Đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn báo điện tử đảng cộng sản việt nam trong tình hình mới

Từ khi thành lập đến nay, tuy có một vài lần bổ sung chức năng, nhiệm vụ; tổ chức bộ máy; quy trình sản xuất sản phẩm báo chí, truyền thông… nhưng về cơ bản Báo điện tử Đảng Cộng sản Việ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN ĐỨC HẠNH

HÀ NỘI - 2017

XÁC NHẬN LUẬN VĂN ĐÃ ĐƯỢC SỬA CHỮA

Luận văn đã được sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sỹ

Hà Nội, ngày tháng 4 năm 2017

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Nguyễn Văn Dững

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình khoa học của cá nhân tôi dưới sự

hướng dẫn của TS Nguyễn Đức Hạnh

Tất cả những tài liệu, trích dẫn trong luận văn đều trung thực, chính xác, tin cậy, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng Các kết quả nghiên cứu là chưa từng được công bố

Tác giả luận văn

Trần Hồng Quỳnh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Báo chí - Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập cũng như hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Đức Hạnh, người

đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình hoàn thiện luận văn; PGS.TS Nguyễn Văn Dững, Chủ tịch Hội đồng chấm Luận văn và các thành viên trong Hội đồng: PGS.TS Nguyễn Thành Lợi; PGS.TS Đặng Thị Thu Hương; TS Lê Thị Nhã; TS Vũ Thị Kim Hoa đã chân thành phản biện, góp ý giúp tôi bổ sung, sửa chữa, hoàn thiện luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Trần Hồng Quỳnh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

- ĐCSVN : Đảng Cộng sản Việt Nam

- XHCN : Xã hội chủ nghĩa

- TTXVN : Thông tấn xã Việt Nam

- VTV : Đài Truyền hình Việt Nam

- VOV : Đài Tiếng nói Việt Nam

- TT&TT : Thông tin và Truyền thông

- VTC : Đài Truyền hình kỹ thuật số

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU BẢNG

Hình 1: Mô hình Tòa soạn truyền thống 15

Hình 2: Mô hình Tòa soạn hội tụ hay tòa soạn đa phương tiện 17

Hình 3: Biểu đồ dân số sử dụng các loại hình báo chí ở Việt Nam năm 2014 26

Hình 4: Quy trình tổ chức sản xuất của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 45

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH TỔ CHỨC TÒA SOẠN CƠ QUAN BÁO CHÍ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG MÔ HÌNH NÀY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 10

1.1 Mô hình tổ chức tòa soạn và hoạt động của cơ quan báo chí 10

1.2 Xu hướng phát triển của loại hình báo mạng điện tử trong bối cảnh hội nhập, toàn cầu hóa về báo chí - truyền thông 23

1.3 Hiện trạng và xu hướng phát triển của báo mạng điện tử ở Việt Nam 28 Chương 2: KHẢO SÁT MÔ HÌNH TỔ CHỨC TÒA SOẠN BÁO ĐIỆN TỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 34

2.1 Tổng quan về Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 34

2.2 Mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 40

2.3 Những tác động của mô hình tổ chức tòa soạn đối với quy trình sản xuất tin, bài ở Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 43

2.4 Khảo sát mô hình tổ chức tòa soạn tại một số báo điện tử ở Việt Nam; so sánh, tham chiếu với Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 47

2.5 Một số vấn đề đặt ra trong thực tiễn cần giải quyết 48

Chương 3: GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI MÔ HÌNH TỔ CHỨC TÒA SOẠN BÁO ĐIỆN TỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG TÌNH HÌNH MỚI 60

3.1 Nhiệm vụ của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trong tình hình mới (2016 - 2020) 60

3.2 Nhóm giải pháp về tổ chức bộ máy - tòa soạn 61

3.3 Nhóm giải pháp về nâng cao phương thức lãnh đạo, quản lý 64

3.4 Nhóm giải pháp về quy trình sản xuất sản phẩm báo chí truyền thông 68

3.5 Nhóm giải pháp đổi mới phương thức thông tin, truyền thông trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 71

KẾT LUẬN 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

PHỤ LỤC 87

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam hình thành và phát triển từ năm

2001 trên cơ sở Website của Đảng Cộng sản Việt Nam phục vụ thông tin tuyên truyền cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX

Từ khi thành lập đến nay, tuy có một vài lần bổ sung chức năng, nhiệm vụ; tổ chức bộ máy; quy trình sản xuất sản phẩm báo chí, truyền thông… nhưng về cơ bản Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn giữ nguyên chức năng bao trùm: Là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam trên mạng Internet; là kho thông tin điện tử của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; là trung tâm khai thác và tích hợp thông tin từ trang thông tin điện tử của các ban Đảng Trung ương, Văn phòng Trung ương, các Tỉnh uỷ, Thành

ủy và Đảng ủy trực thuộc Trung ương; là cổng thông tin, giao tiếp giữa Đảng với Nhân dân Báo hoạt động dưới sự chỉ đạo, định hướng và quản lý trực tiếp của Ban Tuyên giáo Trung ương

Mô hình tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập đến nay vẫn cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao; bảo đảm tính chính xác, chính thống của sản phẩm truyền thông về nội dung thông tin

và hình thức thể hiện

Về tổ chức toà soạn (tổ chức bộ máy) cũng cơ bản được thiết kế dựa trên

mô hình tổ chức của các cơ quan báo, tạp chí của Đảng Ngày đầu thành lập gồm Ban Biên tập và 7 Ban chuyên môn Hiện nay gồm: Ban Biên tập và 13 Ban chuyên môn, 2 văn phòng đại diện tại Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh …

Vì có đặc thù là loại hình báo điện tử, hoạt động trên môi trường Internet, tận dụng và phát huy được những thế mạnh của các loại hình báo chí, truyền thông khác, nên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam có đối

tượng công chúng khá rộng: Cán bộ, đảng viên, các tầng lớp trí thức, nhà khoa học, công chức, viên chức, người lao động, quần chúng nhân dân, người Việt Nam ở nước ngoài, bạn bè quốc tế quan tâm đến Việt Nam… Ngoài phiên bản tiếng Việt, Báo còn có phiên bản bằng các thứ tiếng: Anh, Pháp, Trung Quốc, đáp ứng nhu cầu thông tin đối ngoại Hiện nay, mỗi ngày trung bình có 2,7 triệu lượt bạn đọc truy cập, trong đó 57% bạn đọc từ trong nước, 43% bạn đọc từ nước ngoài

Tuy nhiên, hiện nay, trong xu thế phát triển mạnh mẽ của nền báo chí cách mạng Việt Nam, hội nhập với xu thế toàn cầu hóa về truyền thông đang đặt ra cho Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam những đòi hỏi và yêu cầu mới nhằm đáp ứng tốt hơn nữa nhiệm vụ chính trị được giao là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam trên mạng Internet; là kho thông tin điện tử của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; là diễn đàn của Nhân dân…; đồng thời phát huy cao độ tính chất nhanh nhạy, kịp thời, chính xác, hiện đại, đa phương tiện của một tờ báo điện tử hoạt động trên môi trường mạng Internet toàn cầu

Thực tế là để bảo đảm được tính chính xác, chính thống, phải qua nhiều cấp, nhiều khâu biên tập dẫn đến đôi khi thông tin bị chậm tính thời sự; ngược lại, để đáp ứng tính thời sự, nhanh nhạy, kịp thời thì đôi khi thông tin lại thiếu

sự cẩn trọng Do đó đặt ra yêu cầu phải làm sao để các nguyên tắc về tính chính xác, chính thống và nguyên tắc thời sự, nhanh nhạy kịp thời vừa được bảo đảm, vừa phải bổ sung, hỗ trợ cho nhau là một bài toán đòi hỏi bản lĩnh chính trị vững vàng, quy trình sản xuất nhanh chóng hiện đại; không ngừng phát huy khả năng tư duy sáng tạo; phân khúc các loại nội dung thông tin, truyền thông hợp lý đáp ứng từng loại đối tượng (có nội dung là thông tin, chuyển tải trực tiếp các văn kiện chính trị; có nội dung là chuyển hóa từ các quan điểm, đường lối chính trị thành các thông tin gắn liền với các lĩnh vực

khác nhau của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước; có nội dung thông tin là báo chí thuần túy đáp ứng yêu cầu tiếp nhận thông tin thời sự một cách nhanh nhạy, kịp thời, chính xác, chính thống…)

