Phong cách làm việc của hồ chí minh và ý nghĩa đối với việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện nam trực, tỉnh nam định hiện nay

Lý do chọn đề tài Trong toàn bộ di sản vô giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho dân tộc ta, một trong những bộ phận quan trọng đó là phong cách Hồ Chí Minh.Bởi vậy, cố Thủ tướng Phạm V

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

MAI THỊ MƠ

PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA HỒ CHÍ MINH

VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÀM VIỆC CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ

Ở HUYỆN NAM TRỰC, TỈNH NAM ĐỊNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ HỒ CHÍ MINH HỌC

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

MAI THỊ MƠ

PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA HỒ CHÍ MINH

VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÀM VIỆC CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ

Ở HUYỆN NAM TRỰC, TỈNH NAM ĐỊNH HIỆN NAY

Chuyên ngành : Hồ Chí Minh học

Mã số : 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ HỒ CHÍ MINH HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Nguyễn Thị Thanh Dung

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Luận văn được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Thị Thanh Dung Tài liệu và số liệu trích dẫn trong đề tài là hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy Kết quả nêu trong luận văn không trùng lặp với những công trình đã được công bố trước đây

Tác giả luận văn

Mai Thị Mơ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA HỒ CHÍ MINH 9

1.1 Một số khái niệm 9

1.2 Cơ sở hình thành phong cách làm việc của Hồ Chí Minh 18

1.3 Nội dung phong cách làm việc của Hồ Chí Minh 28

Chương 2: Ý NGHĨA CỦA PHONG CÁCH LÀM VIỆC HỒ CHÍ MINH ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÀM VIỆC CHO ĐỘI NGŨCÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ Ở HUYỆN NAM TRỰC,TỈNH NAM ĐỊNH HIỆN NAY 45

2.1 Đặc điểm vị trí địa lý, kinh tế, văn hóa - xã hội của huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định 45

2.2 Thực trạng phong cách làm việc của cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay 47

2.3 Sự cần thiết vận dụng phong cách làm việc Hồ Chí Minh vào việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay 55

2.4 Phong cách làm việc Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay 62

KẾT LUẬN 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

(Tổ chức thương mại thế giới)

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong toàn bộ di sản vô giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho dân tộc ta, một trong những bộ phận quan trọng đó là phong cách Hồ Chí Minh.Bởi vậy, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Những tư tưởng lớn và tình cảm lớn luôn luôn thể hiện một cách rõ nét trong phong cách của

Hồ Chí Minh, trong mọi cử chỉ và hành động, trong sự ứng xử đối với những công việc cực kỳ trọng đại của nước, của dân cũng như trong cuộc sống hàng ngày, trong quan hệ với mọi người… từ cách nói, cách viết ở những giờ phút quan trọng bậc nhất cũng như trong lúc bình thường”[20,tr.37] Phong cách của Người không chỉ là bài học, là chuẩn mực cho việc xây dựng phong cách người cán bộ cách mạng mà còn bồi dưỡng nhân cách cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau Những ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin, các yếu tố văn hóa phương Đông và phương Tây và những trải nghiệm trong những năm tháng hoạt động cách mạng đã hình thành ở Hồ Chí Minh một phong cách làm việc vô cùng khoa học và hiệu quả.Phong cách ấy thể hiện trên nhiều phương diện hoạt động cách mạng của Người Mỗi tác phong làm việc lại thể hiện một khía cạnh riêng trong việc tiến hành và giải quyết công việc Đặc biệt là những năm tháng trên cương vị là Chủ tịch nước, phong cách làm việc của Hồ Chí Minh luôn là những bài học thực tiễn sâu sắc đối với mọi tầng lớp nhân dân, nhất là đối với người cán bộ, đảng viên, trong đó có đội ngũ cán bộ cấp xã

Chính quyền cấp xã là chính quyền Nhà nước ở cơ sở, có vị trí, vai trò quan trọng, là nền tảng của bộ máy Nhà nước, thực hiện chức năng cầu nối giữa Đảng với nhân dân Trong những năm qua, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

xã đã phát huy được sức mạnh của hệ thống chính trị, tạo dựng các phong trào cách mạng của quần chúng góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm

vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương Sinh thời, Hồ Chí Minh luôn quan

tâm và chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã Người đã tổng kết

và rút ra bài học có ý nghĩa cực kỳ quan trọng: “cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi” Những căn dặn của Người dành cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở luôn là những bài học lớn cho lớp lớp thế hệ mai sau Nhìn vào phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định bên cạnh những ưu điểm còn có những hạn chế nhất định Bởi vậy, việc xây dựng một phong cách làm việc hiệu quả còn nhiều bất cập, nhiều vấn đề cần xem xét nghiên cứu làm sáng tỏ nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã thực

sự đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn cách mạng mới Những bài học rút ra từ phong cách làm việc Hồ Chí Minh càng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay Nó sẽ là gợi

mở cho những giải pháp mang tính định hướng, giáo dục, tháo gỡ những nút thắt quan trọng để giải quyết khó khăn trong việc chỉnh đốn lại tác phong làm việc sao cho chuẩn mực, lề lối Có thể nói, đây là một việc làm cấp thiết để nâng cao chất lượng và tính hiệu quả của công tác lãnh đạo cấp cơ sở Một phong cách làm việc gần dân, lề lối, khoa học không chỉ tạo lòng tin của quần chúng nhân dân đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo mà còn nâng cao hiệu quả công việc, rút ngắn thời gian lao động

Với những ý nghĩa đó, học viên chọn đề tài “Phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh và ý nghĩa đối với việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay”

làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau.Nhiều bài viết, công trình nghiên

cứu về phong cách làm việc của Hồ Chí Minh đã được xuất bản thành sách và công bố trên các báo, tạp chí trong và ngoài nước

- Những công trình nghiên cứu phong cách Hồ Chí Minh:

Đặng Xuân Kỳ (2010), Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội Cuốn sách đã đi tới những nghiên cứu bước đầu

về vấn đề phong cách Hồ Chí Minh, đưa công tác nghiên cứu về phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh lên một tầm cao mới Tác giả đã làm rõ nội dung của phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, tính thống nhất, mối quan hệ giữa phương pháp Hồ Chí Minh với phương pháp cách mạng Việt Nam, với phong cách của người cộng sản chân chính Cuốn sách khẳng định tầm quan trọng của việc vận dụng sáng tạo phong cách và phương pháp Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới hiện nay nhằm xây dựng Đảng trong sáng, vững mạnh

Ban Tổ chức cán bộ Chính phủ (1998), Đạo đức, phong cách, lề lối làm

việc của cán bộ, công chức theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội Công trình của Ban Tổ chức Chính phủ đã nêu lên những quan điểm và những căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức, phong cách, lề lối làm việc cho cán bộ, công chức

Lê Anh Trà (1990), Phong cách Hồ Chí Minh – cái vĩ đại gắn với cái

giản dị, Nxb Viện Văn hóa, Hà Nội Trong cuốn sách, phong cách làm việc

của Hồ Chí Minh được tác giả nêu lên khá rõ nét.Phong cách ấy là vẻ đẹp văn hóa với sự kết hợp hài hòa giữa tinh hoa văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại

Trần Văn Giàu (2008), Vĩ đại một con người, Nxb chính trị quốc gia,

Hà Nội Tác phẩm đã nêu lên tấm gương sáng ngời ở một con người vĩ đại Một trong số đó là gương sáng về phong cách làm việc của Người Tấm gương ấy không chỉ sáng đẹp về tài năng, về ý chí mà còn sáng đẹp cả về phong cách

Phạm Văn Đồng (1990), Hồ Chí Minh – một con người, một dân tộc,

một thời đại, một sự nghiệp, Nxb Sự thật, Hà Nội Trong tác phẩm, một số bài

viết nêu lên phong cách làm việc của Hồ Chí Minh – một giá trị mang tính giáo dục sâu sắc

Nguyễn Thị Phương Hoa (2016), Học tập và làm việc theo phong cách

Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Đây là công trình mang tính

thực tế và vận dụng cao, học tập và làm theo phong cách làm việc Hồ Chí Minh đang là nhiệm vụ cấp bách đối với nhân dân Việt Nam, nhất là đối với đội ngũ cán bộ trong quá trình đất nước mở rộng hội nhập thị trường

Nguyễn Thị Thanh Dung (2010), Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc

xây dựng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội.Cuốn sách đã nêu bật những đặc điểm của phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt là về phong cách tư duy Vận dụng các đặc điểm đó, tác giả đã đưa ra một số các giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của đất nước

Chỉ thị 05 – CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII về “Đẩy mạnh học tập

và làm theotư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” Chỉ thị đã đưa ra

các yêu cầu thực hiện thay đổi theo hướng tích cực cả về mặt phong cách theo phong cách Hồ Chí Minh

Thư ký Bác Hồ kể chuyện (2005), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Tác

phẩm gồm những mẩu chuyện rất hay kể về Hồ Chí Minh Trong đó có rất nhiều tác phẩm thể hiện phong cách làm việc của Người

- Những công trình nghiên cứu phong cách làm việc Hồ Chí Minh:

Nguyễn Văn Thế (2016),“Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh và vấn

