Nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở trường sĩ quan tăng – thiết giáp hiện nay theo tư tưởng hồ chí minh

Những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng Tiến hành CTTT với mọi tổ chức, mọi đối tượng nói chung và tiến hành CTTTtrong quân đội nói riêng, luôn là vấn đề

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HOÀNG ANH

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRONG HUẤN LUYỆN HỌC VIÊN CẤP PHÂN ĐỘI

Ở TRƯỜNG SĨ QUAN TĂNG – THIẾT GIÁP HIỆN NAY

THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học

Mã số: 60 31 0 201

LUẬN VĂN THẠC SĨ HỒ CHÍ MINH HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS NGUYỄN THẾ KIỆT

HÀ NỘI - 2018

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày 15 tháng 1 năm 2018

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Lưu Văn An

LỜI CAM ĐOAN

“Tôi xin cam đoan đây là công trình do chính tôi thực hiện, với sự hướng dẫn của PGS, TS Nguyễn Thế Kiệt Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, tin cậy Các kết quả nghiên cứu là chưa từng được công bố”

Học viên thực hiện

Hoàng Anh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRONG QUÂN ĐỘI VÀ HUẤN LUYỆN CÁN BỘ, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản 7 1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ 27

Chương 2: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRONG HUẤN LUYỆN HỌC VIÊN CẤP PHÂN ĐỘI Ở TRƯỜNG SĨ QUAN TĂNG - THIẾT GIÁP HIỆN NAY, THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 44

2.1 Những yếu tố tác động đến chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp 44 2.2 Thực trạng vận dụng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên sĩ quan cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng - Thiết giáp hiện nay 54 2.3 Một số giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở trường sỹ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh 74

KẾT LUẬN 106 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí

Minh luôn coi công tác tư tưởng là bộ phận trọng yếu của công tác xây dựng Đảng,

là nhân tố quan trọng hàng đầu trong sự lãnh đạo của Đảng đối với xã hội Sinh mệnh của Đảng cũng như sự thành bại của cách mạng có quan hệ trực tiếp với hoạt động tư tưởng của Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳng định: tư tưởng dẫn đầu; Đảng phải quan tâm đến giáo dục tư tưởng và lãnh đạo quá trình tư tưởng trong Đảng và trong xã hội

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục – đào tạo có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

to lớn đối với sự nghiệp giáo dục – đào tạo của Đảng ta Trong đó tư tưởng của Người về công tác huấn luyện cán bộ có vai trò, ý nghĩa sâu sắc trong công tác huấn luyện đối với lực lượng vũ trang.Về công tác tư tưởng, Hồ Chí Minh chú trọng chỉnh huấn tư tưởng trong cán bộ, đảng viên Người chỉ rõ: Đảng cần phải giáo dục

và yêu cầu đảng viên ra sức học tập lý luận, mở rộng tự phê bình và phê bình, đấu tranh với những tư tưởng “phi vô sản” để nâng cao tư tưởng cách mạng, củng cố lập trường, gột rửa khuyết điểm, phát triển ưu điểm

Tư tưởng Hồ Chí Minh trong huấn luyện cán bộ có giá trị thực tiễn rất to lớn trong xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bảo vệ Tổ quốc Trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ quân đội Đặc biệt, đối với đội ngũ học viên đào tạo Tăng – Thiết giáp cấp phân đội Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về huấn luyện cán bộ, Trường sĩ quan Tăng –Thiết giáp trong những năm qua đã nhận thức đúng vị trí, vai trò, ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, phương pháp luận khoa học và chuẩn mực đạo đức cho học viên, qua đó hình thành và phát triển nhân cách người cán bộ chỉ huy Tăng – Thiết giáp tương lai và đã đạt được kết quả nhất định Tuy nhiên, trước yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng, nhiệm vụ của quân đội có bước phát triển mới, trước thực trạng đào tạo sĩ quan Tăng - Thiết giáp còn bộc lộ những hạn chế, bất cập, đặc biệt là sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ Trong nghiên

cứu, giảng dạy, học tập có thời điểm chưa thực sự quan tâm vấn đề “dạy người”; công tác tư tưởng trong huấn luyện các môn học có lúc còn coi nhẹ,… nên cán bộ cấp phân đội tốt nghiệp có kiến thức khá, nhưng một số đồng chí còn biểu hiện thoái hóa về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống Mặt khác trong tình hình hiện nay, kẻ thù luôn thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”; “bạo loạn lật đổ”, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc, đấu tranh tư tưởng diễn ra hết sức quyết liệt, phức tạp

Chính vì vậy để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, phải nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện cho học viên cấp phân đội

ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay đang trở thành vấn đề mang tính cấp thiết, vừa mang tính cơ bản lâu dài Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng trong huấn luyện cho chúng ta chìa khóa, kim chỉ nam cho việc đề ra những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng CTTT trong huấn luyện học viên cấp phân

đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay Vì vậy tôi chọn vấn đề: “Nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề

tài luận văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng

Tiến hành CTTT với mọi tổ chức, mọi đối tượng nói chung và tiến hành

CTTTtrong quân đội nói riêng, luôn là vấn đề được các Đảng uỷ, cơ quan đơn vị quan tâm nghiên cứu và tiến hành nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục

và đào tạo cán bộ cho Đảng, cho quân đội, tiêu biểu có các công trình như Lê Bỉnh

“Tăng cường sức mạnh tư tưởng của Quân đội nhân dân Việt Nam”, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội năm 2003, Tổng cục chính trị “Tác động của những biến đổi kinh

tế xã hội đến tư tưởng của cán bộ quân đội ta” (Nxb QĐND Hà Nội 1996)

Nguyễn Văn Dưỡng: “ Nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng ở đơn vị cơ sở làm

nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu của các binh đoàn chủ lực Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” Luận án tiến sĩ lịch sử - Hà Nội 2001, Trần Văn Chương: “Nâng cao chất lượng công tác tư tưởng đối với học viên đào tạo cán bộ cao cấp của QĐND Việt nam ở Học viện Quốc Phòng hiện nay” Luận văn thạc sĩ xây dựng

Đảng, Hà Nội 2001 Nguyễn Khoa Điềm “Công tác tư tưởng phải trở thành nguồn

vốn xã hội góp phần tích cực thúc đẩy sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

2.2 Những công trình nghiên cứu về nâng cao công tác tư tưởng trong

huấn luyện Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Trước yêu cầu đòi hỏi phải nâng cao công tác tư tưởng trong huấn luyện quân nhân, tăng cường hơn nữa công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức,… cho người học, thời gian qua đã có một số tác giả với các đề tài khoa học, bài viết nghiên cứu về vấn đề này “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Quân đội nhân dân” của viện lịch sử quân sự Việt Nam, Nxb QĐND , Hà Nội 1996; “Tích cực hóa nhân tố con người của đội ngũ sỹ quan trong QĐNDVN hiện nay”; Luận án tiến sĩ

và công trình nghiên cứu có liên quan như: “Tác động của những biến đổi nền kinh

tế xã hội ở nước ta đến XDQĐNDVN về chính trị trong giai đoạn cách mạng mới”

Đề tài khoa học cấp Bộ của Học Viện Chính trị Hà Nội năm 1998; Ngoài ra các bài viết “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ”- PGS, TS Lê Doãn Tá – 1999; “Hồ Chí Minh nói về lý luận phải liên hệ với thực tiễn trong đào tạo, huấn luyện cán bộ” – PGS, TS Nguyễn Trọng Phúc – 1999; “Vận dụng các quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ vào công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh” – PGS, TS Bùi Đình Phong – 1999; “Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề huấn

và luyện cán bộ” PGS, TS Phạm Hồng Chương – 1999 “Những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng Quân đội về chính trị trong giai đoạn cách mạng mới” của tổng cục chính trị Nxb QĐND, Hà nội 1999; “Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và những bài học thực tiễn xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam về chính trị trong giai đoạn cách mạng mới” do Trung tướng PGS Nguyễn Đình Ước làm CN đề tài,Hà Nội 1999 “ Công tác tư tưởng- văn hóa trong xây dựng Quân đội về chính trị” của PGS,TS Đinh Xuân

Giáo dục lý luận chính trị, quân sự, số 4 (62) 2000 với nhan đề “Huấn luyện phải

chú trọng việc cải tạo tư tưởng” cùng với việc làm sáng tỏ luận điểm khoa học của Chủ tịch Hồ Chí Minh, PGS, TS Đặng Đức Thắng đã khẳng định sự cần thiết phải coi trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho người học thông qua con đường huấn luyện Các bài viết tham gia hội thảo khoa học của các đồng chí trong quân đội, trong cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước và giữ nước” của Viện LSQS Việt Nam ; Nxb QĐND Hà Nội 2000 Tập bài giảng về môn học tư tưởng

Hồ Chí Minh – do PTS Nguyễn Khánh Bật chủ biên, Nxb CTQG Hà Nội năm 2000

Kỷ yếu hội thảo khoa học xây dựng quân đội về chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới của HVCT; Hà Nội 12/2004 Luận văn thạc sĩ kinh tế của Nguyễn Đình Phương, HVCT năm 2004 “Tư tưởng biện chứng Hồ Chí Minh trong xây dựng QĐNDVN về chính trị” Luận văn thạc sĩ triết học của Hà Đức Long HVCT Hà Nội năm 2005 “Tổng kết XDQĐNDVN về chính trị trong cuộc kháng chiến chống thực dân pháp” Đề tài cấp Bộ do TS Dương Quốc Dũng làm chủ nhiệm, Hà Nội năm 2006; “Tổng kết XDQĐNDVN về chính trị trong cuộc kháng chiến chống mỹ”, của :TS Tô Xuân Sinh chủ nhiệm đề tài Hà Nội năm 2007

“Chính ủy chính trị viên trong xây dựng QĐNDVN về chính tri”( lưu hành nội bộ) của viện KHXHNVQS; Nxb QĐND; Hà Nội năm 2007 “Văn hóa quân sự Việt Nam với xây dựng QĐNDVN về chính trị hiện nay”;của viện KHXHNVQS-BQP

do TS Nguyễn Văn Hữu chủ nhiệm đề tài: Hà Nội năm 2006 “Tổng kết xây dựng QĐNDVN về chính trị thời kỳ 1975-2006” của viện KHXHNV-BQP do Nguyễn Văn Hữu chủ nhiệm đề tài; Hà Nội năm 2006

“Tiếp tục xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới”, của Lê Văn Dũng, Nxb QĐND Hà Nội 2009

Nhìn chung các đề tài đã nghiên cứu, đề cập trên nhiều góc độ khác nhau, luận giải nhiều vấn đề cả về lý luận và thực tiễn tiến hành CTTT cả trong và ngoài quân đội, nhưng dưới góc độ xây dựng Đảng, xây dựng quân đội về chính trị, tiến hành CTTT góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ sĩ quan trong các nhà trường, học viện quân sự thì chưa có công trình khoa học hoặc tác giả nào đi sâu

nghiên cứu một cách cơ bản hệ thống vấn đề: “Nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” Các đề tài khoa học, bài viết của các

tác giả, từ nhiều góc độ khác nhau đã tập trung phân tích, làm rõ một số vấn đề cơ bản trong huấn luyện Những công trình đó là nguồn tài liệu để tôi kế thừa phát triển, phục vụ cho việc hoàn thành luận văn của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về CTTT trong huấn luyện, phân tích thực trạng

và đề xuất giải pháp cơ bản, nhằm nâng cao chất lượng CTTT trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Đưa ra khái niệm về công tác tư tưởng, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư

tưởng trong huấn luyện cán bộ

- Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ

- Phân tích những nhân tố tác động và thực trạng về CTTT trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiên nay theo tư tưởng

