Quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh đắk nông

Nhận thức được vai trò quan trọng của TTBC, đặc biệt là TTBC dành cho đồng bào DTTS, trên cơ sở nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, ngay từ ngà

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN VĂN HẢI

QUẢN LÝ THÔNG TIN BÁO CHÍ CHO ĐỒNG BÀO

DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TỈNH ĐẮK NÔNG (Khảo sát từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017)

Ngành : Quản lý báo chí truyền thông

Mã số : 60320101

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LƯU VĂN AN

Thành phố Hồ Chí Minh - 2017

ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Hà Huy Phượng

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi tự nghiên cứu Luận văn được hoàn thành dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn của PGS.TS Lưu Văn An Các số liệu trong luận văn là hoàn toàn khoa học, có cơ sở rõ ràng và trung thực Kết luận của luận văn chưa từng được công bố trong các công trình khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Hải

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn "Quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Đắk Nông", tác giả xin chân thành cảm ơn PGS.TS

Lưu Văn An đã nhiệt tình hướng dẫn, định hướng và chỉ bảo cho tôi

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy, các cô giáo là giảng viên Học viện Báo chí - Tuyên truyền, nhất là những thầy, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy tôi trong quá trình theo học

Tôi xin cảm ơn Tỉnh ủy, UBND tỉnh, lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan của tỉnh Đắk Nông, các công chúng báo chí khu vực đồng bào dân tộc thiểu số đã giúp tôi hoàn thành luận văn này

Luận văn "Quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Đắk Nông" là sản phẩm nghiên cứu khoa học đầu tiên của tác giả Mặc

dù, bản thân đã cố gắng nhưng do trình độ và điều kiện nghiên cứu có hạn nên luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết, hạn chế

Tác giả chân thành mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp quý báu để luận văn này có thể hoàn chỉnh hơn và đó cũng là kinh nghiệm để tác giả triển khai những công trình nghiên cứu khoa học sau này

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Hải

Trang

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THÔNG TIN BÁO

1.1 Về thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số 11 1.2 Cấu trúc quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THÔNG TIN BÁO CHÍ CHO ĐỒNG

2.1 Những yếu tố tác động đến quản lý thông tin báo chí cho đồng

2.2 Những thành tựu về quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân

tộc thiểu số ở tỉnh Đắk Nông và nguyên nhân 46 2.3 Những thành tựu về phương thức quản lý và nguyên nhân 61

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ THÔNG TIN BÁO CHÍ CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TỈNH ĐẮK NÔNG

PT-TH Phát thanh - Truyền hình

TT TT Thông tin và Truyền thông

Trang Bảng 2.1: Số lượng phát hành của Báo Đắk Nông và Tạp chí

Bảng 2.2: Thống kê số lượng tác phẩm báo chí phản ánh các nội

dung về đồng bào dân tộc thiểu số (từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017) trên chương trình phát thanh, truyền hình của Đài PT-TH Đắk Nông; Báo Đắk Nông và Tạp

Bảng 2.3: Số vụ việc đề nghị cung cấp, phản hồi thông tin 71 Bảng 2.4: Bảng số liệu các buổi họp giao ban báo chí từ 2013

Bảng 2.5: Bảng số liệu vụ việc đề nghị cung cấp, phản hồi thông

Bảng 2.6: Bảng trình độ chuyên môn của lãnh đạo các cơ quan

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thông tin báo chí (TTBC) có vai trò quan trọng đặc biệt trong đời sống xã hội, có nhiệm vụ tuyên truyền chính trị, định hướng tư tưởng, phản ánh hiện thực, góp phần nâng cao dân trí, thúc đẩy tiến bộ xã hội TTBC tác động mạnh mẽ đến nhân cách, đạo đức, lối sống, tâm lý, nhận thức chính trị, tư tưởng

