có loại tạp chí đối tượng phục vụ bạn đọc vừa là cán bộ nghiên cứu, cán bộ quản lý, vừa là cán bộ chuyên môn thuộc ngành đó Thậm chí có tạp chí đối tượng bạn đọc đông đảo bao gồm nhiều đối tượng liên quan trong toàn xã hội

Tính hấp dẫn và sức thuyết phục của tạp chí phụ thuộc nội dung phản ánh của nó có đáp ứng được nhu cầu thông tin của từng loại bạn đọc hay không Do đó, nội dung của tạp chí đòi hỏi phải rất đa dạng và có nhiều chuyên mục khác nhau, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu thông tin của các đối tượng Tuy nhiên, những vấn đề chung về lý luận, nghiệp vụ, khoa học thường chiếm một tỷ trọng lớn trong cơ cấu nội dung các bài đăng tải trên tạp chí Với nội dung đó, các bài viết thuộc các thể loại tạp chí phải thể hiện được tính chất nghiên cứu, phát hiện những quy luật vận động cụ thể trong từng lĩnh vực thuộc các ngành nghiệp vụ chuyên môn Ở đây, chức năng tuyên truyền về những vấn đề lý luận cách mạng, lý luận nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật sẽ đem lại cho độc giả nhiều kiến thức mới mẻ với nhiều ý niệm có thể dễ dàng tiếp cận với thực tế, liên hệ, vận dụng trong điều kiện cụ thể của bản thân, đơn vị mình

Ngoài chức năng tuyên truyền giáo dục, tạp chí còn cung cấp thông tin cho độc giả những tri thức bằng con đường ngắn nhất, đó là những tri thức về chính trị, kinh tế, quản lý, khoa học kỹ thuật…Trong chức năng tuyên truyền giáo dục, tạp chí phải góp phần giải thích, hoặc phê phán tình hình, hiện tượng nghiên cứu, đồng thời đề cập đến biện pháp xử lý tình hình, hiện tượng nói trên theo những phương pháp nghiên cứu riêng biệt thể hiện tính chiến đấu và nghiên cứu khoa học của từng loại tạp chí Chính vì lẽ đó, đặc trưng nổi bật của tạp chí là chức năng thông tin lý luận, nghiên cứu khoa học, là người bình giá kết quả các công trình nghiên cứu khoa học áp dụng trong thực

Do tính chất chuyên sâu của tạp chí vừa mang tính lý luận, vừa mang tính chiến đấu trong nghiên cứu khoa học trên nhiều lĩnh vực khác nhau, cho nên hình thức biểu hiện của tạp chí thường có nhiều chuyên mục hấp dẫn, có điều kiện in đẹp và không hạn chế độ dài của bài viết Như vậy, nội dung phản ánh thông tin trên tạp chí cũng rất đa dạng và phong phú, phù hợp với điều kiện không gian và thời gian ấn hành tạp chí Do vậy, tính kịp thời, khẩn trương của thông tin lý luận không đòi hỏi khắt khe như thông tin thời sự Mặc dù vậy, tính kịp thời của thông tin lý luận đối với tạp chí đòi hỏi phải đáp ứng yêu cầu giải đáp nhanh những vấn đề mà cuộc sống đang đặt ra mà bạn đọc quan tâm

Những vấn đề, nội dung phản ánh trên tạp chí thường mang tính chất nghiên cứu, trao đổi và hướng dẫn nghiệp vụ, nên các bài viết đăng tải trên tạp chí không nhất thiết phải là những vẫn đề đã chín muồi, hoặc đã được khẳng định khoa học, mà có thể có những bài viết với chủ đích chỉ nhằm “xới vấn đề” hoặc trao đổi, gợi ý, tạo diễn đàn tranh luận, thảo luận để làm sáng tỏ hơn những vấn đề còn chưa thống nhất, đi đến hiểu biết, thấu hiểu chung và cuối cùng là tạo lập sự thống nhất nhận thức, đồng thuận quan điểm, hoàn thiện lý luận

Tạp chí cũng như báo đều phục vụ nhiệm vụ chính trị của một Nhà nước nhất định, nhưng do chức năng và đối tượng phục vụ của mình, tạp chí còn phải căn cứ vào yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị của các tổ chức đoàn thể, hoặc ngành chủ quản trong từng thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội để thể xác định chủ đề của từng số tạp chí sẽ xuất bản và phát hành trong năm

Những số tạp chí chuyên đề như vậy vẫn xoay quanh các chuyên mục vốn có của tạp chí, nhằm tập trung cung cấp cho bạn đọc một lượng thông tin

về một chủ đề mà cuộc sống đang đặt ra, đồng thời có liên quan đến hoạt động của chính họ

Ngôn ngữ báo và ngôn ngữ tạp chí cũng có những điểm khác nhau Đối tượng bạn đọc có ý nghĩa quyết định đến phong cách ngôn ngữ Trên các bài báo được thể hiện bằng ngôn ngữ chuẩn nhưng mang tính phổ cập, cụ thể, dễ hiểu Tạp chí thường sử dụng ngôn ngữ khoa học, lấy yếu tố khoa học làm chủ đạo để phân tích, lý giải lôi cuốn bạn đọc Tạp chí sử dụng phương pháp

tư duy logic, có hệ thống, trình bày từ đơn giản đến phức tạp, từ lý luận đến thực tiễn hoặc có thể là phản biện vấn đề để chứng minh, lập luận quan điểm của mình Đối tượng bạn đọc của tạp chí là những người có trình độ lý luận,

am hiểu chuyên môn nghiệp vụ, hoặc có nhận thức sâu về các lĩnh vực liên quan được phản ánh trên tạp chí Vì vậy, đòi hỏi chất lượng thông tin, nội dung và ngôn ngữ thể hiện của tạp chí phải chọn lọc, sử dụng cho phù hợp