Hồ Chí Minh

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiên nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu việc vận dụng nội dung công tác tư tưởng trong huấn luyện theo

tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, ngoài ra luận văn còn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học chuyên ngành và khoa học liên ngành, trong đó chú trọng phương pháp kết hợp lịch sử và lôgic, phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh thống kê, điều tra xã hội học để thực hiện các mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

6 Những đóng góp về khoa học của luận văn

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm rõ khái niệm vị trí, nội dung,

ý nghĩa tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng trong huấn luyện

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện học viên cấp phân đội ở Trường sĩ quan Tăng – Thiết giáp hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần làm rõ thêm và nâng cao nhận thức

tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục – đào tạo nói chung, tư tưởng nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong huấn luyện của Hồ Chí Minh nói riêng

7.2 Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ

cho nghiên cứu, giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục – đào tạo và huấn luyện ở các nhà trường trong và ngoài quân đội

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn gồm 2 chương, 5 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRONG QUÂN ĐỘI VÀ HUẤN LUYỆN CÁN BỘ, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.Khái niệm công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ

1.1.1.1.Khái niệm tư tưởng

Thuật ngữ tư tưởng (idea) có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp (idea: hình tượng) Theo cách hiểu chung nhất, tư tưởng là sự phản ánh của hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người đối với thế giới xung quanh

Theo Đại từ điển Tiếng Việt: Tư tưởng là: Quan điểm và ý nghĩ chung của

con người đối với thế giới tự nhiên và xã hội [18, tr 1757] Theo khái niệm của Từ

điển Bách khoa toàn thư: Tư tưởng là hình thức phản ánh thế giới bên ngoài, trong

đó bao hàm sự ý thức về mục đích và triển vọng của việc tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới bên ngoài Tư tưởng là kết quả khái quát hoá kinh nghiệm của sự phát triển tri thức trước đó và được dùng làm nguyên tắc để giải thích các hiện tượng

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin (mọi tư tưởng đều được rút ra từ kinh nghiệm, chúng là sự phản ánh đúng đắn hay phản ánh xuyên tạc hiện thực) Nói cách khác, nguồn gốc của tư tưởng là ở trong thế giới hiện thực, trong cơ sở kinh tế, trong điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội, trong tồn tại xã hội Trong xã hội có giai cấp, tư tưởng mang tính giai cấp Tư tưởng của một giai cấp biểu hiện lợi ích của giai cấp đó Tư tưởng là hiện tượng lịch sử xã hội cho nên khi nghiên cứu tư tưởng phải quán triệt quan điểm duy vật lịch sử, phải xem xét tư tưởng trong mối quan hệ hữu cơ của nó với cơ sở kinh tế - xã hội mà nó phản ánh, phải nghiên cứu động thái của nó từ địa vị kinh tế, chính trị, xã hội của giai cấp, tầng lớp chủ thể trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể

Xét đến cùng, mọi tư tưởng đều do điều kiện sinh hoạt vật chất của con người, do tồn tại xã hội quy định Nhưng do tính độc lập tương đối của tư tưởng, do tính kế thừa tư tưởng các thời đại, các dân tộc mà tưởng của một thời đại nhất định rất phức tạp và thường vượt qua khuôn khổ tồn tại xã hội của thời đại mà nó phản ánh Vì vậy khi nghiên cứu tư tưởng chúng ta không thể dừng ở chỗ truy tìm nguồn gốc của nó trong điều kiện kinh tế - xã hội của thời đại mà nó phản ánh trực tiếp mà vẫn phải chú ý đến nguồn gốc kế thừa, sự tác động lẫn nhau giữa các hình thái tư tưởng

Ý thức xã hội là toàn bộ những quan điểm, tư tưởng, lý luận, truyền thống phản ánh tồn tại xã hội Như vậy hiểu theo nghĩa chung nhất, tư tưởng là một hình thức tồn tại của ý thức xã hội, là kết quả của quá trình nhận thức hiện thực khách quan, trở thành kinh nghiệm và sự hiểu biết trong tâm trí mỗi con người

Tư tưởng thuộc phạm trù của ý thức, gắn liền với hoạt động con người, là sản phẩm chủ quan của con người, tư tưởng mọi người phụ thuộc vào đối tượng phản ánh và trình độ nhận thức của họ Tuy nhiên, tư tưởng cũng có tính độc lập tương đối của nó, nó cũng có tác động trở lại đối với hiện thực khách quan và có những quy luật vận động riêng, đây là cơ sở để tiến hành công tác tư tưởng

1.1.1.2 Khái niệm hệ tư tưởng

Trong cuộc sống có nhiều tư tưởng khác nhau Các tư tưởng tương tác với nhau, tập hợp lại với nhau một cách tự nhiên thành một chuỗi các nhận thức, được thừa nhận và bị loại bỏ cũng theo quy luật tự nhiên Là công cụ của nhận thức, tư tưởng thể hiện thông qua các hành vi, cả những hành vi của tư duy lẫn những hành

vi bản năng Tư tưởng được liên tục lựa chọn bởi các cá nhân cụ thể và có vai trò định hướng hành động Do đó, nhận thức về tư tưởng phải linh hoạt chứ không thể coi nó là những giá trị bất biến Nếu tư tưởng là công cụ của nhận thức thì hệ tư tưởng là hệ thống các công cụ ấy Hệ tư tưởng không phải là sản phẩm riêng của cộng đồng, thậm chí nó cũng không phải là sản phẩm riêng của thời đại, nó là sự tổng hòa những kinh nghiệm sống của nhiều cộng đồng người và của nhiều thời đại

Hệ tư tưởng là những quan điểm, tư tưởng được con người tư duy tích cực,

tự giác, hệ thống hóa thành lý luận, học thuyết chính trị phản ánh tồn tại xã hội và đại diện cho một giai cấp nhất định

Hệ thống những tư tưởng và quan điểmlý luận thể hiện sự nhận thức và đánh giá hiện thực xung quanh, xuất phát từ những lợi ích xã hội nhất định, hệ tư tưởng mang tính lý luận, nghĩa là được hệ thống hóa một cách duy lý, khác với tâm lý xã hội gắn liền với cảm giác sống của ý thức đời thường Hệ tư tưởng gồm nhũng tư tưởng và quan điểm về chính trị, kinh tế, xã hội,pháp luật, tôn giáo, đạo đức, thẩm

mỹ, triết học Chủ nghĩa Mác cho rằng: trong xã hội có giai cấp, hệ tư tưởng mang tính giai cấp tất yếu biểu hiện thành đấu tranh tư tưởng và hình thành hệ tư tưởng, giai cấp thống trị trình bày lợi ích của mình như là lợi ích của xã hội, luôn áp đặt hệ

tư tưởng của mình cho toàn bộ xã hội, giai cấp cách mạng có hệ tư tưởng đối lập hệ

tư tưởng của giai cấp phản cách mạng, điều kiện xã hội cần thiết để cho hệ tư tưởng

phản ánh hiện thực một cách khách quan là lợi ích giai cấp phù hợp với nhu cầu của tiến bộ xã hội Các giai cấp tiến bộ trong lịch sử đều góp phần hình thành nên hệ tư tưởng tiên tiến có tính khoa học Hiện nay hệ tư tưởng của giai cấp vô sản thể hiện lợi ích sống còn của giai cấp công nhân và những người lao động, đồng thời cũng là lợi ích của toàn xã hội và nhân loại tiến bộ C.Mác đã khẳng định “Tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng chỉ là những tư tưởng của giai cấp thống trị”[41, tr 625]

Các quan điểm, các học thuyết chính trị có thể biểu hiện bằng các hình thức khác nhau những điều phản ánh cô đọng nhất, những quan điểm tư tưởng giai cấp Học tư tưởng không dừng lại ở quan điểm, học thuyết mà nó được công khai tuyên truyền, giác ngộ, đấu tranh bảo vệ lợi ích giai cấp, trong hệ tư tưởng Cộng sản, Đảng cộng sản Việt Nam xác định lấy: “Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hoạt động của Đảng, của cách mạng Việt Nam” [ 8, tr 78]

1.1.1.3 Khái niệm về công tác tư tưởng

Công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng với sự nghiệp cách mạng nhằm nghiên cứu phát triển lý luận, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân; xây dựng cho họ thế giới quan khoa học cách mạng, những phẩm chất chính trị - tinh thần, đạo đức, tâm lý theo hệ

tư tưởng của giai cấp công nhân, góp phần làm cho họ trở thành chủ thể tích cực, tự giác và có năng lực sáng tạo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Công tác tư tưởng của Đảng mang đặc trưng tiến bộ, cách mạng, khoa học và nhân văn sâu sắc

Công tác tư tưởng là một phạm trù của khoa học chính trị, nhưng lại được nhận thức bằng tư duy triết học Bởi ý thức con người và ý thức xã hội là đối tượng nghiên cứu của triết học Theo quan điểm đó, công tác tư tưởng được tiếp cận ở bình diện chính trị - xã hội và bình diện nhân văn

Ở bình diện chính trị - xã hội Công tác tư tưởng ra đời trực tiếp từ cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội Vì vậy điều tất yếu của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa là phải xây dựng cho quần chúng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng làm cơ sở để họ nâng cao trình độ nhận thức, năng lực sáng tạo trong hoạt động thực tiễnvà giúp họ gạt bỏ những tàn tích, lạc hậu của quá khứ trong ý thức và hành vi, đấu tranh chống những ảnh hưởng tư tưởng sai lầm thù địch Để đạt được

điều đó phải tổ chức một cách chủ động khoa học việc đưa hệ tư tưởng của giai cấp công nhân vào ý thức con người

Trong xã hội có giai cấp, cuộc đấu tranh giai ấp trên lĩnh vực tư tưởng thực chất là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực ý thức hệ nhằm truyền bá hệ tư tưởng vào ý thức con người nhằm phục vụ lợi ích cho một giai cấp, một lực lượng xã hội nhất định Hệ tư tưởng là hệ thống những quan điểm lý luận do một giai cấp hay một chính đảng thừa nhận và truyền bá để bảo vệ lợi ích cho giai cấp đó Những quan điểm ấy phản ánh những quan hệ xã hội, quan hệ kinh tế trong một thời kỳ nhất định của lịch sử “Những tư tưởng thống trị không phải là cái gì khác hơn mà chỉ là biểu hiện tinh thần của những quan hệ vật chất chiếm vị trí thống trị” Hình thức biểu hiện của hệ tư tưởng là những quan điểm chính trị, triết học, nghệ thuật, đạo đức v.v Trong xã hội có đối kháng giai cấp không có hệ tư tưởng phi giai cấp hoặc siêu giai cấp

