Kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các chương trình của ban thời sự đài truyền hình việt nam (khảo sát từ tháng 62014 đến tháng 62015)

Xuất phát từ bản thân đang công tác tại Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam và kinh nghiệm từ thực tiễn trong công việc - một phóng viên thường xuyên được cử đi đưa tin trực tiếp từ hi

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS ĐINH THỊ XUÂN HÕA

HÀ NỘI – 2017

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Lưu Văn An

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng,

đã công bố theo đúng quy định Các kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi

tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ

nghiên cứu nào khác

Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2017

Học viên

Nguyễn Việt Cường

Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và gửi những lời cảm ơn chân thành tới:

TS Đinh Thị Xuân Hòa, cán bộ hướng dẫn khoa học đã từng bước chỉ bảo

về chuyên môn, nhiệt tình giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn Ban Giám đốc Học viện, các thầy cô Khoa Phát thanh - Truyền hình, toàn thể các thầy cô trong Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã giảng dạy, truyền đạt nhiều kiến thức quý báu cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu

Bên cạnh sự chỉ bảo về mặt chuyên môn thì sự giúp đỡ về mặt tinh thần là vô cùng to lớn, những nguồn động lực mà tôi nhận được trong cuộc sống và học tập Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, xin được cảm ơn những lời động viên chân thành từ bạn bè đã luôn ủng hộ, giúp đỡ tôi

Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2017

Học viên

Nguyễn Việt Cường

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG ĐƯA TIN TRỰC TIẾP TỪ HIỆN TRƯỜNG TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH 15

1.1 Khái niệm 15

1.1.1 Tin 15

1.1.2 Trực tiếp 17

1.1.3 Đưa tin trực tiếp 18

1.1.4 Hiện trường 19

1.1.5 Đưa tin trực tiếp từ hiện trường 20

1.1.6 Kỹ năng 21

1.1.7 Kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường 23

1.2 Đặc điểm và vai trò phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường ở truyền hình 24

1.2.1 Đặc điểm của phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường 24

1.2.2 Vai trò của phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường ở truyền hình ……… 28

1.3 Các kỹ năng cơ bản trong đưa tin trực tiếp từ hiện trường 30

1.3.1 Kỹ năng chuẩn bị nội dung 30

1.3.2 Kỹ năng phỏng vấn 31

1.3.3 Kỹ năng dẫn chương trình 32

1.3.4 Kỹ năng phối hợp, làm việc nhóm với các thành viên khác 33

1.3.5 Kỹ năng xử lý tình huống phát sinh 35

1.4 Yêu cầu về kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường 35

TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM 40

2.1 Giới thiệu về phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường và vài nét về các chương trình khảo sát 40

2.1.1 Trên thế giới 40

2.1.2 Ở Việt Nam 41

2.1.3 Tại Đài Truyền hình Việt Nam và Ban Thời sự - Đài Truyền hình Việt Nam 43

2.1.4 Khái lược về các chương trình khảo sát 44

2.2 Khảo sát kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các chương trình của Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam 46

2.2.1 Về tần suất tin tức đưa trực tiếp từ hiện trường 46

2.2.2 Về kỹ năng tổ chức tin tức đưa trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam 55

2.2.3 Xử lý các tình huống phát sinh, các sự cố khi đưa tin trực tiếp từ hiện trường 74

2.3 Đánh giá chung về kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các chương trình của Ban Thời sự 81

2.3.1 Thành công 81

2.3.2 Hạn chế 85

2.3.3 Nguyên nhân của thành công và hạn chế 88

Chương 3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KỸ NĂNG ĐƯA TIN TRỰC TIẾP TỪ HIỆN TRƯỜNG TẠI ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI 94

3.1 Những vấn đề đặt ra với kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam 94

3.1.1 Vấn đề nhân lực 94

hiện trường 96 3.1.4 Vấn đề cạnh tranh và việc đối mặt với xu hướng phát triển mới trong truyền hình 97

3.2 Kinh nghiệm nước ngoài trong đưa tin trực tiếp từ hiện trường101

3.2.1 1Một số tình huống, sự cố phát sinh trong đưa tin trực tiếp trên thế giới 101 3.2.2 Một số kinh nghiệm rút ra trong đưa tin trực tiếp từ hiện trường trên thế giới 108

3.3 Một số giải pháp nâng cao chất lượng kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam 111

3.3.1 Phóng viên cần tự giác nâng cao nhận thức, trau dồi kiến thức, năng lực chuyên môn 111 3.3.2 Tăng cường đầu tư cho đào tạo 112 3.3.3 Chú trọng đầu tư trang thiết bị sản xuất 114 3.3.4 Đề xuất bộ giải pháp chuyên sâu để nâng cao chất lượng kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường 114

KẾT LUẬN 123 TÀI LIỆU THAM KHẢO 125 PHỤ LỤC

Bảng 2.1: Thống kê tỷ lệ đưa tin trưc tiếp từ hiện trường trong các chương trình của Ban Thời sự từ tháng 6/2014 đến 6/2015 (%) 47Bảng 2.2: Tỷ lệ tin bài được đưa trực tiếp từ hiện trường trong các chương trình thời sự trên VTV1 từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015 (%) 49Bảng 2.3: Số lượng các thể loại tin, bài được đưa trực tiếp từ hiện trường 53Bảng 2.4: Số lượng tin bài đưa trực tiếp từ hiện trường phân theo cơ quan thực hiện 55Bảng 2.5: Tỷ lệ đề tài đăng kí hàng ngày và đề tài đột xuất thực hiện theo phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường (%) 59Bảng 2.6: Tỷ lệ dẫn hiện trường xuyên suốt cả tác phẩm và dẫn hiện trường từng đoạn (từ tháng 4/2015 – 6/2015) (%) 64

Hình 2.1: Hai ứng viên Kennedy và Nixon trong cuộc tranh luận ngày 26/9/1960 41Hình 2.2 Số lượng tin bài được đưa trực tiếp từ hiện trường theo thời gian 50Hình 2.3: Tỉ lệ theo dạng tin tức được đưa trực tiếp từ hiện trường 52Hình 2.4 Tỉ lệ tin được đưa trực tiếp từ hiện trường theo cơ quan thực hiện 54Hình 2.5: Phóng viên Trường Sơn đưa tin phản ứng của dư luận Mỹ về bình thường hóa quan hệ với Cuba trong chương trình Thời sự 19h, 18/12/2015 61Hình 2.6: Phóng viên Lê Hồng Quang gặp sự cố trong chương trình Thời sự 19h, ngày 13/1/2015 78Hình 3.1: Phóng viên Earle Farrell (kênh FOX 13) gặp sự cố khi đang đưa tin trực tiếp 102Hình 3.2: Phóng viên Nikita Razvozzhayev (kênh NTV, Nga) bị tấn công khi đang đưa tin trực tiếp 104Hình 3.3: Một người bị xe đâm xuất hiện trong khuôn hình phát sóng trực tiếp của đài BBC (Anh) 105Hình 3.4: Phóng viên Ben Brown (đài BBC) đẩy một người phụ nữ trong khi đang đưa tin trực tiếp 106

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin hiện nay, truyền hình đã được đưa đến với hầu hết các gia đình trên thế giới Truyền hình đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu được của mỗi gia đình, mỗi quốc gia, dân tộc; phục vụ người dân từ các khu vực đô thị đến miền núi hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số… Truyền hình đã trở thành một công cụ sắc bén trên mặt trận

tư tưởng văn hóa cũng như các lĩnh vực kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng

Ở Việt Nam, truyền hình ra đời tương đối muộn so với các loại hình phương tiện truyền thông khác, song ngay từ khi ra đời truyền hình đã chứng

tỏ được những ưu thế vượt trội Ở Việt Nam, từ chương trình truyền hình đầu tiên phát sóng ngày 7 tháng 9 năm 1970, đến nay, ngành truyền hình đã và đang phát triển mạnh mẽ với sự ra đời của 63 Đài Phát thanh và Truyền hình của 63 tỉnh thành cùng hàng trăm đài truyền thanh - truyền hình cấp huyện trong cả nước Ngày nay, khi khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, cánh cửa thông tin rộng mở đã tạo điều kiện thuận lợi để ngành truyền hình nâng cao chất lượng nội dung, chất lượng phát sóng; đa dạng phong phú về thể loại, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ các giá trị văn hoá tinh thần của người dân Hơn bốn thập kỷ trôi qua kể từ chương trình truyền hình đầu tiên được phát sóng, đến nay, ngành truyền hình trong cả nước đã phát triển toàn diện

Với sự hỗ trợ đắc lực của khoa học công nghệ, truyền hình nhanh chóng trở thành phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại, có khả năng thông tin nhanh chóng, kịp thời, hình ảnh sinh động hơn so với các loại hình báo chí khác Vì thế, tính thời sự trở thành một trong những điều cốt yếu, làm nên thế mạnh của truyền hình