Ứng với mỗi tạp chí là một loại độc giả Do đó, các bài viết phải đáp ứng yêu cầu của độc giả Nội dung của bài viết phải đảm bảo thiết thực, mang tính khoa học, có sức thuyết phục Nếu không, tạp chí chỉ còn là một dạng bản tin đơn thuần, chứ không còn là tờ tạp chí với đúng nghĩa và tên gọi của

nó là cơ quan lý luận, nghiên cứu, trao đổi và hướng dẫn nghiệp vụ chuyên ngành

Ngoài tạp chí in truyền thống, hiện nay còn có tạp chí phát thanh (trên sóng phát thanh), tạp chí truyền hình (trên sóng truyền hình), tạp chí điện tử (trên Internet) Đối với khái niệm Tạp chí phát thanh, truyền hình cũng có những ý kiến cho rằng gọi như vậy là tùy tiện, vì thực chất nó không khác các chương trình phát thanh, truyền hình Mặt khác, việc thành lập một Tạp chí, phải được phép của cơ quan quản lý nhà nước; phải có tổ chức bộ máy và các yêu cầu cần có của một Toà soạn báo chí, dưới sự điều khiển của một Tổng Biên tập chính danh Đối với Tạp chí điện tử, thực chất là phiên bản của Tạp chí bản in, đồng thời có thêm chức năng cập nhật thông tin thời sự, phát huy

uy điểm của Tạp chí in truyền thống, khắc phục nhược điểm về sự chậm chễ

1.1.3 Quy trình sản xuất

Quy trình sản xuất là một quá trình hoàn chỉnh trong đó kết quả là tạo

ra sản phẩm cần thiết để bán ra trên thị trường

Quy trình sản xuất các sản phẩm thông thường cần quy định chức năng trong quy trình, tìm hiểu mục tiêu của quy trình, các rủi ro, cơ chế kiểm soát, một số rủi ro thường gặp và các cơ chế kiểm soát tương ứng, quy chế hóa những cơ chế kiểm soát đã được xác lập trong quy trình

Quy trình sản xuất thực hiện chức năng cơ bản là giúp nhà sản xuất xác định được: yêu cầu sản xuất, kế hoạch sản xuất, chuẩn bị vật tư theo nhu cầu sản xất, các công đoạn sản xuất, phân phối, nhập kho sản phẩm, ghi nhận báo cáo

Mục tiêu của quy trình: Kế hoạch sản xuất phải chính xác, đầy đủ, rỏ ràng, ngắn gọn, dể hiểu Sản xuất đúng Sản xuất đủ số lượng theo kế hoạch hoặc theo yêu cầu Sản xuất kịp thời theo kế hoạch hoặc theo yêu cầu Tiết kiệm vật tư : Tỷ lệ phế liệu và tỷ lệ sản phẩm hỏng thấp nhất (trong định mức cho phép) Sản xuất đúng được hiểu là: Đúng sản phẩm cần sản suất theo yêu cầu, đúng vật liệu cần sử dụng, đúng công thức/cách thức/phương pháp/công nghệ yêu cầu

Tuy vậy, quy trình sản xuất luôn tiềm tàng những rủi ro: Đưa ra kế hoạch sản xuất không phù hợp (không đạt yêu cầu), sản xuất không đúng (sản phẩm, vật liệu…), sản xuất không đủ số lương theo yêu cầu, sản xuất quá nhiều so với yêu cầu làm ứ đọng vốn…, sản xuất không kịp tiến độ giao hàng, sản phẩm hỏng quá nhiều, tỷ lệ phế liệu quá cao so với định mức cho phép

Cần có cơ chế kiểm soát để quy trình sản xuất diễn ra đúng và đảm bảo yêu cầu Cơ chế được áp dụng để kiểm soát quy trình sản xuất như: Phê duyệt, sử dụng mục tiêu, bất kiêm nhiệm, bảo vệ tài sản, đối chiếu, báo cáo bất thường, kiểm tra và theo dõi, định dạng trước Đồng thời với nó là tài liệu quy trình và chứng từ

1.1.4 Quy trình sản xuất sản phẩm báo chí

Sản phẩm của doanh nghiệp là kết quả của quá trình sản xuất của doanh nghiệp, là thứ mà doanh nghiệp đem bán ra ngoài một cách thường xuyên

Có hai loại sản phẩm: sản phẩm hữu hình (hàng hóa) và sản phẩm vô hình (dịch vụ) Ngoài ra có thể phân chia theo loại sản phẩm hàng công nghiệp (sản phẩm của công ty này là nguyên liệu của công ty khác), sản phẩm hàng tiêu dùng (đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của dân chúng), có những sản phẩm vừa là hàng tiêu dùng vừa là hàng công nghiệp

Quy trình sản xuất sản phẩm báo chí nhằm chỉ ra cách thức, trình tự các bước khi thực hiện xuất bản sản phẩm báo chí, từ khâu lập kế hoạch nội dung, chuẩn bị nội dung từng số, thiết kế báo, duyệt, phát hành tới việc thanh toán nhuận bút cho các tác giả

Quy trình sản xuất sản phẩm báo chí cũng chỉ ra cách thức, quy trình thu thập thông tin, tin bài và biên tập tin bài phục vụ nội dung của tờ báo

Quy trình sản xuất sản phẩm báo chí cũng chỉ ra quy trình phối hợp giữa các bộ phận, phòng ban, văn phòng của một tòa soạn trong quá trình thực hiện nội dung cũng như phát hành sản phẩm báo chí

Phạm vi áp dụng: Một khi quy trình sản xuất sản phẩm báo chí đã được

tòa soạn thông qua và áp dụng thì quy trình đó sẽ được sử dụng thống nhất với tất cả các bộ phận chuyên môn cũng như bộ phận hỗ trợ, giữa các lãnh đạo cũng như toàn thể cán bộ nhân viên của tòa soạn Xét về mặt phạm vi, quy trình sản xuất sản phẩm báo chí cũng được áp dụng tới các văn phòng của một tòa soạn, với một tòa soạn nhiều văn phòng thì quy trình sản xuất sản phẩm cũng được đòi hỏi phải áp dụng thống nhất