Từ những yêu cầu, đòi hỏi và những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết nêu trên, nên đề tài sẽ tập trung nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam theo xu hướng hiện đại, linh hoạt, năng suất, hiệu quả

Đối với Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, sau 15 năm phát mạng chính thức (từ tháng 4/2001), đặc biệt, từ năm 2003 với Thông báo số 111-

TB/TW, ngày 02/6/2011 của Ban Bí thư Trung ương (khoá IX) Về đổi mới

Website Đảng Cộng sản Việt Nam, nên Website Đảng Cộng sản Việt Nam,

nay là Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ Hiện nay, hàng ngày Báo phát trung bình 250 tin, bài, phóng sự ảnh và các video phản ánh toàn diện các hoạt động của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, phản ánh tin tức và sự kiện quốc tế và hoạt động của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trên cả bốn thứ tiếng: Việt, Anh, Pháp và Trung Quốc Với khối lượng thông tin lớn theo quan điểm chính thống của Đảng được cập nhật liên tục đã thực sự là một trong những kênh thông tin chủ lực trên mạng trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước, định hướng dư luận, cổ vũ và động viên sức mạnh toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh

Tuy vậy, cũng phải thấy rằng, trong hệ thống báo chí chung, xây dựng

và phát triển Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam sao cho hiệu quả, thực sự đóng góp tốt với tư cách là một kênh thông tin chủ lực trên mạng là việc đang rất cần nghiên cứu để xây dựng cơ chế, quyết định qui mô và mức độ đầu tư

Để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, góp phần thực hiện thắng lợi các Nghị quyết của Đảng, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam cần có tổng kết đánh giá quá trình hoạt động trong thời gian qua, nhận thấy hết được những thuận lợi, khó khăn trong xu hướng phát triển chung của báo chí nước ta, từ

đó xây dựng định hướng tổng thể và những giải pháp cụ thể cho những năm tới nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Báo

Như vậy, việc nghiên cứu thực trạng từ đó đề ra một số giải pháp nhằm

đổi mới mô hình tổ chức hoạt động trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay là cấp thiết, có ý nghĩa, tác dụng cả về lý luận và thực tiễn Trong khuôn khổ nghiên cứu khoa học của một luận văn tốt nghiệp cao học Báo chí, chuyên ngành Quản lý Báo chí và Truyền thông, chúng tôi mong muốn và hy vọng đây sẽ là tài liệu hữu ích cho Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam nói chung và đội ngũ cán bộ lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng tham khảo, nghiên cứu góp phần đổi mới mô hình tổ chức toà soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trong tình hình mới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

- Năm 2007, PGS.TS Vũ Văn Hà, Nguyên Phó Tổng Biên tập Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, hiện nay là Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản đã chủ trì thực hiện Đề tài cấp Bộ/Ban về “Đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng”

- Năm 2008, PGS, TS Phạm Văn Chúc, Nguyên Phó Tổng Biên tập Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trì thực hiện Đề tài cấp Bộ/ Ban về

“Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng quản lý lãnh đạo báo mạng”

- Năm 2010, TS Nguyễn Văn Minh, Vụ trưởng, Trưởng ban Xây dựng Đảng, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trì thực hiện Đề tài cấp

Bộ/Ban “Nâng cao chất lượng tuyên truyền thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam”

- Năm 2011, PGS TS Nguyễn Thị Trường Giang, Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã viết cuốn sách chuyên khảo “Báo mạng điện

tử - Những vấn đề cơ bản”, Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội, năm 2011 Mục I, Chương 3 trong cuốn sách đã đề cập tới mô hình tòa soạn và tổ chức

bộ máy của báo mạng điện tử

- Năm 2012, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trì Đề án cấp Bộ/Ban: “Đề án nâng cấp, phát triển Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam thành Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam” Tuy nhiên, vì nhiều

lý do nên đề tài này vẫn chưa hoàn thành

- Năm 2014, PGS TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Người làm báo đã viết cuốn sách “Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại”, Nxb Thông tin và truyền thông, Hà Nội, năm 2014 Trong đó đề cập đến mô hình “Tòa soạn hội tụ”; giới thiệu một số mô hình

“Tòa soạn hội tụ” của thế giới và Việt Nam

- Năm 2015, trong Luận văn tốt nghiệp của Thạc sỹ Nguyễn Thị Liên, Lớp Cao học Báo in K19, Học viện Báo chí và Tuyên truyền: “Nhận diện mô hình tòa soạn báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay”, cũng đã khảo sát 5 tờ báo mạng điện tử, trong đó có Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Năm 2015, TS Nguyễn Công Dũng, Phó Tổng Biên tập Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trì thực hiện Đề tài luận văn Tiến sỹ: “Báo điện tử

ở Việt Nam - định hướng và giải pháp”, trong đó tập trung đề cập đến định hướng phát triển của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trong những năm tới

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Xác định cơ sở lý luận và ứng dụng vào thực tiễn nhằm đề xuất một số giải pháp đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam vừa đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị là cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng trên mạng điện tử Internet, vừa bắt kịp xu thế phát triển của mô hình tòa soạn báo điện tử hiện đại trong tình hình mới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Nhận diện khung lý thuyết và thực hiện về những mô hình tổ chức tòa soạn cơ quan báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay

- Phân tích, tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu, những điều còn bất cập trong mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Đề xuất một số giải pháp đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn và chất lượng thông tin, báo chí, tuyên truyền trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trong tình hình mới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Mở rộng phạm vi nghiên cứu trên Báo điện tử Chính phủ, Báo điện tử VnExpress, Báo điện tử Dân trí

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi chủ yếu: Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Đối chiếu so sánh: Báo điện tử Chính phủ; Báo điện tử VnExpress; Báo điện tử Dân trí

Thời gian nghiên cứu: Từ 2015 đến 2016

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận:

- Duy vật biện chứng: Phân tích, đánh giá, so sánh quy luật vận động và phát triển của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam bằng tư duy và nhãn quan về thế giới quan khoa học, phù hợp với quy luật phát triển

- Duy vật lịch sử: Nhìn nhận, đánh giá, phân tích những kết quả đạt được (cả thăng và trầm) của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ; đặt trong mối quan hệ với sự phát triển của nền báo chí Việt Nam đương đại; phù hợp với tư tưởng chỉ đạo, định hướng của Đảng Cộng sản Việt Nam

* Phương pháp công cụ:

- Điều tra bằng bảng hỏi (anket): Thông qua công cụ điều tra trong nhóm của Facebook (Group Facebook) và công cụ điều tra trực tuyến của Google (https://google.docs) tác giả tiến hành gửi 100 bảng hỏi đến các nhóm đối tượng sau: Người quản lý cơ quan báo chí, lãnh đạo cấp ban (phòng)

chuyên môn trong cơ quan báo chí; các phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên đang công tác tại một số cơ quan báo chí ở trung ương và địa phương Mục đích thăm dò xem trong vòng 10 - 15 năm tới xu hướng mô hình tổ chức tòa soạn cơ quan báo chí sẽ như thế nào

- Phỏng vấn sâu 4 - 6 chuyên gia, nhà báo, nhà khoa học, người làm công tác quản lý báo chí về chủ đề có liên quan đến mô hình tổ chức tòa soạn

cơ quan báo chí nói chung, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng

6 Điểm mới của luận văn

Trong số những đề tài nghiên cứu khoa học đã đề cập trong mục 2 (tình hình nghiên cứu), ít nhiều đều đề cập tới việc cần thiết phải nâng cao chất lượng mô hình tổ chức tòa soạn cơ quan báo mạng điện tử Nhưng chưa có đề tài nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam Vì vậy, đề tài luận văn nghiên cứu này

sẽ tiếp thu những vấn đề đã đặt ra từ những đề tài nghiên cứu trước, từ đó đặt

ra vấn đề đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thông tin, báo chí, truyền thông trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trong tình hình mới

7 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

7.1 Ý nghĩa lý luận

Đề xuất xây dựng một khung lý luận về mô hình hoạt động của các cơ quan báo chí thuộc hệ thống báo Đảng, trong đó có báo điện tử, xét trên phương diện mô hình tổ chức tòa soạn phù hợp với tình hình mới