Trong số rất nhiều chương trình phát sóng khác nhau của Đài Truyền hình Việt Nam, các bản tin Thời sự cùng một số chuyên mục của Ban Thời sự phát sóng trực tiếp trên kênh VTV1 hàng ngày luôn thu hút được sự quan tâm,

theo dõi của công chúng Ngoài chất lượng nội dung luôn được nâng cao, các chương trình này cũng luôn đổi mới về hình thức thể hiện, để đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng Một yêu cầu cấp bách đặt ra đối với Ban Thời sự, đó

là làm sao các chương trình thời sự và chuyên mục hấp dẫn hơn, cập nhật hơn

và đưa đến được những hình ảnh chân thực, sinh động nhất đến với khán giả

Trong năm năm trở lại đây, khi theo dõi các chương trình này, khán giả

đã quen thuộc với hình ảnh của các phóng viên từ hiện trường Nhưng đặc biệt, trong gần hai năm vừa qua, việc xuất hiện và lên sóng trực tiếp của phóng viên trong chương trình Thời sự và chuyên mục phát sóng trực tiếp đã tạo nên sự đa dạng, phong phú và mới mẻ cho bản tin Từ những sự kiện cả thế giới quan tâm như: thảm họa, thiên tai, xung đột vũ trang đến những vấn đề thời sự nóng hổi như cháy rừng, cháy nổ, tai nạn giao thông, sập hầm… đều có mặt phóng viên, đưa tin trực tiếp từ hiện trường Họ đã đem tới cho khán giả những thông tin, nóng hổi cập nhật, khách quan với những cách nhìn nhận, phân tích ngắn gọn nhưng sắc sảo Nhiều phóng viên đã khẳng định được phong cách, dấu ấn riêng bằng cách tiếp cận, thể hiện và đặc biệt trong cách dẫn hiện trường Thực tế, phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường đã được các hãng truyền hình thế giới áp dụng từ nhiều năm nay, tuy nhiên với truyền hình Việt Nam thì vẫn còn nhiều mới mẻ Mặc dù đã rất quan tâm đầu tư về nội dung, trang thiết bị kỹ thuật cũng như các vấn đề đào tạo, nhưng việc khai thác và sử dụng hình thức này ở Việt Nam vẫn chưa thực sự bài bản, nhuần nhuyễn và chưa trở thành kỹ năng của các phóng viên, ekip biên tập

Xuất phát từ bản thân đang công tác tại Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam và kinh nghiệm từ thực tiễn trong công việc - một phóng viên thường xuyên được cử đi đưa tin trực tiếp từ hiện trường, nên tôi đã quyết

định chọn đề tài “Kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các chương

trình của Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam (Khảo sát từ tháng 6/2014 – tháng 6/2015)” làm luận văn thạc sĩ của mình

Luận văn này sẽ làm rõ hơn cách thức, quy trình tổ chức sản xuất đưa tin trực tiếp từ hiện trường; tầm quan trọng của hình thức này với các bản tin Thời sự nói riêng và thương hiệu của Đài Truyền hình Việt Nam nói chung Đặc biệt, nội dung chính của luận văn sẽ tập trung phân tích sâu các kỹ năng cần thiết trong quá trình thực hiện việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường; những tình huống phát sinh; cách xử lý và hướng phát triển cho bản tin Breaking News trong tương lai

Đồng thời, qua quá trình tìm hiểu, khảo sát và thực hiện luận văn, tôi hy vọng sẽ tiếp nhận thêm nhiều kiến thức mới, trau dồi kinh nghiệm cho bản thân và hoàn thiện hơn kỹ năng trong quá trình công tác

2 Tình hình nghiên cứu

Cho đến nay, gần như chưa có tài liệu nào ở Việt Nam viết chuyên sâu

về hình thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường Nghiên cứu về hình thức này trong các trường đào tạo báo chí cũng chưa nhiều, nếu không nói là chỉ đếm trên đầu ngón tay Hiện chỉ có một số ít tài liệu liên quan như:

- “Đưa tin trực tiếp trên truyền hình: Tin tức nóng hổi hay hố đen?”,

nghiên cứu của Phó Giáo sư, tiến sĩ C.A Tuggle (Trường Báo chí và truyền thông đại chúng, Đại học North Carolina, Mỹ) và Tiến sĩ Suzanne Huffman (khoa Báo chí, Đại học Texas Christian University, Mỹ) công bố năm 2001

Các tác giả đã khảo sát tác phẩm báo chí thực hiện theo hình thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong 120 chương trình truyền hình tại 24 Đài truyền hình có thị phần lớn nhất ở miền Nam và Tây Nam nước Mỹ Nghiên cứu chỉ ra đưa tin trực tiếp từ hiện trường thu hút, hấp dẫn và rating cao hơn các bản tin khác Các tin tức về giải trí hay thể thao được thực hiện đưa trực tiếp từ hiện trường nhiều hơn các lĩnh vực khác Tuy nhiên, theo các tác giả, 2 lĩnh vực này không cần thiết phải đưa tin trực tiếp từ hiện trường vì các sự kiện đã được lên kế hoạch trước đó khá lâu và không có những thông tin nóng, đột xuất, bất ngờ Việc làm tin trực tiếp hiện trường nhưng không đưa được những tin tức nóng hổi, cập nhật nhất đến sát giờ lên sóng hay hình ảnh

có giá trị thì được các chuyên gia, nhà phê bình gọi bằng một thuật ngữ là “lỗ đen” (Black Hole) trong đưa tin trực tiếp Theo các tác giả, những tin tức như thế không có giá trị bằng việc phát một phóng sự (không trực tiếp) mà có nhiều chi tiết đắt Tuy nhiên, thực tế việc gặp phải trường hợp “lỗ đen” lại khá phổ biến, thậm chí còn nhiều hơn cả những tin đưa trực tiếp mà có những hình ảnh, thông tin nóng hổi (Breaking News) [44]

- “Tác động của đưa tin trực tiếp trên truyền hình với khả năng ghi nhớ

và thẩm thấu tin tức chính trị”, nghiên cứu của nhóm tác giả Roland Snoijer,

Claes H de Vreese, Holli A Semetko thuộc Đại học Amsterdam, Hà Lan công bố năm 2002

Các tác giả đã nghiên cứu về tác động của dẫn trực tiếp từ hiện trường đối với tâm lý của người xem và chỉ ra rằng, việc dẫn trực tiếp từ hiện trường thì sẽ đem lại nhiều lợi ích cho khán giả hơn so với tin sản xuất thông thường Nghiên cứu chỉ ra, tin tức đưa trực tiếp từ hiện trường sẽ đánh vào tâm lý

người xem ở một số khía cạnh như: tăng sự tín nhiệm của khán giả với thông

tin; khẳng định tính quan trọng của thông tin; giúp khán giả ghi nhớ về thông tin hơn; thu hút sự chú ý của khán giả Các tác giả cũng làm một “thí nghiệm”

để so sánh về tính hấp dẫn giữa tin đưa trực tiếp từ hiện trường và không đưa trực tiếp từ hiện trường Qua việc đo phản hồi của người xem khi tiếp nhận tin

“Ba Lan gia nhập Liên minh châu Âu vào năm 2002” bằng 2 hình thức đưa

tin, các tác giả kết luận việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường với các tin tức chính trị sẽ hấp dẫn hơn tuy nhiên hiệu quả không phải là vượt trội [39]

- “Giao tiếp trên truyền hình – trước ống kính và sau ống kính

camera” (X.A.Muratop (tài liệu dịch (2004), Nhà xuất bản thông tấn, Hà Nội

Đây là cuốn sách dịch của một tác giả người Nga Trong cuốn sách này

đề cập tới những đặc trưng của truyền hình Những yếu tố chi phối, tác động đến phương thức tác nghiệp của phóng viên, của người dẫn chương trình truyền hình nói chung Việc phân tích để chỉ ra yêu cầu, kỹ năng của phóng viên cho từng thể loại, từng dạng chương trình cụ thể còn rất chừng mực [31]

- “Một ngày thời sự truyền hình” (2004), Lê Hồng Quang, Hà Nội

Đây là cuốn sách được viết bởi nhà báo Lê Hồng Quang, Trưởng đại diện Cơ quan thường trú Đài Truyền hình Việt Nam tại Bỉ Anh Lê Hồng Quang cũng là người nhiều năm công tác tại Ban Thời sự Với kinh nghiệm thực tiễn, tác giả đã cho người đọc hiểu được một cách rõ ràng, sinh động về công việc của phóng viên, của êkip sản xuất ra một bản tin thời sự hàng ngày Tuy nhiên, đây là cuốn sách được viết từ năm 2004, nên tác giả chưa đề cập tới việc sản xuất các chương trình thời sự có phóng viên dẫn hiện trường trực tiếp Tuy nhiên, với kinh nghiệm từ một nhà báo được đào tạo bài bản về báo chí tại Pháp, cuốn sách đã giúp tôi học hỏi thêm nhiều kinh nghiệm từ chính

tác giả, phục vụ cho công tác và quá trình nghiên cứu đề tài luận văn này [36]

- “Giáo trình báo chí truyền hình” (2009), Dương Xuân Sơn, NXB Đại

học Quốc gia Hà Nội

Đây là cuốn sách gồm 13 chương, tập trung trình bày các vấn đề của báo chí truyền hình Trước hết là tìm hiểu những khái niệm, vị trí, vai trò, đặc trưng, đặc điểm, sản phẩm và những yếu tố cơ bản của truyền hình và báo chí truyền hình; lịch sử ra đời và phát triển của truyền hình trên thế giới và Việt Nam; phương thức sản xuất chương trình truyền hình Mặc dù không có nội dung liên quan đến việc phân tích kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường nhưng cuốn sách đã giúp tôi có được những kiến thức phong phú về nhiều thể loại báo chí truyền hình như: tin truyền hình, phỏng vấn truyền hình, phóng sự truyền hình, bình luận truyền hình [40]