Đối với đồng bào DTTS, báo chí phát huy vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận nâng cao dân trí và văn hóa, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo TTBC bám sát nhiệm vụ chính trị, đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước kịp thời và hiệu quả đến với đồng bào Thông qua việc tiếp cận TTBC, đồng bào DTTS có thêm kiến thức trong sản xuất TTBC góp phần khơi dậy trong mỗi người dân ý thức tự giác vươn lên, tương trợ lẫn nhau, xây dựng cộng đồng dân cư no ấm, góp phần đưa chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước đi vào đời sống, xây dựng cuộc sống ngày một văn minh, tiến bộ Từ việc đọc báo chí, việc giữ gìn

và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc cùng những nét đẹp trong phong tục, tập quán và phê phán những hủ tục lạc hậu cũng được nhân rộng Ngoài ra, những thông tin và hình ảnh đến với đồng bào đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần ngăn chặn những luận điệu tuyên truyền phản cách mạng, giúp cho đồng bào nêu cao cảnh giác và phân biệt rõ những vấn đề tiêu cực nảy sinh trong cuộc sống, củng cố tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc Báo chí đã giải đáp cho đồng bào những thắc mắc khi thực hiện chính sách dân tộc, giúp

bà con hiểu thêm về sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với họ,

từ đó củng cố niềm tin của đồng bào vào sự lãnh đạo của Đảng

Hoạt động báo chí ở nước ta ngày càng có những bước phát triển vượt bậc về loại hình, số lượng, nội dung, hình thức…, đóng góp to lớn đối với sự

nghiệp phát triển đất nước Tuy nhiên, chính sự phát triển vượt bậc đó đã và đang đặt ra những yêu cầu mới về nội dung, phương thức lãnh đạo, quản lý hoạt động TTBC, nhất là TTBC đối với đồng bào DTTS

Nhận thức được vai trò quan trọng của TTBC, đặc biệt là TTBC dành cho đồng bào DTTS, trên cơ sở nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, ngay từ ngày đầu tái lập tỉnh (năm 2004), Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đắk Nông đã có những định hướng căn bản để quản lý các hoạt động báo chí, TTBC trên địa bàn, nhất là đối vùng đồng bào DTTS, nơi có điều kiện về an ninh, chính trị có nhiều yếu tố nhạy cảm

Sau 13 năm thành lập, các cơ quan báo chí ở Đắk Nông đã có những đóng góp tích cực đối với sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương TTBC phục vụ đắc lực cho nhiệm vụ chính trị của địa phương, trở thành cầu nối thông tin giữa Đảng bộ, chính quyền với nhân dân; đồng thời là phương tiện thông tin, phương tiện giải trí, v.v… của nhân dân khu vực Nam Tây Nguyên, nhất là đồng bào các DTTS

Tỉnh Đắk Nông hiện có 633.000 người dân, trong đó hơn 30% là đồng bào DTTS, tương đương hơn 180.000 người dân Toàn tỉnh có 40 dân tộc cùng chung sống, trong đó có 3 dân tộc bản địa sinh sống lâu đời trên cao nguyên Đắk Nông là M’nông, Mạ, Ê đê, chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh và

30% so với DTTS toàn tỉnh [Theo Niên giám thông kê Đắk Nông năm 2016]

Thời gian qua, để đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cùng với những thông tin đổi mới, phát triển của đất nước, của tỉnh đến với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS, ngoài sự hỗ trợ của Trung ương, tỉnh Đắk Nông còn có chính sách hỗ trợ kinh phí cấp phát báo, radio không thu tiền cho 5 chức danh thôn, buôn, bon ở cơ sở Đối với các cơ quan báo chí thời gian qua cũng liên tục đổi mới cách viết, cách tuyên truyền, dành nhiều thời lượng, chuyên trang, chuyên mục trong các chương trình, số báo với những thông tin thiết thực dành cho đồng bào DTTS

Tuy nhiên, trước những tác động đa chiều, phát triển nhanh chóng của báo chí, TTBC, nhu cầu phục vụ cho công chúng là đồng bào DTTS, việc quản lý TTBC ở Đắk Nông cũng xuất hiện nhiều vấn đề hạn chế, từ nội dung, phương thức quản lý đến mối quan hệ giữa các chủ thể quản lý Để báo chí và TTBC phát huy thế mạnh, phục vụ tốt chính sách phát triển vùng DTTS trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin hiện nay, chúng ta cần phải tăng cường công tác quản lý TTBC Quản lý để TTBC thực hiện tốt chức năng thông tin, tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến đồng bào DTTS, cung cấp những kiến thức mới về phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao dân trí, bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; ngăn chặn và đấu tranh chống những thông tin sai trái, thù địch của các thế lực thù địch, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân

Các cơ quan báo chí ở tỉnh Đắk Nông trong những năm qua đã được sự quan tâm đầu tư, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng Tuy nhiên, so với đòi hỏi của thực tiễn, hiệu quả tuyên truyền vẫn chưa tương xứng với vị trí, vai trò, tầm vóc là báo chí của một tỉnh phía Nam Tây Nguyên, đặc thù riêng của vùng đồng bào DTTS và công chúng là người DTTS Hoạt động báo chí bộc lộ nhiều bất cập, thiếu ổn định, nhất là thông tin báo chí cho đồng bào DTTS Dưới góc độ chuyên môn, công tác quản lý TTBC, mà cụ thể hơn là quản lý TTBC cho đồng bào DTTS còn nhiều bất cập, hạn chế, yếu kém chưa phù hợp với thực tiễn phát triển sinh động trong lĩnh vực báo chí thời gian qua tại địa phương

Tất cả đã đặt ra nhu cầu cần phải có những giải pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu quả quản lý TTBC cho đồng bào DTTS cả về phương diện lý luận

lẫn thực tiễn Chính từ bức xúc như vậy mà tác giả đã chọn vấn đề “Quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Đắk Nông” làm đề

tài luận văn cao học chuyên ngành Quản lý báo chí - truyền thông

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thứ nhất, nhóm công trình nghiên cứu về dân tộc thiểu số

- Nguyễn Quốc Phẩm, Trịnh Quốc Tuấn (1999), Mấy vấn đề về lý luận

và thực tiễn về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia

Hà Nội Cuốn sách nghiên cứu vai trò của đội ngũ cán bộ người DTTS với việc xây dựng và phát huy vai trò hệ thống chính trị của các vùng dân tộc thiểu số ở nước ta

- Uỷ ban Dân tộc và Miền núi (2001), Về vấn đề dân tộc và công tác dân tộc ở nước ta, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội Nội dung của cuốn đưa ra

vấn đề tìm hiểu quan điểm tiềm hiểu quan điểm chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ta và nêu những yêu cầu, nhiệm vụ đối với đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc hiện nay

- Nguyễn Thị Phương Thuỷ (2006), Thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam trong thời kỳ đầy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, luận án tiến sĩ Triết học Luận án làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của việc đổi mới thực hiện

chính sách dân tộc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo tinh thần Nghịn quyết Trung ương 7, khoá XI Luận án cũng đề xuất và luận chứng những giải pháp cơ bản nhằm đổi mới chính sách dân tộc đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay

- Nguyễn Thị Hà (2006), “Phát huy tiềm năng của phụ nữ dân tộc thiểu

số trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước

ta hiện nay”, luận văn thạc sĩ Luận văn đanh giá thực trạng tiềm năng và phát

huy tiềm năng của phụ nữ dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc và đưa ra một

số giải pháp chủ yếu của đội ngũ cán bộ này

- Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (tháng 12/2010)

“Quan hệ dân tộc và phát triển xã hội ở Việt Nam hiện nay”, Nxb Tổng hợp

TPHCM Đây là những công trình nghiên cứu cung cấp những kiến thức cơ bản về đặc điểm tâm lý, điều kiện sống, văn hoá, kiến thức pháp luật, lịch sử

về đồng bào DTTS

- Bế Trường Thành (2011), Vấn đề dân tộc và công chúng dân tộc, Nxb

Chính trị quốc gia-Sự thật Cuốn sách cung cấp những vấn đề lý luận cơ bản

về DTTS ở Việt Nam, đong thời nêu bật đặc điểm công chúng dân tộc trong giai đoạn hiện nay

Thứ hai, nhóm những công trình nghiên cứu về báo chí, quản lý thông tin báo chí

Các công trình: Tạ Ngọc Tấn (2004), Truyền thông đại chúng, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội Tạ Ngọc Tấn (chủ biên), Trịnh Đình Thắng, Đinh

Thế Huynh (2005), Cơ sở lý luận báo chí, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội; Nguyễn Vũ Tiến (2005), Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với báo chí trong thời

kỳ đổi mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Thanh Bình, ThS Phí Thị Thanh Tâm (2009), Quản lý nhà nước và pháp luật về báo chí (sách chuyên khảo

dành cho học viên ngành báo chí truyền thông), Nxb Văn hóa Thông tin, Hà

Nội; Lê Minh Toàn (chủ biên) (2009), Quản lý nhà nước về thông tin và truyền thông (sách chuyên khảo dành cho cán bộ, viên chức, học viên, sinh viên) - Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Đặng Quốc Bảo (2010), Lãnh đạo và quản lý hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị-Hành chính,

