Báo quân đội nhân dân với vấn đề thông tin xung đột trên thế giới hiện nay (khảo sát năm 2014 2015)

Những thông tin ấy không chỉ gi p Đảng v Nh nước có cở sở xây dựng đường l i, chiến lược ngoại gi o đ ng đắn, hóa giải các thách thức mới, tạo điều kiện thắt chặt tình cảm hữu ngh , m i

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LÊ THỊ KIM ANH

BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VỚI VẤN ĐỀ

THÔNG TIN XUNG ĐỘT TRÊN THẾ GIỚI HIỆN NAY

(KHẢO SÁT NĂM 2014 - 2015)

n B o c ọc

Mã số : 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

ười ướng dẫn khoa học: TS LÊ THỊ NHÃ

HÀ NỘI - 2016

Hà Nội, ngày 31 tháng 5 năm 2016

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Ký và ghi rõ họ tên)

PGS.TS Nguyễn Văn Dững

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu tổng hợp của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực Những ý kiến và kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Lê Thị Kim Anh

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến các thầy giáo, các cô giáo trong

và ngoài Khoa Báo chí, Họ viện o h v Tu n tru ền, Họ viện h nh

tr qu gi H h Minh đ nhiệt tình giảng dạy tôi trong những năm qu

Tôi gửi lời cảm ơn đến cán bộ hướng dẫn khoa học TS Lê Thị Nhã,

người đ hướng dẫn và chỉ bảo tôi trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn n

Tôi ũng xin hân th nh ảm ơn nh m ộng t đ gi p đỡ tôi rất nhiều trong việc hoàn thành cuộc khảo sát, điều tra, thu thập tài liệu

Tôi xin chân thành cảm ơn những ý kiến đ ng g p quý b u ủa các thầy giáo, cô giáo, các nhà báo, nhà khoa họ v đ ng nghiệp đ gi p đỡ tôi trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu

Luận văn không tr nh khỏi thiếu sót, tôi mong nhận được nhiều ý kiến

đ ng g p ủa thầy giáo, cô giáo và bạn đọ để tôi hoàn thiện hơn nữa công trình khoa học này

Hà Nội, ngày 31 tháng 5 năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Thị Kim Anh

Trang

C ƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ THÔNG

1.2 Tình hình báo chí thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới hiện nay 20 1.3 Qu n điểm đ i ngoại củ Đảng v Nh nước Việt Nam hiện nay 25 1.4 Những yêu cầu ơ bản củ b o Quân đội nhân dân trong thông tin

C ƣơng 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

2.2 Thực trạng thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới trên báo

2.3 Những ưu điểm và hạn chế của thông tin về vấn đề xung đột trên

C ƣơng 3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO

CHẤT LƢỢNG THÔNG TIN XUNG ĐỘT TRÊN THẾ GIỚI

3.1 Những vấn đề đặt r đ i với b o Quân đội nhân dân trong thông

tin về vấn đề xung đột trên thế giới 82 3.2 Dự báo thông tin về xung đột trên thế giới trong tình hình b i

Trang ảng 2.1 Sự kiện xung đột trên thế giới độc giả biết đến nhiều

Bảng 2.2 Kết quả đ nh gi về h đặt ti u đề các tin, bài về vấn

đề xung đột trên thế giới tr n b o Quân đội nhân dân 67 Bảng 2.3 Đ nh gi ủ độc giả về vai trò củ thông tin xung đột

trên thế giới củ b o Quân đội nhân dân trong tình hình

Bảng 2.4 Đ nh gi ủ độc giả về các yêu cầu đạt được của

thông tin xung đột thế giới tr n b o Quân đội nhân dân 73

Biểu đ 2.1 Tỉ lệ tin, bài về vấn đề xung đột trên thế giới trên báo

Biểu đ 2.2 Nội dung thông tin qu c tế độc giả quan tâm trên báo

Biểu đ 2.3 Nhu cầu củ độc giả về s lượng tin, b i xung đột trên

thế giới tr n b o Quân đội nhân dân 41 Biểu đ 2.4 Tỉ lệ phương thức thông tin về vấn đề xung đột trên thế

giới tr n b o Quân đội nhân dân 42 Biểu đ 2.5 Tỉ lệ nội dung bài báo về vấn đề xung đột trên thế giới

Biểu đ 2.6 Tỉ lệ thể loại báo chí về vấn đề thông tin xung đột trên

thế giới tr n b o Quân đội nhân dân 65 Biểu đ 2.7 Đánh giá củ độc giả về chất lượng các tin, bài xung

đột trên thế giới tr n b o Quân đội nhân dân 74 Biểu đ 2.8 Đ nh gi ủa độc giả về b cục trình bày các bài báo về

vấn đề xung đột trên thế giới tr n b o Quân đội nhân dân 74

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau khi chiến tranh Lạnh kết thúc, niềm tin về một nền ho bình vĩnh cửu như mơ ước của Immanuel Kant, một nhà triết gi người Đức đ s ng lại Thế nhưng, niềm tin n đ nh nh h ng b lung lay Bên cạnh những nỗ lực duy trì hòa bình, mở rộng hợp t để phát triển, thời gian vừa qua, trên thế giới đ xảy ra vô s các cuộ xung đột trải rộng trên nhiều vùng miền của năm hâu, b n biển, trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế - xã hội đến chính tr , an ninh qu phòng, đ i ngoại, văn h v đời s ng on người Tình hình đ ho thấy những nhận đ nh tại Đại hội XI củ Đảng là rất x đ ng v còn nguyên giá tr Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chủ đạo, nhưng hiến tranh cục bộ, xung đột tôn giáo, sắc tộc, ly khai, khủng b , bất ổn chính tr -

xã hội, tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ vẫn diễn ra ở nhiều nơi v rất phức tạp Không ít những cuộ xung đột n đ ng xu hướng ăng thẳng hơn v hư

có h i kết thúc Các cuộ xung đột xảy ra không chỉ vì miếng ăn, ủa cải và đất đ i m òn vì gi tr tinh thần, h ng ướp đi sinh mạng của nhiều người, đe dọa an ninh của nhân loại Dường như trong x hội lo i người nói chung, trong quan hệ qu c tế n i ri ng, xung đột l điều không thể tránh khỏi

Để bảo vệ, gìn giữ môi trường hòa bình, ổn đ nh, có lợi nhất ho đất nướ , đ ng thời đ ng góp tích cực vào cuộ đấu tr nh hung vì hò bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới, Đảng v Nh nước Việt

N m x đ nh trước hết cần đẩ lùi ngu ơ gâ r tình trạng ăng thẳng

v xung đột; linh hoạt, khôn khéo về s h lược, phát huy t i đ nhân t nội lực kết hợp với mở rộng hợp t , gi o lưu qu c tế Chú tâm theo dõi, nghiên cứu tình hình thế giới, trong đ vấn đề xung đột trong m i quan hệ giữ nước để k p thời tiến h nh điều chỉnh h nh s h đ i nội ũng như

đ i ngoại của đất nước, tránh b tụt hậu tr n đường đu ph t triển chung Nhờ

đ , những năm qua h ng t đ đạt được những thành tựu hết sứ ăn bản và to

lớn trong lĩnh vự đ i ngoại, đượ dư luận qu c tế đ nh gi o Những thành tựu này có sự đ ng g p không nhỏ của các lự lượng l m ông t đ i ngoại nói chung và lự lượng làm công tác thông tin đ i ngoại nói riêng mà cụ thể là sự tích cực và chủ động trên mặt trận thông tin, tuyên truyền của báo chí

Trong hệ th ng báo chí Cách mạng nướ t , b o Quân đội nhân dân có

v trí quan trọng, là tiếng nói của Quân ủ Trung ương, ộ Qu c phòng và lực lượng vũ tr ng nhân dân Hiện n , b o Quân đội nhân dân đượ đông đảo quần h ng đ n nhận Nhằm thu hút bạn đọc, nâng cao v thế và thích ứng với đời s ng báo chí ũng như đời s ng xã hội, b o Quân đội nhân dân đ hướng

ra cộng đ ng, phá vỡ giới hạn là một tờ b o ng nh đặ thù, vươn l n giải quyết những vấn đề nóng của xã hội Trên mặt trận tuyên truyền đ i ngoại, báo tiếp tục phát huy thế mạnh, k p thời đăng tải những thông tin trung thực, khách quan, có chọn lọ , đ nh hướng về các sự kiện, vấn đề qu c tế mỗi

ng , đặc biệt là những sự kiện, vấn đề xung đột giữ nước trên thế giới hiện nay Những thông tin ấy không chỉ gi p Đảng v Nh nước có cở sở xây dựng đường l i, chiến lược ngoại gi o đ ng đắn, hóa giải các thách thức mới, tạo điều kiện thắt chặt tình cảm hữu ngh , m i quan hệ hợp tác với bạn bè

qu c tế, phục vụ sự phát triển củ đất nước mà còn cung cấp thông tin, đ p ứng nhu cầu hiểu biết, mở rộng tầm nhìn củ ông h ng, đ nh hướng cho công chúng có cách hiểu đ ng đắn về tình hình các xung đột, bất đ ng giữa nước trong khu vực và trên thế giới hiện nay, ch ng lại những luận điệu xuyên tạc, phản động của các thế lự thù đ ch, bảo đảm an ninh qu c gia và trật tự, an toàn xã hội, đ ng thời góp phần cùng nhân dân thế giới đấu tranh vì hòa bình, hợp tác và phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, vấn đề thông tin xung đột giữ nước trên thế giới tr n b o Quân đội nhân dân hiện nay còn t n tại những hạn chế như chủ yếu như chỉ đư tin sự kiện mà ít bình luận, đ nh gi ; nội dung vẫn còn b bó hẹp, hư kh i th hết; hình thứ hư phong ph , đ dạng… n n hư thực sự

thu h t người đọ Trong khi đ , x hội ngày càng phát triển, nhu cầu thông tin của công chúng ngày càng cao cả về s lượng ũng như hất lượng, kéo theo sự cạnh tranh gay gắt giữa các loại hình truyền thông đại chúng

Từ thực tế nêu trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Báo Quân đội nhân dân với vấn đề t ôn tin xun đột trên thế giới hiện nay” (khảo sát

năm 2014 - 2015) cho luận văn t t nghiệp của mình

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Đ nhiều tài liệu nghiên cứu li n qu n đến đề t i xung đột trên thế giới, có thể kể đến như:

- Các công trình nghiên cứu đ xuất bản thành sách:

+ Cu n sách “Tộc người và xung đột tộc người trên thế giới hiện nay”

Cu n sách này là phần một của công trình “Tộc người và xung đột tộc

người” thuộ đề tài cấp bộ do Trung tâm Khoa học Xã hội v Nhân văn Qu c

gia quản lý, tác giả Nghi m Văn Th i, nghi n ứu viên cấp cao làm chủ nhiệm cùng cán bộ Phòng Thông tin các Khoa học L ch sử thuộc Viện Thông tin Khoa học Xã hội thực hiện; đăng tr n Tạp chí Thông tin khoa học xã hội -

s hu n đề, năm 1995 u n sách có một s bài viết tiêu biểu như: “Xung

đột tộc người ở Liên Xô cũ và các nước SNG ngày nay” của tác giả Đỗ Thu

Thủy; “Nguyên nhân của các cuộc xung đột tộc người ở Châu Á và Châu

Phi” của tác giả Đinh Hiền hâu;…

- Các công trình nghiên cứu là bài viết, phân t h đăng tr n b o, tạp chí:

+ “Xung đột vũ trang và chiến tranh cục bộ “sau Chiến tranh lạnh”

của tác giả Trần Trọng, đăng tr n Tạp chí Cộng sản, s 8, tháng 4-1996

+ “Từ những cuộc xung đột quốc tế hiện nay suy ngẫm về tương lai của

nhân loại” của tác giả Hà Mỹ Hương, đăng tr n Tạp chí Nghiên cứu qu c tế,

tháng 12-1996

+ “Xung đột sắc tộc những năm cuối thế kỷ XX” của tác giả Nguyễn

Th Quế, đăng tr n Tạp h Người Đại biểu Nhân dân, s 100, tháng 10-1999

+ “Xung đột tôn giáo nhìn từ góc độ Quan hệ Quốc tế” của PGS.TS

Hoàng Khắc Nam (Khoa Qu c tế họ , Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Qu c gia Hà Nội) đăng tr n Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo,

s 4 (28), tr 24-33, năm 2004 Bài viết đ hỉ ra những nguyên nhân của xung đột tôn giáo, khẳng đ nh xung đột tôn giáo không xuất phát từ bản chất của tôn giáo mà còn xảy ra bởi các nguyên nhân phi tôn giáo

+ “Khái niệm và cơ sở của xung đột trong quan hệ quốc tế” của

PGS.TS Hoàng Khắc Nam (Khoa Qu c tế họ , Trường Đại học Khoa học Xã hội v Nhân văn, Đại học Qu c gia Hà Nội) đăng tr n Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu, s (2) 68, tr 11-21, năm 2006 i viết đ hệ th ng hóa khái niệm xung đột, phân biệt xung đột và chiến tranh và b n ơ sở củ xung đột trong quan hệ qu c tế

+ “Xung đột văn hóa” của TS Phạm Thái Việt (Học viện Ngoại giao)

đăng tr n Tạp chí Triết học, năm 2010 i viết phân tích vấn đề “xung đột văn ho ”, “xung đột văn hoá thuần tuý” và “xung đột nhìn từ g độ văn

ho ” trong thời đại ngày nay Từ những luận giải đ , t giả đ đi đến khẳng

đ nh, bổ sung cho việc nghiên cứu xung đột bằng cách tiếp cận văn ho v

đư văn ho như một tham s vào trong các phân tích về xung đột và giải quyết xung đột là điều cần thiết trong thời đại ngày nay

+ “Xung đột quốc tế - “bài toán” vẫn chưa có lời giải” của TS Phạm

Minh Sơn (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) đăng tr n Tạp chí Cộng sản, năm 2011 Nội dung bài viết đề cập tới ngu n g c củ xung đột nói chung và xung đột qu c tế nói riêng, gắn liền với chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất Từ những phân tích về nguyên nhân dẫn đến xung đột qu c tế chủ yếu xuất phát

từ hai yếu t h nh, đ l nguyên nhân bên ngoài và nguyên nhân bên trong, tác giả đư r dự báo về tình hình xung đột qu c tế để có thể ngăn hặn và giải quyết k p thời các tình hu ng, ngu ơ xung đột và chủ động, tích cực đẩy mạnh hợp tác qu c tế

+ “Hệ thống xung đột quốc tế ở Biển Đông: Thực trạng và đặc điểm”

của PGS.TS Hoàng Khắc Nam (Khoa Qu c tế họ , Trường Đại học Khoa học

Xã hội v Nhân văn, Đại học Qu c gia Hà Nội) đăng tr n Tạp h Đông N m

Á, s 2, tr 59, năm 2012 Nội dung bài viết phân tích thực trạng xung đột

qu c tế trên Biển Đông Những xung đột n đề có bản chất là mâu thuẫn: mâu thuân về an ninh, mâu thuẫn về kinh tế, mẫu thuẫn về lãnh thổ Tuy các mâu thuẫn ở đâ l lớn và sâu sắ nhưng triển vọng không quá bi quan Trong các mâu thuẫn đều có những yếu t kiềm chế và những tác nhân cho việ điều hòa lợi ích, hạn chế tranh chấp Điều n nghĩ l việc kiểm so t xung đột

là khả thi v ũng thể hi vọng vào khả năng giải quyết phần n o xung đột

- Các công trình nghiên cứu là khóa luận, luận văn, đề tài nghiên cứu khoa học:

+ Đề tài cấp Bộ “Xung đột và hợp tác trong quan hệ quốc tế thời kỳ sau

chiến tranh lạnh” do PGS.TS Nguyễn Xuân Sơn l m hủ nhiệm đề t i, ơ

quan chủ trì là Viện Quan hệ Qu c tế, Học viện Chính tr Qu c gia H Chí Minh, năm 2001 Đề tài phân tích, tổng kết thực tiễn đư r những nhận đ nh,

đ nh gi kh h qu n về đặ điểm mới củ xung đột và hợp tác trong quan

hệ qu c tế thời kỳ sau Chiến tranh lạnh Từ đ , r t r những bài học kinh nghiệm trong quá trình xử lý các m i quan hệ qu c tế phức tạp, nhạy cảm, có những kiến ngh k p thời với Đảng, Nh nước trong việc hoạ h đ nh đường l i

đ i ngoại trong b i cảnh qu c tế hiện nay

+ Khóa luận chuyên ngành Chính tr qu c tế “Đặc điểm của các cuộc

xung đột khu vực trong quan hệ quốc tế hiện đại” của tác giả Hoàng Th

Minh, Trường Học viện Ngoại giao, năm 2011 Luận văn đi sâu l m rõ nguyên nhân, đặ điểm v t động của các cuộ xung đột khu vực trong quan

hệ qu c tế hiện đại bao g m: xung đột sắc tộ , tôn gi o; xung đột chính tr ; xung đột t i ngu n; xung đột lãnh thổ, xung đột vũ tr ng

+ Luận văn Thạc sỹ Chính tr học “Xung đột chủ quyền ở quần đảo

Trường Sa - Những vấn đề đặt ra và hướng giải quyết” của tác giả Tạ Th Thu

Hằng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, năm 2013 - 2014 Luận văn đ hệ

th ng h ơ sở lý luận chung về xung đột chủ quyền qu c gia trên biển Trên

ơ sở đ , t giả đ tập trung phân tích vai trò của quần đảo Trường Sa và hiện trạng chủ quyền ở Trường S ũng như u s h ủ nướ ; đư r dự báo

v đề xuất một s hướng giải quyết cho vấn đề chủ quyền ở Trường Sa

Như vậy, mặ dù đ không t đề tài, công trình nghiên cứu về xung đột trên thế giới nhưng hư ông trình nghi n ứu chuyên sâu nào về báo chí nói chung và báo Quân đội nhân dân nói riêng với vấn đề thông tin xung đột trên thế giới Trong phạm vi nghiên cứu luận văn, t giả đ tham khảo,

kế thừa những công trình, tài liệu quý giá đ để đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu một cách có hệ th ng v đầ đủ hơn về nội dung, hình thức của thông tin xung trên thế giới của b o Quân đội nhân dân hiện nay, những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế đ Vì vậy, đề tài tác giả thực hiện l đề tài có nội dung nghiên cứu rõ r ng v độc lập, không trùng với bất kỳ công trình nghiên cứu khoa họ n o đ được công b

3 Mục đ c và n iệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đíc n iên cứu

Mụ đ h ủa luận văn l đ nh gi thực trạng vấn đề thông tin xung đột trên thế giới của b o Quân đội nhân dân hiện nay, làm rõ từng ưu điểm, nhược điểm cụ thể; từ đ gợi ý một s giải pháp nâng cao chất lượng mảng nội dung thông tin này trên báo Quân đội nhân dân

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mụ đ h n u tr n, luận văn đi v o giải quyết một

s nhiệm vụ chủ yếu sau:

Thứ nhất, xây dựng ơ sở lý luận và thực tiễn về đề tài

Thứ hai, khảo sát, phân tích thực trạng, đ nh gi ưu điểm, hạn chế về

nội dung và hình thức thông tin xung đột trên thế giới của báo Quân đội nhân dân hiện nay

Thứ ba, thực hiện phỏng vấn phóng viên, biên tập vi n đ ng l m việc

tại báo Quân đội nhân dân để tìm hiểu về vấn đề thông tin xung đột trên thế giới của báo

Thứ tư, điều tra xã hội, lấy ý kiến công chúng về chất lượng thông tin

xung đột trên thế giới của báo Quân đội nhân dân

Thứ năm, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng thông tin xung đột trên

thế giới của báo Quân đội nhân dân trong thời gian tới

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đ i tượng nghiên cứu củ đề tài là: Thông tin xung đột trên thế giới

Luận văn được nghiên cứu dựa trên qu n điểm, đường l i củ Đảng,

Nh nước Việt Nam về đ i ngoại Những vấn đề cơ sở lý luận báo chí truyền thông, chính tr học, qu c tế học được vận dụng như những ơ sở quan trọng trong quá trình nghiên cứu

5.2 P ươn p áp n iên cứu

Để thực hiện đượ đề tài này, tác giả sử dụng những pháp nghiên cứu

ơ bản, cụ thể như s u:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: được sử dụng để hệ th ng hóa các vấn đề

lý luận, hình thành khung lý thuyết về vấn đề thông tin xung đột thế giới trên báo chí

- Phương pháp phỏng vấn sâu: phỏng vấn l nh đạo, phóng viên, biên tập

vi n b o Quân đội nhân dân để thu thập những ý kiến đ nh gi thực tế về thành

công, hạn chế v đ nh hướng nâng cao chất lượng thông tin xung đột trên thế giới củ b o Quân đội nhân dân, cung cấp thông tin cho việc triển khai các luận điểm khoa học cần thiết trong quá trình nghiên cứu đề tài

- Phương pháp điều tra xã hội: Mụ đ h ủ phương ph p n l thu

thập thông tin đ nh lượng, nắm bắt nhu cầu củ độc giả Từ đ , i nhìn khách quan, toàn diện về vấn đề thông tin xung đột trên thế giới của báo Quân đội nhân dân hiện nay

Trong quá trình viết luận văn, t giả còn sử dụng phương ph p kh như: phân t h - tổng hợp, phương ph p diễn d ch - quy nạp để khái quát hóa vấn đề từ thực tiễn

6 Đóng góp mới của luận văn

Với đề tài “Báo Quân đội nhân dân với vấn đề thông tin xung đột trên

thế giới hiện nay” (khảo s t năm 2014 - 2015), luận văn ủa tác giả được bạn

bè, đ ng nghiệp g p ý l hư ông trình nghi n ứu về vấn đề này trên báo Quân đội nhân dân ông trình đ ông b trướ đâ hỉ nghiên cứu

về vấn đề xung đột qu c tế, xung đột chủ quyền biển đảo, xung đột tôn giáo thuộc chuyên ngành Quan hệ Qu c tế và chuyên ngành Chính tr học Do đ , luận văn ủa tác giả là công trình nghiên cứu mới mẻ, thiết thực