- “Giáo trình sản xuất truyền hình” (2014), Nguyễn Đức Hoàng -

Nguyễn Công, Trường Cao đẳng Phát thanh Truyền hình II

Cuốn sách gồm 5 chương, trong đó, chương 5 “Thực hiện sản xuất

các chương trình truyền hình”mô tả quá trình thực hiện sản xuất các chương

trình truyền hình như tin tức, phóng sự, thực hiện chương trình trực tiếp, sản xuất các chương trình lớn Đây là cũng tài liệu tham khảo có giá trị với tôi bởi

các quá trình từ: lên ý tưởng, chuẩn bị trang thiết bị, xây dựng ekip… được

mô tả khá bám sát với thực tế triển khai tại Đài Truyền hình Việt Nam Tuy nhiên, trong cuốn tài liệu này cũng chưa có những phần thỏa đáng bàn về kỹ

năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường [15]

- “Đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam”

(2014), Khóa luận tốt nghiệp cử nhân của sinh viên Kim Oanh, Học viện Báo

chí và Tuyên truyền

Khóa luận tập trung giới thiệu quy trình, phản ánh thực trạng đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam, đồng thời trả lời cho vấn đề: Đưa tin trực tiếp từ hiện trường có vai trò như thế nào trong một chương trình thời sự và đối với những vấn đề nóng hổi? Nó khác gì so với cách làm tin thông thường? Trên cơ sở phân tích thực tiễn, thông qua đội ngũ chuyên gia và khảo sát, điều tra từ công chúng tác giả đã chỉ ra một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam trong thời gian tới

Tuy nhiên, khóa luận này mới chỉ tập trung vào giới thiệu phương thức đưa tin từ hiện trường, quy trình cơ bản thực hiện phương thức này Mọi đánh giá, phân tích của tác giả mới chỉ dừng lại ở việc quan sát, khảo sát trong thời gian thực tập ngắn ở Ban Thời sự nên chưa thực sự thật cặn kẽ về bản chất của quy trình này

Đặc biệt, phần phân tích kỹ năng của đội ngũ thực hiện chưa được khóa luận này đề cập đến, mà đây lại là công đoạn then chốt nhất, quyết định sự thành bại của một sản phẩm đưa tin trực tiếp từ hiện trường Trong khóa luận, tác giả chỉ nêu tên các tin thực hiện theo phương thức này mà chưa hề phân tích, nghiên cứu từng trường hợp cụ thể Ví dụ, đưa trực tiếp từ bão, phóng viên cần rất nhiều kỹ năng như: kỹ năng tìm kiếm thông tin; kỹ năng liên lạc với các cơ quan chức năng; kỹ năng phỏng vấn (lãnh đạo; người có trách nhiệm; người dân ); kỹ năng dẫn trực tiếp; kỹ năng chuẩn bị trang phục; kỹ

năng trao đổi với người dẫn chương trình tại trường quay; kỹ năng ngôn ngữ hình thể; kỹ năng chuẩn bị tư liệu; kỹ năng giải quyết sự cố Trong khi, đưa tin trực tiếp từ vùng chiến sự trên thế giới thì lại cần thêm: kỹ năng bảo đảm

an toàn tính mạng; kỹ năng khai thác nguồn tin nước ngoài; kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp; kỹ năng lọc thông tin

Việc khảo sát của tác giả Kim Oanh cũng thiếu hẳn phần quan trọng là đưa tin trực tiếp từ nước ngoài của các nhóm phóng viên thường trú Đây là bước tiến quan trọng của VTV trong thời gian qua, góp phần tạo nên chất lượng cho các chương trình Thời sự, uy tín cho Đài Truyền hình Việt Nam

Đối tượng khảo sát trong khóa luận cũng còn đơn giản Những phóng viên xuất hiện chia sẻ kinh nghiệm về đưa tin trực tiếp từ hiện trường đều là những người ít thực hiện nhiệm vụ này [33]

- “Kỹ năng dẫn từ hiện trường của phóng viên trong phóng sự truyền

hình (Khảo sát Bản tin Thời sự Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại thành phố Huế từ tháng 1/2014 đến tháng 4/2014)” - Khóa luận tốt nghiệp của Phan

Thanh Hiếu, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2014

Khóa luận đã tổng hợp, phân tích, đánh giá để mang đến cái nhìn cụ thể nhất về phương thức dẫn hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam nói chung

và Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại thành phố Huế nói riêng Từ đó, khóa luận khái quát về kỹ năng của người dẫn từ hiện trường, những yếu tố cần thiết để thực hiện tốt phương thức này trong các phóng sự truyền hình

Đồng thời, với đề tài được tập trung vào một vấn đề cụ thể là kỹ năng dẫn hiện trường của phóng viên, khóa luận đưa ra những dẫn chứng chân thực, gần gũi từ phương thức dẫn hiện trường trong phóng sự của các bản tin Thời sự VTV Huế

Tuy nhiên, như tên của đề tài, tác giả chỉ phân tích về kỹ năng dẫn hiện trường trong phóng sự mà chưa hề đề cập đến việc dẫn trực tiếp từ hiện trường Cùng là dẫn hiện trường, nhưng dẫn không trực tiếp và trực tiếp khác

hẳn nhau cả về nội dung, hình thức và kỹ năng Việc dẫn trong phóng sự có nghĩa là người biên tập viên sẽ xử lý hậu kỳ, thời lượng dẫn cũng rất giới hạn Còn dẫn hiện trường trực tiếp thì ngoài chữ “trực tiếp” ra, thời lượng xuất hiện cũng được dài hơn [12]

- “Kỹ năng dẫn hiện trường trong phóng sự” Tham luận của nhà báo

Nguyễn Thu Hà, Phó Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam tại Hội thảo

“Nâng cao chất lượng phóng sự Thời sự” (Liên hoan Truyền hình Toàn quốc lần thứ 33 – 2013)

Tham luận đưa ra định nghĩa khá kỹ về “Thế nào là dẫn hiện trường”, trên cơ sở đúc rút từ kinh nghiệm thực tế, đồng thời, đặt ra các câu hỏi: “Ai nên dẫn hiện trường?”, “Khi nào cần dẫn hiện trường?”, “Đứng ở đâu dẫn hiện trường?” “Dẫn hiện trường nói gì?”, “Nên bố trí dẫn hiện trường ở đoạn nào trong phóng sự?” Tác giả cũng đưa ra chia sẻ về một số điều nên tránh khi dẫn hiện trường và một hình thức mới của dẫn hiện trường gọi là tin hoặc phóng sự tường thuật (stand off), tức là có sự xuất hiện của người phóng viên dẫn hiện trường và đọc tiếng trên nên hình Dù gần như trùng tên với khóa

luận “Kỹ năng dẫn từ hiện trường của phóng viên trong phóng sự truyền

hình” của Phan Thanh Hiếu, nhưng do tác giả là một nhà báo dầy dặn kinh

nghiệm, lại quan sát, tìm hiểu từ nhiều phóng viên dẫn hiện trường của Ban Thời sự nên đây là tham luận phân tích rất sâu và thực tế về việc dẫn hiện trường trong phóng sự Tuy nhiên, tham luận vẫn chưa đề cập đến việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các bản tin và chuyên mục của Ban Thời sự [7]

- “Xu thế mới trong thực hiện các bản tin khẩn cấp thiên tai trên thế

giới và Việt Nam”, tham luận của Biên tập viên Trần Thảo Linh, Trung tâm

Truyền hình Thời tiết và Cảnh báo thiên tai, Đài Truyền hình Việt Nam trình bày trong Hội thảo “Breaking News - sức mạnh của chương trình Thời sự” (Liên hoan Truyền hình Toàn quốc lần thứ 34 – 2014)

Tham luận phản ánh xu hướng của các bản tin breaking news (chương trình truyền hình khẩn cấp) về thiên tai tại một vài kênh truyền hình lớn trên thế giới, đồng thời đưa ra thực tiễn ở Việt Nam Tuy nhiên, tham luận này chỉ tập trung về lĩnh vực thiên tai, thời tiết và cũng giới thiệu hết sức sơ lược việc thực hiện bản tin này Nói chung, kỹ năng dẫn hiện trường, dẫn trực tiếp và quy trình tổ chức bản tin Breaking News chưa được giới thiệu kỹ [28]

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên mới chỉ bước đầu đề cập đến một số khía cạnh của việc sản xuất chương trình thời sự; giới thiệu cơ bản quá trình đưa tin từ hiện trường; tổng quan về cách thức sản xuất tin bài trực tiếp từ hiện trường chứ chưa đi sâu vào phân tích các kỹ năng quan trọng

và cần thiết của phóng viên, êkip khi tác nghiệp Bên cạnh đó, những thuận lợi, khó khăn; ưu điểm, nhược điểm hay tính đa dạng của phương thức đưa tin

từ hiện trường cũng chưa được đề cập, phân tích, nhìn nhận và đánh giá trên

cơ sở thực tiễn một cách thấu đáo Đó là khoảng trống cần phải tổng hợp

nghiên cứu Vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện

trường trong các chương trình của Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam (Khảo sát từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015)” làm luận văn thạc sĩ, với mong

muốn có một sự đóng góp trong việc tổng kết thực tiễn, từ đó góp một tiếng nói nhằm phát triển, nâng cao chất lượng, hiệu quả phương thức, kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường ở truyền hình nói chung và ở Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam nói riêng Trong luận văn, nghiên cứu sẽ kế thừa những ý tưởng khai phá của những người đi trước, coi đó là tiền đề lý luận và thực tiễn để triển khai nghiên cứu của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở khái quát lý luận, luận văn tập trung nghiên cứu, khảo sát thực trạng kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các chương trình Thời sự và một số chuyên mục của Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam, chỉ ra thành công, hạn chế và những nguyên nhân hạn chế trong kỹ năng của phóng viên khi tác nghiệp; từ đó đề xuất một số giải pháp hợp lý nhằm nâng

cao kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong thời gian tới tại Đài Truyền hình Việt Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn phải thực hiện nhiệm vụ sau:

Một là: Làm rõ những vấn đề lý luận về kỹ năng đưa tin trực tiếp từ

hiện trường: khái niệm, đặc điểm, yêu cầu trong kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong các chương trình thời sự

Hai là: Khảo sát, phân tích thực trạng kỹ năng của phóng viên Ban

Thời sự, Đài truyền hình Việt Nam đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong thời gian khảo sát, chỉ ra thành công, hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế khi

sử dụng và khai thác các kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường Ngoài ra luận văn cũng tiến hành khảo sát, thống kê các tình huống phát sinh, sự cố có thể xảy ra khi triển khai phương thức này để làm cơ sở đề xuất hướng xử lý

Ba là: Chỉ ra những vấn đề đặt ra và đề xuất những giải pháp nhằm góp

phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và phát huy vai trò, kỹ năng trong đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong chương trình thời sự thời gian tới

4 Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi khảo sát

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam

4.2 Đối tượng khảo sát

- Ba chương trình có sử dụng phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện

trường trong bản tin Thời sự và chuyên mục gồm: chương trình Thời sự 12h, chương trình Thời sự 19h, Chuyên mục Vấn đề hôm nay (phát sóng trực tiếp lúc 22h trên VTV1)

Lý do chọn 03 chương trình này để khảo sát: đây là những chương trình phát sóng trực tiếp, có lượng khán giả theo dõi ổn định và lớn từ trước đến

nay Đặc biệt chương trình Thời sự 19h hàng ngày của VTV được tiếp sóng

trực tiếp bởi 63 Đài Phát thanh - Truyền hình trong cả nước vì vậy lượng khán

giả theo dõi khá rộng Và hai chương trình thời sự này có tần suất xuất hiện của phóng viên hiện trường lớn hơn rất nhiều so với các chương trình thời sự khác phát trong ngày

Nếu như ở Thời sự 12h, Thời sự 19h, thời lượng từng tin bài ngắn gọn, mang tính chất thông báo thì chương trình Vấn đề hôm nay được thực hiện

dưới dạng chuyên mục, ở đó các tin bài có thời lượng dài hơn, có sự phân tích, “mổ xẻ” kỹ nhằm tìm ra bản chất của vấn đề Điểm đặc riêng biệt của chương trình này so với nhiều chương trình dạng chuyên mục khác của Ban

Thời sự và các đơn vị khác là Vấn đề hôm nay có nhiều tin được thực hiện

trực tiếp ngay tại thời điểm chương trình đang phát sóng

- Các nhà báo, các nhà lãnh đạo, quản lý, các phóng viên của Đài Truyền hình Việt Nam nói chung và ở Ban Thời sự nói riêng

trình (phóng viên) Tuy nhiên, để làm rõ được điều này, luận văn cũng sẽ khảo

sát, nghiên cứu thêm về một số đối tượng khác trong bối cảnh chung để thấy được rõ nhất trách nhiệm, kỹ năng của người dẫn chương trình trong việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường

Luận văn sẽ tập trung khảo sát kỹ năng dẫn của người dẫn chương trình

ở hiện trường trong các chương trình thời sự trực tiếp Thời sự 12h, Thời sự

19h, Chuyên mục Vấn đề hôm nay trong vòng 13 tháng liên tục, từ tháng

6/2014 đến tháng 6/2015 Ngoài ra, để sinh động, cập nhật, thiết thực hơn, luận văn sẽ phân tích, nhìn nhận vấn đề trong sự so sánh với một số chương trình thời gian gần đây

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận là các quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, Nhà nước và các chủ trương, định hướng về công tác báo chí; một số lý thuyết về báo chí nói chung và báo chí truyền hình nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện với việc vận dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học khác nhau, có thể kể đến một số phương pháp sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

Phương pháp này được sử dụng nhằm khái quát, hệ thống hóa, bổ sung mặt lý thuyết về truyền hình nói chung, về tổ chức sản xuất chương trình Thời sự nói riêng

- Phương pháp thống kê:

Phương pháp này được sử dụng nhằm xác định tần số xuất hiện, thời lượng lên sóng, chất lượng, hiệu quả các chương trình Thời sự, chuyên mục Vấn đề hôm nay có sự xuất hiện phóng viên dẫn trực tiếp từ hiện trường

- Phương pháp phân tích, tổng hợp:

Phương pháp này nhằm phân tích, khảo sát việc đáp ứng nhu cầu thông tin, nhất là là những vấn đề nóng với khán giả; phân tích các kỹ năng mà người dẫn chương trình sử dụng trong quá trình thực hiện đưa tin trực tiếp từ hiện trường

- Phương pháp phỏng vấn sâu:

Phương pháp này được thực hiện với 01 Lãnh đạo Đài Truyền hình Việt Nam, 04 lãnh đạo cấp Ban, 03 lãnh đạo phòng, 12 phóng viên, một số Trưởng đại diện cơ quan Truyền hình Việt Nam ở nước ngoài nhằm thu thập ý kiến đánh giá của cá nhân xung quanh vấn đề nghiên cứu

Ngoài ra, chúng tôi còn tiếp cận những bài viết, các tài liệu liên quan đến vấn đề này từ nhiều nguồn khác nhau như: mạng Internet, các trung tâm thông tin

- thư viện, các hội thảo chuyên sâu về truyền hình Bên cạnh đó là sử dụng những cách tiếp cận vấn đề khác nhau như bao gồm: tiếp cận hệ thống, tiếp cận lịch sử

và logic, tiếp cận phân tích và tổng hợp, tiếp cận cá biệt và so sánh…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Về mặt lý thuyết, đưa tin từ hiện trường, đưa tin trực tiếp từ hiện trường

là những phạm trù khá trừu tượng và lý thuyết báo chí cũng gần như chưa đề cập về vấn đề này Mặt khác, tại các cơ sở đào tạo Báo chí, Truyền hình, tài liệu tham khảo và học tập về đưa tin trực tiếp từ hiện trường còn rất ít và sơ khai Luận văn sẽ đi sâu vào việc phân tích những kỹ năng cần có đặc biệt với phóng viên và một số bộ phận khác trong tổng thể một ê kíp thông qua những dẫn chứng, ví dụ cụ thể, sinh động Luận văn được nghiên cứu thành công sẽ góp phần làm phong phú hơn những tri thức về truyền hình nói chung, về phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường nói riêng

Điều đó cho thấy, nhu cầu và đòi hỏi của khán giả ngày càng cao, nhất là với những vấn đề nóng hổi, ảnh hưởng lớn tới đời sống xã hội Công chúng cũng khó tính hơn trong việc tiếp thụ những phản ánh của phóng viên dẫn trực tiếp Vì vậy, việc nghiên cứu, khảo sát đề tài này mang nhiều ý nghĩa trong thực tiễn Qua việc nghiên cứu, luận văn sẽ khái quát những ưu điểm cũng như những tồn tại hạn chế của quy trình sản xuất bản tin trực tiếp từ hiện trường trong giai đoạn vừa qua Từ đó, rút ra được những kỹ năng tương đối cơ bản cho những người thực hiện, tránh vấp phải những sơ suất không đáng có (nhất là sơ suất khi lên sóng trực tiếp thì ảnh hưởng rất lớn đến cả chương trình thời sự) Những bài học kinh nghiệm thực tế về cách thức lựa chọn thông tin, khai thác nguồn tin; xây dựng kịch bản nội dung; cách dẫn chương trình, phỏng vấn khách mời; sự linh hoạt trong cách thức xử lý các sự cố phát sinh sẽ được phân tích, đánh giá chi tiết Kết quả nghiên cứu sẽ là những gợi mở trong phương thức đưa tin từ hiện trường trong thời gian tới Thực hiện được điều này nghĩa là luận văn góp một phần trong việc nâng cao trình độ của đội ngũ phóng viên, đặc biệt là những người tham gia thực hiện đưa tin trực tiếp từ hiện trường, từ đó góp phần xây dựng thương hiệu, uy tín và độ tin cậy cao cho các chương trình và chuyên mục của Ban Thời sự nói chung, Đài Truyền hình Việt Nam nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dung

luận văn gồm có 3 chương, 9 tiết

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện

trường trong các chương trình truyền hình

Chương 2: Thực trạng kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong

các chương trình của Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam

Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao chất lượng kỹ

năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường tại Đài Truyền hình Việt Nam trong thời gian tới

1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG

2 ĐƯA TIN TRỰC TIẾP TỪ HIỆN TRƯỜNG TRONG

4 1.1 Khái niệm

1.1.1 Tin

Trong tiếng Anh, tin được gọi là “news”, tiếng Nga là “hoboctи” người Trung Quốc gọi là “tân văn” Những từ trên đều bắt nguồn từ nghĩa “đen” là “mới”

