Ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên ở tỉnh vĩnh phúc hiện nay theo tư tưởng đạo đức hồ chí minh

Điều đó cho thấy, trước những yêu cầu đổi mới hiện nay, việc tăng cường rèn luyện tu dưỡng phẩm chất, đạo đức cách mạng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống trong

LUẬN VĂN THẠC SĨ HỒ CHÍ MINH HỌC

HÀ NỘI - 2018

Chuyên ngành : Hồ Chí Minh học

LUẬN VĂN THẠC SĨ HỒ CHÍ MINH HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS,TS Hoàng Chí Bảo

HÀ NỘI - 2018

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày……tháng 1 năm 2018

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS,TS DOÃN THỊ CHÍN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG SUY THOÁI ĐẠO ĐỨC TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẢNG CẦM QUYỀN-MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 12

1.1 Những nội dung chủ yếu trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 12

1.2 Thực hành đạo đức cách mạng để phòng, chống suy thoái đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh 37

1.3 Sự cần thiết phải rèn luyện đạo đức của cán bộ, đảng viên 42

Chương 2: THỰC TRẠNG SUY THOÁI VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ ĐẤU TRANH NGĂN CHẶN, ĐẨY LÙI SỰ SUY THOÁI VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA MỘT BỘ PHẬN CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY 50

2.1 Đặc điểm và những nhân tố tác động đến thực trạng đạo đức của cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay 50

2.2 Vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay 66

2.3 Phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay 77

KẾT LUẬN 104

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

TÓM TẮT LUẬN VĂN 116

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Hồ Chí Minh- Người anh hùng giải phóng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam Suốt cuộc đời mình, Người luôn vì dân, vì nước, đấu tranh không mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Trong di sản mà Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta, một trong những giá trị lớn nhất chính là tư tưởng của Người Tư tưởng quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn đối với cán bộ, đảng viên và nhân dân ta hiện nay là tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng

Hơn sáu thập kỷ hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn coi

trọng vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng, coi đạo đức là gốc, là nền tảng

nhân cách của người cách mạng Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cách sâu sắc, cô đọng, thấm thía về đạo đức mà chính bản thân Người đã thực hiện một

cách mẫu mực những chuẩn mực và nguyên tắc đạo đức: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, có một đạo đức học Hồ Chí Minh Đó

là đạo đức cách mạng và thực hành đạo đức cách mạng, thể hiện thành lẽ sống

và lối sống của Người Đó chính là chiều sâu của triết lý Hồ Chí Minh - triết

lý nhân sinh và hành động của người cách mạng, của Đảng cách mạng Ở Hồ Chí Minh có sự thống nhất nhuần nhuyễn giữa chính trị, đạo đức, văn hoá, nhân văn: một nền chính trị rất đạo đức, rất văn hoá mà đạo đức, văn hoá lại rất chính trị Tư tưởng Hồ Chí Minh trước hết là tư tưởng chính trị, định hướng chính trị nhưng ta lại dễ dàng tìm thấy một đạo đức trong sáng, một chủ nghĩa nhân văn hoàn thiện của Hồ Chí Minh cũng như văn hóa Hồ Chí

Minh tiêu biểu cho “nền văn hoá của tương lai” (Ôxip Manđenxơtam) Người

ý thức sâu sắc tư tưởng “nước lấy dân làm gốc”, phục vụ cho sự nghiệp chính trị vì nước, vì dân “Trung với nước, Hiếu với dân” là một tư tưởng chính trị

đồng thời cũng là một phẩm chất cơ bản của tư tưởng đạo đức Sự thống nhất

tư tưởng với đạo đức trở thành phong cách Hồ Chí Minh Người còn là hiện thân của sự thống nhất giữa tư tưởng với hành động, nói đi đôi với làm; giữa đức và tài; giữa đạo đức cách mạng và đạo đức đời thường

Vấn đề đạo đức được Hồ Chí Minh xem xét một cách toàn diện đối

với mọi giai cấp và tầng lớp nhân dân lao động, đặc biệt là cán bộ, đảng viên

Người yêu cầu rèn luyện đạo đức trong các môi trường gia đình, công sở, xã hội Tấm gương và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có giá trị to lớn, lâu dài không chỉ trong phạm vi dân tộc mà còn có tầm ảnh hưởng quốc tế rộng rãi trên thế giới Người nói tới đạo đức trong nhiều mối quan hệ khác nhau,

nhưng chủ yếu là các mối quan hệ với mình, với người và với việc

Sau 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, nước ta đã giành được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử Vị thế của Việt Nam ngày càng được nâng cao Chúng ta bước vào thế kỷ XXI với niềm tin sâu sắc vào tương lai, triển vọng phát triển của đất nước Có được những thắng lợi của cách mạng là nhờ Đảng ta có bản lĩnh chính trị vững vàng, biết vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đề ra đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc một cách vững chắc, được nhân dân tin tưởng và thực hiện

Trong quá trình đổi mới, phần đông cán bộ, đảng viên kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, ra sức phấn đấu thực hiện Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta và những vấn đề cốt yếu của cách mạng Sự nhất trí với đường lối của Đảng ngày càng tăng; nhiều cán bộ, đảng viên có bước trưởng thành trong việc vận dụng lý luận vào thực tiễn, lãnh đạo tổ chức quần chúng thực hiện nghị quyết, tính năng động, chủ động, sáng tạo trong nhiều lĩnh vực hoạt động được nâng cao

Tuy nhiên, quá trình mở cửa, hội nhập kinh tế và hội nhập quốc tế, giao lưu văn hóa của nước ta là quá trình vừa hợp tác vừa đấu tranh rất quyết liệt, vừa có

mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực không thể xem thường Những quan điểm chính trị phản động, lối sống thực dụng phương Tây có điều kiện xâm nhập vào nước ta, nếu không có những giải pháp phòng ngừa sẽ làm băng hoại các giá trị đạo đức,

gây tổn thương bản sắc văn hóa dân tộc Điều đáng quan tâm là sự suy thoái về đạo đức trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có chiều hướng ngày

càng gia tăng Tình trạng phai nhạt lý tưởng cách mạng, sa sút phẩm chất đạo đức,

tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng

có chiều hướng phát triển Tính chiến đấu của nhiều tổ chức đảng và đảng viên sút

kém Hiện tượng “nhạt đảng, khô đoàn, chán chính trị” không phải là cá biệt Trong bài báo “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” (1969), Chủ Tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Trong lịch sử đấu tranh của Đảng và trong mọi hoạt động hàng ngày, nhất là trên mặt trận chiến đấu và sản xuất, rất nhiều cán bộ, đảng viên đã tỏ rõ tinh thần anh dũng, gương mẫu, gian khổ đi trước, hưởng thụ đi sau và đã làm nên những thành tích rất đáng vẻ vang… Song, bên cạnh những đồng chí tốt ấy, còn có một số ít cán bộ, đảng viên mà đạo đức thấp kém Họ mang nặng chủ nghĩa cá nhân, việc gì cũng nghĩ đến lợi ích riêng của mình trước hết Họ không lo “mình vì mọi người” mà chỉ muốn “mọi người

vì mình” Do cá nhân chủ nghĩa mà ngại gian khổ, khó khăn, sa vào tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa Họ tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành Họ tự cao

tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán, chuyên quyền Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh Họ không có tinh thần cố gắng vươn lên, không chịu học tập để tiến bộ”[93, tr 546-547] Do đó, hơn

bao giờ hết, vấn đề phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang trở thành vấn đề bức xúc, cấp bách trong xây dựng Đảng như Nghị quyết TW4, khóa XI đã xác định, đang trở thành mối quan tâm lớn thường xuyên của Đảng và Nhà nước ta

Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng duy nhất cầm quyền Vấn đề rèn luyện,

tu dưỡng đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên luôn có ý nghĩa quan trọng trong mọi thời kỳ cách mạng Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc

nhở: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân” [93, tr.612-613] Hội nghị Trung

ương 4 (khóa XI) và Đại hội XII của Đảng (tháng 1/2016) đã đặt vấn đề xây dựng Đảng về đạo đức cùng với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức Điều đó cho thấy, trước những yêu cầu đổi mới hiện nay, việc tăng cường rèn luyện tu dưỡng phẩm chất, đạo đức cách mạng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ cấp chiến lược là một yêu cầu khách quan, cấp thiết trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay

Vĩnh Phúc- là một tỉnh đi lên từ nông nghiệp, tròn 20 năm sau ngày tái lập, tình hình kinh tế- xã hội của tỉnh có nhiều khởi sắc Tuy nhiên, tình trạng

suy thoái về đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên trên địa bàn tỉnh

đang là một tình huống làm suy giảm sức chiến đấu của Đảng, suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, đòi hỏi các cấp ủy đảng chính quyền địa phương phải đặc biệt quan tâm giải quyết

Trước thực trạng suy thoái về đạo đức của một bộ phận không nhỏ cán

bộ, đảng viên như hiện nay thì việc vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục cán bộ sẽ góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái,

đó là việc làm rất cần thiết và hết sức cấp bách Vì vậy, tác giả chọn vấn đề

“Ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên ở tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh” làm đề

tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Hồ Chí Minh học

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về đạo đức Hồ Chí Minh và tu dưỡng rèn luyện đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí

Minh đã được xuất bản thành sách và công bố trên các báo, tạp chí trong và ngoài nước Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu sau đây:

Thứ nhất, những công trình nghiên cứu về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

- GS Vũ Khiêu (chủ biên) (1996), Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh- truyền thống dân tộc và nhân loại, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội Cuốn sách

này làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự kế thừa những giá trị đạo đức của dân tộc, của nhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa Mác- Lênin

- “Hồ Chí Minh với công tác tư tưởng- văn hóa”, (2000), Nxb CTQG,

Hà Nội Cuốn sách tập hợp, tuyển chọn các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh trên lĩnh vực tư tưởng- văn hóa từ năm 1920 đến năm 1969 thể hiện rõ sự quan tâm sâu sắc và thường xuyên của Người trong việc giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên; đồng thời chỉ ra được những biểu hiện về sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống mà cán bộ, đảng viên cần đấu tranh, phê phán và ra sức khắc phục

- Hoàng Trung (2005), Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh qua các phạm trù

mà Người đã sử dụng, Nxb Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh Cuốn

sách đã chỉ ra những phạm trù đạo đức cơ bản mà Hồ Chí Minh đã sử dụng và lý

do Người sử dụng những phạm trù ấy Cuốn sách còn chỉ ra giá trị tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh trong thực tiễn cách mạng nước ta Đồng thời tác giả nêu rõ

ý nghĩa lý luận và thực tiễn của việc kế thừa, vận dụng và phát triển tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay

- Học tập đạo đức Hồ Chí Minh (2007), Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội Cuốn sách đề cập đến những quan điểm chung về đạo đức, những nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức mới đối với các tầng lớp nhân dân, con đường hình thành đạo đức mới; những nội dung nghiên cứu và học tập đạo đức Hồ Chí Minh bao gồm những bài nói bài viết về đạo đức Hồ Chí Minh

của các đồng chí lãnh đạo Đảng - Nhà nước và các nhà nhà khoa học, nghiên cứu về tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh ở nước ta

- Văn Thị Thanh Mai (2010), “Tỏa sáng tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Công trình gồm hai phần: Phần thứ

nhất: Hồ Chí Minh trong hành trình đấu tranh thực hiện khát vọng giải phóng dân tộc Phần thứ hai: Sự nghiệp của nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chi Minh Đây

là công trình nghiên cứu công phu nhân dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- “Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh” (tái bản), (nhà xuất bản Chính

trị -Hành chính, Hà Nội, 2011- sách dày 568 trang khổ rộng) của giáo sư, tiến

sĩ triết học Hoàng Chí Bảo Trong cuốn sách này, GS Hoàng Chí Bảo đã trình bày tổng quan những nghiên cứu về phương pháp Hồ Chí Minh; phương pháp

Hồ Chí Minh và những vấn đề đặt ra từ lý luận đến thực tiễn; vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh để tìm hiểu tư tưởng triết học Hồ Chí Minh; cảm

nhận về triết lý phát triển xã hội của Hồ Chí Minh; từ “dân” đến “dân chủ” và

“dân vận” trong tư tưởng, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh; văn hóa

Hồ Chí Minh và sự rèn luyện nhân cách văn hóa của thanh niên; đạo đức Hồ Chí Minh - một kiểu mẫu về sự nhất quán giữa tư tưởng và hành động; thời đại Hồ Chí Minh trong lịch sử quang vinh của dân tộc Việt Nam; mấy vấn đề

lý luận và thực tiễn về phương pháp giảng dạy về tư tưởng Hồ Chí Minh; tư tưởng và phương pháp chính trị Hồ Chí Minh; quan điểm của Hồ Chí Minh

về vai trò nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa đất nước; tư tưởng Hồ Chí Minh về giai cấp công nhân và vai trò về giai cấp công nhân đối với cách mạng Việt Nam; tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cộng sản Việt Nam thật sự trong sạch, vững mạnh là đạo đức, là văn minh; thực

hành dân chủ rộng rãi trong Đảng theo “Di chúc” của Bác Hồ; đạo làm người

của người cách mạng; tư tưởng về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong

tác phẩm “Đường cách mệnh”; “Sửa đổi lối làm việc”- tác phẩm đầu tiên đặt vấn đề đổi mới trong điều kiện Đảng cầm quyền, “Lời kêu gọi thi đua ái

quốc”- Một văn kiện lịch sử vô giá của Chủ Tịch Hồ Chí Minh; về hoàn cảnh

ra đời, giá trị và ý nghĩa tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” của Chủ tịch Hồ Chí Minh; văn hóa đạo đức Hồ Chí

Minh và xây dựng văn hóa trong Đảng; văn hóa Hồ Chí Minh- giá trị và ý nghĩa; văn hóa Hồ Chí Minh từ tầm nhìn đổi mới, hội nhập và phát triển; di sản Hồ Chí Minh với sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta; giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế

- TS.Trần Nhu (Chủ biên), Đạo đức Hồ Chí Minh gương sáng cho muôn đời, (2013), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội Công trình tập hợp 14 bài viết của

các tác giả về những nội dung lớn, bao gồm: Những tư tưởng lớn, nền tảng lý luận và kim chỉ nam của Đảng cộng sản Việt Nam và Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, gương sáng cho muôn đời Đây là một công trình mang giá trị lý luận

và thực tiễn, định hướng cho sự nghiệp cách mạng của đất nước, dân tộc

Thứ hai, những công trình nghiên cứu việc vận dụng tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh vào rèn luyện đạo đức cho cán bộ, đảng viên

- Huỳnh Khái Vinh (Chủ biên) (2001), “Một số vấn đề về lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội Công trình đề cập

tới những cơ sở lý luận của lối sống, bàn về những nội dung liên quan tới lối

sống và sự phát triển nhân cách con người Việt Nam

- GS.TS Hoàng Chí Bảo (2002), “Rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên theo gương Hồ Chí Minh trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, Tạp chí Cộng sản

- Nguyễn Văn Cần (2002), “Rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh” Tạp chí Xây dựng Đảng

- Đề tài khoa học cấp Bộ năm 2003: “Những giải pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn và đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị của cán bộ, đảng viên

ở nước ta hiện nay”– Chủ nhiệm đề tài: PGS,TS Lương Khắc Hiếu Đề tài đi

sâu nghiên cứu, đánh giá thực trạng suy thoái về tư tưởng chính trị trong cán

bộ, đảng viên ở nước ta hiện nay với những biểu hiện cơ bản, từ đó đề xuất các giải pháp hữu hiệu, mang tính khả thi nhằm khắc phục và ngăn chặn kịp thời sự suy thoái trong đội ngũ cán bộ, đảng viên nước ta Đây là đề tài cấp

Bộ trọng điểm với phạm vi nghiên cứu rộng, tính chất phản ánh bao quát, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao

- Đặng Sĩ Lộc (2004), “Cán bộ, đảng viên học tập và rèn luyện đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Tư tưởng Văn hóa

- Đặng Xuân Kỳ (2005), “Chống những nguy cơ bên trong đối với một Đảng cộng sản cầm quyền”, Tạp chí thông tin công tác tư tưởng, lý luận (số 12)