Hà Nội; Nguyễn Thế Kỷ (chủ biên) (2012), Công tác lãnh đạo và quản lý báo chí trong 25 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Dương Xuân Sơn (2014), Các loại hình báo chí truyền thông, Nxb

Thông tin và Truyền thông, Hà Nội… là sách tham khảo, chuyên khảo dành cho sinh viên, học viên ngành báo chí hoặc phục vụ cho cán bộ quản lý nhà nước ngành thông tin và truyền thông nắm bắt tổng quan hệ thống pháp luật hiện hành đối với hoạt động báo chí, phục vụ cho công tác chuyên môn Đối với đề tài nghiên cứu của tác giả, đây là những vấn đề hết sức cần thiết đối với đề tài cần nghiên cứu nhằm bổ sung những kiến thức về

cơ sở lý luận khoa học về quản lý báo chí hiện nay mà trong quá trình thực hiện đề tài này không thể không tham khảo, vận dụng để làm sáng tỏ Các

tài liệu trên, các tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về truyền thông, truyền thông đại chúng và các loại hình của truyền thông đại chúng Các tác phẩm còn đến cập sâu về vấn đề lãnh đạo, quản lý đối với hoạt động báo chí

Các đề tài nghiên cứu khoa học, các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ liên quan đến lãnh đạo, quản lý báo chí Có thể kể tên một số công trình nghiên

cứu tiêu biểu: Lưu Văn An (2007), Truyền thông đại chúng trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị ở các nước tư bản phát triển, Đề tài khoa học của

Học viện Chính trị- Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh; Nguyễn Duy Bắc -

Chủ nhiệm (2009), Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác báo chí xuất bản trong thời kỳ đổi mới, Đề tài NCKH của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ

Chí Minh Tác giả của các công trình nghiên cứu nêu trên đã khảo sát, phân tích những tác động của bối cảnh trong nuớc và quốc tế đối với sự phát triển của các loại hình của truyền thông đại chúng, chủ yếu là về báo chí - xuất bản, đồng thời khảo sát công tác lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nuớc đối với truyền thông đại chúng qua từng thời kỳ, từ đó kiến nghị những giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đối với hoạt động truyền thông đại chúng

Ngoài ra còn có các công trình: Mai Quỳnh Nam (1996), Truyền thông đại chúng và dư luận xã hội, Tạp chí Xã hội học số 1; Nguyễn Vũ Tiến (2002),

“Nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với báo chí”, Tạp chí Lý luận chính trị, số 9; Tô Huy Rứa (2007), "Tiếp tục đổi mới và phát triển vững chắc nền báo chí cách mạng nước ta", Báo Nhân dân (21/6); Nguyễn Quang Vinh (2013), Tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với báo chí địa phương, Tạp chí Người làm báo số 7; Đinh Thị Thu Hương (2014), Một số vấn đề về truyền thông đại chúng, văn hóa đại chúng và văn hóa truyền thông trong kỷ nguyên kỹ thuật số; Trương Minh Tuấn (2014), Tăng cường công tác quản lý nhà nước về báo chí trong tình hình hiện nay, Tạp chí Quốc phòng toàn dân 6…

Bên cạnh đó, có một số luận văn nghiên cứu liên quan như “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình tiếng Kh’me của các đài PT-TH tỉnh ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long” của tác giả Thạch Tùng Linh, luận văn thạc

sĩ Truyền thông đại chúng (2011); “Tổ chức nội dung và trình bày bản tin-ảnh dân tộc miền núi khu vực Tây Nguyên” của tác giả Phạm Thị Lê Hoa, luận văn thạc sĩ Báo chí học (2012); “Đổi mới tổ chức sản xuất chuơng trình truyền hình cho đồng bào dân tộc thiếu số trên kênh VTV5-Đài Truyền hình Việt Nam” của

tác giả Lê Thị Hồng Thu, luận văn thạc sĩ Báo chí học (2015)

Gần đây nhất công trình của Nguyễn Đức Lợi và Lưu Văn An (Đồng

Chủ biên), Thông tin báo chí với công tác lãnh đạo, quản lý, Nxb Thông tấn,

2017 đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn vai trò của TTBC trong công tác lãnh đạo, quản lý và vai trò của công tác lãnh đạo, quản lý đối với TTBC ở Việt Nam, trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm mọt số nước trên thế giới Trong đó, phần đánh giá công tác quản lý TTBC được trình bày khá rõ, trong đó có vai trò của chính quyền địa phương trong quản lý báo chí và TTBC Đây là tài liệu bổ ích đối với tác giả trong quá trình thực hiện công trình này Bên cạnh đó, những công trình