Đã có nhiều ghi chép, nghiên cứu đưa ra khái niệm về Tin Trong cuốn

“Chúng tôi làm tin” của tác giả Vaxilepva L.A đã đưa ra định nghĩa về tin

như sau: “tin – không phải là sự phản ánh điều kiện xã hội, mà là bản tổng kết

về những gì đập vào mắt” [45, tr.12]

Cuốn sách “Nhà báo – Bí quyết kỹ năng – nghề nghiệp” cũng đã tóm

lược một số định nghĩa về Tin như sau:

“Là cái mà trước đây người ta chưa biết, là những kiến thức mới hoặc

là tin sốt dẻo

- Thông báo về một điều gì đó mới mẻ hoặc là về cái xảy ra trước đó hoàn toàn chưa lâu

- Là con người, sự việc, sự kiện, vấn đề hay là cái gì đó đáng lưu tâm

- Là sự kiện, hay vấn đề được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc là những vấn đề thú vị và quan trọng” [34, tr.37]

Theo “Từ điển Tiếng Việt” do Nhà xuất bản Văn hóa – thông tin xuất bản, thì Tin được định nghĩa: “Điều được truyền đi, báo đi cho ai biết về sự

việc, tình hình xảy ra; Sự truyền đạt, sự phản ánh dưới các hình thức khác nhau, cho biết về thế giới xung quanh và những quá trình xảy ra trong nó”

[35, tr.423]

Còn theo “Từ điển Macquarie” của Australia, tin tức là “những thông

tin mà trước đó không biết” Theo các học giả phương Tây, cụ thể Klaus

Schoenbach đơn giản cho rằng, “tin là cái gì vừa mới xảy ra” Còn Jack Fuller thì nói một cách châm biếm rằng “chó cắn người không phải là tin, còn

người cắn cho mới là tin Tin đó là những điều lạ trong cuộc sống”

Theo GS.TS Tạ Ngọc Tấn, khi nói đến tin là nói đến sự kiện, sự kiện là đối tượng nhận thức, phản ánh của thể loại tin Đồng thời là nội dung của tin

Hay nói một cách ngắn gọn: “Tin là thể loại thông dụng nhất của báo chí Nó

phản ánh nhanh những sự kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống xã hội với ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, trực tiếp và dễ hiểu”[42, tr.39]

Cũng khẳng định Tin là một thể loại báo chí, tác giả Đinh Văn Hường cho

rằng: “Tin là một trong những thể loại thuộc nhóm thông tấn báo chí, trong đó,

thông báo, phản ánh, bình luận có mức độ một cách ngắn gọn, chính xác và nhanh chóng nhất về sự kiện, vấn đề, con người, có ý nghĩa chính trị - xã hội nhất định”

Tin phải là những sự kiện mới mẻ hoặc những biến đổi có ý nghĩa của một quá trình nào đó ảnh hưởng trực tiếp tới người nghe Tin có thể đề cập những sự kiện ngẫu nhiên như hậu quả của một trận động đất, ngập lụt gây thiệt hại về người và của, một phát hiện mới về gen, thực hiện thành công ca ghép thận tại một bệnh viện hoặc phát hiện lá cây na có thể chữa bệnh sốt rét…

Như vậy “Tin” có thể hiểu như sau: (1) Tin là tất cả những gì được thể hiện trong đời sống xã hội và được chuyển tải trên các phương tiện truyền thông hiện nay (2) Tin là một thể loại trong báo chí Nó có những dấu hiệu ở

sự thống nhất, sự lặp đi lặp lại của các yếu tố trong một loạt tác phẩm báo chí

Đó là yếu tố về nội dung và hình thức thể hiện; là dấu hiệu, là cơ sở phân biệt được với các thể loại khác

Tuy lí giải về tin ở nhiều góc độ khác nhau, song nhìn chung ở họ đều

có những điểm tương đồng khi nhận thức về thể loại này Nói đến tin là nói

tới 3 yếu tố chính: đối tượng phản ánh là sự kiện mới; sự kiện mới đó phải là

sự kiện có ý nghĩa xã hội; cách thể hiện phải ngắn gọn, cô đúc, dễ hiểu Tin

tức mang tính tư tưởng (tính khuynh hướng chính trị), mang quan điểm của nhà báo, của cơ quan báo chí Luận văn này nghiên cứu Tin với tư cách là thông tin, thông điệp Thông tin, thông điệp này có thể được chuyển tải dưới dạng thể loại tin, thể loại phóng sự hay phỏng vấn… Và đưa tin trực tiếp từ hiện trường trong luận văn này được hiểu là đưa thông tin tới công chúng không cố định ở một thể loại nào mà điều này phụ thuộc vào tầm quan trọng của sự kiện, điều kiện kỹ thuật mà đưa tin ở thể loại phù hợp

1.1.2 Trực tiếp

Theo Từ điển từ và ngữ Việt Nam, nghĩa từ “trực tiếp” có hai trường hợp

Trường hợp thứ nhất, “trực tiếp” có nghĩa là liên quan thẳng, không cần người hay vật làm trung gian Trường hợp thứ hai, “trực tiếp” có nghĩa là chính tự mình làm [25, tr.1932]

Cùng quan điểm với trường hợp thứ nhất, Đại từ điển Tiếng Việt, cũng

giải thích từ “Trực tiếp” theo nghĩa là tiếp xúc thẳng với đối tượng, không qua khâu trung gian [47, tr.1736]

“Trực tiếp” là một tính từ được giải nghĩa trong cuốn “Từ điển Tiếng Việt” của nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin (1999) như sau: “Trực tiếp là có quan hệ thẳng với đối tượng tiếp xúc, không qua khâu trung gian Ví dụ: nói chuyện trực tiếp với nhau Công nhân trực tiếp sản xuất”

Như vậy, trên cơ sở những quan niệm nêu trên kết hợp với thực tiễn, tác

giả khóa luận cho rằng, trong hoạt động báo chí “trực tiếp là thông tin được

truyền đồng thời tới công chúng tiếp nhận tại thời điểm nó diễn ra”

Với quan niệm như vậy, trực tiếp thể hiện ở việc thời điểm cơ quan báo chí truyển tải một thông tin, thông điệp nào đó cũng chính là thời điểm công chúng tiếp nhận được một thông tin, thông điệp đó Hay nói cách khác, điểm mấu chốt, bản chất của tính trực tiếp đó chính là tính đồng thời trong truyền

và nhận thông tin

1.1.3 Đưa tin trực tiếp

Hiện chưa có định nghĩa chính thức nào về “đưa tin trực tiếp” Tuy

nhiên, cuốn “Thuật ngữ báo chí truyền thông có đưa ra định nghĩa về truyền

phát trực tiếp như sau:

“Tiếng anh: live transmission/ direct transmission” có nghĩa “Là các

hoạt động hay sản phẩm phát sóng truyền hình, phát thanh đặc biệt, dựa trên khả năng kỹ thuật của các phương tiện truyền thông điện tử để thu và phát cùng một lúc đi xa các sự kiện thời sự bằng hình ảnh, âm thanh nhằm hướng tới một lượng khán giả đông đảo đang có nhu cầu theo dõi toàn bộ diễn biến của sự kiện song song với phóng viên nơi thu phát” [18, tr 223]

Truyền hình nước ngoài chỉ sử dụng một khái niệm live để chỉ các

chương trình được truyền hình trực tiếp Đó là dạng chương trình truyền hình phát sóng trong thời gian thực, ngay khi sự kiện xảy ra, ở thời điểm hiện tại Trên thế giới, truyền hình trực tiếp phổ biến hơn vào cuối thập niên 50 của thế

kỷ trước Các mạng lưới truyền hình cung cấp các chương trình trực tiếp chủ

yếu cho các chương trình buổi sáng như: Today, Good Morning America &

CBS This Morning ở Mỹ và Daybreak, BBC Breakfast, This Morning ở Anh

Ở Mỹ, hầu hết các bản tin truyền hình địa phương được phát sóng trực tiếp Khi đầu ghi băng (VTR) trở nên phổ biến hơn, rất nhiều chương trình giải trí được ghi băng và biên tập trước khi phát sóng thay vì được phát trực tiếp Tuy nhiên, một số sự kiện lớn về thể thao và giải trí vẫn được phát trực tiếp để đảm bảo tính thời sự

Như vậy, trên cơ sở khái niệm về thuật ngữ “Tin” và “Trực tiếp” cùng

những phân tích nêu trên kết hợp với thực tiễn có thể khái quát “Đưa tin trực

tiếp là việc truyền phát trực tiếp một thông tin nào đó đến với công chúng”

Đưa tin trực tiếp nó có những tính chất quan trọng để phân biệt với các dạng khác đưa tin có thực hiện hậu kỳ Đó là dựa trên khả năng kỹ thuật của các phương tiện truyền thông điện tử để thu và phát cùng một lúc; hướng tới một

lượng đông đảo khán giả theo dõi diễn biến, những thay đổi mới nhất của sự kiện, vấn đề ở nơi thu phát Thời điểm công chúng tiếp nhận thông tin trùng khớp với thời điểm nhà đài chuyển tải thông tin