đề đổi mới phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong giai đoạn

hiện nay”,Tạp chí cộng sản Bài viết có đóng góp to lớn không chỉ về mặt

khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với xây dựng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong giai đoạn hiện nay

Trần Đình Quảng – Nguyễn Quốc Bảo (1997), Phong cách làm việc

lêninnit – phong cách Hồ Chí Minh với cán bộ công đoàn, Nxb Lao động, Hà

Nội Công trình viết về phong cách làm việc của Hồ Chí Minh và ý nghĩa đối với việc xây dựng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ công đoàn

Tìm hiểu, học tập phong cách làm việc Hồ Chí Minh(2014),

www.hvct.edu.vn Bài viết chỉ ra giá trị của phong cách làm việc Hồ Chí Minh Đồng thời, đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công việc theo phong cách Hồ Chí Minh

- Những công trình nghiên cứu về xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt

cấp xã:

Phạm Công Khâm (2000), Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

vùng nông thôn đồng bằng sông Cửu Long hiện nay, Luận án Tiến sĩ

Khổng Mạnh Hùng (2013), Giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ, công

chức cấp xã thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, Luận văn Thạc sĩ, Trường

Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên

Trần Văn Quang (2014), Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công

chức cấp xã của huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Luận văn Thạc sĩ, Học viện

Nông nghiệp Việt Nam

Phạm Văn Tô (2016), Phân tích và đề xuất các giải pháp nâng cao chất

lượng cán bộ, công chức huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định, Luận văn Thạc sĩ,

Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Như vậy, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách làm việc và

ý nghĩa đối với việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ đã được nhiều tác giả nghiên cứu với nhiều công trình có giá trị Tuy nhiên, nghiên cứu việc vận dụng phong cách làm việc Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định thì đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu với tư cách là công trình khoa học Đây là một yêu cầu đặt ra mà luận văn cần thực hiện.Tuy

nhiên những công trình trên chính là cơ sở lý luận, nguồn tư liệu quý để tác giả kế thừa và hoàn thành luận văn khoa học của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu về phong cách làm việc của Hồ Chí Minh; trên cơ sở đó nêu lên ý nghĩa của phong cách làm việc Hồ Chí Minh đối với việc xây dựng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở hình thành và đặc điểm của phong cách làm việc Hồ Chí Minh

- Phân tích, đánh giá thực trạng phong cách làm việc của đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay

- Ý nghĩa của phong cách làm việc Hồ Chí Minh đối với việc xây dựng phong cách làm việc hiệu quả cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Luận văn tập trung nghiên cứu phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

- Vận dụng phong cách làm việc của Hồ Chí Minh vào việc xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay với 12 chức danh (Bí thư, Phó Bí thư cấp ủy, Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND, trưởng công an, Chủ tịch Hội phụ nữ, Chủ tịch Mặt trận tổ quốc, Chủ tịch Hội cựu chiến binh,

Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, xã đội tưởng) khảo sát trên

19 xã và 1 thị trấn từ 2011 – 2016

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phong cách làm việc Hồ Chí Minh

- Phong cách làm việc của cán bộ cấp xã, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

- Luận văn dựa vào cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu:

+ Những sách, báo, tạp chí có nội dung liên quan đến phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

+ Tài liệu về phong cách làm việc của Hồ Chí Minh như: Hồ Chí Minh toàn tập; Tuyển tập những câu chuyện, bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh thể hiện phong cách làm việc của Người

tỉnh Nam Định hiện nay

- Đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công tác quản lý hành

chính cấp xã hoặc những người muốn tìm hiểu về vấn đề này

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lý luận

- Luận văn góp phần làm rõ thêm phong cách làm việc của Hồ Chí Minh, làm cơ sở cho việc nghiên cứu, vận dụng vào xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định hiện nay

8 Kết cấu của luận văn

- Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

Chương 1 PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA HỒ CHÍ MINH

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Phong cách

Phong cách là một thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Latinh là Stylus, tiếng Hy Lạp là Stylos Từ lâu, phong cách đã được bàn đến nhưng chưa có một khái niệm thống nhất về phong cách

Trên thế giới, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau

về phong cách

Theo Từ điển Tiếng Nga xuất bản năm 1984, phong cách được hiểu

theo nghĩa rộng hơn với các nghĩa sau:

1 Là tổng thể các dấu hiệu đặc trưng nghệ thuật của một thời đại, một xu hướng hoặc một bút pháp cá nhân của người nghệ sĩ; hoặc tổng thể các dấu hiệu đặc trưng, đặc biệt, những thuộc tính riêng của ai đó khác với người khác

2 Là tổng thể các phương pháp sử dụng công cụ ngôn ngữ đặc trưng của một nhà văn, một tác phẩm nào đó

3 Thể hiện nét đặc sắc có tính chất chức năng của ngôn ngữ, nghệ thuật

4 Là cách thức thể hiện những biện pháp riêng của mình

5 Là cách thức thể hiện mình như cách nói, cách mặc,…[76,tr.10] Nhà văn và nhà tự nhiên Pháp G Buýpphông đã chỉ ra rằng: “… phong cách chính là con người Phong cách không thể bị tước đoạt, chuyển nhượng, cũng không thể bị phai nhạt”[16,tr.86] Ở đây, dưới cách hiểu của ông thì phong cách được giới hạn trong văn học nghệ thuật Phong cách được hiểu là những đặc điểm có tính chất hệ thống về tư tưởng và nghệ thuật, những đặc trưng thẩm mỹ ổn định về nội dung và hình thức thể hiện, tạo nên những giá

trị độc đáo của một nghệ sĩ Phong cách của một người phải được xem xét trên tất cả các lĩnh vực hoạt động xã hội rất đa dạng mà người đó tham gia

Theo Từ điển tiếng Pháp La Rousse, xuất bản ở Paris 1994 cũng đề cập

đến nội hàm của phong cách theo nhiều nghĩa khác nhau:

1 Cách đặc biệt để biểu lộ suy nghĩ, cảm xúc, tình cảm

2 Thể hiện ngôn ngữ riêng cho một người, một nhóm xã hội

3 Cách cá nhân khi tham gia thể thao hay nghệ thuậtđược xác định bởi một tập hợp của các đặc tính riêng

4 Cách đặc biệt về một thể loại, một thời kỳ, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật, được xác định bởi một tập hợp của các đặc tính rõ ràng

5 Toàn bộ sở thích, cách sống của một người nào đó; cách riêng về

ăn, mặc, ứng xử, hoạt động của một người

6 Phẩm chất của một vật, một người, biểu hiện một đặc điểm thẩm

mỹ độc đáo [75,tr.164]

Ở Việt Nam, Từ điển Bách khoa Việt Nam xuất bản năm 2003 cũng mới

chỉ đề cập đến phong cách phạm vi hẹp ở lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, nghệ thuật Một số từ điển khác sau này đã đưa ra khái niệm trên phạm vi rộng hơn với các nghĩa sau đây:

1 Là những lối, những cung cách sinh hoạt, làm việc, hoạt động, xử

sự, tạo nên cái riêng của một người hay một loại người nào đó

2 Những đặc điểm có tính chất hệ thống về tư tưởng và nghệ thuật biểu hiện trong sáng tác của một nghệ sĩ hay trong các sáng tác nói chung thuộc cùng một thể loại

3 Dạng ngôn ngữ sử dụng trong những hoàn cảnh điển hình nào đó [77,tr.372]

Trong cuốn Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh táibản năm

2010, tác giả Đặng Xuân Kỳ cho rằng, phong cách không chỉ được hiểu trong phạm vi hẹp; giới hạn trong một lĩnh vực nào đó, mà còn cần phải hiểu theo

phạm vi rộng Theo đó, phong cách “là lề lối, cung cách, cách thức, phong thái, phong độ, phẩm cách… đã trở thành nề nếp ổn định của một người hoặc một lớp người được thể hiện trong tất cả các mặt hoạt động như lao động, học tập, sinh hoạt, ứng xử, diễn đạt (nói và viết)… tạo nên những giá trị, những nét riêng biệt của chủ thể đó”[35,tr.154]

Ở trên thế giới hay ở Việt Nam thì đều có cách hiểu về phong cách theo

cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp Tuy nhiên, khái niệm phong cách theo phạm vi rộng trên nhiều lĩnh vực thì phản ánh đúng hơn tình hình thực tế Ngày nay trong xã hội hiện đại, người ta cũng không chỉ đơn thuần bàn về phong cách nghệ thuật trong lĩnh vực văn học mà còn bàn đến cả phong cách kinh doanh, phong cách tiêu dùng, phong cách quân nhân, phong cách quản lý,… Do đó, nghiên cứu phong cách Hồ Chí Minh theo nghĩa rộng với một hệ thống hoàn chỉnh từ tư duy đến hành động như các nhà khoa học tiến hành đã đáp ứng được tình hình thực tiễn cách mạng và xã hội hiện nay Phong cách đó thể hiện rõ nét con người, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh Bởi vậy, việc nghiên cứu phong cách Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cấp thiết hiện nay

Như vậy, có thể thấy phong cách mang các đặc điểm cơ bản sau:

Phong cách gắn với truyền thống, tập quán, thói quen Phong cách bị

chi phối bởi các nhân tố như truyền thống văn hóa, không phải do bẩm sinh,

nó chỉ có thể hình thành bởi sự phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện Vì vậy, để có phong cách tốt cần coi trọng giáo dục truyền thống tốt đẹp, xây dựng môi trường sống, xây dựng phong cách mới Tiến hành được những việc này góp phần đáng kể vào việc rèn luyện, xây dựng phong cách đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới

Phong cách gắn bó mật thiết với tư tưởng, đường lối, phương pháp cách mạng.Nếu tư tưởng, đường lối có tính quyết định nhất, thì phương pháp

là những cách thức có tính nguyên tắc để đưa đường lối vào cuộc sống

Nhưng phương pháp chỉ được thực hiện thông qua hoạt động cụ thể của những con người cụ thể với những phong cách, trình độ khác nhau

Phong cách liên quan chặt chẽ với đạo đức.Đạo đức được thể hiện qua

phong cách; qua phong cách có thể đánh giá được đạo đức, đánh giá được nhân cách của một con người Do đó, muốn xây dựng được cho mình một phong cách mới, phong cách mang tính cách mạng và khoa học, thì công việc của mỗi người là phải phấn đấu bền bỉ, liên tục suốt đời

Phong cách tuy mang dấu ấn cá nhân nhưng đồng thời phong cách cũng có những ảnh hưởng, lan tỏa lớn Trong yêu cầu để xây dựng một Đảng

cầm quyền hiện nay, học tập và rèn luyện theo phong cách tiên tiến, phấn đấu trở thành cán bộ, đảng viên gương mẫu về mọi mặt là một yêu cầu khách quan về xây dựng một Đảng cầm quyền, của cán bộ, đảng viên Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng ngời về cả tư tưởng, đạo đức và phong cách Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng công tác phát động và kêu gọi toàn Đảng, toàn dân học tập và làm theo tấm gương của Người

1.1.2 Phong cách Hồ Chí Minh

Từ việc nghiên cứu về phong cách chung đi đến phong cách cụ thể của một người Phong cách Hồ Chí Minh là một biểu hiện cụ thể của phong cách, tạo nên sắc thái riêng của nhân cách, tính bền vững và ổn định trong lối sống của Người Phong cách Hồ Chí Minh bao gồm một hệ thống lề lối, cung cách, cách thức, phong thái, phong độ và phẩm cách đã trở thành nền nếp trong tất

cả các hoạt động, công tác, học tập, sinh hoạt, ứng xử,… của Người

Phong cách Hồ Chí Minh là một chỉnh thể, gắn bó chặt chẽ với nhau, phát triển theo logic đi từ suy nghĩ (phong cách tư duy) đến nói, viết (phong cách diễn đạt) và biểu hiện qua phong cách làm việc, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt hàng ngày

Mỗi con người là một cái riêng, cái đơn nhất trong mối quan hệ với cái chung của cả loài người Vì thế, phong cách Hồ Chí Minh cũng có những đặc

điểm riêng biệt, độc đáo Bản thân Người đã đến và sinh sống ở nhiều nơi, hoạt động trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm nhiều cương vị, chức vụ khác nhau nên đặc điểm nổi bật trong phong cách của Người là phong cách luôn đi cùng với những hoạt động hết sức đa dạng và phong phú Đó là phong cách của một người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, một lãnh tụ thiên tài của Đảng và Nhà nước ta, một chiến sĩ lỗi lạc trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

Phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp giữa phương Đông và phương Tây; giữa truyền thống và hiện đại; giữa quá khứ, hiện tại và tương lai Tuy vậy, phong cách Hồ Chí Minh dù mang tính nhân loại nhưng cũng rất Việt Nam, nó có những điểm rất giống với một Lênin phương Đông, một Găng-đi Mác - xít, một Washington Việt Nam nhưng lại rất Hồ Chí Minh

Phong cách Hồ Chí Minh không chỉ là phong cách của một nhà chính trị, một nhà ngoại giao, một trí thức uyên bác mà còn là phong cách của một con người hết sức bình dị như người nông dân trên đồng ruộng, một người công nhân trong nhà máy, một chiến sĩ trên mặt trận, một ông Ké ở Việt Bắc, như một người cha, người anh trong gia đình Đây là một nét đặc sắc trong phong cách Hồ Chí Minh

Phong cách Hồ Chí Minh là phong cách của một người chiến sĩ yêu nước mang trong mình những phẩm chất cao đẹp Từ những phẩm chất cao đẹp đó Người đã tạo cho mình một phong cách làm việc – đó là những bài học quý giá mà Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng, là ngọn đuốc soi sáng cho các thế hệ noi theo và học tập

Tóm lại, phong cách Hồ Chí Minh chứa đựng trí tuệ, tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, phong thái, phong độ, phẩm cách, lề lối làm việc từ kinh nghiệm hoạt động thực tiễn và khảo cứu lý luận, thành nền nếp ổn định, tạo nên những nét riêng biệt ở lối sống, hành vi, ứng xử hết sức đặc sắc, độc đáo, riêng có, mang đậm dấu ấn, sắc thái, diện mạo Hồ Chí Minh, thể hiện nhân

cách lớn của một nhà văn hóa kiệt xuất Phong cách Hồ Chí Minh thể hiện sự sáng tạo thật sự, tự nhiên, chứa đựng giá trị về chân, thiện, mỹ, có sức lan tỏa tới mọi người Phong cách Hồ Chí Minh chính là đạo làm người, văn hóa làm người chính con người Người Với những giá trị bền vững, phong cách Hồ Chí Minh đem lại lòng tin cho nhân dân và cán bộ, đảng viên; đồng thời, cho

ta hiểu ý nghĩa toàn diện về giá trị của một con người, một chính đảng

1.1.3 Phong cách làm việc Hồ Chí Minh

Cuộc đời Hồ Chí Minh là một chặng đường cách mạng gian lao Suốt cuộc hành trình dài ấy, Người không ngừng cống hiến sức lực và trí tuệ cho nền độc lập của nước nhà, cho hòa bình ấm êm của muôn dân Tuy Người đã bình yên trở về với miền đất mẹ nhưng những bài học triết lý sâu sắc mà Người để lại sẽ còn sống mãi đến muôn đời Phong cách của Người là tài sản quý báu cho lớp lớp thế hệ sau Trong phong cách Hồ Chí Minh, chúng ta cần phải học tập và noi gương Bác nhiều điều, nhưng ở đây, tôi muốn nhấn mạnh đến phong cách làm việc Hồ Chí Minh, một phong cách làm việc mẫu mực, không dựa vào quyền lực để bắt người khác phục tùng mà thuyết phục con người bằng một phong cách làm việc vừa có tính nguyên tắc khoa học cao, vừa có tình nhân ái bao la của một tấm lòng nhân hậu

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh bao gồm phong cách làm việc quần chúng; phong cách làm việc dân chủ; phong cách làm việc khoa học, phong

cách làm việc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm; phong

cách làm việc nêu gương trước cấp dưới

Trên cương vị đứng đầu Đảng và nhà nước, lãnh tụ tối cao của cả dân tộc, Người đã có một phong cách làm việc mẫu mực để tiến hành công tác và thực hiện sự lãnh đạo của Đảng, giải quyết đúng đắn và thỏa đáng các mối quan hệ với quần chúng, với cấp dưới, với những người bạn chiến đấu gần gũi, với các vị phụ lão, nhân sĩ, trí thức, đại diện các tôn giáo, dân tộc… Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh không phải chỉ tác động đến nhận thức

mà còn cảm hóa trái tim con người Qua phong cách làm việc của Hồ Chí Minh, mọi người đến với Đảng, tiếp nhận sự lãnh đạo của Đảng không phải chỉ bằng lý trí, mà còn bằng tình cảm sâu sắc của chính mình

Có thể thấy rằng, từ thực tiễn cuộc sống và hoạt động cách mạng, đặc biệt là những năm tháng Người ở và làm việc tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại những chuẩn mực về phong cách làm việc Đây là những bài học thực tiễn sâu sắc đối với mọi tầng lớp nhân dân, nhất là các cán bộ, đảng viên trong giai đoạn cách mạng hiện nay, khi đất nước đang đẩy mạnh

mở cửa hội nhập với thế giới, đòi hỏi mỗi người dân Việt Nam phải có một phong cách làm việc khoa học, hiện đại và hiệu quả, góp phần đưa đất nước phát triển

1.1.4 Cán bộ

Theo Từ điển Tiếng Việt, cán bộ là người làm công tác nghiệp vụ

chuyên môn trong cơ quan Nhà nước, đoàn thể; người làm công tác có chức vụ trong một cơ qua, một tổ chức, phân biệt với người không có chức

vụ Theo cách hiểu thông thường, cán bộ là những người thoát ly, làm việc trong các tổ chức thuộc hệ thống chính trị (Đảng, Nhà nước, các đoàn thể nhân dân)

Theo quy định của Luật cán bộ, công chức thì cán bộ có những tiêu chí là: công dân Việt Nam; trong biên chế; hưởng lương từ ngân sách nhà nước (trường hợp công chức làm việc trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì tiền lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật); giữ một công vụ thường xuyên; làm việc trong công sở; được phân định theo cấp hành chính (cán bộ ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; cán bộ cấp xã; công chức ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; công chức cấp xã)