7.2 Giá trị thực tiễn

Đổi mới chất lượng mô hình tổ chức tòa soạn, từ đó nâng cao năng lực lãnh đạo, phương thức quản lý; đồng thời cải tiến quy trình sản xuất sản phẩm báo chí truyền thông, nhằm nâng cao chất lượng tin, bài, sản phẩm truyền thông của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, một số ảnh minh họa, biểu đồ, thì phần chính luận văn gồm 3 chương với 13 tiết và 25 tiểu tiết cụ thể như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về mô hình tổ chức tòa soạn cơ quan báo

chí và thực tiễn áp dụng mô hình này ở Việt Nam hiện nay

- Chương 2: Khảo sát mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện tử Đảng

Cộng sản Việt Nam

- Chương 3: Giải pháp đổi mới mô hình tổ chức tòa soạn của Báo điện

tử Đảng Cộng sản Việt Nam

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH TỔ CHỨC TÒA SOẠN

CƠ QUAN BÁO CHÍ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG MÔ HÌNH NÀY

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 1.1 Mô hình tổ chức tòa soạn và hoạt động của cơ quan báo chí

1.1.1 Lý thuyết chung về cơ quan báo chí và mô hình tổ chức tòa soạn của cơ quan báo chí

Cơ quan báo chí (Tòa soạn báo): Hiểu theo nghĩa chung nhất, cơ quan báo chí/tòa soạn báo là nơi làm việc của các phóng viên, nhà báo; là nơi sản xuất và phát hành sản phẩm báo chí Đó có thể là một cơ quan ngôn luận, lý luận độc lập; cũng có thể là cơ quan ngôn luận, lý luận của một tổ chức, đảng phái, nhóm người trong xã hội hay của một quốc gia, dân tộc…

Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “Tòa soạn là ban chuyên biên tập và sửa

chữa bài vở của một tòa báo, một tạp chí; nơi làm việc của cơ quan báo chí”

[Đại từ điển Tiếng Việt, Nxb Đại học Quốc gia Tp Hồ Chí Minh, năm 2013]

Ngày nay, khi xã hội càng phát triển, công nghệ thông tin được ứng dụng rộng rãi thì khái niệm về cơ quan báo chí, nhất là đối với những tờ báo mạng điện tử đã có nhiều thay đổi Nhờ mạng Internet phát triển nên nơi làm việc của các phóng viên, nhà báo đã không còn bó hẹp một chỗ, mà mở rộng hơn, có khi đó là không gian ảo, không gian trực tuyến Phóng viên, nhà báo không cần đến cơ quan hay tòa soạn báo mà vẫn có thể sản xuất được sản phẩm báo chí Người biên tập, lãnh đạo cơ quan báo chí vẫn có thể tiến hành biên tập và xuất bản được tin, bài từ xa mà không cần phải đến tòa soạn

Trong xu thế hiện nay, một cơ quan báo chí hay tòa soạn báo không chỉ sản xuất và phát hành một sản phẩm báo chí, mà sản xuất và phát hành đồng thời nhiều sản phẩm báo chí, nhiều loại hình báo chí - truyền thông theo phương thức đa phương tiện (multimedia) và tương tác đa chiều

Ở Việt Nam, Luật Báo chí năm 2016 định nghĩa như sau: “Cơ quan

báo chí là cơ quan ngôn luận của các cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 14 của Luật này, thực hiện một hoặc một số loại hình báo chí, có một hoặc một

số sản phẩm báo chí theo quy định của Luật này” [Điều 16, Luật Báo chí

năm 2016, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội năm 2016]

Theo Đại từ điển Tiếng Việt, mô hình là: “Vật thu nhỏ một vật khác đã

có trong thực tiễn hoặc làm theo mẫu để tạo ra cái mới trong thực tế; là

kh u ôn mẫu có sẵn, theo đó tạo ra cái tương tự; là hình thức diễn đạt theo đặc trưng kh u ôn mẫu nhất định trong một ngôn ngữ” [Đại từ điển Tiếng Việt,

Nxb Đại học Quốc gia Tp Hồ Chí Minh, năm 2013]

Từ những cơ sở lý luận trên, có thể khẳng định: Mô hình tòa soạn

là một hình thức diễn đạt, thể hiện đặc trưng về một phương thức tổ chức, vận hành một tòa soạn nhằm thực hiện tôn chỉ, mục đích xuất bản của tờ báo

Do đặc thù, điều kiện cơ sở vật chất thực tế và chức năng, nhiệm vụ cụ thể của từng cơ quan báo chí, từng loại hình báo chí mà mỗi cơ quan báo chí xác định cho mình một kiểu tổ chức toà soạn giống hoặc khác nhau

Về lý thuyết, cơ cấu tổ chức có nghĩa là việc cấu trúc một phần, hoặc một số phần, hay toàn bộ một tổ chức, đơn vị nào đó trên cơ sở xem xét các chức năng, nhiệm vụ để thực hiện một quy trình hoàn thiện

Hiểu theo cách trên thì cơ cấu tổ chức tòa soạn của cơ quan báo chí

là một tập hợp đội ngũ những người làm công tác lãnh đạo, quản lý, nhà báo, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên; sắp xếp, bố trí thành các ban (phòng) chuyên môn để giao và nhận nhiệm vụ tham gia vào quy trình sản xuất sản phẩm báo chí, truyền thông; đồng thời có kỷ luật chặt chẽ để hoạt động của cả cơ quan báo chí bảo đảm đúng mục đích, mục tiêu mà tòa soạn đặt ra

1.1.2 Mối quan hệ giữa các bộ phận trong cơ quan báo chí

Thứ nhất: Ban Biên tập cơ quan báo chí

Trong mỗi cơ quan báo chí, Ban Biên tập hay Ban Giám đốc bao gồm các chức danh như: Chủ bút, Tổng Biên tập (Tổng Giám đốc hoặc Giám đốc), các Phó Tổng Biên tập (các Phó Tổng Giám đốc hoặc Phó Giám đốc)

+ Chủ bút: Thuật ngữ này được sử dụng phổ biến ở các nước phương Tây có

nền báo chí tư nhân và được hiểu là dùng để chỉ người tự bỏ tiền ra xuất bản báo (bao gồm: đầu tư tài chính, thuê hoặc xây trụ sở, thành lập tờ báo, thuê nhân lực tổ chức sản xuất và kinh doanh sản phẩm báo chí truyền thông…) Ở Việt Nam, trong thời kỳ Pháp thuộc cũng có chức danh chủ bút, nhưng chủ yếu tập trung ở các tờ báo tiếng Pháp hoặc tiếng Việt phục vụ cho chế độ cai trị của thực dân Pháp

+ Tổng Biên tập (Tổng Giám đốc, Giám đốc): Theo quy định tại khoản

1, điều 23, Luật Báo chí năm 2016: “Người đứng đầu cơ quan báo chí là

Tổng Biên tập (đối với báo in, báo điện tử), là Tổng Giám đốc hoặc Giám đốc (đối với báo nói, báo hình)” Địa vị pháp lý của người đứng đầu cơ quan báo

chí có quyền hạn và trách nhiệm cao nhất trong cơ quan báo chí: Chịu trách nhiệm trước cơ quan chủ quản báo chí và trước pháp luật về mọi hoạt động của cơ quan báo chí trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của cơ quan báo chí Phê duyệt kết cấu nội dung ấn phẩm; kênh, chương trình phát thanh, truyền hình; báo, chuyên trang của báo điện tử Chỉ đạo thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích và các quy định ghi trong giấy phép Quản lý nhân sự, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nhà báo, phóng viên, nhân viên; quản lý tài sản, cơ sở vật chất của cơ quan báo chí Không được đảm nhiệm chức danh người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan báo chí khác

Tổng Biên tập (Tổng Giám đốc, Giám đốc) cơ quan báo chí là một nghề chuyên nghiệp Tuy nhiên ở trên thế giới cũng như ở Việt Nam chưa thấy có cơ sở nào đào tạo chức danh này

+ Phó Tổng Biên tập (Phó Tổng Giám đốc, Phó Giám đốc): Là

những người dưới quyền của Tổng Biên tập (Tổng Giám đốc, Giám đốc);

có nhiệm vụ giúp việc cho Tổng Biên tập theo lĩnh vực được phân công Nhiệm vụ của các chức danh này do người đứng đầu cơ quan báo chí giao hoặc phân công theo từng lĩnh vực chuyên môn liên quan đến sản xuất sản phẩm báo chí Thông thường đối với mỗi cơ quan báo in có ít nhất hai Phó Tổng Biên tập (Phó Tổng Giám đốc, Phó Giám đốc), trong đó: một Phó Tổng Biên tập phụ trách nội dung (phụ trách toàn bộ khối nội dung liên quan đến phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, bạn đọc và cộng tác viên…); một Phó Tổng Biên tập phụ trách trị sự (nhân sự, tài chính, hành chính, phát hành, quảng cáo, tổ chức sự kiện…) Riêng với những cơ quan báo chí có yếu tố liên quan đến kỹ thuật điện tử (Đài phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử) còn có thêm một Phó Tổng Biên tập (Phó Tổng Giám đốc, Phó Giám đốc) phụ trách về kỹ thuật (dựng hình ảnh, âm thanh, truyền dẫn phát sóng, truyền dẫn phát mạng Internet, bảo đảm an ninh mạng Internet…)