Qua nghiên cứu, khảo s t, phân t h,… t giả đư r những nhận xét,

đ nh gi về ưu điểm, nhượ điểm hiện n , đ ng thời, nêu một s giải pháp

có tính lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng thông tin xung đột trên thế giới của b o Quân đội nhân dân trong thời gian tới

7 Ý ng ĩa k oa ọc, thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

7.1 Về lý luận

Về mặt lý luận, luận văn đ hệ th ng h v l m rõ hơn một s vấn đề

lý luận và thực tiễn li n qu n đến việc báo Quân đội nhân dân tuyên truyền thông tin các sự kiện, sự việ xung đột trên thế giới hiện nay trong b i cảnh nướ t đ ng thực hiện đường l i đ i ngoại rộng mở, đ dạng h , đ phương hóa quan hệ qu c tế

7.2 Về thực tiễn

Về mặt thực tiễn, luận văn đư r i nhìn thực tế, đ nh gi , nhận đ nh

về các thông tin xung đột trên thế giới của b o Quân đội nhân dân thông qua việc khảo sát b o Quân đội nhân dân trong 02 năm 2014 - 2015, giúp cho những người trực tiếp triển khai (phóng viên, biên tập viên, nhà báo) có cái nhìn tổng qu t để tiếp tụ ph t hu ưu điểm, khắc phục hạn chế đ ng Ngoài ra, luận văn òn l t i liệu tham khảo bổ ích cho những công trình nghiên cứu sau này hoặc cho họ sinh, sinh vi n, đ ng nghiệp, những người quan tâm tới đề tài trên

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn

g m 3 hương, 10 tiết

C ƣơng 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ THÔNG TIN XUNG ĐỘT THẾ GIỚI TRÊN BÁO CHÍ

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Thông tin và chiến tranh thông tin

Thông tin là thuật ngữ có ngu n g c từ tiếng L tinh “infom tio”

(information trong tiếng Anh; L'Information trong tiếng Ph p… ) nghĩ l giải

th h, lược thuật, tạo ra một hình dạng (form) hoặc truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm hay một biểu tượng Có nhiều cách hiểu về thông tin, thậm chí ngay các từ điển ũng không thể có một đ nh nghĩ th ng nhất Nguyên nhân của sự khác nhau trong việc sử dụng thuật ngữ này chính là do thông tin không thể sờ m đượ Người ta bắt gặp thông tin chỉ trong quá trình hoạt động, thông qu t động trừu tượng của nó [42]

Ví dụ: Từ điển Oxford English Dictionary thì cho rằng thông tin là

“điều m người t đ nh gi hoặ n i đến; là tri thức, tin tứ ” Từ điển khác thì đơn giản đ ng nhất thông tin với kiến thứ : “Thông tin l điều m người ta biết” hoặ “thông tin l sự chuyển giao tri thứ l m tăng th m sự hiểu biết của

on người” v.v

Có thể xem xét thông tin từ g độ phân biệt các loại thông tin như thông tin kinh tế, thông tin khoa học - kỹ thuật, thông tin văn ho - xã hội… Chẳng hạn, “thông tin kinh tế là các tín hiệu mới được thu nhận, được thụ cảm (hiểu) v đượ đ nh gi l h ho việc ra quyết đ nh quản lý”; thông tin truyền thông là phổ biến những tin tức, kiến thức, thông b o đến các cá nhân, nhóm, tổ chứ qu phương tiện phổ biến có thể là sách báo, loa,

r dio, TV, internet…

ũng thể xem xét thông tin từ g độ đ nh gi v i trò ủa thông tin, như nh kho họ Đứ E.Piet h đ hỉ r “Thông tin l một sản phẩm mà với

ý nghĩ , ông dụng của nó có thể xem ngang hàng với trữ lượng nguyên liệu

củ nướ đ ”…

Ngoài những cách tiếp cận theo từng g độ trên, một s cách tiếp cận

đ tầm kh i qu t hơn, hẳng hạn “thông tin l dữ liệu mà có thể nhận thấy, hiểu được và sắp xếp lại với nh u để hình thành kiến thứ ”, h “thông tin l

sự truyền đư độ đ dạng” (R.Esbi) hoặ “Thông tin l nội dung thế giới bên ngo i được thể hiện trong sự nhận thức củ on người” (N.Viener)

Nhưng từ những lăng k nh tr n, h ng t hỉ nắm bắt được khái niệm thông tin ở từng phương diện; để tiếp cận với bản chất chung nhất của thông tin - hiện tượng v n có của thế giới vật chất, chúng ta phải tìm hiểu nó từ góc

độ triết họ , ũng nghĩ l tìm hiểu khái niệm “thông tin” ở hai mặt: bản thể luận và nhận thức luận của nó, nhằm đ p ứng được t t hơn, hiệu quả hơn nhu cầu làm chủ thông tin hiện n Theo qu n điểm của các nhà triết học MácLênin: Thông tin là sự đ dạng được phản ánh

Thứ nhất, thông tin là một hiện tượng vốn có của vật chất, là thuộc tính

khách quan của thế giới vật chất Nếu trong một sự vật đ ng diễn r những

biến đổi phản nh sự t động ủ một sự vật kh , thì thể n i rằng sự vật thứ nhất đ ng trở th nh vật thể m ng thông tin về sự vật thứ h i Nội dung

ủ thông tin h nh l những thuộ t nh, t nh hất v n ủ sự vật với sự vật hiện tượng đượ bộ lộ r , thể hiện thông qu t động qu lại ủ sự vật

ấ với sự vật kh Thông tin, vì thế l sự phủ đ nh, sự xo bỏ t nh không khác nhau, nói cách khác, thông tin có thể giải th h như l t nh không kh

nh u b xo bỏ, l t nh đ dạng… Thông tin mặt ở nơi n o t nh đ dạng,

t nh không đ ng nhất

Nhưng, nếu hỉ thấ mặt bản thể luận ủ kh i niệm thông tin l “ i đ dạng” thì hư phân biệt rõ thông tin với bản thân thuộ t nh ủ sự vật, hiện tượng Vì vậ kh i niệm “thông tin” ũng hư đượ phân rõ so với kh i niệm “thuộ t nh” ủ sự vật h ng t phải thấ rằng “ i đ dạng” ủ sự vật hỉ l thông tin khi n “đượ phản nh”

Do đ , nội dung thứ h i ủ mặt bản thể luận ủ kh i niệm thông tin

là: thông tin luôn luôn gắn với quá trình phản ánh Phản nh l năng lự ủ

hệ th ng vật hất n t i hiện ở trong n (dưới dạng t h nhiều đ biến đổi) những đặ điểm, thuộ t nh ủ một hệ th ng vật hất kh khi n h u t động ủ hệ th ng vật hất ấ Những dấu ấn để lại h nh l những thông tin

ủ hệ th ng vật hất n đ i với hệ th ng vật hất kh V phản nh ủ vật hất l phản nh thông tin Phản nh m ng t nh kh h qu n, vì vậ thông tin ũng m ng t nh kh h qu n, không lệ thuộ v o ý thứ hủ qu n ủ on người với tư h l hủ thể phản nh N bắt ngu n từ t nh đ dạng, nhiều vẻ

về ấu tr ũng như về m i qu n hệ ủ sự vật, hiện tượng trong thế giới kh h qu n, n òn bắt ngu n từ thuộ t nh kh h qu n, phổ biến ủ vật hất từ thuộ t nh phản nh Dự v o sự phản nh ủ ấp độ tổ hứ vật hất, họ phân hi thông tin th nh 3 loại: Thông tin trong thế giới vô sinh (Tự nhi n vô sinh), Thông tin trong thé giới hữu sinh (Tự nhi n hữu sinh) và Thông tin trong x hội on người (X hội người) [21] Như vậ , mỗi ấp độ tổ hứ vật hất đều sự phản nh v nội dung ủ sự phản nh đ h nh l thông tin thông tin đ hỉ trở thông tin hiện thự khi h ng đượ on người nhận thứ v

sử dụng h ng trong đời s ng x hội (Trong quản lý, nghi n ứu - triển kh i, sản xuất kinh do nh d h vụ v trong sinh hoạt h ng ng .)

Sự qu n tâm đến hiện tượng thông tin gi tăng đột biến vào thế kỷ XX

và ngày nay chúng trở th nh đ i tượng nghiên cứu của nhiều ngành chuyên môn, trong đ triết học, vật lý, sinh học, ngôn ngữ học, thông tin học và tin học, kỹ thuật điện tử và truyền thông, khoa học quản lý và nhiều ngành khoa học xã hội Về phương diện thương mại, công nghiệp d ch vụ thông tin đ trở thành một nền công nghiệp mới mẻ mang tính toàn cầu Ngày nay hầu như không một ngành công nghiệp, sản xuất và d ch vụ nào lại không quan tâm đến thông tin Những qu n điểm và hiện tượng khác nhau củ lĩnh vự n đã dẫn đến những khái niệm v đ nh nghĩ khác nhau về thông tin Tuy nhiên, từ những khái niệm trên có thể rút ra một khái niệm thông thường nhất như s u:

“thông tin là tất cả các sự việc, sự kiện, ý tưởng, phán đoán làm tăng thêm sự

hiểu biết của con người Thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp: một người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiên thông tin đại chúng, từ các ngân hàng dữ liệu, hoặc từ tất cả các hiện tượng quan sát được trong môi trường xung quanh”

Chiến tranh thông tin là sự phát triển tất yếu trong thời đại bùng nổ

thông tin, khi mà sự r đời củ m t nh ũng như ông nghệ thông tin nói chung và thông tin, tri thức tích tụ từng ng đ thực sự trở thành ngu n lực trực tiếp trong đời s ng kinh tế - xã hội Với chiến tranh thông tin, lần đầu tiên trong l ch sử, thông tin (chứ không phải vật chất) đ trở thành mục tiêu ũng như trở th nh vũ kh

Thuật ngữ xuất hiện khoảng giữa thập niên 70 của thế kỷ 20 Ở phương

Tâ , Tom s Ron đượ ho l h đẻ của thuật ngữ n V o năm 1976 (thời điểm quyết liệt của Chiến tranh lạnh) ông đ ho rằng thông tin là khâu yếu nhất của lự lượng vũ tr ng v qu c phòng [28]

Tiến sĩ R storguev S P - hu n gi trong lĩnh vực Lý thuyết đấu tranh thông tin củ Ng x đ nh khái niệm chiến tranh thông tin l “một loạt

t động có mụ đ h được tiến hành bí mật và công khai lên hệ th ng thông tin để đạt được thắng lợi n o đ về vật chất” Theo qu n điểm của ông, thời gi n đ i phương đ ng khắc phục các hậu quả thì chính là lúc phía kia

đ ng gi nh ưu thế

Bộ Qu c phòng Mỹ đ đư r đ nh nghĩ hiến tr nh thông tin: “Chiến tranh thông tin bao g m những h nh động áp dụng nhằm đạt đượ ưu thế thông tin trong đảm bảo chiến lược an ninh, qu c phòng, bằng h t động vào những hệ th ng thông tin củ đ i phương, đ ng thời bảo vệ vững chắc những hệ th ng thông tin của bản thân”