Khoản 1 Điều 4 của Luật Cán bộ, công chức quy định cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh

theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước Theo quy định này thì tiêu chí xác định cán bộ gắn với cơ chế bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ Những người đủ các tiêu chí chung của cán bộ mà được tuyển vào làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội thông qua bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ chức danh theo nhiệm kỳ thì được xác định là cán bộ

bộ phải đem chính sách của Chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân dân, giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời, đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng Như vậy, nếu cán bộ dở thì một mặt chính sách không thể thực hiện được, mặt khác việc hoạch định, xây dựng chính sách mới sẽ sai lầm hoặc không phù hợp

Trong mối quan hệ giữa cán bộ và nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm dân như nước, cán bộ như cá Lực lượng bao nhiêu là nhờ dân hết Người chỉ rõ "cán bộ không có đội viên, lãnh tụ không có quần chúng thì không làm gì được"[51,tr.267] Từ đó, Người khẳng định nước lấy dân làm gốc, "cán bộ quyết định mọi việc"[51,tr.479] Sự "quyết định" ở đây là cán bộ phải đi trước, làm gương về tư tưởng, đạo đức, thái độ, lề lối làm việc Muốn phát huy được đầy đủ tính sáng tạo của hàng chục triệu người, thì cán bộ phải

đi trước, tự cải tạo mình, tự nâng cao mình Cán bộ phải có lập trường giai cấp vô sản vững chắc, giác ngộ về chủ nghĩa xã hội cao; phải rửa sạch ảnh hưởng tư tưởng của giai cấp bóc lột, rửa sạch chủ nghĩa cá nhân, rèn luyện tinh thần và ý thức tập thể

1.1.5 Cán bộ chủ chốt cấp xã

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã là những người đứng đầu quan trọng nhất trong hệ thống của Tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội và lực lượng vũ trang; có tác động chi phối việc chấp hành chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thông qua việc lãnh đạo và tổ chức các nhiệm vụ kinh tế - xã hội trên địa bàn nông thôn mà họ phụ trách

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã gồm (Bí thư, Phó Bí thư cấp ủy, Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND, trưởng công an, Chủ tịch Hội phụ nữ, Chủ tịch Mặt trận tổ quốc, Chủ tịch Hội cựu chiến binh,

Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, xã đội tưởng) là những người lãnh đạo, chỉ huy trực tiếp và chịu trách nhiệm ở cơ sở

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng, chính quyền cấp xã nói chung, giữ các vai trò chủ chốt sau: nơi kết nối trực tiếp giữa Nhà nước với các tổ chức và cá nhân trong địa bàn xã; đại diện cho Nhà nước, nhân danh Nhà nước thực thi quyền lực nhà nước trong cuộc sống tại cơ sở, trực tiếp triển khai, tổ chức thực hiện các đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước ở xã; điều tiết sự tự quản của các cộng đồng dân cư thôn, làng trên địa bàn xã trong quá trình phát triển đời sống xã hội ở nông thôn

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã là chính quyền Nhà nước ở cơ sở, có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng của bộ máy Nhà nước, là chỗ dựa

và công cụ sắc bén để thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, làm

cơ sở cho chiến lược ổn định và phát triển đất nước, là yếu tố chi phối mạnh

mẽ đến đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của cộng đồng dân cư trên địa bàn Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã có vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện chức năng làm cầu nối giữa Đảng với nhân dân, giữa công dân với Nhà nước Hồ Chí Minh luôn quan tâm và chăm lo xây dựng cấp xã Người đã tổng kết, rút ra bài học có ý nghĩa cực kỳ quan trọng: “Cấp

xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”[50,tr.269]

Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta coi trọng việc củng cố, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị các cấp, đặc biệt ở cấp trung ương và cấp cơ sở và yêu cầu cấp bách phải củng cố kiện toàn bộ máy Nhà nước ở cơ sở.Các cấp

ủy đảng, các cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân cần hướng về cơ sở, chăm lo xây dựng cơ sở vững mạnh, có sức chiến đấu cao Sự nghiệp đổi mới đất nước muốn thành công phải tạo sự chuyển biến tích cực từ cơ sở, mà sự chuyển biến ở cơ sở lại phụ thuộc rất quan trọng ở chất lượng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã

1.2 Cơ sở hình thành phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

1.2.1 Cơ sở khách quan

1.2.1.1 Tinh hoa văn hóa nhân loại

Hồ Chí Minh tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin

Nói đến văn hóa nhân loại có tầm cỡ vĩ đại nhất và ảnh hưởng lớn nhất đối với Hồ Chí Minh là phải nói đến chủ nghĩa Mác-Lênin Từ lúc bắt gặp ánh sáng cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin, vừa nghiên cứu lý luận vừa hoạt động thực tiễn, phong cách Hồ Chí Minh từng bước hoàn thiện Những cống hiến vĩ đại của chủ nghĩa Mác - Lênin cả về lý luận và thực tiễn

đã góp phần làm cho hệ thống lý luận của Mác, Ăngghen ngày càng hoàn chỉnh Chủ nghĩa Mác - Lênin không chỉ giải thích về mặt lý luận, mà còn vạch ra con đường, những phương tiện cải tạo thế giới bằng thực tiễn trên cơ

sở lý luận Đó là mối liên hệ hữu cơ, biện chứng giữa lý luận cách mạng và

thực tiễn cách mạng Từ những quan điểm “Lý luận và Thực tiễn” của chủ nghĩa Mác - Lênin nêu trên, cho ta thấy Hồ Chí Minh đã hệ thống hóa một cách tinh tế thành những quan điểm toàn diện và sâu sắc và rất thực tiễn về những vấn đề thực tiễn ở nước ta Để rồi phong cách làm việc “Nói đi đôi với làm” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đời, đó là một cuộc cách mạng về nhận thức cho con đường cách mạng của giải phóng dân tộc Việt Nam, đến nay vẫn còn nguyên giá trị

Hồ Chí Minh tiếp thu văn hóa phương Đông

Trước hết, Người tiếp thuvăn hóa Nho giáo.Hồ Chí Minh sinh trưởng trong một gia đình nhà Nho, nhưng là một nhà Nho yêu nước Người tiếp thu những phẩm chất tu thân, cách ứng xử, tiếp thu sự giáo dục theo đạo đức Nho giáo một cách trọn vẹn, điều đó đã định hình trong Hồ chí Minh một phong cách, nề nếp, ngăn nắp, cần mẫn trong suy nghĩ và hành động Bên cạnh đó,

Hồ Chí Minh cũng đồng tình với Nho giáo ở tư tưởng tự thân làm gương Vấn

đề tấm gương đạo đức của những nhà lãnh đạo, những nhà cầm quyền, càng người giữ vị trí cao trong xã hội thì càng chú trọng vấn đề thực hành đạo đức Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với đạo lý, truyền thống đạo đức của dân tộc Việt “Ngôn, hành hợp nhất”, “Nguyên lý đạo đức chính là hành vi đạo đức trong cuộc sống” Vì vậy, trong phong cách làm việc của Người, cũng như trong giáo dục cán bộ, Người luôn nhấn mạnh tới vấn đề “nêu gương”

Tiếp thu tư tưởng vị tha ở Phật giáo, Hồ Chí Minh là hiện thân của lòng nhân ái, độ lượng, khoan dung - những nét đặc trưng của giáo lý đạo Phật

Thứ nhất, tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người

như thể thương thân - một tình yêu bao la không chỉ dành cho con người mà dành cho cả chim muông, cây cỏ

Thứ hai, nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện Thứ ba, tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chất phác chống lại mọi

phân biệt đẳng cấp

Chịu ảnh hưởng một phần từ tư tưởng Phật giáo nên phong cách làm việc của Người hết sức dân chủ, thân dân nhưng cũng rất khoa học và nguyên tắc Đó là nét sáng tạo đặc sắc trong phong cách làm việc của Người

Lĩnh hội tư tưởng văn hóa phương Tây

Trong ba mươi năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Hồ Chí Minh sống chủ yếu ở châu Âu nên cũng chịu ảnh hưởng rất sâu rộng của nền văn hóa dân chủ và cách mạng của phương Tây Trong những năm tháng đi tìm đường cứu nước, lao động để kiếm sống và hoạt động cách mạng ở nước ngoài, luôn luôn bị kẻ thù theo dõi đã tạo cho Người một phong cách làm việc vững vàng trong suy nghĩ và cách xử lý khó khăn

Có cơ hội tiếp xúc với nền văn hóa phương Tây, Hồ Chí Minh có dịp tiếp thu những giá trị về đạo đức, nhân văn của Đạo Cơ đốc giáo – một Đạo

có sức ảnh hưởng rộng lớn đến đời sống văn hóa, tư tưởng, đạo đức phương Tây Đồng thời, Người cũng tiếp thu cho mình lòng nhân ái, thương người, khoan dung của đức Chúa Giê-su; kế thừa và tiếp thu tư tưởng tự do – bình đẳng – bác ái của cuộc cách mạng dân chủ tư sản, về tư tưởng dân chủ, dân quyền, nhân đạo Điều đó đã ảnh hưởng rất lớn tới phong cách làm việc gần gũi với quần chúng và phong cách làm việc dân chủ của Người sau này

1.2.1.2 Gia đình

Từ lúc sinh ra và lớn lên con người luôn chịu nhiều ảnh hưởng từ gia đình, quê hương Và Hồ Chí Minh cũng là một con người như vậy