Giống như chức danh Tổng Biên tập, các chức danh Phó Tổng Biên tập (Phó Tổng Giám đốc, Phó Giám đốc) cũng là một nghề chuyên nghiệp Tuy nhiên ở trên thế giới cũng như ở Việt Nam chưa thấy có cơ sở nào đào tạo các chức danh này

Thứ hai: Các phòng, ban chuyên môn và các văn phòng đại diện,

cơ quan thường trú

Trong mỗi cơ quan báo chí thường xây dựng thành các ban (phòng) chuyên môn, như: Ban Thư ký - Biên tập; Ban Thời sự - Chính trị; Ban Kinh tế - Xã hội; Ban Văn hóa - Thể thao; Ban Xây dựng Đảng - Nội chính; Ban Trị sự (hoặc có tên là Văn phòng); Ban Bạn đọc - Cộng tác viên; Ban PR - Quảng cáo… Tương ứng với mỗi ban (phòng) là các chức danh Trưởng/Phó ban (phòng) đó

Trưởng ban (phòng) có nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Ban lãnh đạo cơ quan báo chí và chịu trách nhiệm điều hành mọi hoạt động của ban (phòng) mình theo lĩnh vực được phân công

Các Phó trưởng ban (phòng) giúp việc cho Trưởng ban (phòng) và thực hiện nhiệm vụ do Trưởng ban (phòng) giao; đồng thời phụ trách theo dõi, đôn đốc công việc và quản lý nhân sự đối với một số hoạt động do Trưởng ban (phòng) phân công

Dưới cùng là các biên tập viên, phóng viên, nhà báo, họa sỹ, biên dịch viên, kỹ thuật viên, nhân viên và người lao động… làm việc theo nhóm hoặc theo từng công việc cụ thể được phân công

Một số trường hợp đặc biệt:

Do yêu cầu công việc, tính chất đặc thù hoặc quy mô tổ chức mà một

số cơ quan chí hình thành nên những mô hình tổ chức tòa soạn khác với thông thường, ví dụ:

Báo Nhân Dân không gọi là Ban Biên tập mà gọi là Bộ Biên tập Về bản chất hoạt động của Bộ Biên tập không khác gì so với Biên Biên tập Nhưng ngoài Tổng Biên tập và các Phó Tổng Biên tập, còn có thêm một số

Ủy viên Bộ/Ban Biên tập, có thể hoạt động chuyên trách hoặc do một số Trưởng ban chuyên môn kiêm nhiệm

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam có Ban Biên tập, trong đó ngoài Tổng Biên tập và các Phó Tổng Biên tập, cũng có thêm một số Ủy viên Ban Biên tập, có thể là hoạt động chuyên trách hoặc do một số Trưởng ban chuyên môn kiêm nhiệm

Một số cơ quan báo hoặc tạp chí còn hình thành Hội đồng Biên tập hoặc Hội đồng Khoa học Những Hội đồng này không phải là một cấp quản lý, không phải là một đơn vị thành phần trong cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính của cơ quan báo chí, nhưng cũng có vai trò tham mưu chỉ đạo, định hướng hoặc giúp tư vấn, thẩm định về các nội dung chuyên môn và thường hoạt động kiêm nhiệm

Tuy nhiên, trên thực tế, tùy vào quy mô, phạm vi hoạt động, tầm ảnh hưởng khác nhau mà mỗi cơ quan báo chí có mô hình tổ chức và nhu cầu sử dụng nhân sự khác nhau Ví dụ TTXVN, VTV, VOV, Báo Nhân Dân có hàng trăm, hàng chục đầu mối ban (phòng) chuyên môn, với số lượng cán bộ, phóng viên lên đến hàng nghìn người Nhưng cũng có những báo (chiếm đa số) chỉ có mô hình hơn chục đầu mối ban (phòng) chuyên môn, với nhu cầu

sử dụng nhân lực trên dưới 100 người Song, vì để bảo đảm tiết kiệm nhân lực, tăng hiệu quả hoạt động, nên nhiều cơ quan báo chí, nhất là đối với những tạp chí ngành đã thực hiện tinh giảm tối đa bộ máy, bao gồm cả tinh giảm đầu mối các phòng, ban và tinh giảm số lượng cán bộ, phóng viên Trong bối cảnh đó, chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm, một người có thể làm nhiều việc (ví dụ vừa làm phóng viên, vừa làm quảng cáo; nhân viên trị sự kiêm luôn phát hành…); một phòng, ban hoạt động kiêm nhiệm nhiều chức năng, nhiệm vụ (ví dụ: Phòng Phóng viên - Biên tập kiêm luôn tổ chức sự kiện; Phòng Quảng cáo kiêm luôn phát hành…)

1.1.2 Mô hình Tòa soạn truyền thống

Biên tập viên, Phóng viên, Kỹ thuật viên, Cộng tác viên

Phó Trưởng ban/phòng chuyên môn Trưởng ban/phòng chuyên môn

Ủy viên Ban Biên tập

Phó Tổng Biên tập (Phó Tổng Giám đốc/Giám đốc)

Tổng Biên tập (Tổng G đốc/G đốc)

(Hình 1: Mô hình Tòa soạn truyền thống)

Mô hình này có từ khi báo chí ra đời trên thế giới cho đến tận cuối thế

kỷ XX và hiện nay, đa số các cơ quan báo chí trên thế giới, trong đó có Việt Nam đều áp dụng mô hình này

Mô hình này có ưu điểm là phân cấp quản lý hoạt động của cơ quan báo chí rất rõ ràng theo các chức danh từ cao xuống thấp trong tòa soạn Với từng chức danh sẽ gắn liền với chức trách và trách nhiệm được giao

Tuy nhiên, mô hình này cũng có nhiều nhược điểm:

- Bộ máy hành chính cồng kềnh, sinh ra nhiều ban (phòng) làm việc, nhiều chức danh (nhất là các cấp phó) và nhiều bộ phận trung gian không trực tiếp tham gia vào quá trình làm báo

- Ban lãnh đạo cơ quan báo chí rất dễ quan liêu, xa rời nhân viên

- Việc tuyển chọn, sử dụng cán bộ dễ dẫn đến tình trạng đưa người thân, quen vào làm việc; do đó khó nhận được những người có năng lực thực sự vào làm việc

- Chi phí kinh tế tốn kém (xây dựng trụ sở, chi phí điện, nước, phương tiện kỹ thuật, cơ sở vật chất hạ tầng, thiết bị văn phòng…)

- Khó quản lý nhân sự hoặc nếu quản lý được thì có nguy cơ rơi vào tình trạng hành chính hóa công việc làm báo

- Từ mô hình này dẫn đến quy trình xuất bản sản phẩm báo chí cũng phải qua nhiều bước, nhiều công đoạn, tin, bài bị “thắt nút cổ chai” ở những cấp cao

hơn, nhất là cấp Ban Biên tập dẫn đến làm chậm tốc độ, mất tính thời sự

Mô hình này chỉ phù hợp với các cơ quan báo chí bao cấp Nhưng do nhiều khó khăn về tài chính và một phần do thói quen cố hữu, cộng với mô hình Tòa soạn truyền thống đã có từ lâu nên vẫn áp dụng, mặc dù đã nhận

thấy có nhiều vấn đề không còn phù hợp

1.1.3 Mô hình Tòa soạn hội tụ hay Tòa soạn đa phương tiện

Mô hình Tòa soạn hội tụ hay còn gọi là mô hình Tòa soạn đa phương tiện đã được các tòa soạn ở các nước phương Tây áp dụng từ những năm 80

của thế kỷ XX, nhưng thực sự phát triển vào những năm đầu thế kỷ XXI Đây thực chất là một tòa soạn có đủ các loại hình từ báo giấy, báo hình, báo nói đến báo mạng điện tử; trong đó lấy báo mạng điện tử làm trung tâm và tận dụng tối