Quá trình “sản xuất” và “tái sản xuất” ra hệ tư tưởng sẽ không thực hiện được chức năng là cơ sở lý luận để bảo vệ lợi ích của một giai cấp nếu nó không được

“vật chất hoá”, biến những quan điểm lý luận thành hiện thực Bởi vì: “Muốn thực hiện tốt những tư tưởng thì phải có những con người vận dụng một lực lượng thực tiễn” Điều đó có nghĩa là hệ tư tưởng phải được truyền bá vào từng con người, từng thành viên của giai cấp, trở thành niềm tin, thành lý tưởng thôi thúc họ hành động Bước chuyển biến có tính nhảy vọt này phải thông qua tác động tư tưởng Lê-nin cho rằng: “Nhiệm vụ thứ nhất của bất cứ chính đảng nào có trọng trách đối với tương lai là thuyết phục cho đa số nhân dân thấy được sự đúng đắn của cương lĩnh

và sách lược của mình” [32, tr 467] Ông coi đó là một công cụ đắc lực để khắc phục tình trạng phân tán rời rạc lên trình độ có tổ chức và tập trung của phong trào cách mạng Nga Công tác tư tưởng chính là hoạt động có mục đích của một chính đảng nhằm xây dựng thế giới quan cho con người trên cơ sở hệ tư tưởng, lập trường

và quan điểm của giai cấp mình

Lịch sử các cuộc cách mạng diễn ra trên thế giới cho thấy, cách mạng xã hội

nổ ra nhiều nguyên nhân về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, tư tưởng v.v Thế nhưng không phải có đầy đủ những nguyên nhân khách quan ấy là cách mạng nổ ra giành thắng lơị Vấn đề quan trọng hàng đầu là trên nền tảng của các điều kiện khách quan ấy, các giai cấp cách mạng phải dựa trên cơ sở lý luận tư tưởng khoa học, xác định đường lối chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn sáng tạo phù

hợp với quy luật khách quan Đồng thời truyền bá lý luận, đường lối đó vào từng thành viên của giai cấp và quần chúng nhân dân hướng dẫn họ hành động

Chính vì vậy mà cuộc đấu tranh trên mặt trận nhằm giành giật khối óc và trái tim con người bao giờ cũng là màn dạo đầu của các cuộc cách mạng xã hội Không phải ngẫu nhiên trong chiến lược “Diễn biến hoà bình” chống chủ nghĩa xã hội, mặt trận tư tưởng lý luận được các thế lực thù địch đặt lên hàng đầu và coi đó là vấn đề then chốt R Ních-xơn, cố Tổng thống Mỹ đã công khai bộc lộ quan điểm cho rằng: Toàn bộ vũ khí, các hiệp ước mậu dịch và văn hoá sẽ không có giá trị nếu họ thất bại trên mặt trận tư tưởng

Từ những phân tích trên, có thể quan niệm CTTT là hoạt động có mục đích của

một giai cấp, một chính Đảng nhằm hình thành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng trong quần chúng, thúc đẩy quần chúng hành động vì lợi ích của chủ thể hệ tư tưởng CTTT của

CNXH là hoạt động có mục đích của Đảng cộng sản và Nhà nước nhằm phát triển, truyền

bá hệ tư tưởng XHCN, biến hệ tư tưởng XHCN thành hệ tư tưởng chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội đồng thời cỗ vũ tính tích cực, tự giác, sáng tạo của nhân dân trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ XHCN

1.1.1.4 Chất lượng công tác tư tưởng

Chất lượng tư tưởng trong xây dựng Đảng có vị trí rất quan trọng, theo Hồ Chí Minh, trước hết là xác lập thế giới quan và hệ tư tưởng của giai cấp công nhân - giai cấp tiên tiến nhất của thời đại, giai cấp đứng ở vị trí trung tâm của lịch sử để lãnh đạo toàn thể dân tộc thực hiện mục tiêu mà cách mạng đặt ra Với Người, trong nội bộ Đảng, công tác tư tưởng là hoạt động xây dựng Đảng về trí tuệ, tư tưởng - chính trị, góp phần bảo đảm cho Đảng luôn là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đủ năng lực lãnh đạo chính trị đối với toàn xã hội Hồ Chí Minh yêu cầu Đảng phải đặc biệt quan tâm tới công tác xây dựng Đảng về tư tưởng, giáo dục, rèn luyện đảng viên không ngừng nâng cao trình độ hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lênin, nâng cao giác ngộ về giai cấp và dân tộc Là phải làm cho toàn Đảng, mỗi đảng viên của Đảng luôn mang trong mình tư tưởng cách mạng triệt để, tư tưởng cách mạng tiến công, luôn đề phòng và kịp thời khắc phục những lệch lạc, sai lầm tả khuynh và hữu khuynh, chống chủ nghĩa cơ hội, xét lại, chống giáo điều, bảo thủ và

dự báo được xu hướng phát triển của dân tộc, của thời đại Đó là tư tưởng cách mạng khoa học lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng, và còn lấy thực tiễn Việt Nam làm điểm xuất phát, lấy cải tạo hiện thực Việt Nam làm mục tiêu để trên cơ sở

đó, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời làm giàu thêm trí tuệ Đảng bằng việc kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thụ những tinh hoa văn hoá nhân loại

Chất lượng tư tưởng biểu hiện không chỉ là làm cho lý luận Mác - Lênin, thế giới quan và phương pháp luận Mác - Lênin thấm nhuần trong toàn Đảng và giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội, mà còn phải làm cho toàn Đảng và mỗi đảng viên của Đảng không ngừng nâng cao ý chí phấn đấu, xây dựng niềm tin vững chắc vào con đường xã hội chủ nghĩa, đấu tranh không khoan nhượng với các luận điểm xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng Với Người, xây dựng Đảng về tư tưởng còn phải chú trọng xây dựng phương pháp

tư duy khoa học, cách thức và phương pháp làm việc, chống chủ nghĩa giáo điều, chủ nghĩa kinh nghiệm và chủ nghĩa cơ hội dưới mọi mầu sắc; đồng thời, khắc phục những biểu hiện bi quan, dao động, giảm sút ý chí phấn đấu, bảo thủ, trì trệ, chủ quan nóng vội và đặc biệt, giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ, đào tạo họ trở thành những người kế thừa sự nghiệp cách mạng của Đảng có tư tưởng tốt, lập trường cách mạng vững chắc

Trong đó tư tưởng phải được biểu hiện trong nhận thức và hành động của mỗi cán bộ, đảng viên Phương pháp tư tưởng quan trọng trong công tác xây dựng Đảng là phải đi từ chủ thể bản thân đến khách thể xã hội, phải gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn Người yêu cầu mỗi đảng viên của Đảng đều phải tự rèn luyện, trau đồi tư tưởng chính trị, đạo đức cho bản thân, nghiêm khắc tự phê bình và phê bình Mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng phải tự mình nêu gương người tốt, việc tốt để hướng dẫn mọi người cùng hành động, cùng noi theo, lời nói phải đi đôi với việc làm, lý luận gắn liền với thực tiễn và thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cá nhân Để nâng cao lập trường chính trị, tư tưởng, Hồ Chí Minh còn đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng phải không ngừng học tập văn hoá, khoa học - kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu của công tác cách mạng Học tập không phải chỉ chú trọng lý luận thuần tuý hoặc chuyên môn thuần tuý, mà phải vừa nâng cao trình độ lý luận chính trị, vừa phải nâng cao trình độ chuyên môn Người coi đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định, bởi cán bộ, đảng viên có trình độ cao, có tri thức vững vàng mới có lập trường tư tưởng tốt, phương pháp công tác phù hợp và nhờ đó, mới có thể đạt hiệu quả cao trong công tác

Để xét hiệu quả công tác tư tưởng trong việc phục vụ một nhiệm vụchính trị

cụ thể, chúng ta phải căn cứ vào những tiêu chuẩn cụ thể hơn: Nhận thức chính trị của cán bộ, đảngviênvà nhân dân có sâu sắc hay không? Điêu đó được thể hiện ra ở chỗ: Mỗi người có coi nhiễm vụ do Đảng đề ra là nhiệm vụ thiết thân của mình hay chưa? ;Nhiệt tình cách mạng, ý thức trách nhiệm đối với công việc được giao có được nâng cao hơn trước hay không? ; Những tri thức chuyên môn, nghiệp vụ có liên quan đến công việc và kinh nghiệm công tác đã được bồi dưỡng đến mức độ nào ?; Hành động cụ thể của mỗi người trong công việt chuyên môn và trong các công tác xã hội Sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, giữa nhận thứ và hành động; Cuối cùng là mức độ, chất lượng hoàn thành nhiệm vụ Ở dây cần chú ý đến mối quan hệ giữa cá nhân với những người xung quanh, với tập thể biểu hiện ởkhông khí tinh thần, không khí đạo đức xã hội chủ nghĩa trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, của tập thể

1.1.1.5 Huấn luyện học viên cấp phân đội

huấn: Lời nói có thể làm thành phép tắc được: Cổ huấn (lời người xưa dạy)

Luyện: Nghĩa của luyện: Tập đi tập lại nhiều lần để nâng cao dần khả năng

hay kỹ năng, kỹ xảo

Huấn luyện (Training): Nghĩa là dạy bảo kèm theo tập luyện, vừa lý thuyết vừa

thực hành Huấn luyện là một trong những hoạt động đào tạo, nhằm nâng cao kiến

thức, kỹ năng và năng lực của người thụ huấn, giúp họ có thể chủ động xử lý những

tình huống, vấn đề gặp phải trong thực tiễn Huấn luyện thì phải có thực hành

Huấn luyện học viên cấp phân đội: Là đào tạo những thanh niên, quân nhân

có đủ tiêu chuẩn theo quy định trở thành Sỹ quan Chỉ huy - Tham mưu cấp phân đội, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt; có trình độ đại học, năng lực toàn diện về chỉ huy, lãnh đạo, quản lý và huấn luyện bộ đội, có thể lực tốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Học viên tốt nghiệp được cấp bằng cử nhân quân sự ngành Chỉ huy -Tham mưu chuyên nghành quân sự, đảm nhiệm chức vụ ban đầu là trung đội trưởng, phát triển lên đại đội trưởng và các chức vụ tương đương, có tiềm

năng phát triển lâu dài, làm nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Theo những yêu cầu đào tạo như: Phẩm chất chính trị, đạo đức:Tuyệt đối

trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, có niềm tin vững chắc vào thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Kiên định

vững vàng trong mọi tình huống, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ, phấn

đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam

Có ý thức tổ chức kỷ luật, tự giác, nghiêm minh, chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh điều lệ của quân đội Có tác phong, phương pháp công tác khoa học, quyết đoán, biết phát huy dân chủ, đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình, đoàn kết xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện Giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc, có đạo đức, lối sống trong sạch lành mạnh, khiêm tốn, giản dị, gắn bó với quần chúng, được quần chúng

tín nhiệm Trình độ kiến thức, năng lực thực hành: Nắm vững kỹ thuật, chiến thuật

TTG; thành thạo động tác của kíp xe , tiểu đội trưởng, giỏi cấp trung đội, làm được cấp đại đội; quản lý và khai thác sử dụng có hiệu quả vũ khí, trang bị được biên chế Nắm vững điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định để chỉ huy và quản lý đơn vị chặt chẽ,

kỷ luật nghiêm Nắm vững phương châm, nguyên tắc, các hình thức, phương pháp huấn luyện Thực hành huấn luyện tốt, biết tổ chức bồi dưỡng phương pháp huấn luyện cho cấp dưới Thường xuyên rèn luyện bộ đội có sức khoẻ bền bỉ dẻo dai hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao Nắm vững kiến thức cơ bản và vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các nội dung về khoa học xã hội nhân văn, công tác Đảng, công tác chính trị, Nghị quyết của Đảng, chỉ thị của cấp trên để giáo dục bộ đội Xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững

mạnh Sức khỏe: Có sức khoẻ tốt đủ điều kiện phục vụ lâu dài trong quân đội

1.1.2 Vai trò công tác tư trong xây dựng Đảng, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị

1.1.2.1 Công tác tư tưởng trong xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị

Công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là một bộ phận cấu thành rất quan trọng trong hoạt động lãnh đạo của Đảng, là hoạt động truyền bá, bổ sung và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm xây dựng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, giá trị đạo đức đúng đắn CTTT góp phần tạo sự thống nhất cao trong toàn Đảng, sự đồng thuận trong nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy tính chủ động sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, thực hiện thắng lợi mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, “dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh” Có thể khái quát vai trò CTTT trong xây dựng Đảng như sau:

Thứ nhất, CTTT thực sự là một trong những hoạt động quan trọng bậc nhất

của Đảng và nhà nước XHCN Trình tự công tác tư tưởng là xác lập, phát triển hệ

tư tưởng XHCN định hướng nhằm thực hiện thắng lợi lý tưởng, mục tiêu của CNXH, trong đó tạo lập lòng tin là quan trọng nhất Trong Đảng, công tác tư tưởng

là hoạt động xây dựng Đảng về trí tuệ chính trị tư tưởng, góp phần bảo đảm cho Đảng luôn là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “Đảng không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam” Người đã nhiều lần nhắc lại ý của Lênin: Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng Chỉ có đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới làm tròn được vai trò của người chiến sĩ tiên phong Người viết: “Lý luận sở dĩ quan trọng là vì nó dạy ta hành động Hiểu biết

do thực hành mà ra Lý luận ấy lại phải dùng vào thực hành Thực hành, hiểu biết, lại thực hành, lại hiểu biết nữa Cứ đi vòng như thế mãi, không bao giờ ngừng” Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, Bác nói: “Ta không thể giống Liên Xô vì Liên

Xô có phong tục, tập quán khác, có lịch sử, địa lý khác Đại hội (tức là Đại hội XX Đảng Cộng sản Liên Xô ) đã chỉ cho ta thấy ta có thể đi con đường khác để tiến lên chủ nghĩa xã hội” Đứng trước những khó khăn to lớn của hệ thống xã hội chủ nghĩa

cả về lý luận và đường lối chính trị, trước yêu cầu đổi mới đất nước, hoạt động tư tưởng, lý luận không ngừng được tăng cường nhằm khẳng định những vấn đề có tính nguyên tắc của của chủ nghĩa Mác - Lênin, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng Đảng ta ban hành nhiều nghị quyết về công tác xây dựng Đảng Nghị quyết TW6 (lần 2) khoá VIII, Nghị quyết TW4 khóa XI về “Một số vấn

đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”; Nghị quyết TW 4 - Khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ

và các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương về công tác xây dựng Đảng, đã đặt công tác xây dựng Đảng thành nhiệm vụ thường xuyên Công tác xây dựng Đảng đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng Dân chủ trong Đảng và dân chủ trong xã hội ngày càng được mở rộng tạo nên luồng sinh khí mới, thúc đẩy việc phát triển kinh tế, văn hoá và xã hội, nâng cao tính tích cực của nhân tố con người Vấn đề tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách được quán triệt và thường xuyên nhấn mạnh Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trở thành nhu cầu của sinh hoạt Đảng từ Trung

ương tới cơ sở Đúng như Bác căn dặn, ở nơi nào thực hành dân chủ rộng rãi thì tự phê bình và phê bình cũng phát triển và trở thành nền nếp, ở nơi đó chi bộ, đảng bộ đoàn kết tốt hơn, tổ chức đảng mạnh lên

Công tác tư tưởng đã góp phần bồi dưỡng lớp lớp cán bộ, đảng viên trung thành với với lý tưởng cách mạng của Đảng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần hy sinh và sức sáng tạo to lớn, lãnh đạo toàn dân làm nên những kỳ tích trong công cuộc đổi mới đất nước Công tác tư tưởng, đặc biệt là công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên trở thành một nội dung quan trọng trong công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng Các phương tiện thông tin đại chúng đã góp phần tích cực trong cuộc đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí xây dựng lối sống lành mạnh, trong sạch, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc

Thứ hai, Công tác tư tưởng có vị trí quan trọng trong xây dựng Đảng, cùng với

xây dựng Đảng về chính trị, tổ chức, công tác tư tưởng là nhân tố góp phần làm cho Đảng luôn vững mạnh Các văn kiện của Đảng qua mọi thời kỳ cách mạng đã xác định nhiệm vụ công tác tư tưởng và luôn đề ra khẩu hiệu phù hợp để tập hợp quần chúng đấu tranh cho mục tiêu chung Ngay từ khi ra đời Đảng cộng sản Việt nam đã đặt công tác tư tưởng lên vị trí hàng đầu nhằm truyền bá sâu rộng cương lĩnh, đường lối của Đảng, trong nghị quyết đầu năm 1930, ban cổ động và tuyên truyền của Đảng được thành lâp vào ngày 1/8/1930 trở thành ngày truyền thóng của nghành tư tưởng - văn hóa

Đại hội VI của Đảng (1986) Đại hội mở đàu của thời kỳ đổi mới, qua đó tạo

cơ sở cho đổi mới về công tác tư tưởng Đại hội lần thứ VII (1991) đã khẳng định lấy Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và Nhà nước Đại hội Đại biểu lần thứ VIII (1996) chủ động đẩy mạnh CNH – HĐH đất nước với sự ra đời của Hội đồng lý luận Trung ương và các nghị quyết của Trung ương Nghị quyết TW5 khoá VIII và Kết luận TW 10 (khoá IX) một lần nữa khẳng định những đức tính của con người Việt Nam trong thời đại mới, để lấy đó làm tiêu chuẩn phấn đấu cho mỗi người, đặc biệt là cho thế hệ trẻ: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hộị

Trong điều kiện của cơ chế thị trường và hội nhập, giao lưu quốc tế, âm mưu chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch, một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là một bộ phận thanh niên xa rời lý tưởng, lười lao động và học tập, sa vào lối sống, thậm chí có một bộ phận nhỏ bị lực lượng xấu dụ dỗ, mua chuộc Đại hội lần thứ IX của Đảng (2001) Nghị quyết Đại hội đã chỉ rõ công tác

tư tưởng, công tác lý luận còn yếu kém, bất cập và đề ra nhiệm vụ: Toàn Đảng nghiêm túc học tập Chủ Nghĩa Mác – Lênin, và tư tưởng Hồ Chí Minh Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX chỉ rõ: Từ Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đến các cấp uỷ, ban cán sự đảng, đảng đoàn đều phải coi trọng lãnh đạo, chỉ đạo công tác tư tưởng, lý luận tại Hội nghị Trung ương 5 khóa X, ngày 1-8-2007, Đảng

ta chỉ rõ: Công tác tư tưởng của Đảng là công tác đối với con người, một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp đòi hỏi phải nắm vững những quy luật riêng của tư tưởng, có thái độ, phương pháp khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa yêu cầu định hướng tư tưởng với sự tự nguyện, giữa lý trí và tình cảm, giữa lời nói và việc làm, giữa “xây”' và

“chống”, lấy “xây” làm chính, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực; phải gắn bó mật thiết

và phục vụ có hiệu quả công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao đời sống

và phát huy quyền làm chủ của nhân dân Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X Đảng ta đánh giá công tác tư tưởng trong tình hình mới như sau: Công tác xây dựng Đảng và công tác tư tưởng được coi trọng, đã từng bước đổi mới công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, nghiên cứu, học tập các nghị quyết của Đảng, tuyên truyền giáo dục Chủ Nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa X về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới, Đảng ta xác định: Công tác tư tưởng, lý luận là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng; là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ, tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dân thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức; thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Văn kiện Đại hội XI, khi bàn về phương hướng, nhiệm vụ đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác lý luận trong tình hình hiện nay, Đảng ta xác định: Tăng cường nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, làm sáng tỏ một số vấn đề

về đảng cầm quyền, về chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước

ta và những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình đổi mới, không ngừng phát triển lý

luận, đề ra đường lối và chủ trương đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; khắc phục một số mặt lạc hậu, yếu kém của công tác nghiên cứu lý luận Và muốn vậy, trong công tác tư tưởng, Mỗi cán bộ, đảng viên đều phải học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị Xây dựng và thực hiện quy định mọi đảng viên có trách nhiệm trực tiếp thành công tác tư tưởng Cán bộ chủ chốt cấp uỷ đảng phải thường xuyên tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân, chủ động nắm bắt, đánh giá, dự báo diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên và có biện pháp giải quyết kịp thời

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII tiếp tục khẳng định “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng phục vụ yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị, phù hợp với từng giai đoạn, tạo sự thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội; đẩy mạnh tuyên truyền, học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phù hợp với từng đối tượng theo hướng cụ thể, thiết thực, hiệu quả” [14, tr 56]

Thứ ba, Công tác tư tưởng luôn có vị trí quan trọng hàng đầu Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã nhiều lần khẳng định: tư tưởng dẫn đầu; Đảng phải quan tâm đến giáo dục

tư tưởng và lãnh đạo quá trình tư tưởng trong Đảng và trong xã hội Người nhấn mạnh: Giáo dục tư tưởng và lãnh đạo tư tưởng là việc quan trọng nhất của Đảng Phải kiên quyết chống cái thói xem nhẹ tư tưởng, mục đích của chính Đảng là nâng cao tư tưởng và trình độ chính trị của đảng viên và cán bộ, làm cho đảng viên và cán bộ theo đúng quan điểm và lập trường vô sản Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác tư tưởng, coi nó là mặt trận mà mọi cán bộ, đảng viên của Đảng phải là chiến sĩ xung kích trên mặt trận ấy Trong tổ chức thực hiện, công tác tư tưởng phải đi trước một bước, không ngừng đổi mới để phù hợp với những điều kiện cụ thể của hoàn cảnh, đối tượng, nâng cao hiệu quả, phục vụ cho sự nghiệp chung của cách mạng Theo sự chỉ dẫn của tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn quan tâm đẩy mạnh công tác tư tưởng trong toàn Đảng và trong xã hội Công tác tư tưởng được đánh giá là có đóng góp lớn vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của Đảng Trong công cuộc đổi mới đất nước, công tác tư tưởng vẫn luôn được đặt ở vị trí quan trọng hàng đầu Phát biểu tại Hội nghị Công tác tư tưởng - văn hoá toàn quốc, tháng 5 năm 2001, Tổng Bí Thư Nông Đức Mạnh nói: Công tác tư tưởng, với