Gia đình Hồ Chí Minh là một gia đình gia giáo, thuận hòa, yêu thương

và tôn trọng lẫn nhau; các thành viên trong gia đình đầy lòng nhân ái, với lòng yêu thương những người lao động một cách sâu sắc Phong cách Hồ Chí

Minh đã chịu sự tác động của nhiều nhân tố nhưng yếu tố ảnh hưởng trực tiếp

và sâu sắc là từ gia đình Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước, gần gũi với nhân dân Các thành viên trong gia đình luôn hòa thuận, yêu thương lẫn nhau Trong đó người có ảnh hưởng khá mạnh đến việc hình thành

phong cách của Hồ Chí Minh là cụ Nguyễn Sinh Sắc, là một nhà nho cấp tiến,

có tư tưởng trọng dân, luôn thương yêu những người nghèo khổ Tấm gương lao động cần cù, tấm gương về ý chí kiên cường vượt qua khó khăn, gian khổ

để đạt được mục tiêu đó là cụ đã không từ bỏ việc thi cử dở dang của mình

mà phấn đấu đến lúc thi đậu, thể hiện tính kiên trì, bền bỉ của cụ Và với tư tưởng thương dân, chủ trương lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị - xã hội của cụ Phó bảng đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với sự hình thành phong cách của Hồ Chí Minh Bên cạnh đó, một người không kém phần quan trọng có ảnh hưởng không nhỏ đến việc hình thành phong cách của Người là

bà Hoàng Thị Loan, một người mẹ chịu thương, chịu khó, cần cù, siêng năng cũng đã dạy dỗ Nguyễn Sinh Cung lòng thương yêu con người, thương yêu loài vật Cả hai người đã làm cho Nguyễn Sinh Cung hiểu được cần có lòng yêu thương con người và giàu đức hi sinh vì nước vì dân Có lẽ, tình yêu thương mà người được vun đắp ngay từ nhỏ đã ảnh hưởng không nhỏ tới suy nghĩ và hành động của người.Dù làm việc ở cương vị nào, Người cũng luôn giữ cho mình một phong cách làm việc mẫu mực, gần dân, luôn quan tâm, chăm lo tới đời sống nhân dân “lấy dân làm gốc”

Gia đình Hồ Chí Minh là một gia đình hiếu học.Hồ Chí Minh chịu ảnh

hưởng từ truyền thống hiếu học của gia đình Với tư tưởng tiến bộ và chán ghét chốn quan trường, năm 1905, cụ Nguyễn Sinh Sắc cho hai người con trai của mình - là Nguyễn Sinh Khiêm và Nguyễn Sinh Cung xuống Vinh học trường Tiểu học Pháp Đây là một quyết định được cho là khác người của cụ, bởi vào trường này là phải học chữ Pháp, trong khi cụ theo đuổi nền giáo dục truyền thống theo lối Nho học Và, sau này, chính vốn hành trang tiếng Pháp

và những hiểu biết nhất định về văn hóa Pháp đã đưa Người đến gần hơn với con đường tìm đường cứu nước Quyết định đặt chân đến phương Tây trong hành trình cứu nước, vốn là người ham học, Hồ Chí Minh học mọi lúc mọi nơi có thể học được, tự học là chính, thể hiện ý chí vươn lên để chiếm lĩnh tri

thức Những năm tháng làm thuê trên con tàu viễn dương, hay đốt lò, quét tuyết, phụ bếp ở Lơ Havrơ, Niu Yoóc, Bostơn, Luân Đôn… nếu không tự mình coi trọng thời gian, tranh thủ thời gian, quyết tâm theo đuổi chí lớn, thì Người đã không thể tiến hành việc tự học trong điều kiện vô cùng gian khổ như vậy Người đã tiến hành tự học, không thầy giáo, không phương tiện, không thời gian Cần học chữ nào, Người viết lên cánh tay, vừa đi vừa xem, đến cuối ngày, chữ mờ dần cũng là lúc Người nhớ được hết Đêm khuya, khi người khác nghỉ ngơi, thư giãn, thì Người tranh thủ ngồi học Những năm tháng bôn ba ở nước ngoài, lăn lộn với cuộc sống của một người lao động, hòa mình trong phong trào công nhân, đã hình thành ở Người một phong cách làm việc với phương pháp độc lập, khoa học, quý trọng thời gian học tập và sắp xếp công việc hàng ngày theo một kế hoạch cụ thể hợp lý Đây là một yếu tố rất quan trọng hình thành nên một phong cách làm việc mẫu mực của Người

1.2.1.3 Quê hương

Không chỉ có gia đình mà bên cạnh đó còn có quê hương cũng góp phần hình thành nên phong cách Hồ Chí Minh Sinh ra trên mảnh đất Nghệ - Tĩnh, là mảnh đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm, có truyền thống văn hóa đặc sắc ảnh hưởng lớn đến phong cách của Hồ Chí Minh Vùng đất mà có thiên nhiên khắc nghiệt, chính điều đó đã tạo cho con người ở nơi đây những đặc tính riêng biệt: như khảng khái, cần

cù, chịu khó, kham khổ, trọng nghĩa khí… Và nó cũng đã thấm vào trong con người Hồ Chí Minh, tạo cho Người nhiều đức tính tốt đẹp Từ lúc sinh ra Người đã chứng kiến bao tình cảnh đau thương trên quê hương mình, thấy được cảnh khổ ải của những người dân lao động bị bọn thực dân áp bức, bóc lột cùng cực đồng bào mình trên mảnh đất quê hương Đất nước đang lâm nguy, đã có nhiều người hi sinh cả đời mình để tìm con đường cứu nước cho dân tộc nhưng luôn lâm vào bế tắc, không tìm thấy đường ra Sự thất bại đó

đã chỉ ra rằng: muốn cứu nước phải tìm ra một con đường cách mạng mới

Điều này chứng tỏ từ rất sớm, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Hồ Chí Minh

đã bộc lộ một tâm hồn nhạy cảm, đã có những trăn trở suy tư Đó là ý thức đạo đức và tình cảm của một người học sinh trước thực trạng đau buồn của đất nước, mong muốn gắn vận mệnh, ước mơ, khát vọng làm người của mình với vận mệnh chung của toàn dân tộc Chính những ảnh hưởng từ vùng đất nơi Người sinh ra đã tạo nên một phong cách làm việc Hồ Chí Minh sáng

ngời bản lĩnh chính trị cứng rắn xen lẫn ý chí quyết tâm

1.2.1.4 Truyền thống văn hóa dân tộc

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh còn được hình thành từ truyền thống văn hóa dân tộc, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước Trong lịch sử dân tộc luôn có những con người giàu đức hi sinh để thế hệ sau noi theo như: Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi… và Người đã noi gương những vị anh hùng dân tộc đó, bên cạnh đó chính chủ nghĩa yêu nước

đã giúp Người có thể tiếp nhận một cách có chọn lọc những học thuyết từ bên ngoài du nhập vào Việt Nam Tiếp đến là truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết tương thân tương ái, gắn bó với nhau trong tình làng, nghĩa xóm, tối lửa tắt đèn

có nhau.Người hiểu rất rõ điều này lúc phải một mình chăm sóc em khi ở Huế, phải đi xin được bát cháo, xin sữa cho em Hình thành ở Hồ Chí Minh tình yêu thương nhau, giúp đỡ nhau trong hoạn nạn khó khăn, đoàn kết để vượt qua nó Một đặc điểm của truyền thống dân tộc là tính sáng tạo, ham học hỏi và không ngừng mở rộng của để đón nhận những tinh hoa văn hóa nhân loại Chính đặc điểm này đã bồi dưỡng cho con người Bác đức tính luôn luôn học những cái mới, biết tiếp thu những tinh túy của nhân loại

1.2.2 Cơ sở chủ quan

1.2.2.1 Trí tuệ thông minh, tư duy độc lập, tự chủ và luôn sáng tạo

Sự tỏa sáng về trí tuệ cùng với tư duy độc lập tự chủ nảy nở sớm ở người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành Thật vậy, GS Song Thành từng nhận xét: “Sức hấp dẫn của Hồ Chí Minh do nhiều yếu tố, nhưng trước

hết là sự tỏa sáng về trí tuệ Tất cả mọi người từ già, trẻ, lớn, bé, đồng chí và bạn bè chính khách hay kẻ thù… dù chỉ một lần được tiếp xúc với Người dù

là Chánh mật thám như Pie Ácnu hay nhà thơ như Ôxip Manđenstam, tất cả đều nói lên ấn tượng về sức chinh phục mạnh mẽ ấy Đó chính là dấu hiệu thiên tài của Hồ Chí Minh”[65,tr.33]

Hồ Chí Minh có một tư duy độc lập, tự chủ và luôn sáng tạo, Người không bị lệ thuộc, phụ thuộc vào một luồng ý kiến nào Trên cơ sở tiếp thu nhiều luồng tư tưởng tiến bộ của Việt Nam và thế giới, trong từng thời kỳ, Người đúc kết, tổng hòa thành cái riêng mà không sao chép, giáo điều, máy móc Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã chỉ ra cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới Người cho rằng: “Lý luận do kinh nghiệm cách mạng ở các nước và trong nước ta, do kinh nghiệm từ trước và kinh nghiệm hiện nay gom góp phân tích và kết luận những kinh nghiệm đó thành

ra lý luận Nhưng phải biết khéo lợi dụng kinh nghiệm Nếu thấy người ta làm thế nào mình cũng một mực bắt chước làm theo thế ấy”[50,tr.312]