đa nền tảng mạng Internet Mọi thông tin đầu vào đều được tiếp nhận và chuyển đến một trung tâm tin, ở đây thông tin được xử lý, phân tích, phân loại theo từng loại hình báo chí để đưa vào quy trình sản xuất phù hợp và đưa đến đầu ra (xuất bản) tương ứng với từng loại hình Khi xuất bản thông tin thì có sự liên kết với nhau giữa các loại hình hết sức linh hoạt nhằm tạo sự tiện ích, đa phương tiện cho độc giả tùy ý tiếp nhận một cách thuận lợi nhất

Ban lãnh đạo báo

Bàn siêu biên tập (super desk)

Ban (phòng) chuyên môn

Ban (phòng) chuyên môn

Các bộ phận trong tòa soạn được tổ chức thành một quy trình khép kín phục vụ việc xuất bản báo Từ ban lãnh đạo báo, đến các ban (phòng) chuyên môn, nhân viên đều được bố trí trong một không gian làm việc chung và được tin học hóa quản lý hoạt động tòa soạn (ứng dụng tối đa việc quản lý, xuất bản báo qua mạng nội bộ và mạng Internet)

Mô hình này có nhiều ưu điểm:

- Xóa bỏ được bộ máy hành chính cồng kềnh, giảm bớt những nhân lực không liên quan

- Đòi hỏi trình độ những người làm báo phải đồng đều nhau

- Người làm báo phải biết ngoại ngữ và làm chủ được công nghệ thông tin (sử dụng thành thạo máy vi tính và các phần mềm ứng dụng làm báo)

- Giảm chi phí hành chính (phòng làm việc, điện, nước, phương tiện kỹ thuật, thiết bị văn phòng…)

- Tất cả các bộ phận, từ ban lãnh đạo báo cho đến trưởng các ban (phòng) chuyên môn và nhân viên gần gũi, tình cảm, cùng chia sẻ năng lực, kinh nghiệm và phối hợp công tác

- Tăng cường cơ chế kiểm tra, kiểm soát lẫn nhau và nâng cao tính tự giác, tự chịu trách nhiệm trong công việc

Tuy nhiên, mô hình này cũng có một số nhược điểm, do đặt nặng tính hiệu quả, tiết kiệm tối đa nhân lực, vật lực, một người phải biết làm nhiều việc nên mỗi cá nhân hay ở mọi khâu đều chịu áp lực công việc rất lớn; tính cạnh tranh gay gắt; đòi hỏi yêu cầu đáp ứng công việc rất khắt khe Và vì một người phải làm nhiều việc, phóng viên đi dự sự kiện phải viết cho nhiều chuyên mục, viết nhiều thể loại khác nhau phục vụ nhiều mục đích khác nhau

do vậy tính chuyên sâu sẽ không cao

Mô hình này thích hợp với hoạt động sản xuất sản phẩm báo chí đa phương tiện trong một cơ quan báo chí, đặc biệt là đối với những tờ báo mạng

điện tử Hiện nay, mô hình tổ chức Tòa soạn hội tụ hoạt động đa phương tiện đang là xu hướng phổ biến trên thế giới Ở Việt Nam mới có một số ít cơ quan báo chí áp dụng (Báo điện tử VnExpress; Báo điện tử VietNamNet; Báo điện tử Dân trí; Báo Thanh niên; Báo Nghệ An…)

1.1.4 Xu hướng tổ chức mô hình tòa soạn cơ quan báo chí trong những năm tới:

Theo kết quả khảo sát điều tra bảng hỏi do tác giả tự thực hiện trong thời gian làm luận văn thông qua công cụ “Thăm dò ý kiến” của Group Facebook và công cụ điều tra trực tuyến https://docs.google.com, thì trong số

100 nhà báo hiện đang công tác tại các cơ quan báo cả nước, khi được hỏi trong vòng 10 - 15 năm tới, dự báo mô hình tòa soạn nào sẽ được áp dụng nhiều hơn, kết quả có 86 người đã gửi câu trả lời, trong đó: 13 người (chiếm 15,1%) chọn mô hình Tòa soạn truyền thống; 25 người (chiếm 29,1%) chọn

mô hình Tòa soạn hội tụ; 48 người (chiếm 55,8%) chọn mô hình Tòa soạn hỗn hợp

(Xem chi tiết tại Phụ lục 01)

Mô hình Tòa soạn hỗn hợp chính là mô hình mà trong đó có sự chọn lọc, kế thừa, kết hợp những ưu điểm của Tòa soạn truyền thống và Tòa soạn hội tụ Thực chất đây là mô hình quá độ hay là sự giao thoa, chuyển tiếp từ Tòa soạn truyền thống sang Tòa soạn hội tụ

Kết quả này cũng hoàn toàn phù hợp và phản ánh đúng thực tế hiện nay

là nhiều cơ quan báo chí đã và đang từng bước giảm dần phụ thuộc vào ngân sách bao cấp để chuyển sang tự chủ về kinh phí, đồng thời dần đổi mới mô hình tổ chức bộ máy và tổ chức hoạt động Tuy nhiên, mạnh dạn từ bỏ hẳn mô hình Tòa soạn truyền thống để chuyển đổi sang một mô hình mới tiến bộ hơn thì rất ít cơ quan báo chí dám làm, bởi lẽ nếu thay đổi mô hình nghĩa là phải thay đổi cả bộ máy, quy trình, nhân sự, động chạm đến nhiều vấn đề lợi ích và

chính sách cán bộ Vậy nên giải pháp tốt hơn cả có lẽ là đổi mới từng bước, trước hết là xây dựng mô hình tòa soạn tạm gọi là Tòa soạn hỗn hợp, trong đó

có sự chọn lọc, kết hợp những ưu điểm của hai mô hình: Tòa soạn truyền thống và Tòa soạn hội tụ

Hiện nay, ngoài một số ít cơ quan báo mới thành lập (VietNamNet, VnExpress, Dân trí) đã mạnh dạn xây dựng theo mô hình Tòa soạn hội tụ ngay từ đầu, thì chỉ có rất ít cơ quan báo chí dám mạnh dạn chuyển đổi hẳn từ mô hình Tòa soạn truyền thống sang mô hình Tòa soạn hội tụ, đó

là Báo Nghệ An, Báo Thanh Niên Còn lại hoặc là vẫn trung thành chấp nhận mô hình cũ, hoặc là theo mô hình hỗn hợp, đổi mới dần dần, ví dụ Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam đã thành lập Trung tâm Tin tức có hơi hướng của sự “hội tụ” về tin tức từ đó cung cấp tin tức thống nhất cho các kênh Hay Đài Truyền hình kỹ thuật số (VTC) cũng đã

bố trí không gian làm việc trên một mặt bằng, có sự kết nối giữa các bộ phận theo hơi hướng của mô hình Tòa soạn hội tụ hay Tòa soạn đa phương tiện

1.1.5 Mô hình tổ chức tòa soạn đối với báo mạng điện tử

Theo thống kê trong Dự thảo “Đề án quy hoạch phát triển báo chí toàn quốc đến năm 2025” do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, thì tính đến hết ngày 31/12/2013, cả nước có 90 tờ báo điện tử đã được cấp phép Tuy nhiên, trong số đó thực tế đang tồn tại song song hai mô hình đối với báo mạng điện tử: một là những tờ báo mạng điện tử trực thuộc cơ quan báo in, tạp chí in, đài phát thanh, đài truyền hình; hai là những tờ báo mạng điện tử độc lập

1.1.5.1 Mô hình tờ báo điện tử trực thuộc cơ quan báo in, tạp chí in, đài phát thanh, đài truyền hình

Mô hình này còn gọi là version-2 của những tờ báo in, tạp chí in, đài phát thanh, đài truyền hình