- “Hồ Chí Minh với công tác giáo dục lý luận chính trị”, (2006), Nxb

CTQG, Hà Nội Cuốn sách được bố cục làm 4 phần:

+ Chủ nghĩa Mác –Lênin soi sang con đường cách mạng Việt Nam + Xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức

+ Nội dung, nhiệm vụ học tập lý luận chính trị

+ Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị Cuốn sách không chỉ đưa ra sự cần thiết phải nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị mà còn đề cập đến những yếu tố ảnh hưởng đến tư tưởng chính trị của cán bộ, đảng viên nước ta hiện nay

- GS.TS Hoàng Chí Bảo (2009), “Văn hóa đạo đức Hồ Chí Minh”, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

- PGS, TS Phạm Ngọc Anh (2013), “Thiết thực học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Tạp chí Lý luận chính trị, (số 8)

- GS.TS Hoàng Chí Bảo (2015), “Xây dựng Đảng về đạo đức”, Tạp chí

cộng sản

Như vậy, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và nghiên cứu việc vận dụng tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh vào đấu tranh ngăn chặn sự suy thoái về đạo đức cho cán bộ, đảng viên đã được nhiều tác giả nghiên cứu với nhiều công trình có giá trị

Ở tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua đã có nhiều bài viết của các cán

bộ, đảng viên trong khối khoa giáo, các chuyên viên của ban tổ chức, ủy ban kiểm tra, ban tuyên giáo được đăng tải trên nhiều phương tiện như: báo Vĩnh Phúc, cổng thông tin điện tử tỉnh Vĩnh Phúc, tạp chí sinh hoạt chi bộ của trung tâm thông tin công tác tư tưởng- ban tuyên giáo tỉnh ủy Vĩnh Phúc bàn

về sự suy thoái phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên trong các đảng bộ, chi bộ trong tỉnh hiện nay Tuy nhiên, để vận dụng tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh vào việc ngăn chặn sự suy thoái về đạo đức cho cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc thì đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu với tư cách là nghiên cứu khoa học Đây là một yêu cầu đặt ra mà luận văn cần thực hiện Song, những công trình trên chính là cơ sở lý luận, nguồn tư liệu quý để tác giả kế thừa và tham khảo trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn khoa học của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài này là vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào việc đề xuất các giải pháp cơ bản, thiết thực nhằm ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức của cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những nội dung chủ yếu của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

và vận dụng tư tưởng đó vào cuộc đấu tranh phòng, chống suy thoái đạo đức trong Đảng hiện nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng, nguyên nhân suy thoái về đạo đức; hiệu quả của việc vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào công tác đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức của cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng

tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong công tác phòng chống sự suy thoái đạo đức của cán bộ, đảng viên ở tỉnh Vĩnh Phúc

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và vận dụng vào công tác xây dựng Đảng về đạo đức

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử, kết hợp phương pháp lôgic - lịch sử, phân tích, tổng hợp, khảo sát thực tiễn

6 Đóng góp mới của đề tài

- Đề tài góp phần cung cấp những luận cứ khoa học cho việc nhận diện

và đánh giá tình trạng suy thoái về đạo đức trong cán bộ, đảng viên hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống suy thoái về đạo đức cho cán bộ đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn góp phần làm rõ thêm những nội dung chủ yếu trong tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh, làm cơ sở cho việc nghiên cứu, vận dụng vào ngăn chặn sự suy thoái đạo đức cho cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác giáo dục, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cho cán bộ, đảng viên tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng và cho cán bộ, đảng viên nói chung

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và giảng dạy cho trường chính trị tỉnh, các trung tâm bồi dưỡng chính trị trên địa bàn tỉnh

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG SUY THOÁI

ĐẠO ĐỨC TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẢNG CẦM QUYỀN-

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Những nội dung chủ yếu trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.1.1 Khái niệm đạo đức; tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh

1.1.1.1 Khái niệm đạo đức

Lịch sử xã hội loài người khẳng định đạo đức luôn luôn là một động lực tinh thần to lớn đối với sự phát triển tiến bộ của xã hội, các giai cấp khác nhau, kể cả các giai cấp thống trị, cầm quyền đều đặc biệt quan tâm đến vấn

đề đạo đức nhằm điều chỉnh các hành vi và cách ứng xử của con người phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội

Cùng với sự vận động, biến đổi của tồn tại xã hội, đạo đức cũng có những biến đổi, đã tồn tại những quan niệm đạo đức khác nhau, thậm chí đối lập nhau

Quan điểm duy tâm, tôn giáo cho rằng: Đạo đức là những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực rút ra từ những lực lượng siêu nhiên hay những bản tính

trừu tượng "ý niệm tuyệt đối", "thượng đế"… rồi đem áp dụng vào đời sống

hiện thực của con người

Các nhà duy vật trước Mác, khi nghiên cứu những vấn đề đạo đức họ cũng chưa thoát khỏi những quan điểm duy tâm hoặc đứng trên lập trường duy vật nhưng lại rơi vào phương pháp siêu hình

Mặc dù, các quan niệm về đạo đức của các nhà triết học trước Mác

còn nhiều hạn chế nhưng họ cũng có những đóng góp nhất định cho việc hình thành quan niệm đúng đắn, khoa học về đạo đức sau này

Đạo đức học mác xít cho rằng: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều

chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan

hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống

và sức mạnh dư luận xã hội

Ở Việt Nam, Đạo đức là một danh từ ghép, gốc từ chữ Hán Đạo theo

nghĩa đen, là đường đi, nghĩa bóng là lẽ phải trong cuộc sống mà con người cần phải theo Đức là điều tốt lành, là lẽ phải đã vào lòng người, thành “cái tâm” của con người Lối sống là một mặt biểu hiện của đạo đức Theo từ

điển tiếng Việt (trung tâm từ điển học Hà Nội, 2009, NXB Đà Nẵng): Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được dư luận xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội

Đạo đức chính là một phương thức điều chỉnh hành vi của con người,

sự đánh giá hành vi con người theo chuẩn mực và quy tắc đạo đức biểu hiện thành những khái niệm về: Thiện - Ác; Vinh - Nhục; Chính nghĩa - Phi nghĩa Những khuôn phép và quy tắc đạo đức là yêu cầu của cả xã hội hoặc của một giai cấp nhất định đề ra cho hành vi mỗi cá nhân

1.1.1.2 Tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh

Vấn đề đạo đức được Hồ Chí Minh đặt ra và xem xét một cách toàn diện trong tất cả mọi lĩnh vực hoạt động của con người, từ việc tư đến việc công, từ lao động sản xuất ở hậu phương đến chiến đấu ngoài mặt trận, từ học tập, công tác đến sinh hoạt hàng ngày Hồ Chí Minh bàn đến đạo đức ở mọi phạm vi từ gia đình tới xã hội, từ giai cấp đến dân tộc, từ quốc gia đến quốc tế Việc Hồ Chí Minh xem xét vấn đề đạo đức một cách toàn diện là một cách nhìn mang tính khách quan, phù hợp với hoạt động phong phú đa dạng của đời sống xã hội và của mỗi con người Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vừa là đạo đức Việt Nam vừa là đạo đức cộng sản; vừa mang cốt cách của văn hóa đạo đức phương Đông vừa có phần tiếp thu những yếu tố hợp lý của đạo đức phương Tây

Đạo đức Hồ Chí Minh kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư tưởng (lý luận) đạo đức với thực tiễn đạo đức, trở thành thực hành đạo đức trong hoạt động cách mạng và trong lối sống hàng ngày Đạo đức Hồ Chí Minh thể hiện sâu sắc các giá trị truyền thống đạo đức của dân tộc, tiếp thu tinh hoa đạo đức phương Đông và phương Tây Hơn nữa, đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức Mác xít, tiếp thu được các giá trị đạo đức của chủ nghĩa Mác- Lênin, đỉnh cao của đạo đức Thời đại cách mạng

Hồ Chí Minh là người bàn nhiều về đạo đức, nhất là đạo đức cách

mạng "Đức là gốc" là quan điểm cơ bản, xuyên suốt và nhất quán trong tư

tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức không

chỉ là "gốc", là nền tảng, là nhân tố chủ chốt của người cách mạng, mà còn là

thước đo của lòng cao thượng, của nhân cách con người Người suốt đời nêu gương thực hành đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư,

là mẫu mực về văn hóa đạo đức

Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức mới, đạo đức cách mạng, tư tưởng