Hồ Chí Minh là người tiếp thu những tư tưởng tiến bộ ở trong nước và thế giới, kết hợp nhân tố chủ quan rồi tạo thành tư tưởng của mình, nhưng tư tưởng của Người không phải là con số cộng của nhiều luồng tư tưởng, học thuyết, mà là sự kết tinh luồng ánh sáng trí tuệ của dân tộc và nhân loại Được như thế là bởi Hồ Chí Minh có tư duy độc lập, tự chủ, biết kế thừa có chọn lọc những tư tưởng, nguyên lý của các nhà lý luận, nhà tư tưởng của dân tộc Việt Nam và thế giới Trong phong cách Hồ Chí Minh có dáng dấp của V.I Lênin, Găng-đi, của Washington,… thậm chí còn thấy có một số nét của chính mình Phong cách Hồ Chí Minh là riêng biệt, đặc sắc, điều mà không ít người khát khao muốn học tập

Với trí tuệ thông minh, tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo đã hình thành nên một phong cách làm việc Hồ Chí Minh rất linh hoạt, độc lập và khoa học

Đó cũng chính là những bài học vô cùng quý báu mà Người đã để lại cho thế

hệ mai sau

1.2.2.2 Nghị lực phi thường và bản lĩnh chính trị

Khi còn thơ ấu người đã chịu nổi đau mất mẹ, không có sự chăm sóc của mẹ, phải theo cha đi nhiều nơi người vẫn trưởng thành sớm, có ý chí tự lập, thông minh, ham học Trước tình hình nước nhà bị áp bức, bóc lột, người

đã chịu đựng mọi khó khăn với ý chí và sự quyết tâm mạnh mẽ với hai bàn tay trắng ra đi tìm đường cứu nước Năm 1911, rời khỏi bến Nhà Rồng, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã bắt đầu cuộc hành trình vượt đại dương đến rất nhiều hải cảng, người đến Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, đến Đông Phi, Tây Phi, từ châu Phi người sang châu Mỹ rồi đến châu Âu Người đã đến những đất nước khác nhau, gặp nhiều màu da khác nhau, nhiều ngôn ngữ khác nhau Trên hành trình đó người đã phải lao động gian khổ để kiếm sống Người không nề hà bất cứ việc gì Tất cả những khó khăn ấy lu mờ trước nghị lực của người thanh niên gầy gò, mảnh khảnh Với hai bàn tay trắng phải làm rất nhiều công việc, sống trong nhiều hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn, chịu đựng khí hậu khặc nghiệt để trở thành nhà hoạt động cách mạng, người chiến

sĩ cộng sản quốc tế, tham gia sáng lập Đảng cộng sản Pháp

Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc được đọc luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa, người đã tìm ra con đường cứu nước, từ đây Người bắt đầu đấu tranh bảo vệ và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào việc giải phóng dân tộc Trên con đường ấy Người đã phải đối mặt biết bao khó khăn, thử thách, cần biết bao nghị lực để vượt qua Năm 1941 Người

về nước chỉ đạo cách mạng và ở trong hang Cốc Bó ở Pác Bó, Cao Bằng để sống và làm việc Trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn nhưng Bác vẫn vượt qua và liên tiếp mở nhiều lớp huấn luyện cán bộ cho phong trào Việt Minh, dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn trực tiếp của Người, phong trào Việt Minh đã thâm nhập vào các thôn, xóm, bản làng, bám rễ và lớn mạnh không ngừng

trong nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng Hình ảnh Bác với bộ quần áo Nùng bạc màu, chiếc mũ vải và đôi hài bằng lá mo, đã trở nên thân thuộc với nhân dân Pác Bó, tất cả đều nỗ lực vì sự nghiệp cách mạng của dân tộc Năm 1942, khi ở Trung Quốc Bác bị bắt và giải qua gần 30 nhà lao, nhưng trong thời gian

bị giam cầm người vẫn viết được tác phẩm nổi tiếng “Nhật ký trong tù”

Trong 30 năm hoạt động ở nước ngoài trên con đường cứu nước, dù công việc có bận rộn đến đâu, gặp nhiều gian khổ đến đâu nhưng Bác vẫn không ngừng tìm tòi, học hỏi Người tự học, Người học mọi lúc mọi nơi, học bạn bè, học tất cả những người xung quanh Khi còn là anh Ba trên tàu đến Pháp, hàng ngày dù làm nhiều công việc và mệt mỏi đến đâu buổi tối Bác vẫn đọc và viết Sau này khi đã là Chủ tịch nước Bác vẫn không ngừng học tập, có khi ốm đau, bệnh tật mệt mỏi nhưng Bác cũng không nằm nghỉ mà vẫn làm việc, đọc sách báo Với sự cố gắng học tập không ngừng, Người hiểu biết nhiều về các nước, văn hóa, con người, tư tưởng, chính trị, tất cả lại được hội

tụ trong phong cách sống của Hồ Chí Minh

Trong suốt cuộc đời của Bác dù trong cuộc sống, trong công việc hay trong học tập đều cho chúng ta thấy một tấm gương về bản lĩnh, nghị lực và quyết tâm đến cùng Từ một cậu bé mất mẹ, mất em trai khi 11 tuổi cho đến cậu thanh niên không thể chịu đựng cảnh đồng bào bị áp bức, bóc lột quyết chỉ

ra đi tìm đường cứu nước, hai bàn tay trắng lênh đênh đến mọi nơi trên thế giới rồi trở thành người chiến sĩ cách mạng, người lãnh đạo cuộc kháng chiến của dân tộc Trong suốt cuộc đời Bác khi mệt mỏi, đau ốm, khi phải đi bộ băng rừng, lội suối Bác cũng chưa bao giờ kêu ca, than vãn Những năm cuối đời khi sức khỏe của người yếu đi, Bác bị đau tim, đau thần kinh tọa phải chống gậy nhưng người vẫn không ngừng làm việc, vẫn vui vẻ đi thăm nhiều nơi mà không ai biết Bác mệt Hồ Chí Minh phải có một tinh thần thép, một ý chí kiên cường đối mặt với mọi khó khăn, cám dỗ, mọi nỗi đau phải chịu đựng về thể xác và tinh thần để vượt qua mọi khó khăn, thực hiện mục tiêu đã đề ra Phong

cách làm việc của Người có lẽ một phần cũng ảnh hưởng từ nghị lực ấy, bản lĩnh ấy.Sự kiên trì, cứng rắn và kiên quyết trong xử lý mọi tình huống công việc đã cùng cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Hồ Chí Minh có tâm hồn của một người yêu nước vĩ đại, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thành với cách mạng, một trái tim yêu thương nhân dân, thương người cùng khổ, sẵn sàng chịu đựng hi sinh vì độc lập, vì hạnh phúc của nhân dân

Lòng yêu nước, yêu dân nồng nàn, sâu sắc đã làm nên một ý chí Hồ Chí Minh bản lĩnh, phi thường suốt 30 năm với biết bao cuộc trường chinh qua các đại dương, lục địa, vì nước vì dân quên bản thân mình Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước giành lại độc lập tự do cho Tổ quốc cũng với tấm lòng của một người Việt Nam yêu nước Tinh thần yêu nước của Người được hun đúc bằng truyền thống yêu nước với bề dày hàng nghìn năm lịch sử của ông cha Được hình thành trong quá trình dựng nước, trong đấu tranh và bảo vệ nền độc lập, thoát khỏi sự đô hộ của ngoại bang, chủ nghĩa yêu nước truyền thống của dân tộc Việt Nam nổi bật ở tính cố kết cộng đồng chặt chẽ giữa nhà – làng – nước để bảo vệ đất nước, bảo vệ độc lập, thống nhất dân tộc, bảo vệ cuộc sống cộng đồng và sự trường tồn của nền văn hóa dân tộc Ngay từ nhỏ,

Hồ Chí Minh đã được nuôi dưỡng trong truyền thống yêu nước và đấu tranh bất khuất của gia đình, của sông Lam núi Hồng Người được thừa hưởng trí tuệ uyên bác của người cha là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và thừa hưởng những bài học về lòng nhân ái và đức hi sinh cao cả của mẹ là bà Hoàng Thị Loan Suốt những tháng năm thơ ấu, Người đã chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, đời sống nhân dân lầm than, cơ cực dưới sự thống trị hà khắc và tàn bạo của thực dân Pháp.Hoàn cảnh sống khắc nghiệt đó đã hun đúc trong Người một ý chí “sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi”[69,tr.11], chính chủ nghĩa yêu nước đã trở thành hành trang giá trị nhất của người thanh niên Nguyễn

Tất Thành khi bước chân vào cuộc hành trình tìm đường cứu nước Lòng yêu nước, thương dân ấy luôn là cơ sở, là động lực trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Người sau này, tạo điều kiện hun đúc nên một phong làm việc