ý nghĩa là toàn bộ hoạt động trên lĩnh vực ý thức của con người, nhằm biến tư tưởng tiến bộ, cách mạng thành lực lượng vật chất để xây dựng chế độ mới, làm cho tư

tưởng của Đảng, của giai cấp công nhân, truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống xã hội; công tác đó đã trở thành bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động cách mạng của Đảng Vì thế, Đảng ta luôn luôn coi CTTT như một sức mạnh to lớn, một vũ khí sắc bén trong tiến trình cách mạng, từ cách mạng giải phóng dân tộc đến cách mạng xã hội chủ nghĩa” Các nghị quyết của Đảng đều đề cao vị trí, vai trò của công tác tư tưởng và

yêu cầu phải coi trọng lãnh đạo, chỉ đạo CTTT

Thứ tư, CTTT góp phần quan trọng trong việc thực hiện “xây dựng Đảng là

nhiệm vụ then chốt” Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn bộ di sản tư tưởng và trong hoạt động thực tiễn của Người Thấm nhuần quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh, CTTT đã thực hiện tốt những nội dung chủ yếu sau:

Một là, Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm kim chỉ nam cho hành động Một

Đảng cách mạng muốn vững mạnh, thực hiện được vai trò bộ tham mưu tối cao của toàn thể dân tộc, giải quyết được những nhiệm vụ của cách mạng đặt ra thì trước hết phải là một tổ chức chính trị tiên tiến, đại diện cho trí tuệ của cả dân tộc, phải có một học thuyết cách mạng khoa học làm nòng cốt, trong Đảng mọi người đều phải hiểu và làm theo chủ nghĩa ấy Một học thuyết được xây dựng trên cơ sở khoa học

sẽ trở thành linh hồn, chất keo kết dính mọi người trong tổ chức lại với nhau, làm cho Đảng thống nhất về tư tưởng, ý chí và hành động Khẳng định nền tảng tư tưởng của Đảng ta là chủ nghĩa Mác-Lênin làm kim chỉ nam cho hành động, chứ không phải giáo điều theo từng câu từng chữ Phải nắm bản chất cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin, đồng thời phải biết chắt lọc, tổng kết kinh nghiệm của Đảng ta góp phần làm phong phú kho tàng lý luận Mác - Lênin

Hai là, tuân thủ các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng Để xây dựng Đảng

thành một tổ chức chính trị trong sạch, vững mạnh, thực hiện những nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, đó là: Tập trung dân chủ; Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; Tự phê bình và phê bình

Ba là, cán bộ đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung

thành của nhân dân Thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, CTTT thường xuyên tuyên truyền trong toàn Đảng, toàn dân chăm lo xây dựng Đảng, xác định đó là nhiệm vụ then chốt, là điều kiện có tính quyết định để đảm bảo thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam Thực hiện các nghị quyết của Ban Chấp hành

Trung ương Đảng các khoá về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công tác tư tưởng đã tập trung chỉ đạo tốt công tác học tập, quán triệt các văn kiện Đảng, tạo sự thống nhất cao trong toàn Đảng về quan điểm, đường lối, Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, các chủ trương, chính sách, đấu tranh không khoan nhượng với các biểu hiện tư tưởng lệch lạc, sai lầm, phản động, độc hại, bảo vệ nền tảng tư tưởng chính trị của Đảng, bảo

vệ chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa

Thực tiễn trong cuộc cách mạng vô sản, khi lý luận CNXH khoa học được Mác-Ăngghen và nhiều nhà họat động chính trị truyền bá trong giai cấp công nhân, giai cấp công nhân đã thức tỉnh và đi từ đấu tranh tự mình đến đấu tranh vì mình Khi đứng ở trung tâm lịch sử, giai cấp công nhân tích cực nghiên cứu hệ tư tưởng, phát triển hệ tư tưởng thực sự cách mạng và khoa học, được chính đảng cách mạng của giai cấp công nhân tích cực truyền bá trong xã hội nên cách mạng XHCN đã đưa nhân loại vào thời đại mới - thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới

Bước vào thời kỳ mới, nhiều vấn đề bức xúc của cách mạng đặt ra cho chính đảng cách mạng của GCCN phải nghiên cứu, phát triển lý luận Mác-Lênin cho phù hợp, tích cực truyền bá hệ tư tưởng của mình để hệ tư tưởng đó giữ vai trò chủ đạo trong đời sống xã hội Tuy nhiên, vấn đề đó chỉ được một số đảng cộng sản thực hiện đúng nên cách mạng XHCN ở nhiều quốc gia, hoặc cả hệ thống gặp khó khăn thậm chí sụp đổ

Thấy rõ tầm quan trọng của CTTTđối với cách mạng Việt Nam, chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn xác định lãnh đạo CTTT là nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu và thật vậy, CTTT đã góp phần quan trọng đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Hiện nay, CTTT đang tỏ rõ vai trò quan trọng trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, sự nghiệp xây dựng CNXH ở Việt Nam

1.1.2.2 Công tác tư tưởng trong xây dựng Quân Đội vững mạnh về chính trị

Sự thống nhất ý chí và hành động là sức mạnh của Quân đội, tư tưởng và hành

động có thống nhất mới thắng được giặc Hồ Chí Minh cho rằng: Công tác lãnh đạo

tư tưởng là quan trọng nhất Trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu

rõ nhiệm vụ mới, thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất Nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều

tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ tuy nặng nề, công việc tuy

khó khăn phức tạp, ta cũng nhất định thắng lợi[33, tr 319] Theo Hồ Chí Minh, đoàn kết là điểm rất quan trọng, cũng là điểm mẹ Điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt Trong thư gửi Chính ủy Đại đoàn 320 (tháng 7 - 1951), Người nhắc nhở:

Tư tưởng cần thông suốt từ trên đến dưới, đoàn kết phải chặt chẽ từ trên đến dưới, từ trên đến dưới phải thực hiện đồng cam cộng khổ

Thứ nhất, Quân đội nhân dân Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực

tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam Lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của QĐND Việt Nam có sự góp sức to lớn của CTTT Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh tích cực, chủ động tiến hành CTTT trong xây dựng Quân đội, Thực vậy CTTT góp phần trực tiếp giữ vững, tăng cường bản chất GCCN, tính nhân dân, tính dân tộc cho quân đội, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với các tổ chức đảng trong quân đội Góp phần xây dựng đội ngũ đảng viên của Đảng trong quân đội luôn phát huy vai trò tiên phong trong các nhiệm vụ Cũng như xây dựng đội ngũ chỉ huy, đội ngũ cán bộ và các tổ chức quần chúng trong quân đội vững mạnh toàn diện, xây dựng nhân tố chính trị tinh thần - nhân tố tạo nên sức mạnh chiến đấu, chiến thắng của QĐNDVN

Do vậy, ở đâu có họat động của CTĐ, CTCT trong quân đội ở đó có họat động CTTT, CTTT giữ vai trò quan trọng hàng đầu trong xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của QĐNDVN Trong các cuộc chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn giữ vững bản chất cách mạng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân Nhờ vậy, cán bộ, chiến sĩ luôn

có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội Đó cũng là cơ sở, nền tảng để Quân đội ta không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, giành từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, góp phần xây dựng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và làm tròn nhiệm vụ quốc tế

Nhận thức rõ tính tất yếu khách quan, vị trí, vai trò, tầm quan trọng của vấn

đề xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, vững mạnh về chính trị, Đảng tiếp tục khẳng định, bổ sung, phát triển những quan điểm cơ bản về xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, vững mạnh về chính trị trong tình hình mới: “Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, ưu tiên hiện đại hóa một số quân chủng, binh chủng, lực

lượng; vững mạnh về chính trị, nâng cao chất lượng tổng hợp sức mạnh chiến đấu, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân” [14, tr 56]

Thứ hai, Xây dựng QĐNDVN cách mạng được thể hiện ở nhiều nội dung,

trong đó quan trọng nhất là luôn bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội, làm cho Quân đội xác định rõ mục tiêu, lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hệ tư tưởng Mác - Lênin luôn giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của Quân đội; xây dựng các tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng trong Quân đội thực sự vững mạnh Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng không chỉ bảo đảm cho Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, mà còn làm cơ sở xây dựng các đơn vị vững mạnh toàn diện, nhằm nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng phải trải qua quá trình giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện lâu dài của Đảng, Nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội, của nhân dân các dân tộc Việt Nam và trực tiếp là thông qua hoạt động công tác đảng, công tác chính trị; hoạt động thực tiễn thực hiện chức năng của “đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân sản xuất” của cán bộ, chiến sĩ và các tổ chức trong Quân đội Quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng

là quá trình nhận thức và giải quyết đúng đắn các mối quan hệ cơ bản, quyết định sự hình thành và phát triển bản chất cách mạng của QĐNDVN, bảo đảm cho Quân đội luôn luôn vững mạnh về chính trị, biểu hiện ở việc: Giải quyết tốt mối quan hệ giữa Quân đội với Đảng, Nhà nước và nhân dân; các mối quan hệ trong nội bộ Quân đội, nhất là quan hệ giữa lãnh đạo với chỉ huy, cấp trên với cấp dưới, cán bộ với chiến sĩ; mối quan hệ giữa QĐNDVN với nhân đân và quân đội các nước trong thời kỳ hội nhập và phát triển

Tiếp tục củng cố vững chắc sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi m t của

Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó cần chú

trọng đổi mới và hoàn thiện cơ chế, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, tiếp tục quán triệt sâu sắc và vận dụng đúng đắn Nghị quyết số 51-NQ/TW, ngày 20-7-2005, của Bộ Chính trị khóa IX và Nghị quyết số 513-NQ/ĐUQSTW, ngày 11-11-2005, của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương),

Về tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ

huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong QĐNDVN Xây dựng

Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh, không ngừng nâng cao năng lực lãnh

đạo và sức chiến đấu, lãnh đạo toàn quân hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao

Trước hết, phải tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng các cấp trong Đảng bộ Quân đội; bảo đảm giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội Thực hiện tốt Nghị

quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII “Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng;

ngăn ch n, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”, Chỉ thị số 05-CT/TW, của Bộ

Chính trị khóa XII, “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong

cách Hồ Chí Minh” Duy trì thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và sinh

hoạt đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tự phê bình và phê bình; thường xuyên đổi mới phương pháp, phong cách lãnh đạo Xây dựng đội ngũ đảng viên có phẩm chất, năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới Đồng thời, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát theo phương châm

“Giám sát phải mở rộng, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm”, góp phần giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng, của Quân đội

Thứ ba, Để hoàn thành chức năng, nhiệm vụ đó, việc xây dựng Quân đội nhân dân

Việt Nam cách mạng cần tập trung vào các nội dung như: Giáo dục, rèn luyện cho mọi cán

bộ, chiến sĩ luôn kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Đồng thời, xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ Quân đội có đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; có tinh thần đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân, đoàn kết quốc tế tốt; có dân chủ tốt; có kỷ luật tự giác, nghiêm minh; có tinh thần khắc phục khó khăn, gian khổ; có ý chí quyết tâm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó

Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh quốc tế có những biến đổi sâu sắc Văn kiện Đại hội XII của Đảng đã xác định rõ mục tiêu trọng yếu của quốc phòng, an ninh là: “kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo vệ nền văn hóa dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội” [14, tr 57]

Trong tình hình mới, việc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh

về chính trị đang đặt ra những vấn đề mới cả về nhận thức, tổ chức và hoạt động

thực tiễn, đòi hỏi chúng ta phải tiếp tục nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Quân đội, trước hết là chất lượng chính trị của Quân đội, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của Quân đội trong thời kỳ mới êu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị trong tình hình mới đòi hỏi phải:

Một là, Nắm vững và vận dụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin trong xây dựng quân đội kiểu mới về chính trị; đồng thời, nắm

vững tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị Kế thừa có chọn lọc những bài học kinh nghiệm trong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị của các nước xã hội chủ nghĩa, của Quân đội nhân dân Việt Nam trong các giai đoạn lịch sử trước đây

Hai là, Nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn đ c điểm, tình hình mới tác động đến

xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị và việc tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị phù

hợp với những yêu cầu, nội dung của nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới

Ba là, Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị trong tình hình mới, nhất là trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội đang bị các thế lực thù địch tấn công từ nhiều phía, đòi hỏi phải giáo dục, bồi

dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ luôn kiên định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu vì độc lập

dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đi đôi với tích cực đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn,

đẩy lùi những biểu hiện chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nhất là trên lĩnh vực chính

trị, tư tưởng Phải luôn kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,

quan điểm, đường lối đổi mới của Đảng, đi đôi với đấu tranh phê phán, vạch trần

những âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch hòng xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính

sách, pháp luật của Nhà nước Không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị của Quân

đội, nhất là trước sự tác động của tình hình chính trị, an ninh thế giới và khu vực

diễn biến phức tạp, khó lường, như trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng đã chỉ ra

Cần tập trung giáo dục truyền thống lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc; giáo dục lòng yêu nước, tình yêu Tổ quốc, ý chí quyết tâm bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước và nhân dân Tích cực đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng

phí Nâng cao chất lượng chính trị của Quân đội lên một bước mới, bảo đảm cho

Quân đội luôn là lực lượng chiến đấu, lực lượng chính trị trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa

Bốn là, Không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội Tập trung làm tốt việc giáo dục, bồi dưỡng bản chất cách

mạng, bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc của Quân đội; tiến hành tốt các mặt hoạt động CTĐ, CTCT trong chăm lo xây dựng các tổ chức đảng,

tổ chức chỉ huy, các tổ chức quần chúng và hội đồng quân nhân, xây dựng các cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện; bổ sung, hoàn thiện và thực hiện tốt các chính sách đối với Quân đội và chính sách hậu phương quân đội phù hợp với đặc điểm hoạt động của Quân đội trong điều kiện mới Coi trọng việc xây dựng và nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan chính trị các cấp Phát huy tốt vai trò đội ngũ cán

bộ, trước hết là đội ngũ cán bộ chủ trì, cán bộ chính trị, chính ủy (chính trị viên) trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị Thực hiện tốt Chỉ thị số 05-

CT/TW, của Bộ Chính trị, “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,

phong cách Hồ Chí Minh” gắn với thực hiện cuộc vận động “Phát huy truyền thống,

cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” Để không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội, bảo đảm cho Quân đội luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao cho, trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị phải chủ động, tích

cực đấu tranh phòng, chống làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “phi chính trị hóa”,

dân sự hóa quân đội trong tình hình mới Luận điệu “phi chính trị hóa” quân đội

thực chất là muốn tách quân đội cách mạng ra khỏi sự lãnh đạo của đảng cộng sản, đối lập quân đội với đảng cộng sản, với nhân dân; là tìm cách buông lỏng, đi đến hạ thấp và phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với QĐNDVN; làm cho quân đội cách mạng dần dần bị biến chất về chính trị, xa rời hệ tư tưởng chính trị cách mạng, dần dần hướng quân đội phục vụ cho mục đích chính trị của các thế lực chống chủ nghĩa xã hội

Năm là, Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là cách tốt nhất để tăng

cường “sức đề kháng” của cán bộ, chiến sĩ trước tác động của âm mưu, thủ đoạn

“phi chính trị hóa” quân đội Một quân đội luôn vững mạnh về chính trị, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước, nhân dân và với chế độ xã hội chủ nghĩa, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội thì không

dễ gì có thể “phi chính trị hóa” được Theo đó, phải nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về bản chất, âm mưu, thủ đoạn nham hiểm của các thế lực thù địch hòng thực hiện âm mưu “phi chính trị hóa” quân đội, nhất là vạch trần tính chất phản khoa học của luận điểm “quân đội đứng ngoài chính trị”, thực chất của quan điểm

“phi chính trị hóa” quân đội Đồng thời, phải nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động, tích cực phòng, chống “phi chính trị hóa”, “dân sự hóa” quân đội trong chiến lược “Diễn biến hòa bình” và âm mưu, thủ đoạn thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” Trong đó, cần quan tâm đến các vấn đề như: Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng hoạt động đấu tranh phòng, chống “phi chính trị hóa”, “dân sự hóa” quân đội; xác định, lựa chọn nội dung, các hình thức, phương pháp đấu tranh phù hợp, có hiệu quả; tổ chức xây dựng, bồi dưỡng lực lượng tham gia hoạt động đấu tranh, nhất là tổ chức lực lượng nòng cốt; tăng cường bảo đảm thông tin, tài liệu, cơ sở vật chất, kinh phí cho hoạt động đấu tranh phòng, chống âm mưu “phi chính trị hóa”, “dân sự hóa” quân đội của các thế lực thù địch trong tình hình mới

Công tác tư tưởng trong quân đội là một bộ phận công tác TT-VH của Đảng, một nội dung cơ bản giữ vị trí hàng đầu của công tác đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT) đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam và cấp ủy, cơ quan chính trị các cấp,

có vai trò quan trọng trong việc góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, chiến sĩ trong QĐND Việt Nam Sức mạnh chiến đấu và chiến thắng của QĐND Việt Nam là sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó

yếu tố chính trị, tinh thần, sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng là đặc biệt quan trọng

Thực tiễn hơn 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của QĐND Việt Nam đã chứng minh vai trò hết sức quan trọng của công tác TT-VH, bảo đảm cho Quân đội ta tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân; kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ

Kế thừa những tư tưởng giáo dục tiến bộ trong lịch sử nhân loại, truyền thống, kinh nghiệm giáo dục của dân tộc Việt nam trong lịch sử, nhất là quan điểm giáo dục con người phát triển toàn diện của chủ nghĩa Mác - Lênin, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam nói chung và lãnh đạo sự nghiệp giáo dục nói riêng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thấy rõ tầm quan trọng và con đường để đạt hiệu quả của việc giáo dục nhân cách, đó chính là giáo dục kết hợp chặt chẽ với dạy học và thông qua quá trình dạy học (huấn luyện)

1.2.1 Quan điểm về vị trí, vai trò, mục đích công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ

Tư tưởng có vai trò hết sức quan trọng đối với con người nói chung, người quân nhân cách mạng nói riêng, tư tưởng, bản thân nó thực sự là kim chỉ nam định hướng cho hành động con người, quyết định bản chất hệ tư tưởng, tính chính trị, tính giai cấp… trong bản thân mỗi con người để cải tạo thế giới Biến tư tưởng thành sức mạnh vật chất, thành hành động thực tiễn cải tạo tự nhiên - xã hội - con người Xây dựng được con người có tư tưởng tiên tiến sẽ thúc đẩy xã hội theo hướng tiến bộ, còn ngược lại sẽ kìm hãm thậm chí phá hoại sự phát triển xã hội Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chăm lo đến công tác giáo dục chính trị tư tưởng, bởi theo Người: Tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm; trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu rõ nhiệm vụ mới thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất Công tác tư tưởng tự bản thân nó đã hàm chứa những vấn đề nhạy cảm, phức tạp, đa chiều, liên quan đến tâm tư nguyện vọng của cán bộ, đảng viên, nhân dân; liên quan đến sự thành bại của sự nghiệp cách mạng.Hồ Chí Minh đã nêu cao quan điểm về con người, quan điểm về nhân dân: Tất cả vì con người và do con người; tất cả vì dân và

do dân; con người là vốn quý nhất, là lực lượng to lớn nhất Tư tưởng đó được thể hiện trên nhiều phương diện Trước hết đó là chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh: Sống vì nước, vì dân, vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xã hội, con người… Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực Phải biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước văn hóa cao và đời sống tươi vui, hạnh phúc; Phải dựa vào sức mạnh, trí tuệ của dân Quan điểm về con người, về nhân dân của Hồ Chí Minh còn được thể hiện ở tư tưởng chính trị - xã hội “dân là chủ” Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công cuộc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân

Mọi quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác Hồ nêu một tấm gương sáng, một mẫu mực tuyệt vời về công tác tuyên giáo phục vụ đắc lực nhiệm vụ chính trị của Đảng, phục vụ nhân dân, nêu cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội của Đảng, nêu cao ý chí của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trước vận mệnh đất nước, ở mỗi thời kỳ cách mạng, mỗi chặng đường lịch sử dân tộc, công tác tư tưởng nói riêng luôn giữ một vị trí quan trọng, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng

Người viết: Người xưa nói rằng: đánh vào lòng người là hơn hết; đánh vào thành trì là thứ hai, trước hết là bằng tinh thần: bại không nản, thắng không kiêu, đồng tâm nhất trí Chủ tịch Hồ Chí Minh coi sự thống nhất về tư tưởng, về hành động là nguồn sức mạnh to lớn của Đảng Nếu đảng viên tư tưởng và hành động không nhất trí, thì khác nào một mớ cắt rời, "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" Như vậy, thì không thể lãnh đạo quần chúng, không thể làm cách mạng

Người dùng thuật ngữ: Cải tạo tư tưởng; là làm thay đổi căn bản nhằm xoá bỏ những tư tưởng lạc hậu, trau dồi tư tưởng mới tiến bộ Cải tạo tư tưởng là quá trình lâu dài, tiến hành bằng nhiều biện pháp và phương tiện tổng hợp: phê bình, tự phê bình, học tập tập trung, tuyên truyền qua sách báo, hoạt động văn hoá, văn nghệ và các phương tiện thông tin đại chúng, Cải tạo tư tưởng là một công tác quan trọng của các Đảng cộng sản và nhà nước xã hội chủ nghĩa, là chức năng quan trọng nhất của văn hóa giáo dục Theo Hồ Chí Minh, con người mới phải có Đức và Tài Đạo đức cách mạng là tận trung với nước, tận hiếu với dân Đó là thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, là suốt đời phấn đấu hy sinh

vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân Tuy nhiên, Cải tạo tư tưởng trước hết và quan trọng nhất là hoạt động tinh thần của bản

thân mỗi con người, nghĩa là quá trình tự cải tạo Bởi theo Người: “Huấn là dạy dỗ,

bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn Luyện là rèn giũa, khắc phục mọi biểu hiện yếu kém

về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống” [52, tr 49]