đạo đức Hồ Chí Minh trong sáng, suốt đời tận trung với nước, tận hiếu với dân, suốt đời tranh đấu cho Đảng, cho cách mạng Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh luôn đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lên trên, lên trước lợi ích của cá nhân mình

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết hợp đạo đức truyền thống của dân tộc với tinh hoa đạo đức của nhân loại, giữa phương Đông với phương Tây, được hình thành và phát triển từ yêu cầu của sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam

Đạo đức cách mạng là đạo đức của giai cấp công nhân phản ánh lợi ích cơ bản của xã hội trong quá trình vận động của lịch sử tiến lên CNXH, góp phần đoàn kết tất cả những lực lượng cách mạng thủ tiêu tận gốc mọi

sự bóc lột và áp bức, xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa

1.1.2 Những nội dung chủ yếu về đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh

1.1.2.1 Vai trò của đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức cách mạng là gốc của người cách mạng, từ rất sớm và xuyên suốt cuộc đời cách mạng của mình Cuốn sách Đường cách mệnh năm 1927 không phải là một chuyên luận về vấn đề đạo đức cách mạng, nhưng ở trang đầu cuốn sách Người đã nêu lên hai mươi

ba điều như 23 tiêu chí, yêu cầu về tư cách một người cách mạng, giải quyết

ba mối quan hệ: Với mình, với người, với việc Những thập kỷ bốn mươi, năm mươi, sáu mươi thế kỷ XX, Người thường xuyên có những bài viết ngắn gọn, súc tích về đạo đức cách mạng Trong Di chúc, Người nhấn mạnh:

Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật

sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng

là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên

và thanh niên, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên” [93, tr.622]

Người coi đạo đức như gốc của cây, như nguồn của sông

Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì? [83, tr.292-293]

Vai trò nền tảng của đạo đức cách mạng được Hồ Chí Minh khẳng định:

Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề,

một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang [89, tr.601]

Đạo đức trở thành nhân tố quyết định sự thành bại của mọi công việc,

phẩm chất mỗi con người: “Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ

việc của mỗi người khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ; nhưng

ai giữ được đạo đức đều là người cao thượng” [87, tr.508] Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đảng ta theo chủ nghĩa Mác-Lênin, chúng ta không những nhìn vào hiện tại mà lại nhìn vào tương lai, chúng ta tin chắc vào tinh thần và lực lượng của quần chúng, của dân tộc Cho nên chúng ta quả quyết trả lời những người lừng chừng và bi quan kia rằng:

“Nay tuy châu chấu đấu voi,

Nhưng mai voi sẽ bị lòi ruột ra” [85, tr.29]

Đạo đức còn có “ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp đổi xã hội cũ thành một

xã hội mới và xây dựng mỹ tục thuần phong” [87, tr508]

1.1.2.2 Những chuẩn mực trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự tiếp nối biện chứng giữa chủ nghĩa nhân đạo truyền thống và chủ nghĩa nhân đạo hiện đại- chủ nghĩa nhân đạo Mác-xít Bản chất tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh vừa đậm đà truyền thống nhân

ái, yêu thương con người da diết, vừa mang tính chiến đấu triệt để, mạnh mẽ, kiên cường để chống kẻ thù đế quốc, phong kiến, truyền thống lạc hậu, chủ nghĩa

cá nhân, cái xấu, cái ác, cái sai, để hướng con người tới chân, thiện, mỹ

Nghiên cứu di sản tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, ta thấy Người có những lời dạy với những chuẩn mực đạo đức cụ thể cho từng đối tượng Người nêu cái đúng, cái tốt, cái hay, đồng thời cũng chỉ ra cái sai, cái xấu, cái dở để giáo dục đạo đức cho các tầng lớp nhân dân Qua đó, Người đã nêu bật những chuẩn mực đạo

đức cơ bản nhất của con người Việt Nam trong thời đại mới Đây cũng là những chuẩn mực, phẩm chất của đạo đức mới, đạo đức cách mạng Việt Nam

Trung với nước, hiếu với dân

Đây là chuẩn mực đạo đức bao trùm quan trọng nhất, đứng đầu bảng giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc và chi phối các chuẩn mực khác Trung, hiếu là những khái niệm đạo đức trong xã hội phong kiến phương Đông Trên cơ sở kế thừa, phát triển chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam, khắc phục, vượt qua những hạn chế của truyền thống đó, Người khẳng

định trung với nước, hiếu với dân là một trong những chuẩn mực của đạo

đức cách mạng Việt Nam

Người không gạt bỏ từ ngữ “trung”, “hiếu” đã ăn sâu, bám rễ trong

con người Việt Nam với một ý nghĩa trách nhiệm, bổn phận của người dân,

người con Sử dụng hình thức khái niệm cũ, Người đưa vào đây một nội dung mới, cách mạng, phản ánh đạo đức ngày nay cao rộng hơn, không phải trung với vua và chỉ hiếu với cha mẹ, mà “trung với nước, hiếu với dân”

Đây là cuộc cách mạng trong quan niệm đạo đức của Hồ Chí Minh Người gạt bỏ điều cốt lõi nhất trong đạo đức Nho giáo là lòng trung thành tuyệt đối với chế độ phong kiến và ông vua phong kiến Hồ Chí Minh không thể chấp nhận lòng trung thành tuyệt đối của nhân dân bị áp bức với kẻ áp

bức mình “Trung với nước” thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cộng

đồng, xã hội; thể hiện trách nhiệm với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, với con đường đi lên của đất nước Nước ở đây là nước của dân và dân là chủ nhân của nước

Từ chỗ “trung với vua, hiếu với cha mẹ” chuyển thành “trung với nước, hiếu với dân” là một phát triển mới về chất so với quan niệm đạo đức truyền thống Người đã viết: “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời” [85, tr.220] Nhân dân từ chỗ là kẻ nghèo hèn, phải được chăn dắt, sai

khiến trở thành lực lượng làm nên lịch sử, sáng tạo ra lịch sử Trước, quan là

phụ mẫu của dân, thì nay - Đảng, cán bộ, đảng viên là “đầy tớ trung thành của nhân dân” Theo Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân là phải suốt đời

đấu tranh cho cách mạng, ra sức làm việc, giữ vững kỷ luật, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng Người dạy rằng, hiếu với dân thì phải hoà mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng, làm cho dân tin, dân phục, dân yêu, đoàn kết quần chúng chặt chẽ xung quanh Đảng, tổ chức tuyên truyền và động viên quần chúng hăng hái thực hiện chính sách và nghị quyết của Đảng; phải lấy dân làm gốc, phải thực hiện dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân Đảng, Nhà nước hoạt động phải gần dân, thân dân, lấy trí tuệ ở dân, học hỏi dân, phải biết làm học trò dân mới làm được thầy học của dân Chỉ có thực hiện được như thế thì người cách mạng mới được dân tin yêu, cách mạng mới đi đến thành công

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Chuẩn mực này gắn bó chặt chẽ với chuẩn mực “trung với nước, hiếu với dân” Việc thực hiện chuẩn mực này, đặt ra đối với tất cả mọi người, đòi

hỏi mỗi người phải lấy bản thân mình làm đối tượng điều chỉnh Nó diễn ra

hàng ngày, hàng giờ, trong công tác, sinh hoạt Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là những khái niệm đạo đức phương Đông, đạo đức truyền thống

Việt Nam, được Hồ Chí Minh tiếp thu chọn lọc, đưa vào những yêu cầu và

nội dung mới Người khẳng định: “Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính, nhưng không bao giờ làm mà lại bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự quyền lợi cho chúng Ngày nay ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gương cho nhân dân theo để lợi cho nước, cho dân”[85, tr.220]

Tháng 6-1949, với bút danh Lê Quyết Thắng, Hồ Chí Minh viết tác

phẩm “Cần, kiệm, liêm, chính” Sau đó, Người thường xuyên đề cập tới các

chuẩn mực, giá trị đạo đức này

Hồ Chí Minh không chỉ giải thích nghĩa của cần, kiệm, liêm, chính mà

Người còn nêu lên mối quan hệ giữa bốn phẩm chất đó: “Cần, Kiệm, Liêm,

là gốc rễ của Chính Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần có ngành, lá, hoa, quả mới là hoàn toàn Một người phải Cần, Kiệm, Liêm, nhưng còn phải Chính mới là người hoàn toàn” [84, tr.129]