Hồ Chí Minh gần gũi với quần chúng, được nhân dân tin yêu, ủng hộ

1.3 Nội dung phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh mang những đặc điểm rất riêng, đáng để học tập bởi nó giải quyết đúng đắn và thỏa đáng các mối quan hệ với quần chúng, với cấp dưới, với những người bạn chiến đấu gần gũi, với các vị phụ lão nhân sĩ, trí thức, đại diện các tôn giáo, dân tộc… Người không dựa vào quyền lực để buộc mọi người phục tùng, mà thuyết phục con người bằng một phong cách làm việc vừa mang tính nguyên tắc và khoa học cao, vừa có tình nhân ái bao la của một tấm lòng nhân hậu

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh bao gồm: phong cách làm việc quần chúng; phong cách làm việc dân chủ; phong cách làm việc khoa học, phong

cách làm việc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm; phong

cách làm việc nêu gương trước cấp dưới

1.3.2 Phong cách làm việc quần chúng

Điểm nổi bật nhất trong phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

là tác phong quần chúng Phong cách quần chúng trong tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồn từ sự thấm nhuần sâu sắc quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin: quần chúng là người sáng tạo ra lịch sử, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Hồ Chí Minh luôn có lòng tin vô tận đối với quần chúng Người luôn luôn chăm lo tăng cường mối liên hệ với quần chúng, coi đó là nguồn sức mạnh tạo nên mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng

Trước hết, Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ, đảng viên gần dân, thấu hiểu tâm

tư, nguyện vọng của nhân dân và bản thân Người luôn là tấm gương sáng về phong cách gần dân Sự gần gũi đó được thể hiện ngay từ phút đầu tiên Người ra

mắt quốc dân Khi vừa đọc một đoạn Tuyên ngôn Độc lập, Người đã dừng lại hỏi:

"Tôi nói đồng bào nghe rõ không?" Chỉ là một câu hỏi thôi, một câu hỏi bình dị,

tự nhiên mà thực sự đã làm xúc động trái tim hàng chục triệu đồng bào toàn quốc!

"Cả muôn triệu một lời đáp: Có! Như Trường Sơn say gió Biển Đông" Đó là một điển hình mẫu mực về mối quan hệ gần gũi, thân thiết hiếm có giữa lãnh tụ với quần chúng, ngay ở những giây phút lịch sử trang trọng nhất

Năm 1957, Bác Hồ về thăm Quảng Bình.Cuộc mít tinh quần chúng đón Bác được tổ chức tại sân vận động thị xã Đồng Hới Nói chuyện với đồng bào, Người nhắc nhở nhiều điều, trong đó có việc phải chú ý chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ, gia đình đồng bào miền Nam tập kết, rồi Người đọc chậm rãi câu ca dao:

Nhiễu điều phủ lấy giá gương Người trong một nước phải thương nhau cùng

Bác đọc đến đâu, đồng bào đọc theo đến đó Một âm thanh hòa quyện vang lên thân thiết giữa lãnh tụ và quần chúng Các thành viên Tổ cổ động của

Ủy ban kiểm soát và giám sát quốc tế đóng tại Đồng Hới, có mặt tại cuộc mít tinh, đã hết sức ngạc nhiên bởi sự gần gũi và thân thiết của Bác với nhân dân

Trong đời sống hằng ngày, Người thường tranh thủ đi thăm, chuyện trò thân tình với các cụ già, gặp gỡ chiến sĩ và đồng bào các địa phương, để nắm tình hình và tâm tư, nguyện vọng của nhân dân Điều đó đã trở thành một nhu cầu, một nếp sống, thành điều tâm niệm suốt đời của Người, từ buổi đầu ra đi tìm đường cứu nước đến khi trở thành Chủ tịch nước, Chủ tịch Đảng, từ việc lớn đến việc nhỏ của Người đều thể hiện sự quán triệt tư tưởng "Nước lấy dân làm gốc", "Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" Ta hiểu vì sao Người thường nhắc đến câu ca truyền miệng của nhân dân Quảng Bình "Dễ mười lần không dân cũng chịu, Khó trăm lần dân liệu cũng xong” Giữ được chân lý quý báu này thì sự nghiệp dù khó mấy cũng thành công Xa rời chân lý này thì cơ đồ cha ông để lại có đồ sộ mấy rồi cũng sẽ ngả nghiêng, sụp đổ Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực về tác phong sâu sát Theo một thống kê chưa

thật đầy đủ, chỉ tính trong vòng 10 năm xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (1955-1965), không quản tuổi cao, công việc bề bộn, Bác Hồ đã thực hiện trên dưới 700 lượt đi thăm các địa phương, công trường, xí nghiệp, hợp tác xã, đơn vị bộ đội, từ miền núi đến hải đảo, để thăm hỏi chiến sĩ và đồng bào, xem xét tình hình, kiểm tra công việc Tính ra mỗi năm có hơn 60 lượt Người đi xuống cơ sở, mỗi tháng có khoảng 6 lần Người gặp gỡ quần chúng

Đó là một kỷ lục khó ai có thể vượt qua, nhất là đối với một lãnh tụ khi tuổi

đã cao

Hai là, Hồ Chí Minh yêu cầu mọi cán bộ, đảng viên phải đi đúng đường lối quần chúng, đồng thời bản thân Người nêu cao tấm gương về lòng yêu mến và tin tưởng rất mực vào khả năng và sức mạnh của nhân dân Bác nói:

"Nước lấy dân làm gốc", "Gốc có vững cây mới bền, Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân" Bác thường xuyên căn dặn các tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên phải coi trọng mối liên hệ chặt chẽ với quần chúng, và phải thể hiện tinh thần phụ trách trước nhân dân

Chính phong cách đi đúng đường lối quần chúng của Người có sức hút

kỳ lạ, làm cho quần chúng đến với Người không chút e ngại, bình dị, tự nhiên Tác phong ấy làm cho lãnh tụ và quần chúng dễ dàng hoà nhập với nhau trong

sự đồng cảm sâu sắc nhất Nhờ vậy, mọi người có thể nói hết những suy nghĩ, trăn trở của mình, còn Người thì lắng nghe để có thể hiểu được nhịp đập của cuộc sống chung quanh

Phong cách quần chúng không chỉ là phong cách cần thiết của cán bộ, đảng viên trong quan hệ với dân, mà còn cần thiết trong quan hệ của cấp trên với cấp dưới, của cán bộ lãnh đạo với cán bộ, đảng viên bình thường Đối với người lãnh đạo cấp trên, hiểu dân và hiểu cấp dưới đều có tầm quan trọng đặc biệt Hiểu dân là để hiểu cấp dưới được chính xác hơn, hiểu cấp dưới là để hiểu dân được đầy đủ hơn Càng hiểu dân và càng hiểu cấp dưới, người lãnh

đạo càng hiểu chính mình và càng rút ra được những điều bổ ích để bố sung cho chủ trương, chính sách đã được đề ra

Ba là, Hồ Chí Minh thường yêu cầu cán bộ, đảng viên phải “từ nơi quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng" Người đã nhiều lần phê phán tệ xa

rời quần chúng, lên mặt "làm quan cách mạng”, "quan nhân dân”, không thấy mình là đày tớ, người học trò của nhân dân Bác đã nêu ra một quan điểm rất rõ: Không phải cứ viết lên trán hai chữ "cộng sản" thì đương nhiên sẽ được mọi người quý trọng Quần chúng nhân dân chỉ quý trọng những người có đức, có tài, hết lòng phụng sự nhân dân.Phải yêu dân, kính dân thì dân mới dành sự yêu kính cho mình Điều này có ý nghĩa rất quan trọng đối với cán

bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay Làm cho dân kính, dân yêu, dân tin, dân phục là vấn đề thuộc về lòng người Nếu cứ ỷ vào quyền lực chỉ có thể làm cho người ta sợ, ngại, xa lánh và khinh ghét chứ không thể giành được sự tin yêu, kính phục của người khác Nhân dân từ già đến trẻ thuộc mọi tầng lớp, dân tộc, mọi thế hệ đều gọi Hồ Chí Minh bằng hai tiếng: Bác Hồ

1.3.3 Phong cách làm việc dân chủ

Là người đứng đầu Đảng cầm quyền nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên có phong cách làm việc tập thể và dân chủ.Gắn bó với tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể - tinh thần ấy càng thấm sâu vào suy nghĩ và hành động của Người.Xuất phát từ quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, từ nguyên tắc tập trung dân chủ, Bác yêu cầu cán bộ, đảng viên phải xây dựng tác phong tập thể, dân chủ trong công tác, trong lãnh đạo Bác thường nói, không một người nào có thể hiểu biết được mọi thứ, làm nổi tất cả mọi việc Ngay đến anh hùng, lãnh tụ cũng vậy: “Đem so với công việc của loài người trong thế giới, thì những người đại anh hùng xưa nay cũng chẳng qua làm tròn một bộ phận mà thôi”[50,tr.256]

Với tác phong tập thể - dân chủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán

bộ, đảng viên phải đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, phát

huy sức mạnh của tập thể, nhận trách nhiệm cá nhân và hoàn thành tốt nhiệm

vụ được tập thể giao phó và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Người luôn đòi hỏi cán bộ, đảng viên trước hết là những người lãnh đạo phải có tác phong tập thể dân chủ thực sự Bởi vì mọi sự giả tạo đều làm suy yếu, thậm chí phá vỡ tập thể, mọi thói hình thức chủ nghĩa sớm muộn sẽ làm xói mòn, thậm chí triệt tiêu dân chủ