Bên cạnh đó, những công trình của tác giả Nguyễn Văn Dững (Báo chí

và dư luận xã hội, Nxb Lao động, 2011 và Báo chí giám sát, phản biện xã hội

ở Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2017), và Nguyễn Thị Trường Giang (Báo chí và truyền thông đa phương tiện, Nxb Đại học Quốc gia Hà

Nọi, 2017) có giá trị tham khảo quý giá đối với luận văn này, nhất là đối với phần cơ sở lý luận của đề tài

Các bài viết trên đã làm rõ những hạn chế, khuyết điểm trong hoạt động báo chí, những bất cập, hạn chế trong công tác quàn lý báo chí, từ đó đề xuất nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, tăng cường công tác quản

lý nhà nước về báo chí Tuy nhiên, vấn đề phương thức lãnh đạo của Đảng đối với báo chí được đề cập còn chung chung; vấn đề đổi mới phương thức lãnh

đạo của Đảng đối với báo chí chưa được đặt ra đúng mức, nhất là trong điều kiện nước ta giai đoạn hiện nay

Trên đây là những cơ sở cho việc nghiên cứu về công tác quản lý TTBC cho đồng bào DTTS Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý TTBC cho cho đồng bào DTTS để từ đó tìm kiếm các giải pháp nâng cao công tác quản lý TTBC cho đồng bào DTTS nhằm góp phần nâng cao công tác quản

lý TTBC cho đồng bào DTTS đối với đồng bào các dân tộc Việt Nam

Như vậy, luận văn này là công trình đầu tiên nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện và thấu đáo về công tác quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông Từ đây, tác giả mạnh dạn đề ra một số giải pháp trong việc nâng cao quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông nói riêng và các tỉnh, thành phố trong cả nước nói chung

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận, khảo sát thực trạng quản

lý TTBC cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông, tác giả luận văn đề xuất một

số giải pháp chủ yếu và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng quản lý TTBC cho đồng bào DTTS tại địa phương trong thời gian tới

Để đạt được mục đích đề ra, tác giả đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở cấp tỉnh;

- Khảo sát thực trạng quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông- những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân;

- Đề xuất những giải pháp chủ yếu và một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là: quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông

Phạm vi nghiên cứu là: Quản lý TTBC địa phương (không đề cập đến các cơ quan báo chí Trung ương) cho đồng bào DTTS ở tỉnh Đắk Nông, thời gian từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017

- Phạm vi khảo sát: Báo Đắk Nông, Đài Phát thanh- Truyền hình TH) Đắk Nông và Tạp chí Nâm Nung

(PT-5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận văn là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về báo chí truyền thông, chính sách dân tộc, phát triển dân tộc thiểu số

Phương pháp luận của đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Các phương pháp cụ thể: Logic và lịch sử, phân tích và tổng hợp, so sánh, thống kê, nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tiễn, phỏng vấn sâu…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Về lý luận, những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung lý

luận về quản lý thông tin báo chí cho đồng bào DTTS để nâng cao công tác quản lý TTBC cho đồng bào DTTS Qua đó, luận văn làm nổi bật vai trò của quản lý TTBC cho đồng bào DTTS trong xu hướng phát triển báo chí đa phương tiện trong thời đại công nghệ số, cũng như tăng uy tín, thương hiệu cho các cơ quan báo chí tại Đắk Nông

Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên có tính hệ thống về quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số trên báo chí địa phương Đắk Nông; từ đó sẽ đánh giá, phân tích kết quả, xác định nguyên nhân của hoạt động này tại tỉnh Đắk Nông

- Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm dữ liệu cho

những nhà quản lý ở địa phương để làm tài liệu trong quá trình xây dựng, triển khai và thực thi các quy định quản lý, chính sách về báo chí, góp phần tăng cường hiệu quả hoạt động quản lý TTBC trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

Đây là nguồn tài liệu tốt cho những người quan tâm về vấn đề quản lý TTBC nói chung và quản lý TTBC cho đồng bào DTTS nói riêng, nhất là giúp cho các cơ quan báo chí địa phương, các nhà nghiên cứu, sinh viên và những ai quan tâm đến quản lý thông tin báo chí cho đồng bào DTTS