Cần, kiệm, liêm, chính đối với cán bộ đảng viên lại càng cần thiết, bởi vì:

“Cán bộ các cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp “dĩ công vi tư”” [84, tr.127] Theo Hồ Chí Minh, càng có chức,

có quyền càng cần phải cần kiệm, liêm, chính Bởi vì những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân

Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm, chính là thước đo văn minh, tiến bộ của

một dân tộc Người viết: “Một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm, là một dân tộc giàu

về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ” [84, tr.128]

Cần, kiệm, liêm, chính, vì vậy là “nền tảng của đời sống mới, của thi đua ái quốc”

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa, thì không thành trời

Thiếu một phương, thì không thành đất

Thiếu một đức, thì không thành người” [84, tr.117]

Là cái “cần” để làm việc, làm người, làm cán bộ, phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại Đồng chí Phạm Văn Đồng cho rằng: cần, kiệm, liêm, chính là đặc điểm của xã hội hưng thịnh Những điều trái lại là đặc điểm của xã hội suy vong

“Chí công, vô tư” là không nghĩ đến mình trước, hưởng thụ đi sau, là

“lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào” Điều mà Phạm Trọng Yêm đời Tống đã nói: “Tiên thiên hạ chi ưu nhi ưu, hậu thiên hạ chi lạc nhi lạc” đã được Hồ Chí Minh đưa thành nội dung phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Hồ Chí Minh đòi hỏi, thực hành chí công vô tư là phải “kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng” Bởi vì, chủ

nghĩa cá nhân là trái với chủ nghĩa tập thể, trái với đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh chỉ ra “chủ nghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo

dốc thì dễ hơn lên dốc Vì thế mà càng nguy hiểm”[89, tr.602] Nó là một thứ

vi trùng rất độc, đẻ ra hàng trăm thứ bệnh: tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa, tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành, tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán, chuyên quyền, quan liêu mệnh lệnh, v.v Tóm lại, chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng tiểu tư sản còn ẩn nấp trong mình mỗi người chúng ta Nó chờ dịp - hoặc dịp thất bại, hoặc dịp thắng lợi - để ngóc đầu dậy Nó là một kẻ địch, bạn đồng minh của các kẻ địch khác

Vì vậy, đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào, cũng phải

quyết tâm đấu tranh chống mọi kẻ địch “Chủ nghĩa cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội Cho nên thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân” [89, tr.609]

Tuy nhiên, cần có nhận thức về sự thống nhất giữa lợi ích chung và lợi ích riêng, cần phân biệt giữa chủ nghĩa cá nhân và lợi ích cá nhân Chủ nghĩa

cá nhân là việc gì cũng nghĩ đến lợi ích riêng của mình trước hết Họ không

lo “mình vì mọi người” mà chỉ muốn “mọi người vì mình”, chỉ “lo mình béo mặc thiên hạ gầy” Vì thế phải “tiêu diệt”, “quét sạch”, “trừ bỏ” chủ nghĩa cá nhân Theo Hồ Chí Minh: “Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải

là “giày xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình Nếu những

lợi ích cá nhân đó không trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu” [89, tr.610] Hồ Chí Minh khẳng định: “chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình”[89, tr.610]

Chủ nghĩa cá nhân còn là mối nguy hại cho một Đảng, cho cả dân tộc:

“Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” [93, tr.672] Người giải thích cho cán bộ làm sách “Người tốt việc tốt”: “Các chú có biết rằng dân tộc ta vĩ đại, Đảng ta vĩ đại, ta được anh em bầu bạn khắp năm châu yêu mến và ca ngợi là vì cái gì không? Vì cuộc chiến đấu chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta do Đảng ta lãnh đạo là chí công

vô tư, mình vì mọi người Từ nay về sau, nhân dân ta và Đảng ta phải giữ gìn và phát huy mãi mãi đạo đức trong sáng ấy”[93, tr.672]

Yêu thương con người

Xuất phát từ nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là từ thực tiễn cách mạng, từ cuộc sống của các dân tộc bị áp bức và giai cấp cần lao,

Hồ Chí Minh cho rằng, trên đời này có hàng muôn triệu người, hàng trăm nghìn công việc nhưng có thể chia thành hai hạng người: người Thiện và người Ác, và hai thứ việc: việc Chính và việc Tà Có lúc Người khái quát hai hạng người đó là hạng người đi áp bức bóc lột và hạng người bị áp bức bóc lột Hồ Chí Minh chỉ rõ: làm việc chính là người thiện, làm việc tà là người

ác Cần phải thực hành chữ Bác ái Khi trả lời các nhà báo, Người nói: Tôi yêu nhất điều thiện và ghét nhất điều ác

Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh không chung chung trừu tượng kiểu tôn giáo, mà trước hết dành cho những người mất nước, người cùng khổ Hồ Chí Minh yêu thương con người với một tình cảm sâu sắc, vừa bao la, vừa gần gũi, bao trùm cả cộng đồng đến từng số phận con người

Người thức tỉnh, tái tạo lương tâm, vạch hướng đi, đánh thức những gì tốt đẹp nhất trong mỗi con người, tạo điều kiện cho con người đứng dậy, vươn lên hoàn thành nhiệm vụ

Hồ Chí Minh yêu thương những con người đang sống trên trái đất này

Đó là tình yêu thương gắn liền với hành động cụ thể để mang lại cơm ăn, nước uống, trả lại nhân phẩm cho con người

Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh vượt ra ngoài phạm vi dân tộc, mang tính nhân loại, vừa bốn biển năm châu, vừa bốn phương vô sản Đó chính là một nội dung cơ bản của tinh thần quốc tế trong sáng thủy chung của

Có tinh thần quốc tế trong sáng

Yêu nước, nhân ái, cộng đồng là truyền thống vốn có của nhân dân ta Nhưng yêu nhân dân mình đồng thời lại biết yêu nhân dân các dân tộc bị áp bức; giải phóng cho dân tộc mình còn phải giải phóng cho các dân tộc khác nữa, giúp bạn là tự giúp mình,… thì phải đến thời đại Hồ Chí Minh mới được đề ra và giáo dục đầy đủ

Tinh thần quốc tế đòi hỏi chống lại thói vị kỷ dân tộc, sô vanh, hẹp hòi, biệt lập…, nó hướng vào mục tiêu hòa bình, hữu nghị, dân chủ, tiến bộ xã hội Tinh thần quốc tế trong sáng làm cho con người trở nên cao thượng, đẹp đẽ, nó là một phẩm chất đạo đức không thể thiếu của con người ở thời đại văn minh

1.1.2.3 Những nguyên tắc cơ bản xây dựng đạo đức mới

Nói đến tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, phải chú ý tới con đường và phương pháp hình thành đạo đức mới Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho thấy rõ một số nguyên tắc xây dựng đạo đức mới cơ bản sau đây:

Nêu gương đạo đức, lời nói đi đôi với việc làm

Đây không chỉ là một nguyên tắc rèn luyện đạo đức, mà còn là ranh giới phân biệt giữa đạo đức cách mạng và không phải đạo đức cách mạng

Nói nhưng không làm là đặc trưng đạo đức của giai cấp bóc lột Lời nói phải đi đôi với việc làm và thực hành đạo làm gương, nêu gương là đạo đức của

người cách mạng Hồ Chí Minh viết: “Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm

Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước Đồng chí ta nhiều người đã làm được nhưng vẫn còn những người hủ hoá Đảng có trách nhiệm gột rửa cho các đồng chí đó Hô hào dân tiết kiệm, mình phải tiết kiệm trước đã Đồng chí ta phải học lấy bốn đức cách mạng: cần, kiệm, liêm, chính Muốn làm cách mạng, phải cải cách tính nết mình trước tiên [83, tr.16]

Người dạy “đảng viên đi trước”, “làng nước theo sau”

Đạo làm gương phải được quán triệt trong tất cả mọi đối tượng, mọi tổ chức: từ Đảng, Nhà nước, các đoàn thể đến nhà trường, gia đình, xã hội