Với những tờ báo mạng điện tử thuộc cơ quan báo in hay tạp chí in thực chất chỉ là một ấn phẩm của cơ quan báo chí mẹ, ví dụ: Báo Nhân Dân điện tử (nhandan.com.vn) là một ấn phẩm của Báo Nhân Dân; Báo Lao động điện tử (laodong.com.vn) là một ấn phẩm của Báo Lao động; Tạp chí Cộng sản điện tử (tapchicongsan.org.vn) là một ấn phẩm của Tạp chí Cộng sản; Báo điện tử Vietnam+ (vietnamplus.vn) là một ấn phẩm của Thông tấn xã Việt Nam… Vì là một ấn phẩm của tờ báo mẹ, nên bộ máy nhân sự chỉ tương đương với một ban (phòng) chuyên môn, với khoảng từ 20 - 30 người, gồm một Trưởng ban (phòng), các Phó Trưởng ban (phòng), các biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên Người chịu trách nhiệm thực sự và cao nhất về mặt nội dung, cũng như các vấn đề khác của tờ báo mạng điện tử version-2 này không phải là Trưởng ban (phòng) điện tử, mà thực chất là Tổng Biên tập hoặc một Phó Tổng Biên tập (được Tổng Biên tập ủy quyền) của cơ quan báo chí mẹ Những tờ báo mạng điện tử này có lợi thế là được thừa hưởng hoặc kế thừa toàn bộ hay phần lớn tin, bài từ phiên bản báo mẹ Nhưng cũng có nhược điểm là toàn bộ phong cách viết tin, bài chịu ảnh hưởng văn phong của loại hình báo viết từ báo mẹ, vì đa số phóng viên được lấy từ báo mẹ sang, nên những tờ báo điện tử dạng này không tạo được dấu ấn riêng cả về văn phong

và hình thức thể hiện của báo mạng điện tử Việc đưa thông tin cũng bị chậm,

vì cơ bản phải chờ báo mẹ đưa xong rồi mới lựa chọn, biên tập lại, hoặc có khi để nguyên, rồi upload sang phiên bản báo mạng điện tử

Với những tờ báo mạng điện tử thuộc đài phát thanh, đài truyền hình, thực chất cũng chỉ là một ấn phẩm của cơ quan báo chí mẹ, ví dụ: Báo điện tử Đài Tiếng nói Việt Nam (vov.vn) là một ấn phẩm của Đài Tiếng nói Việt Nam; Báo điện tử Đài Truyền hình Việt Nam (vtv.vn) cũng là một ấn phẩm của Đài Truyền hình Việt Nam Những tờ báo mạng điện tử lại này rất có lợi thế về video clip hay audio clip, là những tiền đề của mô hình báo chí đa

phương tiện Cũng do đặc thù sản phẩm báo chí của báo hình, báo nói có khác biệt so với báo in, nên tổ chức bộ máy và cách thức hoạt động từ công đoạn sáng tạo tác phẩm đến công đoạn phát lên mạng Internet của mô hình báo mạng điện tử thuộc đài phát thanh, đài truyền hình cũng có phần độc lập hơn

so với mô hình báo mạng điện tử thuộc cơ quan báo in Tuy nhiên, việc chuyển thể từ một sản phẩm báo nói, báo hình thành sản phẩm của báo điện tử cũng gặp khá nhiều khó khăn, có khi phần text không chuyển tải được hết nội dung thông tin của hình ảnh, âm thanh, tiếng động trong tác phẩm phát thanh, truyền hình Những tờ báo điện tử thuộc mô hình này đã cơ bản có tòa soạn riêng, bộ máy riêng; cũng có Tổng Biên tập, các Phó Tổng Biên tập và bộ máy các ban (phòng) gần tương đương với một tờ báo mạng điện tử thực sự

1.1.5.2 Mô hình tờ báo mạng điện tử độc lập

Đây mới chính là cơ quan báo mạng điện tử độc lập, có vị trí ngang bằng với các cơ quan báo chí khác; có tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của một tờ báo mạng điện tử theo đúng quy định của Luật Báo chí và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan Điều quan trọng là toàn bộ quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí và quy trình biên tập, xuất bản tin, bài đều được thực hiện trên nền tảng của công nghệ thông tin và mạng internet, chứ không phải là một phiên bản hai (version-2) của tờ báo giấy Ví dụ: Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (dangcongsan.vn); Báo điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn); Báo điện tử Tin nhanh VnExpress (vnexpress.net); Báo điện tử VietnamNet (vietnamnet.vn); Báo điện tử Dân trí (dantri.com.vn); Báo điện tử Tầm nhìn (tamnhin.net); Báo điện tử Zing.vn;… Đây có lẽ là những

tờ báo mạng điện tử thực sự của Việt Nam tính cho đến thời điểm này

Xét về tổ chức bộ máy, mô hình tổ chức của báo mạng điện tử có nhiều điểm tương đồng với mô hình tổ chức bộ máy của các loại hình báo chí truyền thống khác, gồm những bộ phận chính:

- Ban lãnh đạo: Tổng Biên tập, các Phó Tổng Biên tập

- Ban Thư ký - Biên tập

- Ban Trị sự (hoặc Văn phòng)

- Các ban (phòng) chuyên môn: Thời sự - Chính trị; Xây dựng Đảng; Kinh tế - Xã hội; Văn hóa - Thể thao; Nội chính - Pháp luật; Bạn đọc - Cộng tác viên; Tổ chức sự kiện và Quảng cáo…

- Khối Kỹ thuật - Công nghệ thông tin: đây là một bộ phận tạo nên

sự khác biệt cơ bản của mô hình tòa soạn báo mạng điện tử so với các loại hình báo chí khác Vì báo mạng điện tử hoạt động trên môi trường mạng điện tử Internet nên yêu cầu về kỹ thuật công nghệ thông tin mạng là rất cao, đòi hỏi bộ phận này phải chuyên sâu và chuyên nghiệp về lĩnh vực công nghệ thông tin

Có một điểm khác biệt nữa của mô hình tổ chức tòa soạn báo mạng điện tử so với các tòa soạn cơ quan báo chí truyền thống khác, đó là tính linh hoạt Vì báo mạng điện tử chủ yếu hoạt động trên môi trường mạng Internet

và mạng nội bộ (LAN), toàn bộ quy trình làm báo từ hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí đến các khâu trình duyệt, biên tập, xuất bản đều sử dụng các phần mềm được tin học hóa và chạy trên nền tảng Internet đã cho phép mọi cá nhân, mọi khâu trong mọi quy trình đều có thể liên lạc, tương tác, chuyển gửi cho nhau một cách dễ dàng qua email, messenger hay hệ thống phần mềm của toà soạn ở mọi lúc, mọi nơi mà không nhất thiết cứ phải đến tòa soạn

1.2 Xu hướng phát triển của loại hình báo mạng điện tử trong bối cảnh hội nhập, toàn cầu hóa về báo chí - truyền thông

“Báo điện tử” được dịch từ các thuật ngữ “Online Newspaper” - Báo trực truyến; “Internet Newspaper” - Báo Internet; “Electronic Newspaper” - Báo điện tử Hiện nay, cả ba thuật ngữ này đều được sử dụng song song khi nói về báo điện tử Như vậy, báo điện tử, hiểu một

cách chung nhất là loại hình báo chí mà nội dung được hiển thị qua màn hình máy tính hoặc các thiết bị cho chức năng tương tự như máy tính (điện thoại thông minh, máy tính bảng ) thông qua kết nối Internet Điều này làm nên sự khác biệt, phân biệt giữa báo mạng điện tử với báo in, báo nói, báo hình

Năm 1989, thế giới hình thành các bản tin điện tử trên cơ sở sự phát triển của báo in truyền thống và các dịch vụ công nghệ chuyển tin trên mạng Internet Tuy nhiên, khi đó các bản tin điện tử chủ yếu ứng dụng trên môi trường mạng nội bộ (LAN)

Tháng 10 năm 1993, với việc Khoa Báo chí - Đại học Florida (Mỹ) công bố phiên bản báo mạng điện tử đã chính thức đánh dấu lần đầu tiên trên thế giới xuất hiện loại hình báo điện tử Một năm sau, năm 1994, phiên bản online của Tạp chí Hotwired chạy những banner quảng cáo đầu tiên đã kích thích hàng loạt tờ báo khác ở Mỹ mở Website, từ đó “cơn sốt vàng” của thời

kỳ thông tin trực tuyến bắt đầu

Việt Nam gia nhập Internet toàn cầu cuối năm 1997 Sau đó, từ tháng 2 năm 1998, ở Việt Nam bắt đầu xuất hiện loại hình báo mạng điện tử và không ngừng phát triển lớn mạnh cho đến nay