Mục tiêu của Chiến tranh thông tin là tấn công lên hệ th ng tri thức và nhận thức củ đ i phương, gâ t động về thông tin - tâm lý đ i với người dân v quân đội củ đ i phương Trong đ tri thứ được hiểu là thông tin

khách quan, chung cho tất cả, còn nhận thức là thông tin mang tính chất chủ thể, tính chất cá thể

Tóm lại, “Chiến tranh thông tin được hiểu là việc tiến hành các hoạt

động chống lại hệ thống thông tin kỹ thuật và công nghệ thông tin hiện đại, các hệ thống xã hội nhờ các hệ thống thông tin hiện đại, những phương pháp tung tin đánh lạc hướng và tuyên truyền (các chiến dịch tâm lý)”

Ví dụ điển hình về việc sử dụng c phương tiện thông tin đại chúng

t động v o quân đội và dân chúng củ đ i phương được thể hiện trong: (1) Cuộc chiến tranh do Mỹ v nước NATO khác tiến hành ở Cô-xô-vô - một tỉnh g m đ s người g c An-ba-ni sinh s ng đ ng đòi l kh i r khỏi nước Cộng hòa Xéc-bi thuộ Li n b ng N m Tư, th ng 3-1999 với mụ đ h chủ yếu là tạo lập dư luận qu c tế ủng hộ Mỹ và NATO ở Ban- ăng, vô hiệu hóa ảnh hưởng của Nga, Trung Qu v nước khác trong việc phản đ i các

h nh động quân sự của Mỹ và NATO; (2) Trong cuộc chiến giữa Mỹ và I-rắc năm 2003, ả h i b n đề hiểu rõ v trí, vai trò củ phương tiện truyền thông đại h ng đ i với công luận trên phạm vi toàn cầu n n đ huẩn b chiến tr nh thông tin kh hu đ o, t h ực sử dụng truyền hình làm công cụ tuyên truyền, t động tâm lý; (3) Chiến tranh thông tin của Trung Qu c trên Biển Đông nhằm gây ảnh hưởng tới dư luận qu c tế, xây dựng sự ủng hộ đ i với Trung Qu v ngăn ản những h nh động tr i ngược với lợi ích của Trung Qu c, mưu đ chiến tranh thông tin thể hiện ở chỗ Trung Qu c tìm

h đ nh v o h nh nỗ lực truyền thông của Việt Nam và mu n cô lập Việt Nam trong b i cảnh qu gi đ ng phải hứng ch u hàng loạt gây hấn từ Trung

Qu n đ ng nhận được sự ủng hộ củ đông đảo bạn bè qu c tế;

1.1.3 Xun đột

Thuật ngữ xung đột đ , đ ng đượ sử dụng trong không hỉ trong

ng nh kho họ x hội, m òn ả tự nhi n, tu nhi n, ho đến n , nội h m

kh i niệm xung đột vẫn hư đượ ng nh kho họ x hội khảo ứu sâu

để l m rõ

Về kh i niệm xung đột, TS Phạm Th i Việt (Họ viện Ngoại gi o) đ

đư r kh i niệm về xung đột như s u: “Xung đột ( onfli ts), theo nghĩ hung nhất, đượ hiểu như qu n hệ không tương th h giữ ếu t trong một hệ th ng, dẫn đến sự vận h nh trụ trặ hoặ sự sụp đổ ủ hệ th ng [50]

Nhìn hung, xung đột hỉ đượ b n đến dưới hình th i tình hu ng ụ thể trong nghi n ứu qu n hệ qu tế, trong x hội họ , h nh tr họ v văn

h hẳng hạn:

+ Trong qu n hệ qu tế, người t thường sử dụng thuật ngữ xung đột

để hỉ những tr nh hấp hoặ đụng độ li n qu n đến lợi h qu gi v không

+ Trong luật họ , thuật ngữ xung đột ph p lý dùng để hỉ t nh không

đ ng bộ, nhất qu n trong một hệ th ng luật ph p; hoặ sự v nh lệ h huẩn mự ph p lý giữ nướ n với nướ kh

Với h dùng như vậ , thể thấ , xung đột không phải l kh i niệm phản nh bản hất ủ sự kiện m hỉ thâu t m vẻ bề ngo i, tứ l qu n hệ không tương hợp ủ hủ thể khi ùng th m dự v o một hệ th ng x đ nh

Theo PGS.TS Ho ng Khắ N m (Trường Đại họ Kho họ X hội v Nhân văn) xung đột xuất ph t từ mụ đ h, nhận thứ v h nh vi Cả ba yếu t này vừa có sự tương t hặt chẽ, vừa có sự độc lập nhất đ nh với nhau Mục

đ h sự chi ph i đ ng kể lên nhận thức và là sự đ nh hướng hành vi Nhận thức là yếu t góp phần qu đ nh mụ đ h v l sự hướng dẫn hành

vi Ngược lại, h nh vi không hĩ l sự phản ánh nhận thức và thực hiện

mụ đ h m òn l ăn ứ đi u hỉnh mụ đ h v nhận thức Ba yếu t

tương t hặt chẽ với nhau và cùng xoay quanh cái gọi là lợi ích Lợi ích nằm trong mụ đ h, được nắm bắt bởi nhận thứ v được thực hiện bởi

h nh vi Nhưng giữa mụ đ h, nhận thức và hành vi có sự độc lập nhất

đ nh Sự độc lập của ba yếu t này thể hiện ở vai trò của chúng với nhau Chính sự độc lập nhất đ nh giữa mụ đ h, nhận thức và hành vi khiến

h ng đều có khả năng dẫn đến xung đột giữa các chủ thể Mặc dù có sự độc lập nhất đ nh, xung đột xuất phát từ mụ đ h, nhận thứ , h nh vi đều điểm chung là tính mâu thuẫn [33, tr.11-21]

Triết họ m x t ho rằng mâu thuẫn l m i qu n hệ giữ ếu t , khu nh hướng tr i ngượ nh u trong một đ i tượng hoặ giữ đ i tượng trong ùng một hệ th ng hỉ khi mâu thuẫn ph t triển đến một trình độ nhất

đ nh mới biểu hiện r “b n ngo i” dưới hình th i xung đột Xét từ gi độ đ , xung đột l biểu hiện “bề ngo i”, l “hiện tượng” h “t n tại kh ” ủ mâu thuẫn Mâu thuẫn l bản hất; xung đột l hiện tượng Tu nhi n, oi “xung đột l biểu hiện ủ mâu thuẫn” òn gặp nhiều kh khăn, nhất l khi tiến h nh xem xét v luận giải xung đột trong x hội, như xung đột giới, xung đột giữ thế hệ, h xung đột trong gi đình, hoặ xung đột kh nữ

Tr n thự tế, xung đột đượ biểu th qu b mứ độ kh nh u ủ phản ứng; đ l : (1) B tỏ th i độ phản đ i bằng ngôn ngữ; (2) Thể hiện sự phản

đ i bằng h nh động phi bạo lự ; (3) Chủ động trấn p bằng h sử dụng bạo

lự (vũ tr ng) Ở ấp độ u i n , xung đột thể hu ển th nh hiến tr nh, nhất l khi hủ thể th m dự xung đột l nh nướ dân tộ

Giữ xung đột và chiến tr nh điểm gi ng nhau: cả h i đều xuất phát

từ mâu thuẫn trong mụ đ h, nhận thức hay hành vi giữa các bên liên quan Nhưng nhìn hung, “xung đột” đượ qu n niệm l qu mô nhỏ hơn so với

“ hiến tr nh” bởi Chiến tranh là sự li n qu n đến bạo lực quân sự trên quy mô lớn, gây hậu quả lớn cho xã hội, xung đột là những đụng độ nhỏ, không gây

sự tàn phá hay tổn thất lớn về tính mạng chỉ có thể đẫn đến việc sử dụng bạo lực quân sự hoặc là không Chủ thể th m gi xung đột có thể là các cá nhân,

các nhóm, qu gi … Với những màu sắc từ kinh tế, văn h , h nh tri - xã hội Chủ thể tham gia chiến tranh chủ yếu là giữ đơn v chính tr có thể là

qu c gia, vùng lãnh thổ h đảng phái, phe nhóm chính tr trong một nước hiến tr nh l đỉnh o ủ sự ph t triển xung đột ( hỉ xả r khi xung đột leo

th ng, l n rộng v đi kèm với ếu t bạo lự h vũ trang)

Xét về bản hất, thể n i, “Xung đột là sự khác biệt và không dung

hợp về quyền lợi giữa các chủ thể có mặt trong tương tác; và tùy theo lĩnh vực tương tác được xét đến mà xung đột được gắn thêm các cụm từ như “ý thức hệ”, “kinh tế”, “thương mại”, “quốc tế”, “sắc tộc”, ”

Xung đột trên t ế giới l một tình trạng x hội nả sinh khi h i h

nhiều hủ thể qu n hệ qu tế mụ đ h, nhận thứ h h nh vi mâu thuẫn với nh u trong ùng một vấn đề

Dưới g độ phân tích của chủ nghĩ M - Lê-nin, ngu n g c của xung đột n i hung v xung đột trong quan hệ giữ nước trên thế giới gắn liền với chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất Một khi chế độ tư hữu này còn t n tại thì xung đột vẫn òn ngu ơ xảy ra Bên cạnh ngu n g sâu x đ , xung đột qu c tế vẫn thường xuyên diễn ra vì những nguyên nhân trực tiếp hết sức

đ dạng, phức tạp gây ra [39]

Xung đột tr n thế giới không nhất thiết bắt ngu n từ mâu thuẫn m thể m ng t nh ngẫu nhi n v tho ng qu hẳng hạn, xung đột l nh thổ giữ

h i nướ l ng giềng không nhất thiết l bắt ngu n từ mâu thuẫn về hế độ

h nh tr giữ h i qu gi n Hoặ giả, xung đột tr n biển xả r khi t u thu ền ủ một nướ n o đ vô tình đi v o hải phận ủ nướ kh Sự kiện

đ không h m nghĩ rằng h i nướ đ mâu thuẫn từ trướ

thể thấ , ngu n nhân dẫn đến xung đột qu tế hủ ếu xuất ph t

từ h i ếu t h nh, đ l nguyên nhân bên ngoài và nguyên nhân bên trong

Ngu n nhân b n ngo i li n qu n đến ấu tr hệ th ng h nh tr thế giới, b i ảnh qu tế v khu vự ũng như những vấn đề nả sinh trong qu trình

qu n hệ giữ qu gi , hủ thể ủ qu n hệ qu tế Ngu n nhân b n trong xuất hiện trong đời s ng h nh tr ủ mỗi qu gi

Xung đột tr n thế giới rất đ dạng về mứ độ, qu mô, t nh hất v đ i tượng th m gi , đượ biểu hiện ở nhiều hình thứ kh nh u thể l hiến

tr nh thế giới, hiến tr nh khu vự , hiến tr nh giữ h i qu gi hoặ trong lòng một qu gi sự n thiệp, hậu thuẫn ủ lự lượng bên ngoài, hoặ ũng thể l những uộ bạo động, h nh biến, những uộ khủng hoảng h nh tr , ngoại gi o, quân sự, tr nh hấp bi n giới, l nh thổ, những bất