Vậy thì vì sao phải cải tạo tư tưởng? Theo Hồ Chí Minh, con người là vốn quý nhất và trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân, Cán bộ là con em nhân dân, phải tận tụy phục vụ nhân dân, một lòng một dạ trung thành với Tổ quốc và nhân dân Đó là lẽ sống cao quý của người cách mạng Đào tạo những con người như thế thì sự nghiệp cách mạng nhất định thắng lợi Hơn nữa trong bài nói chuyện tại Nông trường quân đội An Khánh, Người chỉ rõ: “muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội

phải có con người xã hội chủ nghĩa, muốn có con người xã hội chủ nghĩa phải có tư tưởng xã hội chủ nghĩa, muốn có tư tưởng xã hội chủ nghĩa phải gột rửa tư tưởng chủ nghĩa cá nhân” [61, tr 303] Hồ Chí Minh chỉ rõ, con người xã hội chủ nghĩa trước hết phải là những người có đạo đức cách mạng, giác ngộ lý tưởng xã hội chủ nghĩa, suốt đời sống và chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc, của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân Đó là những con người cách mạng, phải ra sức trau dồi đạo đức cách mạng, thực hành cần, kiệm, liêm , chính, chí công vô tư… có vậy mới là con người hoàn toàn có đủ sức đánh bại chủ nghĩa cá nhân Vì vậy để đáp ứng nhu cầu của xã hội, hoàn thành nhiệm vụ của cách mạng, cũng như để phát triển con người toàn diện (con người mới) thì huấn luyện phải chú trọng việc cải tạo tư tưởng

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định vấn đề cán bộ là một trong những vấn đề có ý nghĩa quyết định tới sự thành công của sự nghiệp cách mạng và công tác xây dựng Đảng Theo Người: Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Đó là một chân lý nhất định, vì vậy trong suốt tiến trình cách mạng nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng tới công tác huấn luyện đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng mọi chuyển biến của tình hình nhiệm vụ cách mạng, đặc biệt trước mỗi bước ngoặt của cách mạng và cho rằng, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng Người đặc biệt quan tâm đến công tác cán bộ của Đảng, đến vấn đề đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên Thực tiễn Người không chỉ nói về công tác huấn luyện cán bộ mà đích thân Người đã chuẩn bị bài giảng, lựa chọn người đi học, mở lớp và trực tiếp giảng dạy Từ năm 1925 đến 1927, để tiến hành cuộc vận động cách mạng dân tộc dân chủ và xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân nhằm lãnh đạo thành công

sự nghiệp cách mạng Nguyễn Ái Quốc đã mở nhiều lớp huấn luyện chính trị ở Quảng Châu, Trung Quốc cho thanh niên Việt Nam Những tài liệu huấn luyện đã được tập hợp thành tác phẩm nổi tiếng “Đường kách mệnh” Thông qua những bài giảng ngắn gọn nhưng đầy đủ và bằng ngôn ngữ Việt Nam lớp người đầu tiên xây dựng Đảng cùng với những người được tiếp tục huấn luyện sau đó đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Đảng tiên phong của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam Năm 1927, Người còn gửi nhiều thanh niên Việt Nam sang học tại Trường đại học Phương Đông ở Mát-xcơ-va Khi trở về nước hoạt động (1-1941), Người tiếp tục

mở nhiều lớp huấn luyện chính trị cho cán bộ, đảng viên

1.2.2 Quan điểm về nội dung công tác tư tưởng trong huấn luyện cán bộ

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác tư tưởng, lý luận của Đảng

và thường xuyên nhấn mạnh công tác quan trọng này phải dựa trên nền tảng tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin và xuất phát từ thực tiễn cách mạng của Đảng, của dân tộc Những luận điểm quan trọng của Người về vị trí, vai trò nội dung công tác

tư tưởng, lý luận; nguyên tắc, phương châm công tác tư tưởng, lý luận

Theo Người: Lãnh đạo quan trọng nhất là lãnh đạo tư tưởng, phải hiểu tư tưởng của mỗi cán bộ để giúp đỡ thiết thực trong công tác; vì tư tưởng thông suốt thì làm tốt, tư tưởng nhùng nhằng thì không làm được việc Trong báo cáo tại Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá II (15-7-1954), trong mười công tác được xác định thì công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất Hồ Chí Minh luôn yêu cầu cán bộ lãnh đạo và cán bộ các ngành, tư tưởng phải thông, phải thật thông Phải có quyết tâm khắc phục khó khăn, làm tròn nhiệm vụ Phải đánh thông tư tưởng và động viên sáng kiến và lực lượng của toàn Đảng, toàn dân Mọi người quyết tâm làm cho được và tin tưởng làm nhất định được Mỗi lần về thăm các nhà máy, công trường, hợp tác xã, Bác Hồ luôn nhắc nhở, động viên cán bộ, đảng viên, nhân viên “Muốn quản lý tốt thì cán bộ và công nhân phải thông suốt tư tưởng” Trong công tác tư tưởng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của công tác lý luận Người cho rằng, cần phải phân biệt lý luận suông, vô ích với lý luận thiết thực, hữu ích Lý luận thiết thực, hữu ích cần phải giải quyết những vấn

đề do thực tiễn đặt ra Người nhấn mạnh: Muốn làm được nhiệm vụ tiên phong, phải đạt tới trình độ lý luận tiên phong, Ðảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Ðảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy

Trong thời kỳ chuẩn bị giành chính quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng lý luận để phân tích mâu thuẫn của xã hội Việt Nam lúc đó, vạch ra mục tiêu chiến lược và con đường của cách mạng Việt Nam Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Ðảng ta đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào chỉ đạo công cuộc kháng chiến và đã giành được thắng lợi vẻ vang Về công tác tư tưởng, Hồ Chí Minh chú trọng chỉnh huấn tư tưởng trong cán bộ, đảng viên Thực

tế trong Đảng, bên cạnh đa số đảng viên gương mẫu, tận tâm, tận lực phục vụ cách mạng, vẫn còn một bộ phận không nhỏ mắc sai lầm, khuyết điểm như không làm đúng chủ trương, chính sách của Đảng, chủ nghĩa cá nhân, hữu khuynh, tả khuynh trong công tác Mặc dù khuyết điểm nhiều, ít, to, nhỏ khác nhau, nhưng nguyên

nhân chính dẫn đến khuyết điểm là vì trình độ lý luận thấp, vì không thật thà nghiêm khắc tự phê bình, đã gây ảnh hưởng không nhỏ trong công tác Vì thế, cán

bộ cần phải được chỉnh huấn, trong đó phải hết sức coi trọng chỉnh huấn tư tưởng Người chỉ rõ: Đảng cần phải giáo dục và yêu cầu đảng viên ra sức học tập lý luận,

mở rộng tự phê bình và phê bình, đấu tranh với những tư tưởng “phi vô sản” để nâng cao tư tưởng cách mạng, củng cố lập trường, rửa gột khuyết điểm, phát triển

ưu điểm Có hai thứ vũ khí sắc bén để giúp cán bộ, đảng viên cải tạo tư tưởng: cố gắng học tập lý luận gắn liền với thực hành; thật thà tự phê bình và phê bình Trong phê bình và tự phê bình phải đảm bảo dân chủ Với tinh thần đó, tất cả các đảng viên của Đảng phải đào cho đến tận gốc rễ những sai lầm Một trong những yêu cầu quan trọng của Đảng cách mạng chân chính là phải có những cán bộ Đảng hiểu biết

lý luận cách mạng, gắn chặt lý luận với thực hành Hồ Chí Minh đã đưa ra những chỉ dẫn cụ thể về nội dung, phương pháp và nguyên tắc giáo dục lý luận Mác-Lênin Nội dung giáo dục lý luận phải xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng từ trình

độ và năng lực thực tiễn của cán bộ trong từng thời kỳ cách mạng

Người nêu rõ sự cần thiết phải học tập lý luận CNXH khoa học và đường lối xây dựng CNXH ở Việt Nam Vì cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi đảng viên và cán bộ phải có lập trường giai cấp vô sản thật vững chắc, giác ngộ về chủ nghĩa xã hội cao, cho nên cần phải rửa sạch ảnh hưởng của những tư tưởng của giai cấp bóc lột, rửa sạch chủ nghĩa cá nhân, rèn luyện chủ nghĩa tập thể Hơn thế nữa phải khắc phục các bệnh quan liêu và cô độc hẹp hòi để liên hệ chặt chẽ với quần chúng, do đó mà phát huy được đầy đủ tính sáng tạo của hàng chục triệu quần chúng nhân dân xây dựng chủ nghĩa xã hội Muốn thế, phải nâng cao trình độ lý luận chung của Đảng, phải tổ chức học tập lý luận trong Đảng, trước hết là trong những cán bộ cốt cán của Đảng Về phương pháp học tập lý luận, Hồ Chí Minh chỉ rõ: nếu chỉ đem lý luận khô khan nhét cho đầy óc họ Rồi bày cho họ viết những chương trình, những hiệu triệu rất kêu Nhưng đối với việc thực tế, tuyên truyền, vận động, tổ chức, kinh nghiệm chỉ nói qua loa mà thôi Thế là lý luận suông, vô ích; do đó trong lúc học lý luận, phải nghiên cứu công việc thực tế, kinh nghiệm thực tế Lúc học rồi, họ có thể tự mình tìm ra phương hướng chính trị có thể làm những công việc thực tế, có thể trở nên người tổ chức và lãnh đạo Thế là lý luận thiết thực, có ích Việc giáo dục lý luận cho cán bộ, đảng viên phải đảm bảo tuân theo một số nguyên tắc cơ bản: thiết thực, chu đáo; giáo dục từ dưới lên trên; gắn lý

luận với thực tiễn; nhằm đúng nhu cầu; chú trọng cải tạo tư tưởng Một trong những nguyên tắc được Hồ Chí Minh nhấn mạnh là lý luận gắn với thực tiễn, học đi đôi với hành, nói đi đôi với làm Vì thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng, ngược lại lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông Hồ Chí Minh đề cao nguyên tắc “Phải biết tự động học tập”, ra sức học tập, học tập cái mới, tìm tòi cái mới và thực hiện cái mới với thái độ học tập lý luận đúng đắn, nghiêm túc Thái độ học tập lý luận khiêm tốn thật thà, tránh kiêu ngạo,

tự phụ, tự mãn; tự nguyện, tự giác, coi học tập lý luận là nhiệm vụ cơ bản của cán

bộ, đảng viên và nêu cao tác phong độc lập trong suy nghĩ và tự do tư tưởng; bảo vệ chân lý, thật sự đoàn kết, thật thà tự phê bình và mạnh dạn phê bình, giúp nhau tiến

bộ Một điều Hồ Chí Minh lưu ý trong công tác tư tưởng, lý luận của Đảng là không nên chỉ chú trọng nội dung, phương pháp, nguyên tắc giáo dục tư tưởng, lý luận cho cán bộ, đảng viên mà còn phải chú ý đến đông đảo quần chúng nhân dân, củng cố nâng cao tư tưởng, tình cảm tốt đẹp của nhân dân với nhiệm vụ xây dựng đất nước,

với chế độ XHCN

Công tác tư tưởng phải luôn coi trọng giáo dục mục tiêu, lý tưởng: Độc lập

dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc

gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự vận dụng và phát triển quan điểm cách mạng không ngừng của chủ nghĩa Mác - Lênin Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nội dung cốt lõi xuyên suốt toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Người Tất cả mọi hoạt động lý luận và thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đều tập trung vào một