Đưa tin trực tiếp có thể có nhiều cách thức: là người dẫn chương trình đọc trước máy ghi hình như trong các bản tin thời sự, là phóng viên có mặt trực tiếp từ hiện trường để đưa tin ngay tại thời điểm phát sóng, là nhân chứng, khách mời…tham gia tọa đàm, phỏng vấn ngay tại trường quay và phát trực tiếp… Giờ đây, các sự kiện “truyền hình trực tiếp” không còn là “độc quyền” của các đài truyền hình, bởi tính năng này đã có trên các mạng xã hội như Youtube, Facebook… Kể từ khi YouTube mở rộng tính năng truyền hình trực tiếp vào năm 2013, cho đến nay, tính năng ưu việt này đang được khai thác ngày một triệt để trên nhiều lĩnh vực

1.1.4 Hiện trường

Từ điển Tiếng Việt (NXB Khoa học Xã hội, 1977) định nghĩa: “Hiện

trường là nơi xảy ra sự việc” Đây là khái niệm ngắn gọn và mang tính trực tiếp

Cũng thuật ngữ này nhưng Từ điển Tiếng Việt (1999) lại đưa ra quan niệm chi tiết và cụ thể hơn: “Hiện trường là nơi diễn ra sự việc, sự kiện hay

hoạt động thực tế nào đó Trong truyền hình, thì hiện trường là nơi xảy ra sự kiện, vấn đề đang được phản ánh.” [35, tr.438] Hiện trường trong quan niệm

này đã được chỉ ra rõ nét hơn

Qua đó có thể thấy, hiện trường luôn gắn chặt với các tác phẩm truyền hình Phóng viên báo hình nếu không đến hiện trường, không thể ghi hình được sự kiện, vấn đề đang diễn ra Đây chính là điểm khác nhau đối với phóng viên báo viết, báo phát thanh Bởi có nhiều sự kiện, sự việc, phóng viên ở những loại hình báo này có thể không đến trực tiếp hiện trường mà thông qua điện thoại, tham khảo báo cáo… để lấy tin và viết bài

Như vậy theo tác giả luận văn: “Hiện trường là nơi xảy ra sự kiện, vấn

đề đang được phản ánh” Hiện trường là một yếu tố vô cùng quan trọng để sản

xuất tác phẩm báo chí truyền hình Phóng viên truyền hình phải đến hiện trường

để quay hình ảnh, trao đổi, phỏng vấn các nhân vật Đây cũng là một lợi thế và sức hấp dẫn riêng với truyền hình Khán giả sẽ tin tưởng và chú ý dõi theo hơn khi thấy tận mắt những hình ảnh về sự việc từ hiện trường Ví dụ khi đưa tin về một cơn lũ lịch sử, nếu không có hình ảnh ngập lụt khắp nơi, nhà cửa hoa màu, gia súc ngập chìm trong nước lũ hoặc bị cuốn trôi thì khó có thể thuyết phục người xem rằng, những thiệt hại do cơn lũ gây ra là nghiêm trọng

1.1.5 Đưa tin trực tiếp từ hiện trường

Từ các khái niệm đã được nêu ở trên về các thuật ngữ “đưa tin trực

tiếp”, “hiện trường”, xin khái quát đưa ra quan niệm của tác giả luận văn về thuật

ngữ “Đưa tin trực tiếp từ hiện trường” để phục vụ cho quá trình nghiên cứu tiếp theo như sau: “Đưa tin trực tiếp từ hiện trường là việc phóng viên có mặt tại nơi

xảy ra sự kiện, truyền tải các thông tin cập nhật nhất liên quan đến sự kiện sự việc được phản ánh một cách trực tiếp trên các phương tiện truyền thông”

Việc đưa tin thường theo hình thức: người dẫn chương trình tin tức giới thiệu về sự kiện và sự có mặt của phóng viên Phóng viên xuất hiện trực tiếp

từ hiện trường là nơi xảy ra sự kiện, đưa đến những thông tin mới nhất, chất lượng nhất về sự kiện, vấn đề đang được phản ánh với sự hỗ trợ của cả ekip cùng thiết bị kỹ thuật đi cùng Cũng có khi, xuất hiện cùng phóng viên từ hiện trường là một khách mời để làm rõ hơn thông tin và tăng tính khách quan Cũng có trường hợp, do trục trặc kỹ thuật, phóng viên không xuất hiện hình ảnh trực tiếp, nhưng vẫn thông tin trực tiếp từ hiện trường bằng giọng nói (qua điện thoại)

Vài năm trở lại đây, khán giả Việt Nam đã rất quen thuộc với hình thức này, đặc biệt là trên sóng truyền hình Nhiều tin bài liên quan đến thiên tai, thảm họa, các sự kiện giải trí lớn đã có phóng viên xuất hiện và đưa tin trực tiếp từ nơi xảy ra sự việc Không chỉ riêng truyền hình, phương thức này cũng xuất hiện ở loại hình báo chí phát thanh, báo điện tử và mạng xã hội Đặc biệt,

do không có lợi thế hình ảnh, nên đưa tin từ hiện trường phát triển khá hạn chế

Tác giả Kruchetxki.V.A cho rằng “Kỹ năng là phương thức thực hiện

hành động đã được con người nắm vững từ trước”[22, tr.78] Với khái niệm

này, kỹ năng được nhìn nhận là một phương thức, cách thức thực hiện một công việc nào đó

Tác giả Levitov N.D đã đưa ra một quan niệm kỹ lưỡng hơn, cụ thể ở đó

có diễn giải những yêu cầu để được gọi là kỹ năng đó là:“Kỹ năng là sự thực

hiện có kết quả một động tác nào đó hay một hành động phức tạp bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thức đúng đắn, có tính đến những điều kiện nhất định”[26, tr.29] Theo Levitov, để hình thành kỹ năng, con người không chỉ nắm

lý thuyết về hành động mà phải biết vận dụng vào thực tiễn

Tác giả Kixegov.X.I cho rằng “Kỹ năng là khả năng thực hiện có hiệu

quả hệ thống hành động phù hợp với mục đích và điều kiện thực hiện hệ thống này” [19, tr.30] Với quan niệm này, các kỹ năng bao giờ cũng diễn ra dưới sự

kiểm tra của ý thức nhiều hay ít Kỹ năng đòi hỏi việc sử dụng những kinh nghiệm đã thu được trước đây và những tri thức nhất định nào đó trong các hành động, mà thiếu những điều này không thể có kỹ năng

Còn theo Từ điển Tiếng Việt (1999), kỹ năng là “khả năng vận dụng

kiến thức đã thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó áp dụng vào thức tế”

[35, tr.667]

Theo Từ điển Giáo dục “Kỹ năng là khả năng thực hiện đúng hành

động, hoạt động phù hợp với những mục tiêu và điều kiện cụ thể tiến hành hành động ấy cho dù đó là hành động cụ thể hay hành động trí tuệ” [3, tr.220]

Tác giả Huỳnh Văn Sơn thì cho rằng “Kỹ năng là khả năng thực hiện có

kết quả một hành động nào đó bằng cách vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có để hành động phù hợp với những điều kiện cho phép” [41, tr.6]

Theo quan niệm này, người có kỹ năng phải nắm tri thức về hành động và có các kinh nghiệm cần thiết

Như vậy, thực tế cho thấy, có khá nhiều định nghĩa khác nhau về kỹ năng Những định nghĩa này thường bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm cá nhân của mỗi tác giả Trên cơ sở những quan niệm nêu trên, kết hợp

thực tiễn, có thể hiểu một cách chung nhất: “Kỹ năng là khả năng vận dụng, lựa

chọn những kiến thức, kinh nghiệm… tối ưu nhất để thực hiện một công việc hay một tình huống nào đó trong thực tiễn và kỹ năng được hình thành do luyện tập”

Kỹ năng trái ngược với bản năng Bản năng là thực hiện hành động theo mong muốn và nhu cầu của riêng bản thân, không có sự suy nghĩ, tính toán hay dựa trên một cơ sở nào Con người có nhiều hành động mang tính bản năng nhưng chỉ có một số ít hành động được gọi là kỹ năng Hành động chỉ đạt tới mức kỹ năng khi được thực hiện một cách chính xác, nhuần nhuyễn, nhanh chóng, dựa trên những kinh nghiệm, kiến thức của bản thân

Kỹ năng thường được chia làm hai loại cơ bản là kỹ năng cứng và kỹ năng mềm Kỹ năng cứng là kỹ năng mà chúng ta có được do đào tạo từ nhà trường hoặc tự học, đây là kỹ năng nền tảng Còn kỹ năng mềm là loại kỹ năng có được từ hoạt động thực tế cuộc sống hoặc thực tế nghề nghiệp, tự đúc rút mà ra Đây là loại kỹ năng vô cùng phong phú và quan trọng

Thông thường, các ngành nghề thiên về xã hội thì cần nhiều kỹ năng mềm, trong khi các ngành nghề kỹ thuật sử dụng kỹ năng cứng nhiều hơn

Tuy nhiên, để phát triển nghề nghiệp của mình một cách tốt nhất, cần có sự kết hợp hài hòa giữa kỹ năng cứng và kỹ năng mềm

1.1.7 Kỹ năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường

Từ những khái niệm cơ bản về “đưa tin trực tiếp từ hiện trường” và khái niệm “kỹ năng” đã được nêu ra ở trên, tựu chung lại, có thể hiểu: “kỹ

năng đưa tin trực tiếp từ hiện trường là việc vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm về đưa tin vào thực tế công việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường” Với

mỗi đề tài cụ thể như: thiên tai, thảm họa, văn hóa, xã hội, giáo dục… phóng viên cần đáp ứng những kỹ năng cụ thể, phù hợp để thực hiện việc đưa tin trực tiếp hiệu quả nhất Đây cũng là một trong những phương thức chuyển tải thông tin nóng hổi, ngay tức thì đến với công chúng