Sự ra đời của quy trình sản xuất sản phẩm báo chí gắn rất nhiều với những tiến bộ của khoa học kỹ thuật công nghệ Các công đoạn sản xuất báo chí, nhất là báo điện tử, truyền hình quyết định bởi các yếu tố cơ sở hạ tầng

chuyên dụng… Với tốc độ đường truyền thấp thì việc triển khai các loại hình thông tin đa phương tiện trên các báo điện tử là rất khó khăn Vì dung lượng của các thông tin đa phương tiện lớn nên khi người truy cập nghe hoặc xem audio, video sẽ cần đường truyền cao hơn nhiều lần so với đọc một văn bản (text) Các phương tiện kỹ thuật hiện đại như máy tính xách tay, điện thoại di động nối mạng, máy chụp hình, ghi âm kỹ thuật số trở thành những “trợ thủ” đắc lực cho các nhà báo trong quá trình tác nghiệp Nhờ sự phát triển của công nghệ, các thiết bị chuyên dùng cho phóng viên ngày càng được hiện đại hóa, góp phần nâng cao tốc độ sản xuất tin, bài

Trước đây, để quay một bộ phim tư liệu, chụp một bức ảnh báo chí trắng đen đơn thuần hay ghi âm phỏng vấn, người làm báo đã cần đến sự hỗ trợ của các phương tiện như máy ảnh, máy quay phim, máy ghi âm Nhưng thời bấy giờ, máy ảnh chỉ có loại máy cơ, máy quay phim cũng là máy trắng đen và ghi âm bằng băng từ Bản thảo được viết tay rồi gõ lại bằng máy đánh chữ cọc cạch, lỡ sai thì phải gõ lại từ đầu Thế nhưng ngày nay, trong thời đại của công nghệ số và thông tin, nếu chỉ dừng lại ở những công cụ và phương tiện đó để tác nghiệp, người làm báo sẽ bị hạn chế rất nhiều Thực tế cho thấy các thiết bị ra đời sau ngày càng tân tiến hơn, tạo điều kiện cho người phóng viên có được những bức ảnh đẹp hơn, chất lượng âm thanh và hình ảnh thu được tốt hơn hẳn so với trước Báo chí hiện không chỉ cạnh tranh về mặt nội dung thông tin mà còn về hình thức, ngoài những bài báo chất lượng, báo chí còn thu hút người đọc bằng hình thức thể hiện đẹp, bắt mắt và hiện đại Chính

vì lẽ đó, báo chí hiện đại có điều kiện để thực hiện quy trình sản xuất sản phẩm hiện đại, áp dụng được không kể điều kiện địa lý của các văn phòng

1.1.5 Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí

Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí nhằm chỉ ra cách thức, trình tự các bước khi thực hiện xuất bản sản phẩm của một tạp chí, từ khâu lập kế hoạch

nội dung, chuẩn bị nội dung từng số, thiết kế báo, duyệt, phát hành tới việc thanh toán nhuận bút cho các tác giả

Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí cũng chỉ ra cách thức, quy trình thu thập thông tin, tin bài và biên tập tin bài phục vụ nội dung của tờ báo

Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí cũng chỉ ra quy trình phối hợp giữa các bộ phận, phòng ban, văn phòng của một tòa soạn trong quá trình thực hiện nội dung cũng như phát hành sản phẩm

Các bước cơ bản của quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí gồm có: khâu

tổ chức thực hiện bài vở, khâu biên tập bài vở, khâu liên lạc, duyệt bài vở, khâu in ấn, đường truyền in báo, khâu phát hành

So sánh giữa quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí và các loại hình báo chí khác:

Quy trình sản xuất chương trình truyền hình:

Do đặc điểm của sản phẩm truyền hình là các chương trình phong phú,

đa dạng và có tính chất đặc thù riêng (về văn hóa, kinh tế nghệ thuật, giáo dục, tuyên truyền, thông tin…) nên công nghệ sản xuất cũng không nhất thiết phải theo khuôn mẫu cố định mà nó cho phép sử dụng khả năng sáng tạo Công nghệ bao gồm một lĩnh vực hoạt động sản xuất có điều tiết theo chương trình, gia công và phát sóng tất cả các thể loại chương trình với sự tham gia

của các phương tiện kỹ thuật

Hình 1.1 Sơ đồ khối quy trình công nghệ sản xuất chương trình truyền hình

- Nhiệm vụ và chức năng của các khối sản xuất chương trình truyền hình:

Biên tập, đạo diễn: Biên tập, đạo diễn là những người xây dựng ra các chương trình truyền hình, là những người sáng tác hoặc dựa theo một kịch bản có sẵn để chuyển thể thành một kịch bản truyền hình.Kịch bản là một văn bản thể hiện một chương trình bằng từ ngữ, có hai dạng kịch bản là: kịch bản quay và kịch bản dựng Kịch bản quay là một văn bản thể hiện một chương trình bằng từ ngữ giúp người quay có thể hiểu và thể hiện được ý tưởng của đạo diễn Kịch bản dựng là một văn bản thể hiện một chương trình bằng từ ngữ giúp người dựng khi xem kịch bản biết được nội dung từng cảnh, thời lượng của mỗi cảnh

Duyệt kịch bản: Khâu duyệt kịch bản nhằm kiểm tra nội dung chương

trình có phù hợp hay không thì mới cho sản xuất để tránh lãng phí

Điều độ sản xuất: Sau khi kịch bản được duyệt cho phép sản xuất thì từ việc bố trí các phương tiện sản xuất cho đến nhân lực sản xuất đều do khối này quy định Ngoài ra, còn bố trí địa điểm thực hiện chương trình, thời gian thực hiện (tiền kỳ, hậu kỳ, phát sóng)