đề tài, một mục tiêu: Chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Trước hết, độc lập dân tộc là mục tiêu trước hết, là cơ sở, tiền đề để tiến lên

chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh cho rằng cách mạng Việt Nam phải trải qua hai giai đoạn: cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa Hai giai đoạn ấy không có bức tường ngăn cách, gắn bó chặt chẽ với nhau Trong tư tưởng

Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc bao gồm cả nội dung dân tộc dân chủ Không phải bất

kỳ độc lập dân tộc nào cũng tạo cơ sở, tiền đề để tiến lên chủ nghĩa xã hội Theo Hồ Chí Minh để tạo cơ sở, tiền đề cho việc tiến lên chủ nghĩa xã hội cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân phải được thực hiện một cách triệt để, đến nơi Đó là một nền độc lập thực sự, độc lập hoàn toàn không lệ thuộc vào bất cứ lực lượng nào cả

về đối nội, lẫn đối ngoại Hồ Chí Minh nhiều lần phê phán sự lệ thuộc về mọi mặt của những chính quyền do thực dân cũ và mới lập nên ở Việt Nam Người gọi đó là độc lập giả hiệu, độc lập kiểu Mỹ Để tạo cơ sở, tiền đề cho việc tiến lên chủ nghĩa

xã hội, đối với Việt Nam một đòi hỏi có ý nghĩa sống còn là độc lập dân tộc phải gắn liền với thống nhất chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước nước Đó là quan điểm nhất quán, mang tính nguyên tắc của Hồ Chí Minh Không duy trì và phát triển được khối thống nhất đó thì không thể có độc lập dân tộc càng không thể nói đến việc tạo cơ sở tiền đề để tiến lên chủ nghĩa xã hội Để tiến lên chủ nghĩa xã hội đòi hỏi độc lập dân tộc phải đi đôi với tự do hạnh phúc của nhân dân Theo Người nếu nước được độc lập và người dân không được tự do, vẫn bị áp bức, bóc lột thì độc lập chẳng có ý nghĩa gì

Thứ hai, CNXH là con đường bảo vệ và phát triển thành quả của độc lập dân

tộc Độc lập dân tộc tiến lên chủ nghĩa xã hội thể hiện mối quan hệ giữa mục tiêu trước mắt và mục tiêu lâu dài Hồ Chí Minh khẳng định chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới bảo đảm cho một nền độc lập dân tộc chân chính, mới giải phóng các dân tộc một cách thực sự, hoàn toàn Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đánh đổ giai cấp địch đã khó, đấu tranh xây dựng chủ nghĩa xã hội còn gian khổ khó khăn hơn nhiều” Từ những khó khăn gian khổ ấy, Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi Đảng, Nhà nước và mỗi người dân phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa

Hơn nữa trong bài nói chuyện tại hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập khai mạc vào ngày 06 tháng 05 năm 1950 Trong bối cảnh tình hình cách mạng Việt Nam có bước phát triển mới, trên bình diện quốc tế hệ thống XHCN Thế giới hình thành, cách mạng Trung Quốc thắng lợi, Liên Xô, Trung Quốc và các nước dân chủ chính thức công nhận Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa làm cho thế của cách mạng Việt Nam thêm mạnh Trong nước, Ta

và Thực dân Pháp đang ở thế giằng co quyết liệt, phía ta tuy giành được thắng lợi trong chiến dịch “Việt Bắc thu đông” nhưng chưa đủ sức tiến lên tiêu diệt mảng lớn quân địch Đây là thời gian ta vừa đẩy mạnh kháng chiến, kiến quốc ở vùng giải phóng, vừa ra sức xây dựng lực lượng về mọi mặt Bước vào 1950 với ý định tranh thủ thời cơ giành thắng lợi lớn về quân sự, đẩy mạnh cuộc kháng chiến Hội nghị toàn quốc lần thứ 3 chỉ rõ: “…gấp rút hoàn thành nhiệm vụ, chuẩn bị chuyển sang tổng phản công và xây dựng quân đội nhân dân… trước yêu cầu cách mạng, nhiệm

vụ quân đội đặt ra bức thiết phải xây dựng và nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục

- huấn luyện, xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng, cán bộ quân đội Trong khi thực

trạng giáo dục - huấn luyện còn nhiều nhược điểm chưa thiết thực, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Người đã huấn thị một số nội dung cơ bản, thiết thực

về huấn luyện và học tập

Phần thứ nhất - Người khẳng định: huấn luyện phải thiết thực chu đáo Bằng

cách đặt vấn đề trực tiếp dễ hiểu, Người lần lượt trình bày các vấn đề cơ bản của huấn luyện Trước hết, Người phân tích kết quả thực tế trong hoạt động huấn luyện

đồng thời rút kinh nghiệm “việc huấn luyện còn hữu danh vô thực”, “làm chỉ cốt

nhiều mà không thiết thực chu đáo” [52, tr 46] Nội dung tiếp theo Người hỏi về đối

tượng huấn luyện(là huấn luyện ai? Huấn luyện cán bộ; hội viên của Đoàn thể; cán

bộ các ngành chuyên môn của chính quyền ; nhân dân) Ai là người huấn luyện? Người chỉ rõ chủ thể huấn luyện (Không phải ai cũng huấn luyện được Người huấn

luyện của Đoàn thể phải làm kiểu mẫu về mọi m t : tư tưởng, đạo đức, lối làm việc Người huấn luyện phải học thêm mãi thì mới làm được công việc huấn luyện của mình) Hơn nữa, Người đã chỉ rõ nội dung huấn luyện (Lý luận: Phải dạy lý luận Mác - Lênin cho mọi người; Công tác;Văn hoá;Chuyên môn) Người chỉ ra huấn luyện phải (Cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều ; Huấn luyện từ dưới lên trên;

Phải gắn liền lý luận với công tác thực tế; Huấn luyện phải nhằm đúng nhu cầu; Huấn luyện phải chú trọng việc cải tạo tư tưởng) Ngoài ra, Người chỉ ra những tài

liệu bảo đảm (Trước hết phải lấy những tài liệu về chủ nghĩa Mác - Lênin làm gốc;

Ngoài những tài liệu về chủ nghĩa Mác - Lênin, còn có những tài liệu thiết thực Đó

là những kinh nghiệm do những người đi học mang đến, kinh nghiệm thành công cũng như kinh nghiệm thất bại; Những chỉ thị, nghị quyết, luật, lệnh của Đoàn thể

và Chính phủ đều là những tài liệu cần phải học tập nghiên cứu)

Đ c biệt trong nội dung huấn luyện phải chú trọng việc cải tạo tư tưởng,

theo Người: phải hiểu rõ người học để nâng cao khả năng và tẩy rửa khuyết điểm

cho họ Phải huấn và luyện Huấn là dạy dỗ, luyện là rèn giũa cho sạch những vết

xấu xa trong đầu óc Ví dụ: Hiện nay, cán bộ ta có một khuyết điểm lớn là tự kiêu,

tự mãn Phải đập cho tan khuyết điểm ấy đi Nếu còn tự kiêu tự mãn thì học biết nhiều chỉ thêm hại Do tự kiêu, tự mãn mà cán bộ có một khuyết điểm lớn nữa là óc địa vị Ví dụ: đang làm việc ở khu, mà Đoàn thể điều động về công tác ở tỉnh thì phàn nàn, chán nản cho rằng làm như thế là không xứng đáng tài mình, đáng lẽ là mình ở cấp trên kia! Phải gột sạch đầu óc địa vị đi “Việc gì có lợi cho cách mạng,

có lợi cho Đoàn thể là làm hết, không có việc gì sang, việc gì hèn cả” [52, tr 51]

Phần thứ hai - Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến vấn đề tự học với chỉ dẫn

“phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học” Trước đó năm 1947 trong tác phẩm “sửa

đổi lối làm việc” Người đã chỉ rõ vai trò quan trọng của tự học trong quá trình học tập, Người phân tích kỹ hơn về tự học “phải biết tự động học tập”, học để làm gì? Học ở đâu?

Phần thứ ba - Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích một số khuyết điểm cần sữa

chữa ngay trong huấn luyện, khuyết điểm chung là tham làm nhiều mà làm không

chu đáo, không biết “quý hồ tinh, bất quý hồ đa” [52, tr 51], rõ ràng nhất là trong

việc mở lớp huấn luyện (lớp quá đông; mở lớp lung tung)

Tuy nội dung bài nói chuyện không dài nhưng với những chỉ dẫn sâu sắc, có tính khái quát cao, và rõ ràng cụ thể, chủ đạo cả về lý luận và thực tiễn quá trình giáo dục - huấn luyện ở nước ta Tư tưởng “huấn luyện phải chú trọng việc cải tạo

tư tưởng” trong bài nói chuyện của Người là một nội dung quan trọng trong hệ thống tư tưởng nhất quán xuyên suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh bàn về giáo dục - huấn luyện Tư tưởng này đã được Đảng ta vận dụng thành công trong thực tiễn hoạt động sư phạm cũng như trong tổ chức việc xây dựng và chỉ đạo sự nghiệp phát

triển của nền giáo dục cách mạng Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường sử dụng thuật ngữ huấn luyện với nghĩa bao quát, từ đào tạo, bồi dưỡng trình độ chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, văn hoá, tư tưởng đến vấn đề rèn luyện, kỹ năng trong công việc, công tác thực tiễn “Phải

huấn và luyện” Hồ Chí Minh coi công tác huấn luyện cán bộ là công việc nền tảng

của Đảng (Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng) Vì cán bộ là cái gốc của mọi công việc, Cho nên theo Người, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng Công tác huấn luyện phải nhằm vào tiêu chí giúp đỡ cán bộ trong việc

“tự nâng cao mình” và “tự cải tạo”, đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải có lập trường giai cấp vô sản vững chắc, giác ngộ chủ nghĩa xã hội cao, phải rửa sạch ảnh hưởng những tư tưởng của giai cấp bóc lột, rửa sạch chủ nghĩa cá nhân, rèn luyện chủ nghĩa tập thể, khắc phục bệnh quan liêu cô độc, hẹp hòi…huấn luyện để nâng cao khả năng tẩy rửa khuyết điểm cho cán bộ Huấn (dạy) nhằm nâng cao khả năng để luyện (tự cải tạo tốt) đem lại sự gia tăng về phẩm chất toàn diện của người cán bộ đáp ứng được mọi yêu cầu của nhiệm vụ ở các giai đoạn cách mạng