Thực tế cho thấy, trong khi hầu hết các các phóng sự phát sóng theo cách truyền thống thường được thực hiện theo cấu trúc: lời bình – phỏng vấn – lời bình – phỏng vấn – lời bình… thì việc một số phóng sự có phóng viên xuất hiện dẫn hiện trường đã khiến phóng sự trở nên hấp dẫn hơn rất nhiều Trong trường hợp này, phóng viên ngoài những kỹ năng cần thiết để sản xuất một phóng sự thì cần thêm kỹ năng dẫn chương trình, biên tập nội dung lời dẫn Nhưng với việc phóng viên xuất hiện từ hiện trường, đưa tin mà lại là đưa tin trực tiếp thì nội dung công việc và yêu cầu kỹ năng ở phóng viên cao hơn rất nhiều Lý do là việc xuất hiện trực tiếp đòi hỏi phóng viên phải có phong thái tự tin, bản lĩnh, không được quên nội dung, không được nói sai, nói vấp nhiều Chưa kể việc chuẩn bị cho quá trình lên sóng trực tiếp cũng phức tạp hơn nhiều so với việc dẫn hiện trường không trực tiếp Tuy nhiên, yếu tố trực tiếp đã làm cho chương trình thêm sống động, thu hút khán giả, truyền tải được sức nóng của thông tin Còn với các Đài Truyền hình, điều này giúp khẳng định uy tín, nâng cao năng lực cạnh tranh

Các thành viên của ê kíp thực hiện một sản phẩm truyền hình đưa tin trực tiếp từ hiện trường cũng phải phối hợp rất nhịp nhàng, khoa học, chuẩn

xác và phải rất hiểu nhau, đôi khi là phải thông cảm với nhau để cho ra một sản phẩm an toàn, chất lượng trên sóng Việc thành công không chỉ ở một phóng viên, hay một người quay phim mà đó là đóng góp của cả một tập thể

Với nhiệm vụ của phóng viên, việc đưa tin trực tiếp từ hiện trường đòi hỏi nhiều kỹ năng như: kỹ năng chuẩn bị nội dung, kỹ năng dẫn chương trình trực tiếp, kỹ năng thu thập thông tin, kỹ năng phỏng vấn, kỹ năng phối hợp làm việc nhóm, kỹ năng xử lý sự cố… Việc sử dụng thuần thục, linh hoạt các

kỹ năng sẽ giúp phóng viên tối ưu hóa hiệu quả của thông tin, đồng thời tránh được những sai sót không đáng có

Tuy nhiên, những kỹ năng này không phải tự nhiên mà có Phóng viên phải liên tục trau dồi kiến thức, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, đôi khi

là từ những lỗi sai của bản thân Đây cũng là một phương thức thể hiện khá mới, chưa có trường lớp nào đào tạo nên phóng viên cũng gặp không ít khó khăn Thế nên, một phóng viên có kỹ năng sẽ có phương pháp thu nhập thông tin chính xác, hiệu quả và phản ánh chất lượng nhất trên sóng truyền hình

1.2 Đặc điểm và vai trò phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường ở truyền hình

1.2.1 Đặc điểm của phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường

- Thông tin nhanh, cập nhật

Thông tin được đưa trực tiếp từ hiện trường là những gì vừa mới xảy

ra, những con số cập nhật, diễn biến mới nhất của sự việc, chứ không phải những gì đã được nhắc từ tin trước Đây là một trong những ưu điểm nổi bật của phương thức này Bởi khi thực hiện đưa tin không trực tiếp từ hiện trường, ê kíp sản xuất sẽ phải ghi hình từ trước, sau đó mất thời gian làm hậu

kỳ, thời gian truyền hình ảnh về trường quay, thời gian bộ phận kỹ thuật nhận

và chuyển định dạng file phù hợp với hệ thống phát sóng Trong khoảng thời gian này, nếu xảy ra những diễn biến mới, phóng viên sẽ khó có thể cập nhật

vào bản tin gần nhất, mà phải chờ đến bản tin tiếp theo Khi đó, tính thời sự của thông tin cũng giảm đi đáng kể Sức thu hút của sản phẩm cũng kém đi

Có thể nói, nhanh, cập nhật luôn là thế mạnh của phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường Phóng viên xuất hiện từ hiện trường mà lại đưa đến những tin cũ, công chúng đã xem, đã đọc, đã biết từ trước thì dù phần trình bày tốt đến mấy cũng không thành công Khán giả sẽ cảm thấy nhàm chán với những thông tin họ đã đọc trước đó trên báo mạng hoặc nghe trên phát thanh

- Thông tin chọn lọc

Trong rất nhiều thông tin đưa về, thời lượng lên sóng trực tiếp lại giới hạn, phóng viên sẽ chọn thông tin mà khán giả quan tâm nhất Ví dụ khi đưa tin về các cơn bão, trong một thời điểm có thể có những nguồn thông tin sau: thông tin mới nhất về cường độ cơn bão từ Trung tâm khí tượng thủy văn; thông tin mới nhất về thiệt hại do cơn bão gây ra; các cảnh báo từ chính quyền địa phương; những câu chuyện kể từ nhân chứng (người dân, người đi đường ) Nếu liệt kê hết những thông tin này phải mất năm phút, nhưng Hội đồng biên tập yêu cầu thời lượng lên sóng trực tiếp chỉ được một phút Khi đó phóng viên sẽ quyết định đưa thông tin nào và để lại thông tin nào Điều này khác so với báo điện tử Bởi khi có thông tin cập nhật, báo điện tử sẽ liên tục đẩy lên, không bị giới hạn về số chữ

- Khả năng tương tác cao

Ngay từ giai đoạn sơ khai, truyền hình đã có sự tương tác với khán giả bằng hình thức trả lời thư của khán giả Ngày nay, khán giả đòi hỏi các chương trình truyền hình có chất lượng cao hơn và thông minh hơn Khán giả truyền hình không chỉ tiếp nhận thông tin thụ động, một chiều như trước kia

mà đã và đang trở thành một nhân tố quan trọng trong các chương trình truyền hình Theo đó, khán giả có thể tương tác, tác động trực tiếp đến nội dung phát sóng trên truyền hình Những phóng sự, tin tức ghi hình từ trước sẽ không có cơ hội tương tác với khán giả bởi mọi thứ đã được đóng gói từ khâu

hậu kỳ Nhưng với phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường thì khác Chỉ

cần những câu nói hoặc dòng chữ hiện ngay tại thời điểm lên sóng như: “Nếu

quý vị có những thông tin mới về thiệt hại hãy thông báo cho chúng tôi qua

số đường dây nóng hoặc địa chỉ email ”, “hãy cung cấp cho chúng tôi những hình ảnh mới nhất của trận lũ qua địa chỉ email, facebook ”, bộ phận

trợ lý, biên tập có thể nhận được thêm rất nhiều thông tin mới và cung cấp trở lại cho phóng viên Ví dụ, người dân gọi điện thông báo đang có 1 trận lốc xoáy khiến nhiều nhà bị tốc mái tại thôn X, bộ phận tiếp nhận sẽ báo đến phóng viên hiện trường qua tai nghe Phóng viên chờ thời điểm phù hợp sẽ

thông báo: Qua đường dây nóng, chúng tôi vừa nhận được thông tin từ ông

Nguyễn Văn A, trú tại thôn , xã về việc có một cơn lốc xoáy vừa quyét qua thôn này, khiến nhiều nhà dân bị tốc mái, 1 người bị thương Chúng tôi sẽ kiểm chứng thông tin này và cập nhật đến quý vị trong các bản tin gần nhất

Cách thể hiện có sự tương tác này sẽ giúp thông tin hấp dẫn, gần gũi và thu hút khán giả hơn

- Kết hợp chặt chẽ, linh hoạt trong tác nghiệp của các thành viên trong ê kíp

Đặc điểm nổi bật của phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường là kỹ năng phối kết hợp giữa các thành viên trong ekip sản xuất Khác với việc đưa tin không trực tiếp, phương thức này phức tạp hơn và đỏi hỏi nhiều nhân lực hơn trong quá trình triển khai thực hiện

Về mặt kỹ thuật, để lên sóng trực tiếp cần các thiết bị chuyên dụng Những năm trước đây, khi công nghệ chưa phát triển, các đài truyền hình phải điều động

cả hệ thống xe truyền hình chuyên dụng để phục vụ, mặc dù có khi chỉ lên sóng trực tiếp từ 1 – 2 phút Đội ngũ kỹ thuật đi kèm cũng gần 10 người Nhiệm vụ của

họ là phối hợp nhịp nhàng, ăn ý với các bộ phận đang túc trực tại Đài Truyền hình như: đạo diễn trường quay, tổng khống chế, kỹ thuật vệ tinh Khi một trong số những “mấu nối” này gặp trục trặc sẽ ảnh hưởng đến việc lên sóng trực tiếp, nhẹ

thì tín hiệu, chất lượng hình ảnh không đảm bảo, mà nặng thì việc kết nối trực tiếp thất bại Sau này, khi công nghệ phát triển, thiết bị phục vụ truyền dẫn tin trực tiếp

từ hiện trường cũng gọn nhẹ và cơ động hơn rất nhiều, số lượng người phục vụ cùng giảm xuống tối đa Tuy nhiên, việc kết nối với các bộ phận ở “tổng hành dinh” thì vẫn phải thực hiện nghiêm túc Trong khi đó, những bước cùng nhân sự