Sản xuất tiền kỳ: Sau khi phóng viên biên tập có kịch bản hoàn chỉnh, chương trình được tiến hành quay, ghi hình bằng thiết bị gọn nhẹ trên xe truyền hình lưu động, hay tại studio truyền hình theo ý tưởng và nội dung do biên tập viên hoặc đạo diễn chỉ đạo Kỹ thuật của chương trình (hình ảnh, âm thanh, ánh sáng…) do các kỹ thuật viên chịu trách nhiệm Cũng có thể ghi các chương trình truyền hình khai thác qua đường truyền vệ tinh, cáp quang

Sản phẩm của khâu tiền kỳ là băng hình gốc để sản xuất hậu kỳ, kèm theo băng là phiếu sản xuất tiền kỳ.Trong trường hợp các chương trình truyền hình trực tiếp, tín hiệu được truyền tới phòng tổng khống chế để phát sóng

Sản xuất hậu kỳ: Từ các băng đã ghi ở khâu tiền kỳ được đưa tới phòng dựng, tiến hành dựng hình theo kịch bản của biên tập viên chương trình Khi

đã hoàn chỉnh phần hình, băng được đưa sang phòng tiếng để thực hiện các công việc sau:

- Lời thuyết minh, bình luận và lời thoại được ghi vào kênh CH1 ở mức chuẩn

- Nhạc và tiếng động nền được đưa vào kênh CH2 để ghi ở mức nền Sau đó băng được sang hòa âm Đi kèm theo băng thành phẩm là phiếu sản xuất hậu kỳ Phiếu này là chứng chỉ chất lượng kỹ thuật của băng chương trình, là cơ sở để băng không phải OTK kỹ thuật

- Duyệt, kiểm tra nội dung

Trước khi đưa vào phát sóng, chương trình phải được duyệt nội dung

sóng vào phiếu nghiệm thu phát sóng của băng chương trình Nếu cần phải sửa chữa, băng được quay về bắt đầu từ khâu hậu kỳ video Các băng khai thác hoặc những băng phát lại (thời gian hơn 1 tháng) đều được thực hiện trước tiên qua khâu duyệt nội dung, sau đó OTK kỹ thuật và chuyển đến phòng phát sóng

Phát sóng: Thực hiện phát sóng các băng chương trình đã đầy đủ thủ tục quyết định và thực hiện phát sóng trực tiếp các chương trình studio từ các địa điểm tiếp theo thông qua các đường truyền vệ tinh, cáp quang…Để nâng cao chất lượng kỹ thuật và nghệ thuật âm thanh của chương trình, trung tâm

kỹ thuật thực hiện hòa âm Một số chương trình tiến tới sẽ thực hiện hòa âm tất cả các chương trình trước khi phát sóng

Quy trình sản xuất chương trình phát thanh:

Tham gia vào quy trình sản xuất chương trình phát thanh gồm có: Các phương tiện kỹ thuật, nhân lực: Đạo diễn chương trình, Phóng viên, biên tập viên, Kỹ thuật viên.Tổ chức và thực hiện chương trình gồm các khâu tổ chức sản xuất chương trình, lên ý tưởng chủ đề, đề cương kịch bản, triển khai thực hiện, biên tập nội dug, sản xuất, phát sóng

Để sản xuất một chương trình phát thanh cần một êkíp làm việc ăn ý bao gồm: nhóm phóng viên, nhóm biên tập nội dung, nhóm sản xuất chương trình, phát thanh viên, người dẫn chương trình Nhóm phóng viên sẽ hoạt động linh hoạt viết những tin bài phù hợp nội dung chương trình cũng như đảm bảo tính thời sự của thông tin mà mình đưa tin Sau đó cần có sự kiểm tra

về độ chính xác của thông tin Khi nhóm biên tập hoàn thiện được về mặt nội dung thì nhóm sản xuất chương trình sẽ trực tiếp sản xuất chương trình tại phòng thu Nhóm sản xuất cũng sẽ đảm bảo xây dựng hoàn chỉnh chương trình để mỗi chương trình khi lên sóng sẽ có những hình thức mới mẻ, cách thể hiện độc đáo thu hút được đông đảo thính giả nghe đài Tránh đi sự rập khuôn máy móc làm cho người nghe cảm thấy nhàm chán, tẻ nhạt, không hấp

dẫn, mỗi chương trình cũng cần phải có một ấn tượng riêng sâu sắc để khi chương trình lên sóng với âm thanh quen thuộc, trong khung giờ quen thuộc

mà bạn nghe đài luôn có cảm giác mới mẻ

Một chương trình truyền hình thực hiện cần hệ thống máy móc trang thiết bị yêu cầu phải thật đầy đủ cũng như cần có nhiều yếu tố khác đảm bảo cho khâu lên hình không chỉ của phát thanh viên mà còn cả về nội dung thông tin đang truyền tải Nó có thể bao gồm nhiều yếu tố như: tiếng động, ánh sáng, đặc biệt là hình ảnh thì ở phát thanh chỉ cần chú ý việc sử dụng âm thanh tổng hợp Yếu tố ngôn ngữ trong phát thanh bao gồm lời nói, tiếng động, âm nhạc là ba yếu tố tạo nên một bức tranh âm thanh tổng hợp cũng chính là điểm mạnh của một chương trình phát thanh hiện đại ngày nay Đảm bảo có đầy đủ ba yếu tố đó sẽ có một chương trình hoàn thiện không chỉ về mặt nội dung mà còn về mặt hình thức thể hiện, tạo nên những điểm nhấn cho chương trình