Đạo làm gương, lời nói đi đôi với việc làm của Hồ Chí Minh thực sự

có một sức cảm hóa, thuyết phục rất sâu sắc, khiến cho cả dân tộc, nhiều thế

hệ, các giai tầng xã hội đều tin tưởng đi theo tiếng gọi của Người

Tu dưỡng đạo đức bền bỉ suốt đời thông qua thực tiễn cách mạng

Theo Hồ Chí Minh:

Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong Có gì

sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người [89, tr.612]

Vì vậy, Hồ Chí Minh đòi hỏi phải “gian nan rèn luyện mới thành công” “Hiền dữ đâu phải là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”

“Kiên trì và nhẫn nại Không nao núng tinh thần”

Tu dưỡng đạo đức cách mạng phải trên tinh thần tự giác, tự nguyện, dựa vào lương tâm của mỗi người và dư luận của quần chúng Người cách mạng phải ý thức được đạo đức cách mạng là nhằm giải phóng con người

và là đạo đức của những con người được giải phóng Đã hoạt động cách mạng thì khó tránh khỏi sai lầm và khuyết điểm Vấn đề là phải cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm Tu dưỡng đạo đức mới phải gắn với thực tiễn, bền bỉ mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh Như vậy mới phân biệt được việc tu dưỡng đạo đức của người cộng sản với cách tu dưỡng của các

nhà nho Người viết: “Tư tưởng cộng sản với tư tưởng cá nhân ví như lúa với cỏ dại Lúa phải chăm bón rất khó nhọc thì mới tốt được Còn cỏ dại không cần chăm sóc cũng mọc lu bù Tư tưởng cộng sản phải rèn luyện gian khổ mới có được Còn tư tưởng cá nhân thì cũng như cỏ dại, sinh sôi, nảy nở rất dễ” [90, tr.222] Vì vậy, phải “gột rửa hết chủ nghĩa cá nhân

Ví như rửa mặt thì phải rửa hàng ngày”[90, tr.222]

Xây dựng đạo đức mới, đấu tranh với những hiện tượng phi đạo đức

Trong Đảng và mỗi con người, vì những lý do khác nhau, không phải

“người người đều tốt, việc việc đều hay” Vả lại, để tiến lên chủ nghĩa xã hội,

cuộc đấu tranh phải lâu dài và gian khổ Cần có người cách mạng là vì còn

có kẻ chống lại cách mạng

Có nhiều kẻ địch, nhưng Hồ Chí Minh nhấn mạnh ba loại: chủ nghĩa

tư bản và bọn đế quốc là kẻ địch rất nguy hiểm Thói quen và truyền thống lạc hậu cũng là kẻ địch to, nó ngấm ngầm ngăn trở cách mạng tiến bộ Loại

địch thứ ba là chủ nghĩa cá nhân mà Người gọi là “giặc nội xâm”, “ giặc ở

trong lòng” Từ đó Người kết luận: “đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào, cũng phải quyết tâm đấu tranh, chống mọi kẻ địch, luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không chịu khuất phục, không chịu cúi đầu

Có như thế mới thắng được địch và thực hiện được nhiệm vụ cách mạng” [89,

tr.606] Với việc, với người thì nhất thiết phải phê phán, đấu tranh, loại bỏ những hiện tượng phi đạo đức, tàn dư đạo đức cũ Hàng trăm thứ bệnh đều do chủ nghĩa cá nhân đẻ ra thì phải tiêu diệt, vì đó là cản trở lớn trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội Nhưng phải thấy rằng, chống là nhằm xây, đi liền với xây và lấy xây làm chính Lấy gương người tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới

Ngày nay, tình hình mọi mặt so với trước đây đã có nhiều thay đổi Nhưng nhiều cái xấu, cái ác, cái sai, cái vô đạo đức mà Người đã nêu lên từ những năm 1925-1927, trong “Đường cách mệnh”, đặc biệt từ năm 1945 trở

đi, đến nay dưới nhiều biểu hiện khác nhau, vẫn tiếp tục tồn tại Do đó, quan điểm Hồ Chí Minh về xây dựng đạo đức mới đấu tranh với những hiện tượng phi đạo đức vẫn mãi mãi có ý nghĩa thời sự

1.1.3 Suy thoái đạo đức trong Đảng- những biểu hiện và nguyên nhân

1.1.3.1 Thế nào là suy thoái về đạo đức

Suy thoái theo Từ điển Tiếng Việt (2009) là tình trạng suy yếu và sút kém dần, có tính chất kéo dài Suy thoái là sự yếu kém, hư hỏng, làm mất dần đi cái tốt, cái tiến bộ, làm tăng dần cái xấu, cái lạc hậu, làm chậm lại quá trình phát triển dẫn đến sự thoái hóa và biến chất của sự vật, hiện tượng, quá trình hay chính bản thân con người và tổ chức xã hội của con người Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã chỉ ra: Trong thế giới cái gì cũng biến hóa, tư tưởng con người cũng biến hoá Có cái thì biến hóa tiến bộ lên, tức là phát triển; có cái thì biến hóa lạc hậu đi, tức là suy thoái

Suy thoái về đạo đức biểu hiện ở chỗ phai nhạt lý tưởng cách mạng, không kiên định mục tiêu, sa sút ý chí chiến đấu, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh, không làm tròn bổn phận, chức trách được giao, không thực hiện đúng các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng; là dao động,

mơ hồ, mất phương hướng, cho rằng theo con đường nào, xã hội nào cũng được, phụ hoạ theo nhận thức sai trái, quan điểm lệch lạc; là nói và làm trái Cương lĩnh, Điều lệ, Nghị quyết, Quy định của Đảng, thậm chí a dua, xuyên tạc, bôi đen Suy thoái về tư tưởng chính trị thực chất là sự biến đổi theo chiều hướng xấu dần về phẩm chất chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên dẫn đến xa rời những nguyên tắc, quan điểm chính trị của Đảng

Suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên có quan hệ mật thiết với nhau, từ suy thoái về mặt này dẫn đến hay tất yếu sẽ kéo theo sự suy thoái mặt khác, làm hư hỏng, làm biến chất cán bộ, đảng viên và làm hỏng mọi việc của cá nhân và tổ chức của họ

Tác động qua lại giữa suy thoái tư tưởng chính trị với suy thoái đạo đức, lối sống :

Thứ nhất, suy thoái về tư tưởng chính trị gắn với suy thoái đạo đức, lối

sống, hai mặt này gắn bó, tác động qua lại với nhau Vì thế, có thể xác định suy thoái tư tưởng chính trị qua đạo đức, lối sống và cũng có thể nhìn vào đạo đức, lối sống để nhận biết được suy thoái về chính trị tư tưởng trong mỗi cán bộ, đảng viên

Thứ hai, thông thường sự suy thoái về đạo đức, lối sống dễ nhận thấy

và xuất hiện trước Khi sự suy thoái này kéo dài không được ngăn chặn sẽ

xuất hiện suy thoái về tư tưởng chính trị Tuy nhiên, trong thực tế, có nhiều trường hợp suy thoái về tư tưởng chính trị (sự vô tổ chức, kỷ luật; vi phạm các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng…) lại xuất hiện trước và là nguyên nhân đưa đến suy thoái về đạo đức, lối sống

Thứ ba, trong tổ chức đảng, đôi khi chỉ cần một vài người, nhất là lãnh

đạo chủ chốt suy thoái thì có thể làm suy thoái nhiều người trong tổ chức

Thứ tư, suy thoái về tư tưởng chính trị là nguyên nhân trực tiếp dẫn

đến tệ quan liêu, đồng thời quan liêu là sự hiện thực hóa sự suy thoái về tư tưởng chính trị Hơn nữa, suy thoái tư tưởng chính trị cùng với quan liêu là nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, lãng phí và tham nhũng là biểu hiện cao nhất của sự suy thoái về đạo đức, lối sống

Khi tham nhũng, lãng phí không được ngăn chặn sẽ tác động trở lại làm cho suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống diễn ra nhanh và khó kiểm soát hơn Tuy nhiên, trong thực tế không phải tất cả những người suy thoái về tư tưởng chính trị đều tham nhũng, lãng phí