đ ng qu n điểm, uộ hạ đu tr nh gi nh ảnh hưởng

1.1.4 T ôn tin xun đột

Nói một cách ngắn gọn từ sự kết hợp giữa những lý thuyết đề cập ở

tr n v lĩnh vực nghiên cứu củ đề tài là báo chí, có thể hiểu, thông tin xung

đột là đưa thông tin về các sự việc, sự kiện tiềm ẩn mẫu thuẫn, sự tương tác

có tính cưỡng bức, được thể hiện rõ giữa các cộng đồng đối kháng với nhau;

là quá trình các bên xung đột tìm cách làm tổn hại, gián đoạn hoạt động hoặc tiêu diệt lẫn nhau trên nhiều phương diện như: tôn giáo, chính trị, lãnh thổ, tài nguyên, quân sự, kinh tế…

Thông tin xung đột trên thế giới trên báo chí là những thông tin về:

Thứ nhất, tình hình, diễn biến củ xung đột trên mọi khía cạnh kinh

tế, văn h , tôn gi o, l nh thổ, quân sự, biển đảo,… bao g m: (1) Những thông tin li n qu n đến sự kh biệt về hệ tư tưởng; n thiệp trự tiếp h gián tiếp v o ông việ nội bộ ủ nướ kh qu sự hỗ trợ; sự ph hoại,

xu n tạ tình hình ủ nướ kh ; sự ủng hộ, gi p đỡ nh m đ i lập; tiến h nh lật đổ h nh qu ền, xâ dựng h nh phủ bù nhìn ; (2) Những thông tin li n qu n đến tình hình xung đột giữ ộng đ ng tôn gi o; sự v hạm giữ gi tr tôn gi o; phân biệt, ngượ đ i tôn gi o, t n ngưỡng; (3) Thông tin về sự b o vâ , ấm vận thương mại; phong tỏ h ng h ; thiết lập

h ng r o thuế qu n, bảo hộ h ng h ; độ qu ền sản xuất, phương ph p b n hàng ; (4) Thông tin tr nh hấp ngu n t i ngu n thi n nhi n, nhất l ngu n

lợi hải sản, kh i th dầu mỏ, kh đ t thềm lụ đ ; gâ ô nhiễm ngu n nướ ,

xâ dựng ầu ng, đập thủ lợi, thủ điện tr n dòng sông; gâ ô nhiễm không khí, nạn kh i mù; p dụng ti u huẩn môi trường khắt khe nhằm

v o h ng h nhập khẩu;

Thứ hai, hậu quả ủ xung đột tr n thế giới Đâ luôn là m i quan

tâm, lo lắng của mọi người, là vấn đề l m ho l nh đạo nhiều tổ chức qu c tế ũng như qu c gia trên thế giới đ u đầu bởi tất cả các cuộ xung đột từ trước đến n đều để lại những hậu quả rất nặng nề, thậm chí biến thành những cuộc chiến tranh kinh hoàng kéo dài nhiều năm không hỉ khiến cho biết bao dân thường vô tội ở nhiều nơi phải s ng trong tình trạng ăng thẳng, lo âu, sợ hãi mà còn làm ảnh hưởng đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội của qu c gia, khu vực xung đột khiến ho đất nước mất ổn đ nh về chính tr ; quan

hệ ngoại giao giữ nước trở n n ăng thẳng; nền kinh tế b hủy hoại, chậm phát triển; đời s ng nhân dân b đe dọ v không được cải thiện

Thứ ba, bình luận củ nh l nh đạo, các nhà nghiên cứu và các

chuyên gia về các vấn đề xung đột trên thế giới Người ta tính rằng, trong một ngày trung bình một người có thể tiếp nhận khoảng 300 thông tin khác nhau cần phải được xử lý, phân t h Thông tin đượ v như h ng h mạo hiểm, khó có thể dự kiến đượ v ũng rất khó kiểm soát Các sự kiện, sự việc từ trong và ngo i nước nói chung và các cuộ xung đột trên thế giới nói riêng xảy ra liên tục, nhiều khi không đ ng thời ở bất cứ thời điểm n o, không gi n n o đề có thể đượ thông tin đến công chúng Bản thân mỗi cuộ xung đột đều chứ đựng những sự phức tạp, chứ đựng những mâu thuẫn cần được lý giải Hơn nữa, nó diễn ra trong những điều kiện l ch sử xã hội cụ thể với những hình thức, tính chất, nguyên nhân, nội dung khác nhau, có sự đấu tranh, phản bác gay gắt giữa

b n,… Nhiều lu ng thông tin đ n héo nh u khiến cho công chúng rất khó

đ nh hình cho mình một cách tiếp nhận, một cách nhận thứ đ ng đắn do đ việc

đư thông tin về bình luận, nhận xét, đ nh gi ủ nh l nh đạo, các nhà

nghiên cứu và các chuyên gia là rất quan trọng, thiết thực

Thứ tư, chủ trương, đường l i củ Đảng, chính sách pháp luật của Nhà

nước cùng hệ th ng qu n điểm và lập trường chính th ng của Việt Nam về các xung đột xảy ra trên thế giới hiện nay Những thông tin này góp phần quan trọng l m ho ông h ng tin tưởng v o đường l i đ ng đắn củ Đảng, Nhà nướ ; đấu tranh, phản bác luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lự thù đ ch, thành phần ơ hội lợi dụng tình hình xung đột trên thế giới để phá hoại tinh thần

đo n kết của cộng đ ng nhân dân thế giới nói chung và m i quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam với nước trong khu vực và trên thế giới nói ri ng, qu đ , giữ vững an ninh chính tr , xây dựng m i quan hệ bang giao giữ nước ngày càng bền chặt Vừa qua, báo chí tích cực thông tin về qu n điểm củ Đảng, Nhà nước về xung đột trên biển Đông giúp nhân dân cả nướ đ nắm bắt đầ đủ thông tin, ủng hộ v động viên các lự lượng đ ng ki n ường đấu tranh bảo vệ chủ quyền qu c gia, thể hiện niềm tin vững chắc với Đảng, Chính phủ

1.2 Tình hình báo chí thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới hiện nay

1.2.1 Những thuận lợi v k ó k ăn trong thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới

1.2.1.1 Thuận lợi

Thứ nhất, về ơ hế, chính sách, trướ năm 1986, năm diễn r Đại hội

Đảng lần thứ sáu, một ơ hế thỏ đ ng trong việ gi o lưu với nước ngoài, cộng với sự đ i đầu gay gắt giữa hai cực của thế giới làm cho thông tin

về tình hình thế giới b bó hẹp h ng t hư một tờ báo, tạp chí chuyên

đề về các vấn đề qu c tế để phát hành rộng rãi trong công chúng Nhìn chung, chỉ có hai tờ b o “Nhân dân” v “Quân đội nhân dân” thường đư tin vấn

đề trên thế giới với dung lượng chỉ chiếm 5% - 8% lượng thông tin mỗi tờ [18] h ng t hư được một tờ báo, tạp chí chuyên ngành về các vấn đề

qu c tế để phát hành rộng rãi trong công chúng Nhiều tờ báo khác trong đ

b o “L o động”, không hu n mục qu c tế, chỉ đư tản mạnh, đơn lẻ hoặc gần như không đư thông tin qu n trọng, nổi bật trên thế giới, do đ ,

thông tin xung đột trên thế giới hầu như không Thông tin tr n thế giới thời

kỳ n rơi v o tình trạng thiếu toàn diện, tr nh đư tin về những vấn đề gay cấn đ ng đặt ra, vì vậy, không hấp dẫn, không thuyết phục công chúng

Trong b i cảnh tình hình qu tế v khu vự tiếp tụ diễn biến phứ tạp, nh nh h ng, kh lường với những biến động h nh tr , x hội ở nhiều khu vự , nhiều qu gi Xung đột lợi h, tr nh hấp l nh thổ, hủ qu ền biển, đảo diễn r ở nhiều nơi, nhất l ở iển Đông, biển Ho Đông v một s khu vự kh , kéo theo những điều hỉnh hiến lượ ủ nhiều nướ ,… sự phát triển mạnh mẽ của báo chí cộng th m h nh s h đổi mới, mở cử được

đề ra từ Đại hội Đảng lần thứ s u (th ng 12 năm 1986) v đường l i đ i ngoại

đ phương, đ dạng h trong Đại hội lần thứ bả (th ng 6 năm 1991) đ tạo

r bước ngoặt thông tin trên báo chí, khiến cho thông tin về về vấn đề xung đột trên thế giới nhiều hơn

Thứ hai, ngu n thông tin phong ph , đ dạng tạo điều kiện cho việc

nghiên cứu, khai thác Ngu n thông tin phong phú bao g m ngu n thông tin

từ các hãng thông tấn cả trong v ngo i nước

Các hãng thông tấn nước gia bao g m AP (Mỹ), Reuters (Anh), AFP (Pháp), Tân Hoa Xã (trung Qu ), RIA Novosti,… Những thông tin của các hãng thông tấn n được cập nhật liên tục 24/24, phong phú, phản nh đầ đủ mọi vấn đề nổi bật trên thế giới trong tất cả lĩnh vực

Bên cạnh các hãng thông tấn nước ngoài, báo chí nướ t ũng đ ng ngày càng phát triển, khiến cho việc khai thác thông tin về xung đột trên thế giới trở nên thuận lợi hơn N i đến mảng nội dung thông tin n trước hết phải kể đến Thông tấn xã Việt N m (TTXVN), ơ qu n thông tin du nhất và chính thức củ Đảng v Nh nước Việt N m Đâ l ngu n tin quan trọng cung cấp ho b o đ i kh i th sử dụng và tham khảo TTXVN có một ưu thế mà không một ơ qu n b o h n o ủa Việt N m s nh đượ ơ qu n n y hiện có 27 phân xã ở nước ngoài ở cả 5 châu lục, cùng ngu n thông tin trao đổi trực tuyến liên tục 24/24 giờ với 42 hãng thông tấn và tổ chức báo chí

qu c tế, là thành viên Tổ chức Thông tấn x nước Không liên kết (NANAP), thành viên Tổ chức các thông tấn x hâu Á, Th i ình Dương (OANA) và là Ủy viên Ban Chấp hành OANA, thành viên Tổ chức các hãng thông tấn thế giới

Ngoài TTXVN, thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới còn xuất hiện

tr n đ i tiếng nói Việt N m, đ i ph t th nh đ phương, tr n các tờ báo, tạp chí chuyên về qu c tế như “An ninh thế giới”, “Tuần báo qu c tế”, “H sơ

sự kiện”, “Tạp chí Nghiên cứu qu c tế”, “Tạp chí Nghiên cứu Đông ắc Á”,… Bên cạnh các tờ báo, tạp chí chuyên thì các tờ báo không chuyên về

qu c tế hiện n đều có tin bài về xung đột trên thế giới như: b o “Nhân dân”, “Quân đội nhân dân”, “Tuổi trẻ”,…