Với công nghệ sản xuất chương trình phát thanh ngày nay thì mọi việc càng trở lên dễ dàng hơn Những năm trở lại đây, lĩnh vực công nghệ thông tin phát triển mạnh Hiện tại, hầu hết các Đài PT - TH các tỉnh đều chuyển từ công nghệ Analog sang Digital Với chi phí thấp, tính an toàn và dễ chỉnh sữa, cắt bỏ những thông tin, chèn đoạn tin bài mới vào trong chương trình đang phát, phần mềm phát sóng (2D broadcast Player) ra đời, khắc phục được tính thiếu đồng độ trong thu âm và phát sóng của phát thanh Hiện nay chúng

ta đang sử dụng các phần mềm dựng phát thanh như Cool Edit và Fast Edit, Adobe Pro 2.0 cho phép nhà báo thoả sức thể hiện sự sáng tạo của mình Như vậy, chỉ cần có ý tưởng hay về chương trình thì công nghệ sản xuất sẽ đáp ứng yêu cầu của phóng viên, biên tập viên Trong quy trình sản xuất sản phẩm phát thanh, một người có thể tham gia với nhiều vai trò: một phóng viên, một biên tập viên giỏi; cũng có thể sẽ là phát thanh viên, kĩ thuật viên

thế mới của kỹ thuật làm phát thanh hiện đại, với thuật ngữ “One man studio”

là sự tích hợp các vai trò của phóng viên là một Đó là sự không giới hạn về khả năng, ai cũng có thể đảm nhiệm được các khâu ở các vị trí khác nhau khi sản xuất một chương trình phát thanh

1.2 Nguyên tắc, yêu cầu của quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí

Tính thống nhất về mặt tài liệu, hồ sơ: Quy trình cần được ban hành chính thức bởi cơ quan chủ quản hoặc từ cấp lãnh đạo cao nhất của tòa soạn Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí cần đảm bảo tiêu chí kiểm soát được tài liệu và kiểm soát hồ sơ: Kiểm soát toàn bộ hệ thống tài liệu nội bộ, tài liệu bên ngoài và dự liệu của công ty cần thiết cho việc sản xuất tạp chí

Các văn bản, tài liệu có liên quan tới Quy trình sản xuất sản phẩm của một tạp chí thường được tìm thấy trong các văn bản sau của tòa soạn:

- Quy định chức năng nhiệm vụ của tờ báo

- Quy định về cơ cấu tổ chức

- Quy định nhiệm vụ của TBT, phó TBT và các phòng ban, bộ phận

- Quy định về trách nhiệm nghĩa vụ của người lao động (Trong hợp đồng

hệ thống trao đổi thông tin nội bộ

Nguyên tắc quản lý nguồn lực: Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí thực hiện được khi có các đảm bảo về cung cấp nguồn lực, tuyển dụng, đào tạo, cơ sở hạ tầng và môi trường làm việc

Nguyên tắc tạo sản phẩm: Quy trình sản xuất sản phẩm tạp chí được xây dựng phải đảm bảo yêu cầu hoạch định sản phẩm, xác định các yêu cầu liên quan đến đối tượng công chúng, Kiểm soát thiết kế; Kiểm soát các yếu tố đầu vào (mua hàng); Kiểm soát sản xuất và cung cấp dịch vụ; Kiểm soát các yếu tố đánh giá chất lượng

Nguyên tắc đo lường phân tích và cải tiến: Thiết lập quy trình và có các thông số đo lường: đo lường sự thỏa mãn và hài lòng của công chúng, đánh giá nội bộ, theo dõi và đo lường các quá trình; theo dõi và đo lường sản phẩm; kiểm soát sản phẩm không phù hợp; phân tích dữ liệu; hành động khắc phục; hành động phòng ngừa

1.3 Vai trò của việc cải tiến quy trình sản xuất sản phẩm báo chí

Những lợi ích mà cơ quan báo chí có được khi áp dụng và duy trì quy trình sản xuất tạp chí hợp lý:

- Sản phẩm tạp chí có chất lượng ổn định hơn, giảm số lỗi trên các sản

phẩm

- Tăng hiệu suất lao động do kiểm soát được thời gian trong quá trình

sản xuất

- Lợi nhuận của cơ quan báo chí sẽ được tăng cao hơn do sản xuất hiệu

quả, giảm chi phí, giảm các khoản chi lãng phí

- Hệ thống quản lý gọn nhẹ, chặt chẽ, vận hành hiệu quả và nhanh chóng

- Kiểm soát được quá trình thực hiện tin,bài ngay từ đầu vào Kiểm soát

được đầu vào các nguyên liệu sản xuất cho quá trình in ấn

- Luôn cải tiến để cung cấp sản phẩm thoả mãn được yêu cầu của độc giả

- Tăng uy tín trên thị trường, tăng thị phần trong và ngoài nước

- Mọi người hiểu rõ hơn vai trò của mình trong tòa soạn, biết rõ trách

nhiệm và quyền hạn của mình hơn nên chủ động thực hiện công việc

- Đội ngũ cán bộ, nhân viên được đào tạo huấn luyện tốt hơn, chuyên

nghiệp hơn

Có lẽ không tạp chí nào từ khi ra đời, trong suốt quá trình hình thành và phát triển lại không có sự cải tiến hay thay đổi nào trong quy trình sản xuất của mình Cùng với những thay đổi về phương tiện kỹ thuật, thị hiếu độc giả, những thay đổi về môi trường khách quan cũng như nội tại của tạp chí đòi hỏi tạp chí phải có những điều chỉnh nhất định về quy trình sản xuất

Sự thay đổi này sẽ dẫn tới những thay đổi sau:

- Đường lối vận hành/ cách thức làm việc – thay đổi về thủ tục, quy trình

sẽ tác động đến cách thức mọi người tiến hành công việc của mình

- Nội dung công việc – thay đổi trong vai trò công việc do những quy

trình làm việc mới và công nghệ mới do thay đổi quy trình đem lại

- Kỹ năng/ kiến thức – cần phải thay đổi về kỹ năng và kiến thức để thực

hiện vai trò công việc

- Thay đổi về khối lượng công việc – dự tính trước được thay đổi sẽ tác

động đến khối lượng công việc từ đó có thể sẽ ảnh hưởng đến nhân sự

do triển khai quy trình sản xuất mới

- Cơ cấu Tổ chức – xác định những tác động chính đối với cơ cấu tổ

chức của các đơn vị để hỗ trợ quy trình sản xuất mới

Xét theo lý thuyết quản lý chuyển đổi của một tổ chức, thì những thay đổi do cải tiến quy trình mang lại có thể được xem xét từ những khía cạnh sau:

Hình 1.2 Những thay đổi do cải tiến quy trình mang lại

Việc cải tiến quy trình dẫn tới thay đổi cơ cấu tổ chức, đường lối cách

thức thực hiện, nội dung công việc, khối lượng công việc và kỹ năng kiến

thức của những người thực hiện công việc đó

Việc cải tiến quy trình có thể diễn ra từ từ, khi từng khâu nhỏ trong quy

trình được cải tiến dần dần Nhưng cũng có nhiều cơ quan báo chí áp dụng

việc cải tiến hoàn toàn, có nghĩa là đưa ra một quy trình có những thay đổi to

lớn, tác động mạnh tới hoạt động của toàn bộ tòa soạn Những cải tiến toàn bộ

về quy trình thường gắn với thay đổi lớn của cả tờ báo Có thể kể tới như việc

báo Đất Việt ngừng xuất bản hằng ngày để chuyển sang xuất bản báo tuần

theo nhu cầu của báo từ đầu tháng 9 năm 2012 Cùng với việc cắt giảm tần

suất xuất bản báo in từ hằng ngày xuống hằng tuần thì báo Đất Việt cũng sẽ

chấm dứt hợp đồng lao động với 180 cán bộ, nhân viên, phóng viên đang có

hợp đồng làm việc tại báo theo đúng quy định và sẽ tổ chức lại, một số sẽ tiếp

tục làm việc tại báo điện tử và hai ấn phẩm phụ là Bóng đá toàn cầu và nguyệt

san VIP Đất Việt Việc tổ chức lại nhân sự và thay đổi tính chất tờ báo như trên tất yếu dẫn tới việc thay đổi lại quy trình sản xuất sản phẩm của tờ báo

1.4 Vài nét về các tạp chí đƣợc khảo sát

1.4.1 Tạp chí Cộng sản

Tạp chí Cộng sản là đơn vị sự nghiệp trung ương của Đảng, đặt dưới

sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, có chức năng là cơ quan lý luận và chính trị của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

Tạp chí có nhiệm vụ: Tuyên truyền, giáo dục về quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đời sống sinh hoạt của Đảng, của đất nước và của xã hội; những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; những vấn đề trọng tâm của công tác xây dựng Đảng; những vấn đề quốc tế

- Hoạt động lý luận và tổng kết thực tiễn:

Nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, phát triển những nhân tố mới, những kinh nghiệm của các điển hình tiên tiến, rút ra những vấn đề lý luận để làm công tác tuyên truyền, giáo dục Cùng các cơ quan lý luận của Đảng đi tiên phong trong công tác lý luận, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần bổ sung, hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; hướng dẫn lý luận và hoạt động thực tiễn cho cán bộ, đảng viên, động viên phong trào quần chúng hành động cách mạng, thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đấu tranh chống các luận điểm sai trái, bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng:

Đấu tranh kịp thời, sắc bén chống những quan điểm sai trái, những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng, đường lối quan điểm và các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà

nước, bảo vệ chủ nghĩa xã hội Đồng thời đấu tranh kiên quyết chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các tệ nạn xã hội khác

- Nghiên cứu khoa học:

Tham gia nghiên cứu các chương trình quốc gia, đề tài khoa học xã hội cấp nhà nước, đề tài nghiên cứu thuộc các ban đảng; góp phần làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Đến tháng 9-1994, số lượng phát hành đạt 45.856 bản, tháng 11-1994: 46.732 bản, tháng 12-1994 gần 47.000 bản Từ tháng 7-1995, tạp chí ra mỗi tháng 2 kỳ đồng thời ngày càng cải tiến nội dung, cho nên số lượng phát hành tăng nhanh Từ năm 1995 đến năm 1998, bình quân mỗi số 50.000 bản Từ năm 1999 đến 2001, bình quân 53.000 bản mỗi số Từ đầu năm 2002, tạp chí

ra mỗi tháng 3 kỳ, số lượng phát hành mỗi số tiếp tục tăng, đạt khoảng 57.320 bản Từ đầu năm 2004 đến hết năm 2006, in 80 trang và xuất bản hai kỳ một tháng, số lượng phát hành có lúc đạt mức 65.000 bản mỗi kỳ Từ 1-1-2007, Tạp chí xuất bản 3 ấn phẩm in, riêng Chuyên san Hồ sơ sự kiện xuất bản mỗi tháng 2 kỳ và kể từ tháng 4-2009, ấn phẩm này bắt đầu được xuất bản hằng tuần Những năm qua, khủng hoảng kinh tế - tài chính trên thế giới, suy giảm kinh tế trong nước, xu hướng sụt giảm lượng báo in cùng với sự phát triển nhanh chóng của in-tơ-net… đã ảnh hưởng đến số lượng phát hành các ấn phẩm của tạp chí Tuy nhiên, số lượng phát hành các ấn phẩm vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định: Tạp chí Cộng sản số ra ngày mùng 1 hằng tháng phát hành khoảng 61.000 - 62.000 cuốn/kỳ; Tạp chí Cộng sản - Chuyên đề cơ sở: 23.000 - 24.000 cuốn/kỳ; Chuyên san Hồ sơ sự kiện: 21.000 - 22.000 cuốn/kỳ

1.4.2 Tạp chí Tia sáng

Tạp chí Tia sáng là tổ chức sự nghiệp báo chí trực thuộc Bộ Khoa học

Tạp chí là tổ chức sự nghiệp có thu và được áp dụng cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm

Tạp chí là diễn đàn của giới trí thức, các nhà quản lý, nhà khoa học về các vấn đề có liên quan đến sự phát triển khoa học và công nghệ của đất nước

Tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, luật pháp của Nhà nước về khoa học và công nghệ trong sự nghiệp xây dựng

Tạp chí có trụ sở tại Hà Nội và chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh, văn phòng đại diện tại khu vực bắc Miền Trung, Trung Bộ và Tây Nguyên, đồng bằng Sông Cửu Long