1.1.3.2 Biểu hiện, nguy hại, nguyên nhân của sự suy thoái về đạo đức

và biện pháp phòng, chống sự suy thoái về đạo đức trong Đảng

Biểu hiện của sự suy thoái về đạo đức trong Đảng:

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng bồi dưỡng lập trường, quan điểm chính trị, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Người thường nhắc nhở, cảnh báo những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của những người đứng trong hàng ngũ của Đảng Quán triệt và thống nhất với tư tưởng

Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn chú trọng công tác xây dựng Đảng và rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên Hội nghị Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng đã chỉ rõ:

Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích

kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc,… [42, tr.22]

Các nguy hại của sự suy thoái đạo đức trong Đảng:

Sự suy thoái đạo đức là mầm mống dẫn đến tham ô, tham nhũng, lãng phí trong hệ thống chính trị, với những biểu hiện ngày càng tinh vi, phức tạp, gây bức xúc trong xã hội và là thách thức lớn đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước Nổi cộm là: vụ tham ô tài sản xảy ra tại Vinalines; tham ô tài sản, lợi dụng chức vụ, quyền hạn tại công ty cho thuê tài chính II thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; lừa đảo chiếm đoạt tài sản và vi phạm các quy định về cho vay tại công ty cổ phần chế biến thực phẩm Phương Nam và một số ngân hàng ở Sóc Trăng, Hậu Giang, Bạc Liêu; lợi dụng chức vụ quyền hạn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam; vụ bầu Kiên; vụ Huỳnh Thị Huyền Như, Trịnh Xuân Thanh và nhiều vụ án lớn gây bức xúc trong xã hội, v.v Đó là sự cảnh tỉnh đối với ai coi thường kỷ cương, phép nước, không chịu tu dưỡng bản thân dẫn đến suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, lạm dụng chức quyền, vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, hám danh, hối lộ; nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít, thiếu trách nhiệm trong công việc; ngại học tập, phấn đấu, rèn luyện, sống buông thả, sa vào các tệ nạn xã hội, v.v

Những phần tử đó đã làm mất uy tín của Đảng, gây mất đoàn kết, chia

rẽ nội bộ, làm suy yếu tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, làm cho năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng bị giảm sút nghiêm trọng Các thế lực thù địch lợi dụng vào đó ra sức khai thác, mua chuộc, lôi kéo, hậu thuẫn, những

cán bộ, đảng viên này để phá vỡ nội bộ từ bên trong, thúc đẩy “tự diễn biến”,

“tự chuyển hóa” trong Đảng và trong xã hội, gây ra những nguy cơ khôn

lường đối với vận mệnh của Đảng, sự thành bại của sự nghiệp cách mạng

Biểu hiện của sự suy thoái đạo đức trong Đảng:

Tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đã và đang diễn ra với mức độ nghiêm trọng, có xu hướng lan rộng ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhiều đối tượng

Biểu hiện trước hết là chủ nghĩa cá nhân, đây là nguyên nhân sâu xa

chưa được ngăn chặn và đẩy lùi

Hai là, tệ tham nhũng, hối lộ, bòn rút, lãng phí của công không giảm

Ba là, sự suy thoái về đạo đức biểu hiện ở lối sống cơ hội, buông thả

ngày càng nhiều

Bốn là, trong thái độ với công việc được giao, tình trạng lời nói không

đi đôi với việc làm còn phổ biến

Năm là, tệ quan liêu, xa dân, thích nghe thành tích, ngại nghe và nói sự thật Sáu là, đạo đức nghề nghiệp không được đề cao, kể cả trong những

lĩnh vực rất nhạy cảm, như giáo dục, y tế; giáo dục nhân cách con người không được quan tâm đúng mức

Bảy là, lối sống thực dụng, sự toan tính vụ lợi, ích kỷ đang tác động

trực tiếp đến quan hệ đạo đức trong gia đình, đến nền nếp gia phong của gia đình truyền thống Việt Nam

Nghị quyết số 04-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ký ban hành ngày 30-10 về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã thẳng thắn chỉ ra những

biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến",

"tự chuyển hoá" trong nội bộ và đề ra các giải pháp khắc phục

Theo đó, Trung ương chỉ rõ 27 biểu hiện suy thoái thuộc 3 nhóm tư tưởng

- chính trị, đạo đức - lối sống, và những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá"

trong nội bộ Cụ thể nhất là 9 biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống:

1) Cá nhân chủ nghĩa, sống ích kỷ, thực dụng, cơ hội, vụ lợi; chỉ lo thu vén cá nhân, không quan tâm đến lợi ích tập thể; ganh ghét, đố kỵ, so bì, tị nạnh, không muốn người khác hơn mình

2) Vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, gây mất đoàn kết nội bộ; đoàn kết xuôi chiều, dân chủ hình thức; cục bộ, bè phái, kèn cựa địa vị, tranh chức, tranh quyền; độc đoán, gia trưởng, thiếu dân chủ trong chỉ đạo, điều hành

3) Kê khai tài sản, thu nhập không trung thực

4) Mắc bệnh "thành tích", háo danh, phô trương, che dấu khuyết điểm, thổi phồng thành tích, "đánh bóng" tên tuổi; thích được đề cao, ca ngợi;

"chạy thành tích", "chạy khen thưởng", "chạy danh hiệu"

5) Quan liêu, xa rời quần chúng, không sâu sát cơ sở, thiếu kiểm tra, đôn đốc, không nắm chắc tình hình địa phương, cơ quan, đơn vị mình; thờ ơ,

vô cảm, thiếu trách nhiệm trước những khó khăn, bức xúc và đòi hỏi chính đáng của nhân dân

6) Quyết định hoặc tổ chức thực hiện gây lãng phí, thất thoát tài chính, tài sản, ngân sách nhà nước, đất đai, tài nguyên ; đầu tư công tràn lan, hiệu quả thấp hoặc không hiệu quả; mua sắm, sử dụng tài sản công vượt quy định; chi tiêu công quỹ tuỳ tiện, vô nguyên tắc Sử dụng lãng phí nguồn nhân lực, phí phạm thời gian lao động

7) Tham ô, tham nhũng, lợi dụng chức vụ, quyền hạn cấu kết với doanh nghiệp, với đối tượng khác để trục lợi Lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn được giao để dung túng, bao che, tiếp tay cho tham nhũng, tiêu cực

8) Thao túng trong công tác cán bộ; chạy chức, chạy quyền, chạy chỗ, chạy luân chuyển, chạy bằng cấp, chạy tội Sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc để người thân, người quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi

9) Đánh bạc, rượu chè bê tha, mê tín dị đoan, ủng hộ hoặc tham gia các tổ chức tôn giáo bất hợp pháp Sa vào các tệ nạn xã hội, vi phạm thuần phong, mỹ tục, truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, chuẩn mực đạo đức gia đình và xã hội

Nguyên nhân của sự suy thoái đạo đức trong Đảng:

Bất kì một lỗi lầm nào cũng xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa

của nó Đạo đức của con người ngày càng suy thoái, bị “tha hóa” cũng xuất

phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau:

Thứ nhất, do tàn dư của chế độ cũ: Đúng như Chủ Tịch Hồ Chí Minh phân tích: “Sinh trưởng trong xã hội cũ, chúng ta ai cũng mang trong mình hoặc nhiều, hoặc ít vết tích xấu xa của xã hội cũ về tư tưởng thói quen” [89, tr.601-601] “Đảng ta không phải từ trên trời sa xuống Nó ở trong xã hội mà ra”[83, tr.303] Cho nên “cũng không tránh khỏi những tập tục, những tính nết, những khuyết điểm của xã hội bên ngoài, nó lây, ngấm vào trong Đảng’’[83, tr.302]