1.2.1.2 Khó khăn

Thứ nhất, t độ thông tin về xung đột trên thế giới b hạn chế do

yếu t đ a lý bởi lẽ xung đột trên thế giới diễn ra ở phạm vi ngo i đất nước,

đ phần những thông tin đượ đăng tải trên mạng ít nhiều sẽ b chậm hơn so với các sự kiện ở trong nước, chỉ có một s ít sự kiện qu c tế xả r được phóng viên các báo Việt Nam trực tiếp tham gia và tác nghiệp, chủ yếu là báo chí Việt

N m rơi v o tình trạng b động khi phải chờ tin để biên d ch lại theo các tờ báo nướ ngo i Do đ , t độ cập nhật thông tin ũng t nhiều b ảnh hưởng

Thứ hai, chất lượng ngu n nhân lực Phần lớn các tác phẩm báo chí

thông tin về xung đột trên thế giới hiện na đượ đăng tải đều dựa trên việc khai thác, lựa chọn hoặc tổng hợp, biên d ch lại từ các hãng thông tấn nướ ngo i Đội ngũ ph ng vi n, nh báo, biên tập viên Việt N m thường ít

có mặt tại sự kiện và ít tác nghiệp trực tiếp nên không có nhiều ơ hội học hỏi, nâng cao tay nghề

Thứ ba, cuộc chiến tranh thông tin gây nên sự sự r i loạn, nhiễu thông tin

Việc các hãng thông tấn trong v ngo i nước ngày càng phát triển, thông tin cập nhật 24/24 bên cạnh thuận lợi khiến cho ngu n thông tin về xung đột trên thế giới phong ph , đ dạng, tạo điều kiện giúp phóng viên, biên tập viên dễ dàng

khai thác, biên d ch, tổng hợp thì ũng tạo ra những kh khăn, th h thức cho chính họ Bởi lẽ, các ngu n thông tin từ các hãng thông tấn nước ngoài cung cấp

qu n điểm, đường l i chính tr không những tr i ngược nhau mà còn không

đ ng với qu n điểm, đường l i đ i ngoại củ Đảng ta nên không phải thông tin

n o ũng thể sử dụng đượ , điều n đòi hỏi mỗi nhà báo phải có nhãn quan chính tr , biết phân tích tình hình, nắm vững qu n điểm, đường l i đ i ngoại của Đảng, Nh nướ trước những ngu n thông tin trái chiều

1.2.2 Những mặt được v c ưa được trong thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới

1.2.2.1 Những mặt được

Những năm qu , tình hình qu tế v khu vự tiếp tụ diễn biến phứ tạp, nh nh h ng, kh lường với những biến động h nh tr , x hội ở nhiều khu vự , nhiều qu gi Xung đột lợi h, tr nh hấp l nh thổ, hủ qu ền biển, đảo diễn r ở nhiều nơi, nhất l ở iển Đông, biển Ho Đông v một s khu vự kh , kéo theo những điều hỉnh hiến lượ ủ nhiều nướ ,…Đứng trướ thự tế đ , b o h đ ph t hu sứ mạnh, nh nh h ng, k p thời v o

uộ ung ấp thông tin g p phần giữ vững môi trường hò bình, ổn đ nh để

ph t triển đất nướ

Thứ nhất, thông tin xung đột tr n thế giới m b o h ung ấp kh

nh nh nhạ , k p thời Trướ đâ , khi b o h mới r đời, b o h hỉ hứ năng thông b o ho mọi người qu ết đ nh h nh h nh ủ h nh qu ền, v

r i x hội ng hiện đại, ph t triển, on người ng văn minh thì nhu ầu thông tin gi o tiếp ng o, ng đ dạng, phong ph Nhu ầu thông tin ấ không b hẹp trong một qu gi , một khu vự nhất đ nh m mở rộng tr n

to n thế giới Đặ biệt l đ i với những sự kiện xung đột giữ qu gi , khu vự , đâ l thông tin n ng hổi, m ng t nh thời sự n n nhu ầu đượ biết

ủ ông h ng rất o Đ p ứng nhu ầu thiết thự n , b o h đ nh nh

h ng v o uộ , k p thời đăng tải, ung ấp dữ liệu, nội dung qu n trọng, tạo

n n một bứ tr nh to n ảnh về thế giới b n ngo i, gi p công chúng đượ mở rộng tầm nhìn

Thứ hai, b o h ung ấp thông tin về xung đột tr n thế giới h nh

x , đ ng tin ậ Với v i trò l ơ qu n ngôn luận ủ Đảng, Nh nướ ,

tổ hứ h nh tr - x hội, diễn đ n ủ nhân dân, thông tin về những xung đột

tr n thế giới do b o h kh i th , phản nh, xử l từ nhiều ngu n tin tứ nướ ngo i kh nh u đem đến ho ông h ng Việt N m những hiểu biết, nhận thứ theo một đ nh hướng đ i ngoại đ ng đắn, l âu trả lời h nh x ho ông h ng, những người qu n tâm tới xung đột diễn r hằng ng , h ng giờ tr n thế giới

Thứ ba, x đ nh đượ tầm qu n trọng ủ ếu t hình thứ , b i viết

li n qu n đến mảng nội dung thông tin về vấn đề xung đột tr n thế giới hiện

n đ h trọng việ thông tin, tu n tru ền đến ông h ng bằng hình thứ sinh động, hấp dẫn hơn với nhiều h thứ kh nh u nhằm thu h t sự qu n tâm ủ đông đảo độ giả

1.2.2.2 Những mặt chưa được

n ạnh những th nh quả đ đạt đượ , mảng nội dung thông tin về vấn đề xung đột tr n thế giới tr n b o h hiện n vẫn òn những t n tại, hạn

hế như:

Thứ nhất, mặ dù s lượng v hất lượng ủ b i viết về xung

đột tr n thế giới ủ b o h hiện n tăng hơn trướ nhưng nội dung thông tin hư phong ph , đ dạng, to n diện Nội dung b b hẹp, hỉ tập trung v o một s xung đột lớn đ ng xả r , trong qu trình phản ảnh động th i ủ b n

li n qu n, hỉ tập trung phản nh những động th i, ph t ngôn, qu n điểm ủ một s nướ lớn, một s khu vự tầm ảnh hưởng trong qu n hệ qu tế

Thứ hai, đ i với mảng nội dung về xung đột tr n thế giới, b o h

hiện n t những b i phân t h, tổng hợp, bình luận hiều sâu thể hiện nhiều qu n điểm, lập trường ủ nh b o, nội dung b i viết kh mờ nhạt

Đâ l hạn hế hung, kh phổ biến ở hầu hết ơ qu n b o h Khi xung

đột tr n thế giới xả r , lập tứ sẽ rất nhiều lu ng thông tin t động đến ông h ng, trong đ , những thông tin đ ng, đ ng tin ậ , song ũng không t những thông tin tr i với qu n điểm, đường l i đ i ngoại ủ Đảng,

Nh nướ Việt N m do thế lự h ng đ i hoặ thậm h l thù đ h dựng

l n nhằm gâ nhiễu thông tin, l m xôn x o dư luận, gâ ảnh hưởng đến m i

qu n hệ hữu ngh , tình đo n kết giữ dân tộ tr n thế giới Điều n đòi hỏi những b i viết đủ sứ thu ết phụ ông h ng, đủ sứ phản b , đấu

tr nh với những luận điệu xu n tạ , thâm hiểm đ

Thứ ba, thông tin về vấn đề xung đột tr n thế giới tr n b o h hiện

nay hư h m hứ t n hiệu ủ dự b o Đ l dự b o về khả năng, xu hướng

ph t triển ủ xung đột hoặ ụ thể hơn l k h bản thể xả r Vai trò dự b o ũng l một v i trò qu n trọng, đặ biệt trong thời đại bùng nổ thông tin như ng n bởi việ dự b o về xung đột tr n thế giới một h

k p thời, đ ng đắn, h nh x l ơ sở gi p l nh đạo Đảng, Nh nướ , nh hoạ h đ nh h nh s h đ i ngoại, h nh tr gi x đ nh v đư r những

hủ trương s t với tình hình thự tế Trong một thế giới phẳng như hiện n ,

bất ứ một uộ xung đột dù xả r ở lĩnh vự n o, một khu vự , một nướ

n o đều không hỉ gâ n n sự hỗn loạn trong nội bộ khu vự đ m n òn ảnh hưởng, l n tru ền rộng r i tr n to n thế giới Thông qu ập nhật thông tin xung đột tr n thế giới, nh l nh đạo, h nh tr gi thể đư r những giải ph p ấp thiết, k p thời ngăn ngừ những ảnh hưởng xấu, đư r những

h nh s h hiệu quả t h ự với sự ph t triển ủ nội bộ qu gi Nhưng

tr n thự tế, b i viết nhìn hung hỉ đư thông tin đơn thuần về tình hình, diễn biến, động th i ủ b n xả r xung đột, mâu thuẫn, điều n khiến

ho b o h hỉ l i m ghi âm v ph t lại những gì thu đượ

1.3 Quan điểm đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam hiện nay

1.3.1 Quan điểm cơ bản của Đản v nước về đối ngoại

Trong l ch sử lâu dài dựng nước và giữ nước của Việt Nam, công tác

đ i ngoại luôn đ ng v i trò rất quan trọng, có ảnh hưởng to lớn đến hòa bình,

ổn đ nh và phát triển củ đất nước Việc nắm vững đường l i đ i ngoại của Đảng, Nh nước giúp báo chí thông tin về xung đột trên thế giới hiệu quả,

đ ng đ nh hướng

Trước b i cảnh phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, thấm nhuần lời dạy của Chủ t ch H h Minh “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, hoạt động đ i ngoại củ Đảng, Nh nước trong những năm qu luôn b m s t những nguyên

tắ , phương hâm ơ bản l đặt lợi ích qu c gia, dân tộc lên trên hết, giữ vững nguyên tắc, linh hoạt khôn khéo về s h lược, góp phần gìn giữ môi trường hòa bình, ổn đ nh, có lợi nhất ho đất nướ , đ ng thời tích cực góp phần vào cuộ đấu tranh chung vì hò bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới Từ s u Đại hội XI củ Đảng đến n , ông t đ i ngoại của Đảng, Nh nướ được triển khai một cách tích cực, chủ động, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm v bướ đột phá Vì vậy, quan hệ đ i ngoại của Đảng ta tiếp tụ được mở rộng v tăng ường Hiện ta có quan hệ với hơn 200

h nh đảng ở 114 nướ , trong đ hơn 100 đảng cộng sản và công nhân, gần

50 đảng cầm quyền, gần 80 đảng đ ng th m gi qu c hội/ngh viện nước

Kế thừ đường l i đ i ngoại ủ 25 năm Đổi mới, đường l i đ i ngoại

ủ Đảng, Nh nướ t hiện n những bổ sung, ph t triển phù hợp với tình hình mới, thể hiện ở những nội dung h nh s u:

Thứ nhất, về mụ ti u ủ đ i ngoại, từ khi Đảng r đời, lợi h qu

gi , dân tộ luôn luôn l mụ ti u phấn đấu ủ Đảng t Ngh qu ết 13 ủ

ộ h nh tr kh VI đ khẳng đ nh “Lợi h o nhất ủ Đảng v nhân dân

t l phải ủng v giữ vững hò bình để tập trung sứ xâ dựng v ph t triển kinh tế” Ngh qu ết Trung ương 8, kh IX nhấn mạnh “bảo vệ lợi h

qu gi , dân tộ ” l một trong những mụ ti u then h t ủ sự nghiệp xâ dựng v bảo vệ tổ qu Văn kiện Đại hội XI n u: “vì lợi h qu gia, dân

tộ ”, “vì một nướ Việt N m x hội hủ nghĩ gi u mạnh”, h i mụ ti u n

th ng nhất với nh u ảo đảm lợi h qu gi , dân tộ l ơ sở ơ bản để xâ dựng một nướ Việt N m x hội hủ nghĩ Xâ dựng một nướ Việt n m x

hội hủ nghĩ gi u mạnh l phù hợp với lợi h qu gi dân tộ v l điều kiện ần để thự hiện lợi h đ Việ n u rõ lợi h qu gi , dân tộ l

mụ ti u đ i ngoại trong văn kiện Đại hội XI ủ Đảng ý nghĩ rất qu n trọng, khẳng đ nh rõ hơn đ nh hướng: Đảng t hoạ h đ nh v triển kh i h nh

s h đ i ngoại tr n ơ sở lợi h qu gi , dân tộ , từ đ t i khẳng đ nh sự

th ng nhất v hò qu ện giữ lợi h ủ gi i ấp v lợi h ủ dân tộ Khẳng đ nh lợi h qu gi , dân tộ l mụ ti u đ i ngoại ũng nghĩ l đặt lợi h qu gi , dân tộ l ngu n tắ o nhất ủ hoạt động đ i ngoại N i h kh , bảo đảm lợi h qu gi , dân tộ l ngu n tắ m tất

ả hoạt động đ i ngoại, từ ngoại gi o Nh nướ , đ i ngoại Đảng đến ngoại gi o nhân dân, đều phải tuân thủ

Thứ hai, về nhiệm vụ ủ ông t đ i ngoại l giữ vững môi trường

hò bình, thuận lợi ho đẩ mạnh ông nghiệp h , hiện đại h ; bảo vệ vững

hắ độ lập, hủ qu ền, th ng nhất v to n vẹn l nh thổ; nâng o v thế ủ đất nướ ; g p phần t h ự v o uộ đấu tr nh vì hò bình, độ lập dân tộ , dân hủ v tiến bộ x hội tr n thế giới Phụ vụ mụ ti u qu gi về ph t triển, n ninh v nâng o v thế đất nướ l nhiệm vụ nhất qu n trong đường

l i, h nh s h đ i ngoại thời kỳ đổi mới Điểm mới trong đường l i đ i ngoại

ủ Đảng, Nh nướ t hiện n l n u rõ nhiệm vụ “bảo vệ vững hắ độ lập, hủ qu ền, th ng nhất v to n vẹn l nh thổ” Độ lập, hủ qu ền, th ng nhất v to n vẹn l nh thổ l ơ sở t n tại ủ một qu gi ảo vệ độ lập,

hủ qu ền, th ng nhất v to n vẹn l nh thổ luôn luôn l một trong những nhiệm vụ bảo vệ n ninh qu gi Việ n u rõ điều n trong nhiệm vụ đ i ngoại l nhằm đ p ứng những ph t triển mới ủ tình hình, đ ng thời khẳng

đ nh v i trò ủ đ i ngoại trong sự nghiệp bảo vệ độ lập, hủ qu ền, th ng nhất v to n vẹn l nh thổ ủ đất nướ

Thứ ba, khi tiến h nh hoạt động đ i ngoại phải tuân thủ các nguyên

tắ bảo đảm lợi h qu gi , giữ vững độ lập, tự hủ, vì hò bình, hữu ngh , hợp t v ph t triển, tôn trọng ngu n tắ ơ bản ủ luật ph p qu tế,

Hiến hương Li n hợp qu n ạnh những ngu n tắ nhất qu n n , đường l i đ i ngoại ủ Đảng t hiện n òn đ nh hướng giải qu ết những vấn đề về bi n giới, l nh thổ, r nh giới tr n biển v thềm lụ đ với nướ liên quan tr n ơ sở “ngu n tắ ứng xử ủ khu vự ”

Thứ tư, về phương hâm ủ đường l i đ i ngoại, văn kiện ủ Đại

hội khẳng đ nh: thự hiện nhất qu n đường l i đ i ngoại độ lập, tự hủ, hò bình, hợp t v ph t triển; đ phương h , đ dạng h qu n hệ, hủ động v

t h ự hội nhập qu tế; l bạn, đ i t tin ậ v th nh vi n tr h nhiệm trong ộng đ ng qu tế

Thực hiện nhất qu n đường l i đ i ngoại độc này, Đảng v Nh nước Việt N m x đ nh: Để bảo vệ hoà bình, ổn đ nh, an ninh thế giới trước hết cần đẩ lùi ngu ơ gâ r tình trạng ăng thẳng và xung đột Trong quan hệ qu c tế, nước phải tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; giải quyết những mâu thuẫn, xung đột

và tranh chấp lợi ích bằng giải pháp chính tr , bằng thương lượng hoà bình;

kiên quyết từ bỏ sử đụng vũ lực hoặ đe doạ sử dụng vũ lự đ ng thời kêu gọi nước biết tự kiềm chế vì lợi ích chung là hoà bình, cùng phát triển bền vững, tích cực củng c lòng tin và triển khai chính sách ngoại giao phòng ngừa

Đ i với xung đột đ b qu c tế ho , Đảng v Nh nướ t đ nh gi cao vai trò hoà giải của một s tổ chức qu c tế, đặc biệt là của Liên Hợp

Qu c Song Việt Nam kiên quyết phản đ i việc lợi dụng các tổ chức qu c tế,

kể cả Liên Hợp Qu c của một s nước, một s thế lực nhằm can thiệp vào công việc nội bộ của các qu c gia, dân tộc có chủ quyền

Đ i với xung đột giữa các lự lượng chính tr , tôn giáo, dân tộc, sắc tộc trong một qu gi độc lập có chủ quyền, Đảng v nh nướ t x đ nh đâ

là công việc nội bộ của qu gi đ , ki n qu ết ch ng lại mọi sự can thiệp từ bên ngo i, đặc biệt là việc qu c tế hoá vấn đề xung đột để can thiệp vào công việc nội bộ của một qu c gia, vi phạm chủ quyền qu c gia va Luật pháp qu c tế

Đ i với các tranh chấp ở biển Đông thời gian gần đâ , Việt Nam ki n trì giải qu ết thỏ đ ng vấn đề xung đột nả sinh bằng biện ph p hò bình

tr n ơ sở tuân thủ luật ph p qu tế, nhất l ông ướ Li n hợp qu c về Luật iển năm 1982, Tu n b về ứng xử ủ b n tr n iển Đông (DO ), không để xả r xung đột, đ i đầu, nhằm kiến tạo v ủng môi trường hò bình để ph t triển đất nướ ; đ ng thời, ki n qu ết đấu tr nh để giữ vững hủ

qu ền, l nh thổ Đâ là bằng chứng sinh động về qu n điểm củ Đảng và Nhà nước Việt Nam trong việc giải quyết mọi tranh chấp, xung đột trong quan hệ

qu c tế, theo tinh thần Ngh quyết 22-NQ/TW của Bộ Chính tr ngày

10-4-2014 về hội nhập qu c tế x đ nh những đ nh hướng chủ yếu của quá trình hội nhập qu c tế, trong đ nhấn mạnh “ hủ động và tích cực tham gia các thể chế đ phương, g p phần xây dựng trật tự chính tr và kinh tế công bằng, dân chủ, ngăn ngừa chiến tr nh, xung đột, củng c hò bình, đẩy mạnh hợp tác cùng có lợi”

Thứ năm, về đ nh hướng đ i ngoại, đ nh hướng b o trùm l nâng cao

hiệu quả hoạt động đ i ngoại, tiếp tụ đư m i qu n hệ qu tế đi

v o hiều sâu, ngoài ra, đường l i đ i ngoại Đảng, Nh nướ t hiện n còn nêu rõ đ nh hướng ụ thể về: giải qu ết vấn đề t n tại về bi n giới

l nh thổ; ưu ti n đ i t v đ nh hướng qu n hệ ASEAN; đ i ngoại Đảng; ngoại gi o nhân dân v đ nh hướng tổ hứ thự hiện, trong đ , ưu ti n

ph t triển qu n hệ hợp t v hữu ngh tru ền th ng với nướ l ng giềng hung bi n giới, đ ng thời nỗ lự l m sâu sắ hơn nữ qu n hệ với

đ i t hủ h t; hủ động, t h ự v tr h nhiệm ùng nướ xây dựng ộng đ ng ASEAN vững mạnh; mở rộng th m gi v đ ng g p

ng ng t h ự , hủ động, tr h nhiệm v o ơ hế, tổ hứ , diễn

đ n khu vự , đ phương và toàn ầu, đặ biệt l Li n Hợp qu ;… hoạt động đ i ngoại đượ triển kh i đ ng bộ, to n diện để chúng không h ng héo, không triệt ti u lẫn nh u

1.3.2 Quan điểm của báo Quân đội nhân dân về t ôn tin xun đột trên thế giới

Những năm qu , trên mặt trận tuyên truyền đ i ngoại, b o Quân đội nhân dân không ngừng phát huy thế mạnh, trở thành một trong những ơ qu n tuyên truyền đ nh hướng cho các hoạt động đ i ngoại củ đất nước Mảng thông tin về thời sự qu c tế nói chung và những xung đột trên thế giới nói riêng có v trí, vai trò quan trọng trên báo Quân đội nhân dân trong su t quá trình phát triển của tờ báo kể từ khi tờ b o r đời ho đến nay Công việc này được Ban Biên tập báo Quân đội nhân dân giao cho phòng Thời sự Qu c tế đảm nhiệm và nội dung này chiếm một thời lượng tương đ i lớn trên báo Quân đội nhân dân

Có thể nói, hòa bình là mong mu n to lớn của nhân loại nhưng lẽ từ

xư đến n hư một thời kỳ nào có nền hòa bình tuyệt đ i mà song song t n tại với nó luôn có những xung đột, mâu thuẫn, bất đ ng xảy ra khắp nơi nhằm tranh giành lợi h Đâ l điều không ai mong mu n nhưng n l điều bất khả kháng và trên thực tế nội dung này lại được rất nhiều bạn đọc quan tâm theo dõi Nhằm phục vụ bạn đọc, giúp bạn đọc hiểu thêm về những diễn biến đ ng xảy ra xung quanh mình, b o Quân đội nhân dân thường xu n đăng tải các bài viết cung cấp thông tin ho độc giả về tình hình, diễn biến xung đột xảy ra trên thế giới