Năm 2009, Tạp chí Người làm báo đã phát hành bộ mới, mỗi tháng ra một số Với chức năng là một diễn đàn của báo giới cả nước, là nhịp cầu nối giữa nhà báo với độc giả, Tạp chí Người làm báo bộ mới đã không ngừng đổi

mới nội dung, hình thức thể hiện, xứng đáng là một ấn phẩm của nhà báo, dành cho nhà báo và vì nhà báo, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền báo chí cách mạng trong giai đoạn mới Tạp chí đã thu hút sự quan tâm, cộng tác tích cực của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý, giảng viên báo chí, doanh nhân, các nhà báo có uy tín, các cây bút nổi tiếng trên cả nước, hướng dẫn nghiệp vụ nghề báo, bám sát đời sống báo chí quốc tế và trong nước

Tiểu kết Chương 1

Tạp chí cũng như báo đều phục vụ nhiệm vụ chính trị của một Nhà nước nhất định, nhưng do chức năng và đối tượng phục vụ của mình, tạp chí còn phải căn cứ vào yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị của các tổ chức đoàn thể, hoặc ngành chủ quản trong từng thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội để thể xác định chủ đề của từng số tạp chí sẽ xuất bản và phát hành trong năm

Việc cải tiến quy trình dẫn tới thay đổi cơ cấu tổ chức, đường lối cách thức thực hiện, nội dung công việc, khối lượng công việc và kỹ năng kiến thức của những người thực hiện công việc đó

Việc cải tiến quy trình có thể diễn ra từ từ, khi từng khâu nhỏ trong quy trình được cải tiến dần dần Nhưng cũng có nhiều cơ quan báo chí áp dụng việc cải tiến hoàn toàn, có nghĩa là đưa ra một quy trình có những thay đổi to lớn, tác động mạnh tới hoạt động của toàn bộ tòa soạn Những cải tiến toàn bộ

về quy trình thường gắn với thay đổi lớn của cả tờ báo

Chương 2 THỰC TRẠNG QUY TRÌNH SẢN XUẤT SẢN PHẨM BÁO CHÍ

TRONG CÁC TẠP CHÍ ĐƯỢC KHẢO SÁT

Với bất cứ quy trình sản xuất nào, đều phải theo các văn bản chính thức hoặc không chính thức nhưng nó quy định:

- Mô hình của tổ chức

- Sự phân công nhiệm vụ của từng vị trí

- Các yếu tố đầu vào, đầu ra của mỗi giai đoạn

- Sự phối hợp giữa các bộ phận trong từng giai đoạn

- Nguồn lực

- Chi phí và lợi nhuận

Mô hình tổ chức

Thiết lập được mô hình tổ chức phù hợp là yếu tổ quan trọng để tạp chí

có thể sản xuất ổn định, cũng như có những thay đổi phù hợp với hoàn cảnh

để duy trì thành công lâu dài Tổ chức bộ máy của tòa soạn là việc thiết lập

mô hình tổ chức và mối liên hệ về chức năng nhiệm vụ giữa các bộ phận trong tổ chức và trong nội bộ các bộ phận với nhau nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tờ báo đề ra

Nội dung của mô hình tổ chức:

- Lựa chọn mô hình tổ chức quản trị và mạng lưới phân bố, phát hành tối

- Xem xét, đánh giá thực trạng của bộ máy và cán bộ để có biện pháp

chấn chỉnh

- Phù hợp với quy luật vận động vật chất khách quan của loại sản phẩm

báo chí

- Phù hợp với quy mô, tính chất và loại hình báo chí, mục tiêu và chiến

lược của tòa soạn

- Phù hợp với quy trình nghiệp vụ kinh tế phát sinh và trình độ phát triển

của doanh nghiệp

- Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ giữa các khâu và các

cấp quản trị của doanh nghiệp

- Không ngừng cải tiến và hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy của doanh

nghiệp

Mô hình tổ chức của Tạp chí Cộng Sản

I Ban Biên tập

1 Thường trực Ban Biên tập: gồm TBT và các phó TBT

- Tổng Biên tập: Vũ Văn Phúc, Bí thư Đảng ủy Phụ trách chung, trực

tiếp duyệt bài đối với Tạp chí Cộng sản số 1, 15 hằng thắng

- Phó Tổng Biên tập Thường trực: Phạm Tất Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy

Phụ trách duyệt bàu ấn phẩm Hồ sơ sự kiện, Tạp chí Cộng sản điện tử, duyệt quảng cáo trên các ấn phẩm in

- Phó Tổng Biên tập: Trương Giang Long, phụ trách Thường trực Tạp

chí Cộng sản khu vực phía Nam

2 Các ủy viên BBT:

- Phạm Đình Đảng, Trưởng Ban Chuyên đề cơ sở Phụ trách tổ chức các

bài viết trên lĩnh vực đấu tranh tư tưởng, chống diễn biến hòa bình

- Đoàn Thế Hanh, Trưởng Ban Tạp chí Cộng sản điện tử

- Vũ Văn Hà, Chánh Văn phòng kiêm Giám đốc trung tâm dịch vụ - phát

- Nguyễn Tiến Nghĩa, Trưởng Ban Thư ký - Bạn đọc Phụ trách việc

thực hiện các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của Tạp chí Cộng sản

II Các đầu mối (cấp Vụ):

Khối các Ban chuyên môn thuần túy:

1 Ban Xây dựng Đảng Trưởng Ban: Nguyễn Thái Sơn

2 Ban Chính trị Trưởng Ban: Nguyễn Linh Khiếu

3 Ban Kinh tế Trưởng Ban: Phạm Việt Dũng

4 Ban Quốc tế Trưởng Ban: Nguyễn Thúy Anh

5 Ban Văn hóa – xã hội Quyền Trưởng Ban: Phạm Văn Hiệp

Các Ban thực hiện nội dung:

1 Ban Tạp chí Cộng sản điện tử Trưởng Ban: Đoàn Thế Hanh

2 Ban Chuyên đề cơ sở Trưởng Ban: Phạm Đình Đảng

3 Ban Hồ sơ sự kiện Trưởng Ban: Nguyễn Tri Thức

* Các ban này nhiệm vụ chính là tổ chức nội dung, phối hợp với các ban chuyên môn để thực hiện ấn phẩm Người đứng đầu không có quyền của

1 TBT cấp nhỏ, đơn giản chỉ là người thực hiện, thể hiện ý tưởng của BBT và

tổ chức bài vở Duyệt bài và quyết định vẫn thuộc thường trực BBT

4 Ban Thư ký – Bạn đọc Trưởng Ban: Nguyễn Tiến Nghĩa

* Ban Thư ký trực tiếp thực hiện nội dung Tạp chí Cộng sản số 1 hằng tháng, phối hợp Ban Hồ sơ sự kiện và Ban Chuyên đề cơ sở để thực hiện 2 ấn phẩm này

** Ban Tạp chí Cộng sản điện tử hoạt động tương đối độc lập trong khâu tổ chức bài, gần như 1 ê kip riêng Các ấn phẩm in thì việc tổ chức bài phải phối hợp với Ban Thư ký Ban Thư ký chịu trách nhiệm trị sự, chế bản, thư ký văn học cho các ấn phẩm in

Khối phục vụ biên tập:

1 Văn phòng Chánh Văn phòng: Vũ Văn Hà

2 Trung tâm dịch vụ báo chí – phát hành Giám đốc: Vũ Văn Hà

3 Vụ Tổ chức cán bộ Vụ trưởng: Trần Thị Hồng

4 Vụ Thông tin tư liệu Vụ trưởng: Hoàng Bích Yến

Các đầu mối khác:

Thường trực tại Miền Nam Vụ trưởng: Nguyễn Như Hùng

Thường trực tại Miền Trung – Tây Nguyên Vụ trưởng: Đoàn Văn Anh Công ty in TCCS Giám đốc: Nguyễn Minh Tâm

* Công ty in hoạt động theo mô hình TNHH 1 TV, do VPTW Đảng là chủ sở hữu, giao cho Tạp chí Cộng sản quản lý, giám sát Hoạt động hầu như độc lập Hiện tại chỉ sinh hoạt Đảng, Đoàn Thanh niên với Bộ Biên tập và Bộ Biên tập cũng chỉ quản lý trực tiếp các cán bộ cấp vụ - giám độc, phó giám đốc

III Cơ cấu một số đơn vị trong Tạp chí :

4 Trung tâm phát hành - dịch vụ báo chí

Gồm 4 phòng: Tổng hợp, Quảng cáo, miền Bắc, Quảng cáo miền Nam, Phát hành

5 Thông tin tư liệu

Gồm phòng Quản trị mạng và bộ phận thư viện

6 Thường trực miền Nam

Gồm cơ quan thường trực tại Thành phố Hồ Chí Minh và Văn phòng đại diện tại Cần Thơ Hoạt động tương đối độc lập gồm các bộ phận biên tập, trị sự, kế toán, tổ xe… Do 1 phó tổng biên tập phụ trách

7 Thường trực Miền Trung – Tây nguyên

- Tạp chí có Đảng bộ cơ sở, Công đoàn cơ sở, Đoàn thanh niên cơ sở

(tương đương cấp huyện, thị) Bí thư đảng bộ kiêm TBT, cơ cấu đứng đầu công đoàn là cấp vụ trở lên, hiện nay là UV BBT – Đoàn Thế Hanh

- Tạp chí có chi hội nhà báo, thư ký chi hội: Nguyễn Thúy Anh, Trưởng

Ban Quốc tế

- Theo trình độ năng lực và nhiệm vụ đảm đương, cán bộ, nhân viên tạp

chí được phân loại:

- Cán bộ biên tập gồm: biên tập viên, trợ lý biên tập và cán sự biên tập

- Cán sự chuyên môn trực tiếp phục vụ công tác biên tập (đánh máy,

trình bày, morát, phát hành )

- Nhân viên hành chính, quản trị

Đối với mỗi loại cán bộ, đều có quy định tiêu chuẩn và yêu cầu về chính trị, lý luận, học vấn, nghiệp vụ Mọi người phải cố gắng phấn đấu để khắc phục những mặt yếu và thiếu của mình

Với việc tăng 4 đơn vị trực thuộc từ năm 2003 đến năm 2008, số biên chế của Tạp chí được bổ sung từ 62 người (năm 2003) lên 90 người (năm 2008)

Có thể nhận thấy, mô hình tổ chức tòa soạn của tạp chí Cộng sản khá hoàn thiện và đông đảo Tòa soạn có hầu hết các vị trí cần thiết trong một cơ quan báo chí Tính chuyên nghiệp và chuyên môn hóa tới từng vị trí rất cao

Mô hình tổ chức của Tạp chí Người làm báo

Tạp chí Người làm báo có quy mô đơn giản hơn khi các bộ phận chủ yếu của tòa soạn gồm: TBT, phó TBT, phòng Thư ký tòa soạn – biên tập viên,

phóng viên, phòng Trị sự - Hành chính

Hình 2.1 Mô hình tổ chức của Tạp chí Người làm báo

Nhân sự tạp chí gồm 9 cán bộ: 1 TBT, 1 Phó TBT, 1 Thư ký tòa soạn, 3 phóng viên – biên tập viên, 2 hành chính, 1 kế toán Bộ phận Hành chính kế toán đặt tại chi nhánh phía Nam

Mô hình tổ chức của Tạp chí Tia sáng

Tạp chí Tia sáng có mô hình tổ chức gồm: Ban biên tập, Ban thư ký và bạn đọc, Ban trị sự và tư liệu, Văn phòng đại diện tại Tp.HCM Toàn bộ tòa soạn có khoảng 15 người, trong đó chủ yếu là bộ phận được xếp vào nhóm hành chính tổng hợp: văn thư, kế toán Cán bộ phóng viên kiêm biên tập viên chỉ có 3 người