Luật Báo chí năm 2016 định nghĩa như sau: “Báo điện tử là loại hình

báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử” – [Mục 6, điều 3, Luật Báo

chí năm 2016, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2016] Tuy nhiên, chỉ nói “báo điện tử” không thì chưa đầy đủ, vì truyền hình và phát thanh cũng đều sử dụng nhiều yếu tố kỹ thuật điện tử Do vậy phải nói là “báo mạng điện tử” mới đầy đủ, vì loại hình báo điện tử như trong định nghĩa của Luật Báo chí năm 2016, thực chất là loại hình báo điện tử hoạt động chủ yếu trên môi

trường mạng Internet Cùng vì lý do như vậy nên trong luận văn này thống nhất dùng khái niệm “báo mạng điện tử” thay cho “báo điện tử”

Người tiếp nhận thông tin luôn là một trong những yếu tố quyết định sự thành bại của một cơ quan truyền thông đại chúng Giống các loại hình truyền thông đại chúng khác, báo mạng điện tử cũng có một lớp công chúng của riêng mình Kết quả một cuộc điều tra gần đây do trang alexa.com (là trang chuyên thống kê về website trên toàn thế giới) thực hiện cho thấy trong số những người sử dụng Internet có 70% là nam giới, 60% dưới 30 tuổi, 98% có bằng tú tài trở lên 78% số người được hỏi cho biết họ thường xuyên đọc báo mạngđiện tử, 30% thường xuyên đọc báo nước ngoài và 5% sử dụng Internet thay cho vô tuyến

Những con số trên cho thấy độc giả của báo mạng điện tử là lớp người năng động, nhạy cảm, có kiến thức và học vấn cao, có điều kiện và khả năng tiếp cận với những tiến bộ của khoa học, kỹ thuật, công nghệ và có sự quan tâm đặc biệt tới những vấn đề quốc tế

Mới đây nhất, theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông: năm

2014, cả nước có khoảng 31 triệu người sử dụng Internet, chiếm tỷ lệ 35,49% dân số, trong đó số lượng thuê bao Internet băng thông rộng đạt trên 4 triệu lượt thuê bao Việt Nam đứng thứ 18/20 quốc gia có số lượng người sử dụng Internet lớn nhất thế giới, đứng thứ 8 trong khu vực châu Á và đứng thứ 3 ở khu vực Đông Nam Á So với năm 2000, số lượng người sử dụng Internet ở Việt Nam đã tăng khoảng hơn 15 lần1

Báo mạng điện tử sẽ nhanh chóng tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới do Internet đang làm thay đổi nhanh chóng cách thức khai thác

và sử dụng thông tin của người dân Sự phát triển các dịch vụ băng thông

1

Bộ Thông tin và Truyền thông: “Đề án quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025”,

tr.15

rộng, báo mạng điện tử và các ứng dụng trên Internet làm tăng mức thời gian trung bình của người truy cập báo mạng điện tử

Cũng theo số liệu điều tra của Bộ Thông tin và Truyền thông, thời gian vào mạng của người dân đang có xu hướng tăng nhanh Năm 2000, thời gian vào mạng của người dân chỉ chiếm khoảng 5% tổng thời gian người dân sử dụng các loại hình thông tin Đến năm 2009, tỷ lệ này đã tăng lên 17%

30%

60%

(Hình 3: Biểu đồ dân số sử dụng các loại hình báo chí ở Việt Nam năm 2014)

Tuy nhiên, cũng theo Viện Chiến lược thông tin và truyền thông (thuộc

Bộ Thông tin và Truyền thông) dự báo thì các tỷ lệ trên sẽ còn thay đổi theo hướng tỷ lệ người đọc báo mạng điện tử tăng dần lên ngang bằng và vượt qua

tỷ lệ người xem truyền hình; trong khi tỷ lệ người đọc báo in sẽ giảm dần… Điều này là phù hợp với xu thế chung của thế giới

Cùng với sự gia tăng thời gian vào mạng, thời gian đọc tin tức trên Internet của người dân cũng tăng theo Theo kết quả khảo sát ở các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển (OECD), khoảng 18% người dân thích đọc báo và tra cứu thông tin trên Web Các tòa soạn báo cũng sử dụng Web làm cơ sở tham chiếu tin tức cho tương lai ngày càng nhiều (44% sử dụng Web; 31% sử dụng báo in)2

2

Bộ Thông tin và Truyền thông: “Đề án quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025”, tr.35

Hiện nay, nhiều tờ báo, hay hãng tin lớn của thế giới (BBC, CNN) đã

và đang dừng xuất bản báo in, mà chuyển sang báo mạngđiện tử Cũng vì báo mạng điện tử có tính chất đa phương tiện, hội tụ được những ưu điểm nổi trội của các loại hình phương tiện truyền thông đại chúng khác, nên đã xuất hiện

xu hướng tổ chức tòa soạn theo mô hình Tòa soạn hội tụ nhằm phát huy tối đa lợi thế của khoa học kỹ thuật và công nghệ; khoa học lãnh đạo, quản lý, trong

đó lấy giao diện báo mạng điện tử làm trung tâm và sử dụng mạng Internet làm nền tảng

Báo mạng điện tử ra đời sau so với các loại hình báo chí truyền thống khác, nên nó đã “đi tắt, đón đầu” trong việc áp dụng các công nghệ hiện đại vào quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí Mặt khác, nó vừa tiếp thu được những đặc điểm tinh hoa nhất, thế mạnh nhất của các loại hình báo chí truyền thống để tạo nên bản sắc riêng của mình (phần text của báo in, phần ảnh của báo ảnh, phần hình ảnh động của báo hình, phần âm thanh của báo nói); vừa đưa thêm vào đó những yếu tố thể hiện mới như: infographic; các đường hyper link siêu văn bản; kết nối với mạng xã hội; khả năng kết nối với các thiết bị điện tử thông minh khác như điện thoại di động (smartphone); thiết bị đọc sách điện tử (ebook reader), máy tính bảng (tablet computer) đã làm cho báo mạng điện tử trở thành loại hình báo chí đa phương tiện rất nhanh nhạy, sống động, ngày càng chiếm lĩnh và thu hút độc giả

Nếu coi báo in từ khi ra đời đầu thế kỷ thứ XVII cho đến những năm 60 của thế kỷ XX là phiên bản “báo chí 1.1” thì đến thời kỳ báo phát thanh, truyền hình ra đời những năm 60 của thế kỷ XX là thời kỳ phát triển của phiên bản “báo chí 1.2” Đến đầu những năm 90 của thế XX, khi loại hình báo mạng điện tử ra đời đã đánh dấu thời kỳ phát triển của phiên bản “báo chí 1.3” Cũng có thể khẳng định đây là 3 dấu mốc phát triển, 3 cuộc cách mạng trong lịch sử nền của báo chí thế giới

Đặc biệt, khi báo mạng điện tử kết nối với mạng xã hội hoạt động trên môi trường Internet thì sẽ càng làm cho hiệu ứng lan tỏa của thông tin tăng lên mạnh mẽ, len lỏi vào mọi khía cạnh, mọi lúc, mọi nơi của đời sống xã hội,

có khả năng kết nối cộng đồng, kết nối toàn cầu một cách mạnh mẽ Vì vậy,

có thể khẳng định chắc chắn rằng, trong thời đại bùng nổ toàn cầu hóa về thông tin truyền thông như hiện nay, thì loại hình báo mạng điện tử sẽ còn tiếp tục phát triển, trở thành xu hướng chủ đạo của nền báo chí thế giới trong nửa đầu thế kỷ XXI

1.3 Hiện trạng và xu hướng phát triển của báo mạng điện tử ở Việt Nam

Có thể khái quát về sự ra đời và phát triển của hệ thống báo mạng điện

tử ở Việt Nam như sau:

- Năm 1997: Tờ báo trực tuyến đầu tiên của Việt Nam ra đời là Tạp chí Quê hương điện tử Đây là tờ tạp chí của Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại giao, phát hành số đầu tiên vào ngày 6/2/1997, chính thức khai trương ngày 3/12/1997 Gọi là tờ báo mạng điện

tử, nhưng thực chất là chuyển tải toàn bộ nội dung của tạp chí in Quê hương lên mạng Internet

- Năm 1998: Báo điện tử VietnamNet ra đời Tuy ra đời sau Tạp chí Quê hương điện tử, nhưng Báo điện tử VietnamNet được coi là tờ báo mạng điện tử thực sự đầu tiên của Việt Nam

- Năm 1999: Báo Nhân Dân điện tử và Báo Lao động điện tử ra đời

- Từ năm 2001, Website Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời phục vụ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, sau này phát triển thành Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Cũng từ sau năm 2001, hàng loạt báo mạng điện tử khác ra đời và không ngừng phát triển cả về số lượng, quy mô