đã được tối giản hơn nhiều khi đưa tin, dẫn hiện trường không trực tiếp Người kỹ thuật không phải liên lạc với đội ngũ đạo diễn, kỹ thuật đang có mặt ở trường quay để đảm bảo cho tín hiệu truyền về thông suốt

Về nội dung, phóng viên, quay phim và kỹ thuật từ hiện trường phải phối hợp rất ăn ý, chặt chẽ với nhau để sản phẩm lên sóng có chất lượng và hiệu quả cao nhất Ví dụ, khi đưa tin về vụ hỏa hoạn lớn, lời dẫn của phóng viên là đám cháy đang lan rộng thì người quay phim phải chọn bối cảnh, khuôn hình phù hợp hoặc có động tác máy linh hoạt với nội dung phóng viên đang trình bày Tuy nhiên, cũng có những trường hợp quay phim và phóng viên chưa hiểu ý nhau, khiến sản phẩm sau khi phát sóng không đạt chất lượng Một ví dụ cụ thể, vào năm 2011, Đài Truyền hình Việt Nam cử nhiều nhóm phóng viên tác nghiệp về cơn bão số 3 đổ bộ tại miền Bắc, trong đó có một nhóm có mặt tại Nam Định Khi lên sóng trực tiếp, phóng viên mô tả cường độ bão rất mạnh, gió giật, mưa lớn Tuy nhiên, hậu cảnh đằng sau thì cây cối gần như đứng im, chỉ đung đưa nhẹ, người dân vẫn thong dong đạp xe trên đường

Những dẫn chứng trên cho thấy, so với phương thức dẫn hiện trường không trực tiếp, việc phối kết hợp giữa các thành viên trong ê kíp, với các bộ phận tại trường quay khi đưa tin trực tiếp từ hiện trường quan trọng và phức tạp hơn nhiều Bởi nếu có mắc sai lầm, phối hợp không ăn ý thì ê kíp cũng không có cơ hội làm lại lần thứ hai Trong khi, ở việc đưa tin có hậu kỳ, ê kíp có thể làm lại nhiều lần cho đến khi sản phẩm có chất lượng tốt nhất

1.2.2 Vai trò của phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường ở truyền hình

Việc có thực hiện phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường với một sự kiện hay một chương trình phụ thuộc vào tính chất sự kiện, vấn đề; kết cấu, thời lượng chương trình, cũng như điều kiện về kỹ thuật, nhân lực Dù cũng mới xuất hiện trên sóng truyền hình trong nước vài năm trở lại đây, nhưng phương thức này đã được khán giả đón nhận và đánh giá cao Không chỉ có các chương trình truyền hình của VTV, nhiều chương trình của các đài truyền hình hay hệ thống truyền hình cáp, truyền hình trả tiền cũng bắt nhịp với cách thể hiện mới này

Phương thức đưa tin trực tiếp từ hiện trường có vai trò rất quan trọng,

cụ thể như sau:

- Góp phần tăng tính hấp dẫn cho chương trình

Do có tính thời sự cao, thời gian tiếp nhận thông tin cùng với lúc sự kiện đang diễn ra nên người xem sẽ có cảm giác được “sống” cùng sự kiện Mặt khác, sự xuất hiện của phóng viên từ hiện trường cũng thu hút người xem hơn Điều này hấp dẫn hơn hẳn so với việc đưa tin của các loại hình báo chí khác Khi tiếp cận với sự kiện thì đối với truyền hình, đặc biệt là tác phẩm thực hiện trực tiếp, sự xuất hiện của phóng viên có mặt ở hiện trường để thông tin về sự kiện, hình ảnh ngay lúc đó đã thể hiện và cung cấp chi tiết thông tin

về sự kiện cho người xem (thông tin về thời gian, địa điểm, diễn biến…) Không những thế, những tin bài dạng này còn giúp người xem có cảm giác như mình đang có mặt trực tiếp tại nơi xảy ra sự kiện, chứng kiến tận mắt sự kiện, kích thích tâm lý tiếp nhận thông tin của công chúng Đồng thời, diễn biến theo thời gian thực khiến khán giả và cả những người thực hiện không biết trước được diễn biến sự việc, tạo nên yếu tố bất ngờ Và chính điều này giúp cho truyền hình nói chung, các tác phẩm được truyền hình trực tiếp từ hiện trường nói riêng trở nên chân thực, hấp dẫn hơn hẳn so với những loại hình báo chí còn lại

Một điểm hấp dẫn nữa trong phương thức đưa tin này chính là sự xuất hiện của phóng viên hiện trường Ngoài việc chuyển tải thông tin, khán giả có thể theo dõi biểu cảm của khuôn mặt, ánh mắt, động tác hình thể của người đưa tin để cảm nhận rõ hơn về mức độ, tính chất của sự việc đang được phản ánh

- Cung cấp cho khán giả thông tin tin cậy, khách quan

Tính khách quan, chân thật là một trong những nguyên tắc hoạt động cơ bản của báo chí nước ta hiện nay, cũng là yêu cầu bắt buộc của người làm báo Một tờ báo, cơ quan truyền thông đưa tin sai sự thật là tự hạ thấp vị trí, uy tín của mình trong lòng độc giả Một bài báo, tác phẩm báo chí phản ánh không đúng bản chất sự việc, thiếu chính xác không chỉ đánh mất uy tín của người viết, giảm lòng tin của bạn đọc đối với tờ báo, mà nhiều khi còn gây tác hại không nhỏ đối với đời sống xã hội

Ngay từ khi ra đời, tính chân thực, khách quan đã được coi là một thế

mạnh của truyền hình Dân gian xưa có câu “Trăm nghe không bằng một

thấy” Công chúng có thể chưa cảm nhận được hết sức tàn phá khủng khiếp

của một trận thiên tai khi đọc những dòng mô tả trên báo giấy, báo điện tử, báo phát thanh, nhưng sẽ tin tưởng hơn khi xem truyền hình, đặc biệt khi theo dõi những hình ảnh trực tiếp

Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu thông tin của con người cũng ngày càng đa dạng, đòi hỏi sự đổi mới liên tục của các phương thức đưa tin Công chúng không chỉ quan tâm đến những vấn đề ở nơi mình sinh sống, mà còn quan tâm đến các khu vực cách xa mình hàng nghìn cây số, thậm chí là ở những châu lục khác Với các sự kiện nóng, các loại hình báo chí khác cũng rất nỗ lực để kéo khán giả về với mình bằng nhiều cách khác nhau Vì vậy, tính chất trực tiếp đóng vai trò hết sức quan trọng để níu giữ khán giả xem truyền hình và tăng tính cạnh tranh của truyền hình

1.3 Các kỹ năng cơ bản trong đưa tin trực tiếp từ hiện trường

Để đạt hiệu quả cao nhất trong công tác đưa tin trực tiếp từ hiện trường, các thành viên trong ekip nói chung và đặc biệt phóng viên dẫn từ hiện trường cần đáp ứng một số kỹ năng quan trọng sau:

1.3.1 Kỹ năng chuẩn bị nội dung

Chuẩn bị nội dung là khâu quan trọng nhất của một sản phẩm đưa tin trực tiếp từ hiện trường Sau khi nhận nhiệm vụ từ Hội đồng biên tập, phóng viên cùng êkíp gồm quay phim, kỹ thuật, lái xe sẽ lên đường đến hiện trường Trong quá trình này cho đến trước giờ lên sóng, phóng viên sẽ chịu trách nhiệm chuẩn bị nội dung cho sản phẩm báo chí (trên tình thần đã trao đổi trước với Tổ chức sản xuất bản tin Thời sự) Vì là lên sóng trực tiếp nên mọi việc đều có thể xảy ra trong quá trình phát sóng Chỉ khi có một sự chuẩn bị

kỹ càng, đầy đủ về nội dung thì khi lên sóng, phóng viên mới tự tin thực hiện tốt nhiệm vụ của mình

Nhóm các kỹ năng chuẩn bị nội dung được thể hiện ở: kỹ năng giao tiếp, thu thập, xử lý thông tin; kỹ năng tổng hợp, phân tích thông tin; kỹ năng

tư duy logic; kỹ năng lên kịch bản; kỹ năng viết lời dẫn; kỹ năng phản biện khi trao đổi với Tổ chức sản xuất bản tin

Để có một sản phẩm tốt khi lên sóng, công tác thu thập, xử lý, phân tích thông tin vô cùng quan trọng Kỹ năng thu thập thông tin có liên quan mật thiết với kỹ năng giao tiếp Nếu có kỹ năng giao tiếp tốt, quan hệ xã hội tốt sẽ là điều kiện thuận lợi để phóng viên thu thập thông tin Dĩ nhiên cần có chút mẹo nghề, chút năng khiếu

Trong kỹ năng chuẩn bị nội dung, khâu làm việc với người dẫn chương trình ở trường quay cũng rất quan trọng Phóng viên từ hiện trường sẽ phải bàn kỹ về kịch bản với người dẫn để việc chắp nối nội dung từ trường quay đến hiện trường được nhịp nhàng, logic, không bị trùng lặp, không “lệch tông” Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp, người dẫn chương trình vừa cung