Để giải quyết xung đột thì nhân t quyết đ nh phải là những bên có xung đột, mâu thuẫn với nhau, tu nhi n, nước trên thế giới luôn mong

mu n góp phần n o đ để giải quyết, kiềm chế xung đột, kiến tạo môi trường hòa bình cùng phát triển và Việt Nam ũng l một trong những nước như vậy, không mu n xả r xung đột, chiến tranh, báo Quân đội nhân dân là

tờ báo của Đảng, Nh nước, là tiếng nói của Bộ Qu phòng, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn giữ vững và thể hiện rõ ràng, th ng nhất những qu n điểm này trong các bài viết của mình

Quá trình thông tin về xung đột trên thế giới, b o Quân đội nhân dân nắm vững hai mặt hợp t v đầu tranh trong quan hệ qu c tế, chủ trương tích cực kêu gọi nước phải tôn trọng độc lập, chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; kêu gọi giải quyết những mâu thuẫn, xung đột

và tranh chấp lợi ích bằng bằng thương lượng hoà bình; kêu gọi các bên từ bỏ

sử dụng vũ lực hoặ đe doạ sử dụng vũ lực, kiềm chế vì lợi ích chung là hoà bình, cùng phát triển bền vững Các bài viết n đ phần nào thể hiện đường

l i đ i ngoại có tính nguyên tắ nhưng mềm dẻo, linh hoạt củ Đảng, Nhà nước Việt Nam ta

Theo đ ng h Đặng Bảo Trung, Ph Trưởng phòng Thời sự Qu c tế,

b o Quân đội nhân dân thì l m b o, n i ho ùng ũng l l m h nh tr hơn nữa vấn đề xung đột trên thế giới hiện nay là một vấn đề nhạy cảm không chỉ

li n qu n đến một nước mà nhiều nước, không chỉ mang tính khu vực mà nhiều cuộ xung đột còn diễn ra, lan rộng trên thế giới rộng lớn, ảnh hưởng tới các m i quan hệ qu c tế và có khả năng ảnh hướng tới cả an ninh của Việt Nam, ảnh hưởng tới hình ảnh củ Đảng, Nh nước Việt N m, do đ khi đăng tải các tin, bài về xung đột trên thế giới tập thể báo rất đề cao tính cẩn trọng

Tiếp tục bám sát mục tiêu củ đường l i đ i ngoại củ Đảng, Nh nước

l “vì lợi ích qu c gia, dân tộ ”, “vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩ gi u mạnh”, b i viết li n qu n đến xung đột trên thế giới đượ l nh đạo báo Quân đội nhân dân đ nh hướng trong chọn lọc thông tin, sự kiện, đư thông tin phải đảm bảo lợi ích và có lợi ho đất nướ , ho nhân dân nhưng phải bảo đảm sự khách quan, trung thực, chính xác, dựa trên những ơ sở, ngu n tin chính th ng, chắc chắn

Cụ thể, đ i với xung đột, tranh chấp ở biển Đông thời gian gần đâ xung quanh việc Trung Qu c hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 tại vùng biển nướ t , b m s t đường l i đ i ngoại củ Đảng, Nh nước Việt Nam

là ki n trì giải qu ết thỏ đ ng vấn đề xung đột nả sinh bằng biện ph p hò bình tr n ơ sở tuân thủ luật ph p qu tế, nhất l ông ướ Li n hợp qu c về

Luật iển năm 1982, Tu n b về ứng xử ủ b n tr n iển Đông (DO ), không để xả r xung đột, đ i đầu, nhằm kiến tạo v ủng môi trường hò bình để ph t triển đất nướ ; đ ng thời, ki n qu ết đấu tr nh để giữ vững hủ

qu ền, l nh thổ, b o Quân đội nhân dân chủ trương l nh đạo, chỉ đạo đăng tải các tin, bài bình luận của các chuyên gia, cộng đ ng người Việt Nam trong và ngo i nướ , dư luận qu c tế,… b i viết này góp phần quan trọng trong việc đấu tr nh dư luận, phản đ i h nh động sai trái của Trung Qu c

Có thể n i, b o Quân đội nhân dân đ d nh dung lượng khá lớn v đều đặn cho mảng nội dung thông tin về xung đột trên thế giới hiện nay, các bài viết đều dự tr n qu n điểm, đường l i đ i ngoại củ Đảng, Nh nước, sự lãnh đạo,chỉ đạo của Bộ Qu c phòng, Quân ủ Trung ương Trướ ki ũng như hiện

n , đ i với mảng nội dung n , b o đều k p thời đư tin v viết những bài bình luận sắc sảo, những b i m ng t nh đ nh hướng, thể hiện rõ qu n điểm, chính kiến với tinh thần xuyên su t là bênh vực những điều t t đẹp, công lý, góp phần xây dựng một thế giới hòa bình, lành mạnh, văn minh, tiến bộ và phát triển, giúp nhân dân thế giới hiểu rõ thiện chí và trách nhiệm của Việt Nam trong tham gia giải quyết các vấn đề có tính khu vực và toàn cầu

1.4 Những yêu cầu cơ bản của b o Quân đội nhân dân trong thông tin vấn đề xung đột trên thế giới

Ngày nay, các qu c gia, dân tộc trên thế giới đều có sợi dây liên hệ với

nh u, xung đột xảy ra ở bất kỳ qu gi n o ũng không hỉ gây ra ảnh hưởng trong phạm vi khu vực mà còn lan rộng, t động đến sự phát triển chung của nhiều khu vực khác Vì vậ b o Quân đội nhân dân khi đư tin về các cuộc xung đột trên thế giới cần bảo đảm các yêu cầu sau:

1.4.1 Thông tin khách quan, chân thực, nhiều chiều

Tính khách quan, chân thực của báo chí khác với tình hiện thực củ văn học - nghệ thật Tính chân thự không ho phép người làm báo xây dựng hình tượng, hư ấu, b đặt, tưởng tượng, suy diễn dù là chi tiết, tình tiết nhỏ nhất

mà báo chí phải phản nh đ ng bản chất sự vật, hiện tượng; đặc biệt, việc

thông tin về các cuộ xung đột xảy ra trên thế giới là vấn đề rất nhạy cảm nên lại càng phải đảm bảo tính khách quan, chân thực, thận trọng, cân nhắc từng con

s , chi tiết, tr nh đư tin su diễn, mơ h , gây hoài nghi cho công chúng Không phải tự nhiên mà những nơi n o tr n thế giới nói chung và trong cuộc s ng nói riêng xuất hiện những xung đột quyết liệt thì có mặt nhiều nhà báo Khi thông tin

về xung đột trên thế giới, nhà báo phải đứng về phía sự thật, bảo vệ sự thật và cái tiến bộ Nhờ nh b o, độc giả đượ đi khắp đ đâ , n n họ thường tin rằng những điều b o h n i đều là chính xác Họ sẽ rất bực mình nếu biết rằng báo

h đ ắt xén hoặc xuyên tạc sự thật Họ ũng sẽ rất thất vọng nếu nhà báo luôn

ý p đặt, buộc họ chấp nhận qu n điểm thiếu khách quan củ mình N i như

vậ không nghĩ l b i viết không được bình luận, bày tỏ ý kiến cá nhận, bộc lộ khu nh hướng tư tưởng trước những thông tin về vấn đề xung đột trên thế giới mà nhà báo cung cấp ho độc giả nhưng cần thể hiện rõ tính chân thật Đặc điểm, tính chất của các cuộ xung đột trên thế giới là nhân t t động không nhỏ đến việ đư thông tin kh h qu n, hân thực Nhà báo phải x đ nh được cuộ xung đột đ l xung đột li n qu n đến vấn đề gì: tôn giáo, sắc tôc, lãnh thổ, kinh tế,… v ngu n nhân ủa nó là nguyên nhân bên trong hay nguyên nhân bên ngoài Cuộ xung đột ấy xuất hiện ở một khu vự , xung đột đơn giản, thái

độ ứng xử của các bên còn mềm mỏng, hư hậu quả đ ng tiếc xảy ra hay cuộ xung đột đ gâ ảnh hưởng sang các khu vực khác, tính chất và mứ độ phức tạp hơn? uộ xung đột ấy mới hình th nh h đ hình th nh từ lâu? Nhà báo phải biết phân tích cụ thể từng đặ điểm, tính chất của các cuộ xung đột:

đ i tượng tham gia, quy mô, s lượng, mức độ,…Từ đ i nhìn to n diện,

kh h qu n, đ ng bản chất vấn đề để đư tin ho phù hợp

Yêu cầu đ i với các bài viết về vấn đề xung đột trên thế giới không chỉ cần khách quan, chân thực mà còn phải phong phú, nhiều chiều, không chỉ đơn thuần thông tin về một khu vực, một qu c gia hay một b n n o đ m thông tin đư r phải có tính hai mặt, phân tích một cách sâu sắc, cặn kẽ, chỉ

r được cái c t lõi của vấn đề đ ng xảy ra, không nên né tránh vấn đề mà

tuyên truyền, thông tin đến công chúng một cách phiến diện, chỉ n i điều mình mu n nói

1.4.2 T ôn tin đún địn ướng chính trị

o h nướ t luôn đặt dưới sự l nh đạo củ Đảng, sự quản lý của

Nh nước, sự giám sát và xây dựng của nhân dân Báo chí là tiếng nói của Đảng, củ nh nước, của các tổ chức chính tr và là diễn đ n ủa nhân dân lao động ơ qu n b o h hoạt động theo đ nh hướng củ Đảng và pháp luật

củ Nh nước nhằm phản nh, hướng dẫn v hình th nh dư luận xã hội Khi

đư tin về các cuộ xung đột trên thế giới, các bài viết phải thể hiện đ ng đường l i đ i nội, đ i ngoại, qu n điểm chính th ng củ Đảng, Nh nước Những tin, b i s i đ nh hướng chính tr không những không thể trở th nh vũ khí tuyên truyền sắc bén mà còn phản tác dụng, thậm chí còn gây nhiễu thông tin, ảnh hưởng tiêu cực tới đời s ng, sự phát triển kinh tế, xã hội củ đất nước

và nhận thức, hiểu biết của quần chúng nhân dân Những thông tin sai quan điểm củ Đảng v Nh nước về xung đột xảy ra trên thế giới hiện nay còn

l ơ hội cho thế lự thù đ h trong v ngo i nước lợi dụng, xuyên tạ để

ch ng ph Điều n đòi hỏi ơ qu n b o h n i hung v nh b o n i ri ng phải hết sức tỉnh táo, n i đ ng, n i tr ng vấn đề, tránh lan man, dài dòng mà phải th ng nhất nội dung thông tin sao cho phù hợp với đường l i, qu n điểm của Đảng, phù hợp với lợi ích của dân tộc

1.4.3 Thông tin nhanh nhạy, kịp thời, đún lúc

Đâ l ếu t quyết đ nh giá tr của thông tin Vấn đề xung đột trên thế giới là dấu hiệu của sự bất ổn chính tr , là thông tin mang tính thời sự Nó có ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh của một qu c gia, dân tộc trên nhiều lĩnh

vự Do đ , b n ạnh thông tin trung thực, khách quan, thông tin còn cần phải nhanh nhạy, k p thời theo đ ng đ nh hướng chính tr để dẫn dắt, đ nh hướng quần h ng trước những lu ng thông tin nhiễu, trái chiều của thế lự thù đ ch hòng phá hoại mỗi quan hệ hữu ngh , tình cảm của các dân tộc trên thế giới,