Hiện nay các thế lực phản động thù địch chưa từ bỏ âm mưu chống phá sự nghiệp cánh mạng của nhân dân ta Chúng huy động nhiều nguồn lực với nhiều chiêu bài khác nhau làm cho nhiều cán bộ đảng viên lo lắng rằng liệu chủ nghĩa xã hội có trụ vững được trước sự tấn công quyết liệt này không? Hơn nữa cơ chế thị trường và mở cửa hội nhập quốc tế, bên cạnh những tác động tích cực to lớn, cũng có những tác động tiêu cực Nó đề cao giá trị vật chất, làm giảm các giá trị tinh thần đạo đức; nó làm hồi phục mạnh

mẽ những tư tưởng và lối sống cũ, từng rất phổ biến dưới chế độ thực dân phong kiến, như các bệnh quan liêu, tham ô lãng phí, mất dân chủ, sự đổi trắng thay đen, khuất phục trước uy lực của đồng tiền, sự sa đoạ và trụy lạc Hiện nay, biểu hiện của những căn bệnh nói trên có muôn hình, muôn vẻ, đáng kinh sợ hơn bởi ảnh hưởng của lối sống thực dụng phương tây hiện đại Đảng ta chưa lường hết những tác động tiêu cực trên đây từ mặt trái của cơ

chế thị trường, thiếu những biện pháp hữu hiệu cả “xây” và “chống’’ trên

lĩnh vực đạo đức

Thứ hai, do chủ nghĩa cá nhân: Tại sao chủ nghĩa cá nhân lại là hiểm

hoạ đối với đạo đức của mỗi cán bộ, đảng viên và đối với cả chế độ xã hội chủ nghĩa? Trước khi nói rõ tác hại của chủ nghĩa cá nhân, Chủ Tịch Hồ Chí

Minh phân biệt rất rõ chủ nghĩa cá nhân và lợi ích cá nhân

Theo Người, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giầy xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng

và đời sống riêng của bản thân và gia đình Nếu những lợi ích cá nhân đó không trái với lợi ích tập thể thì không có gì xấu cả Hơn nữa, ngày nay Đảng và Nhà nước còn chủ trương mọi chính sách, cơ chế quản lý đều phải

làm sao nhằm vào việc thoả mãn những lợi ích cá nhân chính đáng của người lao động, trước hết là lợi ích vật chất Đây là một trong những động

lực cơ bản thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển

Một số cán bộ, đảng viên mang nặng chủ nghĩa cá nhân, trước sự hấp đẫn của chức quyền, địa vị danh vọng và bổng lộc, lợi ích vật chất thì chủ nghĩa cá nhân càng có cơ hội nảy nở Một bộ phận cán bộ đảng viên đã không gắn lợi ích của mình với lợi ích tập thể cơ quan và lợi ích của nhân dân lao động Họ sẵn sàng phạm tội ác, chà đạp lên lợi ích của tập thể Nhà nước để thu vén cá nhân Họ lợi dụng khe hở của cơ chế để tham nhũng Một

số cán bộ, đảng viên nắm quyền không muốn rời ghế quyền hành; khi phải

thôi lãnh đạo thì tìm mọi cách giao quyền cho người “cánh hẩu” để mưu lợi

về sau Vì chủ nghĩa cá nhân mà họ không còn lòng tự trọng khi làm những

việc sai trái “Họ không quan tâm đến đời sống của nhân dân mà chỉ lo nghĩ đến lợi ích của riêng mình Họ quên rằng mỗi đồng tiền, hạt gạo đều là mồ hôi nước mắt của nhân dân, do đó mà sinh ra phô trương, lãng phí Họ tự cho mình có quyền sống xa hoa hưởng lạc, từ đó mà đi đến tham ô, trụy lạc, thậm chí sa vào tội lỗi Tất cả những lỗi lầm nói trên đều là con đẻ của chủ nghĩa

cá nhân” [92, tr.469]

Thứ ba, sự thiếu tu dưỡng đạo đức của cán bộ, đảng viên: Nguyên

nhân sâu sa của sự suy thoái về đạo đức của cán bộ, đảng viên trước hết là do thiếu sự tu dưỡng, rèn luyện, học tập; đồng thời, các tổ chức đảng chưa phát huy tốt vai trò, trách nhiệm trong bồi dưỡng, giáo dục đội ngũ đảng viên Từ

đó dẫn tới đánh mất vai trò tiên phong, gương mẫu, thậm chí có những biểu hiện hành động xa rời mục tiêu, lý tưởng của Đảng, vô tình tạo điều kiện hoặc trở thành công cụ cho các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá Đảng

và chế độ XHCN ở nước ta

Việc quản lý xã hội bằng pháp luật còn có sơ hở, mặt khác tổ chức và

kỷ luật của Đảng còn lỏng lẻo, chưa coi trọng công tác quản lý và rèn luyện đảng viên, chưa thực hiện tốt tự phê bình và phê bình, chưa xử lý nghiêm minh và kịp thời những cán bộ đảng viên có sai phạm Thực tế cho thấy, hầu hết các vụ tham nhũng, buôn lậu bị phanh phui là do công luận chứ không phải do chi bộ, hoặc tổ chức cơ sở Đảng phát hiện đấu tranh tìm ra Công tác

tư tưởng của Đảng còn xem nhẹ việc giáo dục phẩm chất đạo đức cánh mạng cho cán bộ, đảng viên

Biện pháp phòng, chống suy thoái đạo đức trong Đảng:

Cuộc sống đang đòi hỏi phải làm trong sạch Đảng và làm lành mạnh đời sống đạo đức xã hội Hai mặt đó phải tiến hành song song, phải làm đến nơi đến chốn phải giành được những hiệu quả thiết thực Phải khắc phục nguyên nhân đẻ ra các tệ nạn tiêu tực, càng phải khắc phục những nguyên nhân đã để cho các tệ nạn tiêu cực phát triển Trong cuộc đấu tranh này, phải lấy việc xây dựng Đảng làm nhiệm vụ then chốt, như đã nêu trong nhiều nghị quyết của Đảng Đẩy mạnh cuộc vận động xậy dựng chỉnh đốn đảng

hiện nay chính là thực hiện nhiệm vụ then chốt đó

Để cuộc đấu tranh này đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra, đáp ứng nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay, đòi hỏi phải có quyết tâm chính trị và kiên quyết, kiên trì thực hiện đồng bộ một số biện pháp sau:

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm và tăng cường sự lãnh đạo của tổ chức đảng các cấp Sự suy thoái về đạo đức, lối sống đã nêu trên có

một phần trách nhiệm không nhỏ của tổ chức đảng các cấp Biểu hiện rõ ở việc nắm tình hình chưa chắc, chưa kịp thời, tính chiến đấu chưa cao của tổ chức đảng, cấp ủy các cấp; thậm chí nhận thức, thái độ chính trị của một số cấp ủy đảng về vấn đề này còn chưa thực sự đầy đủ và chưa quan tâm đúng

mức “Nhiều tổ chức đảng, đảng viên còn hạn chế trong nhận thức, lơ là, mất cảnh giác, lúng túng trong nhận diện và đấu tranh, ngăn chặn "tự diễn biến",

"tự chuyển hóa"” [43, tr.22, 23]

Do vậy, tổ chức đảng các cấp cần phải nhận thức rõ tác hại và tính chất quyết liệt, phức tạp của việc ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên hiện nay Từ đó xác định trách nhiệm chính trị, xây dựng quyết tâm cao, đề

ra những biện pháp quyết liệt, thiết thực, cụ thể trong các hoạt động học tập, công tác, sinh hoạt ở mỗi cơ quan, đơn vị Thông qua các hoạt động, kiểm điểm của cấp ủy đảng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải chỉ ra được các biểu hiện suy thoái đang tiềm ẩn hoặc đã xuất hiện ở cơ quan, đơn vị mình:

từ sự phai nhạt về lý tưởng cách mạng đến những nhận thức lệch lạc, sai trái, thái độ thiếu tích cực, hành vi tiêu cực, cơ hội, tham nhũng, lãng phí và tác phong làm việc, sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử,… để có các biện pháp ngăn chặn, đẩy lùi kịp thời, hiệu quả Quán triệt và thực hiện có hiệu quả Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nhằm tạo

sự chuyển biến mạnh mẽ cả về nhận thức và hành động của mỗi tổ chức đảng

và đội ngũ cán bộ, đảng viên trong học tập, tu dưỡng, rèn luyện về tư tưởng, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng Phải luôn trung thành và đặt lợi ích của Đảng, Tổ quốc, nhân dân lên trên lợi ích cá nhân; chấp hành nghiêm đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước; đồng thời, kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên

Hai là, xác định rõ vai trò, phát huy trách nhiệm của người đứng đầu

cơ quan, đơn vị Người đứng đầu cơ quan, đơn vị có thẩm quyền và trách

nhiệm cao nhất trong mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị, nên có vai trò quan