Trước hết, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi cán bộ, đảng viên phải gắn

bó với tập thể, tôn trọng tập thể, đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, đồng thời tinh thần ấy cũng thấm sâu vào suy nghĩ và hành động của Người Chủ tịch Hồ Chí Minh không bao giờ đặt mình cao hơn tổ chức, ở

ngoài sự kiểm tra, giám sát của tổ chức, mà luôn luôn tranh thủ bàn bạc với tập thể Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Chính phủ và Quốc hội, khi cần thiết, triệu tập cả Hội nghị chính trị đặc biệt - một hình thức Diên Hồng của thời đại mới để xin ý kiến các đại biểu quốc dân

Từ thực hành dân chủ cho nhân dân, đến thực hành dân chủ trong Đảng, trong cơ quan, tổ chức, phong cách dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự thể hiện nhất quán tư tưởng, đạo đức vì dân, vì nước, hòa mình với quần chúng thành một khối đại đoàn kết Hồ Chí Minh là người đã hóa thân một cách toàn vẹn và trọn vẹn vào trong nhân dân

Không những thế, Người yêu cầu lắng nghe ý kiến của đảng viên, của nhân dân, của những người "không quan trọng" Muốn thế, người lãnh đạo phải đề cao mở rộng dân chủ, từ dân chủ trong Đảng đến dân chủ trong các cơ quan đại biểu của dân Người cũng rất năng đi xuống cơ sở, để lắng nghe ý kiến của cấp dưới và của quần chúng, chứ không phải để huấn thị Người cho rằng: “Người lãnh đạo muốn biết rõ ưu điểm và khuyết điểm của mình, muốn biết công tác của mình tốt hay xấu, không gì bằng khuyên cán bộ của mình mạnh bạo đề ra ý kiến và phê bình Như thế, chẳng những không phạm gì đến

uy tín của người lãnh đạo mà tỏ ra dân chủ thật thà trong Đảng”[60,tr.280]

Thứ hai, là phải mở rộng dân chủ để phát huy sức mạnh của tập thể.Người thường nói: Đề ra công việc, đẻ ra nghị quyết, không khó, vấn đề là

thực hiện nó Mà người thực hiện lại là quần chúng Vì vậy, có dân chủ, bàn bạc tập thể mới cùng thông suốt, nhất trí, mới cùng quyết tâm thực hiện, tránh được "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" Trong công tác lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Người luôn có ý thức sử dụng sức mạnh tổng hợp của nhiều cơ quan, nhiều tổ chức Trước khi quyết định một công việc hệ trọng, Người đều hỏi lại cẩn thận, chu đáo những người đã giúp mình Tất cả những ai đã được Người giao việc đều cảm nhận sâu sắc điều đó

Phong cách dân chủ Hồ Chí Minh được thể hiện từ việc lớn cho đến việc nhỏ: Chuẩn bị ra một nghị quyết hay dự thảo một văn kiện, viết một bài báo Người đều đưa ra thảo luận trong tập thể Bộ Chính trị, tham khảo ý kiến những người xung quanh Người tuân thủ chặt chẽ quy trình ra quyết định: Mọi vấn đề kinh tế, chính trị, quân sự, ngoại giao, khoa học - kỹ thuật Người đều huy động sự tham gia của đội ngũ trí thức, chuyên gia trong bộ máy của Đảng và Nhà nước, yêu cầu chuẩn bị kỹ, trao đổi rộng, sao cho mọi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đều được cân nhắc kỹ, lựa chọn thận trọng, để sau khi ban hành, ít phải thay đổi, bổ sung

Thứ ba, là nhận trách nhiệm cá nhân, hoàn thành tốt nhiệm vụ được tập thể giao phó và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Người cho rằng: "Tập thể lãnh đạo là dân chủ Cá

nhân phụ trách, tức là tập trung Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tức là dân chủ tập trung" Với tác phong tập thể dân chủ, Hồ Chí Minh cũng luôn tạo ra không khí làm việc hoạt bát, phấn khởi, hăng hái và đầy sáng tạo Dù ở cương vị đứng đầu Đảng và Nhà nước, có uy tín tuyệt đối trong Đảng và trong nhân dân, Hồ Chí Minh vẫn giữ tác phong tập thể - dân chủ với Bộ Chính trị, với các cơ quan Đảng và Nhà nước, chú ý lắng nghe ý kiến của cán

bộ, đảng viên và người dân bình thường Đến những năm cuối đời, Người

cũng vẫn làm việc với Bộ Chính trị vào những ngày “sóc vọng” (tức là ngày 1

và 15) hàng tháng, để bàn bạc trao đổi tập thể về những công việc của Đảng

và Nhà nước, cùng góp ý kiến phê bình một cách nhẹ nhàng, thoải mái nhưng rất hiệu quả

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể, nhận trách nhiệm cá nhân và hoàn thành tốt nhiệm vụ được tập thể giao phó

và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Theo Bác, mọi cán bộ, đảng viên phải gắn bó với tập thể, tôn trọng tập thể, đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, đồng thời phát huy tinh thần ấy cũng thấm sâu vào suy nghĩ và hành động của Người Hồ Chí Minh không bao giờ đặt mình cao hơn tổ chức, ở ngoài sự kiểm tra, giám sát của tổ chức, mà luôn luôn tranh thủ bàn bạc với tập thể Bộ Chính trị, Trung ương Đảng, Chính phủ và Quốc hội, khi cần thiết, triệu tập cả Hội nghị Chính trị đặc biệt để xin ý kiến các đại biểu quốc dân

Trên cương vị là người đứng đầu Đảng và Nhà nước, lãnh tụ tối cao của dân tộc, Hồ Chí Minh không dựa vào quyền lực để bắt buộc mọi người phải phục tùng mà thuyết phục mọi người bằng một phong cách làm việc hết sức dân chủ Đây thực sự là một bài học đặc biệt có giá trị sâu sắc mà các cấp lãnh đạo cần phải học tập

1.3.4 Phong cách làm việc khoa học

Tác phong khoa học là một biểu hiện đặc sắc trong phong cách làm việc của Người, nó thể hiện ở cách thức, lề lối tiến hành và giải quyết công việc

Trước tiên, phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh thể hiện ở việc làm việc đúng giờ, tiết kiệm thời gian tối đa và phân bổ thời gian để giải quyết công việc một cách hợp lý.Một ngày làm việc của Chủ tịch Hồ Chí

Minh bắt đầu từ rất sớm: "Khi Đài Tiếng nói Việt Nam mở nhạc hiệu thì Bác cũng bật đèn phòng ngủ Bác làm suốt cả ngày, nhiều hôm đến tận đêm

khuya"[71,tr.303].Trong một ngày, Người giải quyết rất nhiều công việc từ tiếp cán bộ, tiếp khách ngoại giao, đi thăm cơ sở, họp Bộ Chính trị, nghiên cứu tài liệu, viết báo, viết thư Sự phân bổ thời gian hợp lý, khoa học đã giúp Người tiết kiệm nhiều thời gian và giải quyết hiệu quả một khối lượng công việc đồ sộ, phức tạp trên cương vị một người lãnh đạo đất nước Người tiết kiệm và sử dụng thời gian một cách hợp lý tối đa cho công việc, Người thường bố trí thời gian tiếp cán bộ đến làm việc hoặc tiếp khách vào đầu các buổi sáng sớm để sau đó dành nhiều thời gian cho công việc Làm việc với ngành nào, địa phương nào, Người cho mời các đồng chí phụ trách trực tiếp vấn đề đó đến họp bàn ngay, rất cụ thể và thiết thực, vừa tiết kiệm được thời gian Người thường nhắc cán bộ phải luôn luôn biết quý trọng thời gian, phải làm việc đúng giờ và không nên lãng phí thời gian Người tranh thủ thời gian từng giờ, từng phút cho công việc Thủ tướng Phạm Văn Đồng là người có nhiều thời gian sống gần Người trong những năm Người sống và làm việc tại Phủ Chủ tịch, đã nhận định: "Theo tôi biết thật sự Bác không có ngày nghỉ

và ngày nào cũng như ngày nào bao giờ cũng có chương trình làm việc với những giờ giấc rất nghiêm ngặt, mà Hồ Chí Minh là người gương mẫu trong việc tuân thủ kỷ luật đó Có lẽ lúc nghỉ ngơi là lúc Bác gặp các cháu thiếu niên và nhi đồng, nhất là gặp đồng bào, chiến sĩ miền Nam trong thời chống

Mỹ, hoặc trong lúc xem phim vui tối thứ bảy ở Phủ Chủ tịch cùng với bao con cháu các đồng chí làm việc ở chỗ Bác và một số cơ quan gần bên Có khi, trong những buổi xem phim như vậy, Bác tiếp khách nước người hoặc đại sứ các nước anh em"[20,tr.73] Người không bao giờ để bất cứ ai phải đợi mình,

đã hẹn là đến, đã hứa là làm, hẹn đồng chí nào giờ nào đến gặp, đến đúng giờ

ấy là thấy Người đã chờ sẵn, hẹn cán bộ, quần chúng nào, dù khó khăn đến mấy cũng đến và đến đúng giờ

Thứ hai, tác phong làm việc khoa học, theo Hồ Chí Minh còn được thể hiện ở tác phong vừa làm việc, vừa tự học hỏi để trau dồi và nâng cao tri thức