Có thể chia sự phát triển của hệ thống báo mạng điện tử ở Việt Nam theo 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1997 - 2001: Là giai đoạn đánh dấu sự ra đời của báo mạng điện tử ở Việt Nam Trừ tờ VietnamNet, các tờ báo khác rất đơn giản cả về nội dung và hình thức, thậm chí chỉ là những bản sao của phiên bản báo in

- Giai đoạn 2001 - 2005: Xuất hiện hàng loạt các trang báo mạng điện

tử mà tiêu biểu như Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo điện tử Chính phủ; VnExpress, Dân Trí, Thanhnien online, Tuoitre Online Ở thời kì này, các tờ báo mạng điện tử đã dần khẳng định được vị trí của mình trong làng báo, xây dựng được thương hiệu và phong cách riêng

- Giai đoạn 2005 đến nay : Xuất hiện thêm các dạng blog, các địa chỉ web của các cá nhân, cơ quan, các diễn đàn… tạo nên cái gọi là “báo chí công dân” Đời sống báo chí, nhất là báo chí trên mạng Internet ngày càng phong phú, sự cạnh tranh thông tin vì thế ngày càng mạnh mẽ hơn

Năm 2006: VnExpress lọt vào top 300 tờ báo mạng điện tử được truy cập nhiều nhất trên thế giới

Với những đặc thù riêng trên nền tảng Internet, báo mạng điện tử gắn

bó chặt chẽ với công tác tuyên truyền ở Việt Nam trong tình hình mới Thực

tế cho thấy, sau gần 20 năm kể từ khi bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam, báo mạng điện tử đã trở thành loại hình có tốc độ phát triển nhanh nhất Tính đến tháng 12 năm 2014, cả nước có 98 cơ quan báo chí điện tử (trong đó có 76 báo, tạp chí điện tử của cơ quan báo in và 20 báo, tạp chí điện tử của các cơ quan, tổ chức khác); có 1.516 trang thông tin điện tử tổng hợp hiện đang còn giấy phép hoạt động; 420 trang mạng xã hội trực tuyến đăng ký hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam 3

3

Bộ Thông tin và Truyền thông: “Đề án quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025”,

tr.15

Những con số trên cho thấy các cơ quan báo mạng điện tử có sự phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng Cùng với đó là sự chuyển đổi mạnh

mẽ của nhiều cơ quan báo in truyền thống với việc hình thành thêm loại hình báo mạng điện tử hoặc trang thông tin điện tử tổng hợp hoạt động như báo điện

tử nhằm phát huy lợi thế của Internet Xu thế này đã được khẳng định và thể hiện ngày càng rõ nét Những tờ báo mạng điện tử hàng đầu hiện nay: VnExpress, VietnamNet, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo điện tử Chính phủ, Báo Nhân Dân điện tử, Dân trí, Vietnam+, đã xác lập được vị trí vững chắc trong hệ thống báo chí Việt Nam, trở thành nguồn cung cấp thông tin thường xuyên, cập nhật cho hàng triệu người Việt Nam trong và ngoài nước, cũng như bạn bè trên thế giới Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo điện tử Chính phủ, cùng với phiên bản điện tử của Thông tấn xã Việt Nam (Vietnam+) hay Báo Nhân Dân điện tử đã trở thành kênh cung cấp thông tin chính thống của Đảng, Nhà nước, Chính phủ trên mạng điện tử Internet Một số

tờ báo điện tử không phụ thuộc vào ngân sách nhà nước như: VietNamNet, VnExpress, Dân trí đã hoạt động rất có hiệu quả, tạo được doanh thu lớn

Báo mạng điện tử đang phát triển theo hướng hấp dẫn về nội dung, cập nhật nhanh chóng và đa dạng về thông tin, tích hợp đa truyền thông, khả năng tương tác ngày càng cao với độc giả, truy cập thông tin ngày càng đơn giản, tiện lợi do vậy đang từng bước thể hiện ưu thế so với các phương tiện báo chí truyền thông khác Việc các báo mạng điện tử cung cấp thông tin và sử dụng thông tin ngày càng đa dạng về phương thức, phong phú về nội dung và thuận tiện cho mỗi cá nhân đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức, đẩy mạnh tính dân chủ, minh bạch, công khai trong xã hội; đồng thời trở thành một trong những kênh truyền thông về các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước một cách hiệu quả, giúp thông tin chính thống trên báo chí được lan tỏa nhanh hơn, rộng hơn

Có thể nói, hầu hết các báo mạng điện tử ở Việt Nam đều kiên định bảo vệ và phát triển Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kịp thời tuyên truyền đường lối, quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là những đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách mới (Ví dụ: Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

tổ chức “Kho Tư liệu - Văn kiện”; Báo Nhân Dân điện tử có Chuyên mục

“Văn bản mới”)

Tại tất các kỳ Đại hội Đảng, Hội nghị Trung ương, các phiên họp Chính phủ, các kỳ họp Quốc hội, các sự kiện thời sự chính trị nổi bật trong nước và quốc tế đều được các báo mạng điện tử đưa tin nhanh nhất, kịp thời nhất, nhiều nhất, sâu sắc, sinh động nhất và tạo được hiệu quả cao trong xã hội

Các báo mạng điện tử cũng đã bám sát thực tiễn công cuộc đổi mới của đất nước; kịp thời phát hiện, biểu dương những điển hình tiên tiến, các phong trào thi đua yêu nước; khẳng định các điểm sáng, kết quả tích cực, triển vọng của nền kinh tế; giới thiệu về đất nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế Ban Biên tập các tờ báo mạng điện tử cũng đã chú trọng chủ động tuyên truyền, phổ biến, xây dựng và bảo vệ các giá trị chân, thiện, mỹ, chuẩn mực văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, lên

án những thói hư, tật xấu và những hiện tượng tiêu cực trong xã hội với phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu” (ví dụ: Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đã tích cực tuyên truyền về đẩy mạnh “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; các báo Đảng ở địa phương đều có Chuyên mục “Gương người tốt, việc tốt”)

Các báo mạng điện tử cũng đã chủ động đấu tranh và hướng dẫn

dư luận xã hội đấu tranh chống lại những luận điệu xuyên tạc, bôi xấu đất nước của các thế lực thù địch; tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của các

nước và dư luận tiến bộ toàn thế giới (ví dụ: Báo điện tử Quân đội nhân dân mở Chuyên mục “Đấu tranh chống diễn biến hòa bình”) thu hút sự đóng góp, ủng hộ của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối với

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (ví dụ: Báo điện tử Người lao động tuyên truyền về “Cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”)

Cũng chính nhờ tính phản hồi, tương tác xã hội cao của báo mạng điện tử nên đã góp phần nâng cao tính định hướng chính trị, tư tưởng đối với công chúng Nhiều báo mạng điện tử đã tổ chức các cuộc giao lưu trực tuyến; tổ chức các diễn đàn về những vấn đề nóng trong xã hội, những vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm hoặc tổ chức những hoạt động chính trị - xã hội, từ thiện, từ đó tạo sức lan tỏa rất cao, được công chúng quan tâm, đồng tình ủng hộ (Ví dụ: Báo điện tử Chính phủ mở Chuyên mục “Dân hỏi - Bộ trưởng trả lời”; Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức Chương trình “Màu hoa đỏ”; Báo Thanh niên điện tử thường xuyên tổ chức kêu gọi các nhà hảo tâm đóng góp thiện nguyện để giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn trong xã hội)

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được vẫn còn nhiều báo mạng điện tử chưa chú trọng nâng cao tính định hướng chính trị, tư tưởng Một số báo điện tử thiếu cân nhắc khi đưa tin, bài làm phương hại đến lợi ích quốc gia; thiếu chọn lọc trong khai thác tư liệu và bài viết từ báo chí nước ngoài; có hiệu tượng đưa tin, bài có nội dung giật gân, câu khách, chạy theo thị hiếu tầm thường của một bộ phận độc giả; một số báo mạng điện tử hoặc trang thông tin điện tử còn vô tình hay cố ý lưu hành, phát tán thông tin phản động, đồi trụy, vu khống, bôi nhọ danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức, quốc gia, gây bất bình trong dư luận xã hội, làm xói mòn lòng tin của công chúng, làm ảnh hưởng xấu đến bộ mặt của nền báo chí cách mạng Việt Nam