7 Điểm mới của luận văn

- Luận văn góp phần làm sáng tỏ hơn vấn đề lý luận về xu hướng báo chí hiện đại đa phương tiện nói chung và quản lý TTBC cho đồng bào DTTS nói riêng; đồng thời góp phần bổ sung, làm phong phú thêm tư liệu phục vụ cho công tác giảng dạy về chuyên ngành báo chí và giúp cho cơ quan báo chí địa phương có cơ sở lý luận về quản lý hoạt động TTBC cho đồng bào DTTS nói riêng và quản lý TTBC nói chung Bởi vì hiện nay chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào về quản lý quản lý TTBC cho đồng bào DTTS

- Nhận diện rõ hơn thực trạng quản lý TTBC báo chí cho đồng bào DTTS tại các cơ quan báo chí địa phương Đắk Nông, từ đó đưa ra những giải pháp để phát huy những mặt ưu điểm của chuyên trang, chuyên mục và chương trình

- Luận chứng cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đề xuất các giải pháp để khắc phục những mặt hạn chế; đồng thời nâng cao hiệu quả qua đó làm nổi bật vai trò của quản lý TTBC cho đồng bào DTTS trong xu hướng đa phương tiện, nâng cao và giữ thương hiệu cho các cơ quan báo chí địa phương tại Đắk Nông

8 Kết cấu luận văn

Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, Nội dung luận văn gồm 3 chương, 9 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THÔNG TIN BÁO CHÍ

CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở CẤP TỈNH

1.1 Về thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số

1.1.1 Một số khái niệm

- Khái niệm DTTS

Khái niệm DTTS dùng để chỉ những dân tộc có số dân ít, chiếm tỷ trọng thấp trong tương quan so sánh về lượng dân số trong một quốc gia đa dân tộc Khái niệm DTTS cũng không có ý nghĩa biểu thị tương quan so sánh

về dân số giữa các quốc gia trên phạm vi khu vực và thế giới

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam (xuất bản năm 1995), DTTS là dân

tộc có số dân ít cư trú trong một quốc gia thống nhất có nhiều dân tộc, trong

đó có một dân tộc số dân đông Trong các quốc gia có nhiều thành phần dân tộc, mỗi dan tộc thành viên có hai ý thức: Ý thức về Tổ quốc chung và ý thức

về dân tộc mình Những DTTS có thể cư trú tập trung hoặc rải rác xen kẽ, thường ở những vùng ngoại vi, vùng hẻo lánh, vùng điều kiện phát triển kinh tế-xã hội con khó khăn Vì vậy, các nhà nước tiến bộ thường thực hiện chính sácg bình đẳng dân tộc nhằm xoá dần những chênh lệch trong sự phát triển kinh tế- xã hội giữa dân tộc đông người và dân tộc thiểu số

DTTS là dân tộc có số dân ít cư trú trong cộng đồng quốc gia nhiều dân tộc (có một dân tộc đa số) sống ở vùng hẻo lánh, ngoại vi, vùng ít phát triển

về kinh tế, xã hội [70, tr.520]

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, DTTS là một khái niệm dùng để chỉ sự tương quan về số dân giữa các dân tộc trong một quốc gia đa dân tộc DTTS không mang ý nghĩa phân biệt địa vị, trình độ phát triển của các dân tộc Địa vị, trình độ phát triển của mỗi dân tộc bị chi phối bởi những điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, lịch sử của từng dân tộc chứ không phải do

số dân nhiều hay ít quy định

Ở Việt Nam, DTTS được hiểu là những dân tộc có số dân chiếm tỷ trọng thấp trong tương quan dân số Việt Nam có hơn 90 triệu dân, dân tộc Kinh chiếm 86% dân số, được coi là dân tộc đa số, 53 dân tộc còn lại chiếm 14% dân số, được coi là DTTS trong cộng đồng dân tộc Việt Nam

- Khái niệm thông tin báo chí

Theo tác giả Nguyễn Văn Dững, thông tin là chức năng sơ khởi của báo chí, theo nghĩa sử dụng phương tiện kỹ thuật để phổ biến kết quả lao động sáng tạo của nhà báo TTBC là tri thức, tư tưởng do nhà báo phản ánh một cách sáng tạo từ đời sống hiện thực, đáp ứng nhu cầu nhận thức của công chúng và phát triển xã hội Báo chí là phương tiện truyền tải thông tin về các

sự kiện, sự việc, hiện tượng đang diễn ra trong hiện thực khách quan một cách nhanh chóng, chính xác và trung thực đến đông đảo công chúng, nhằm tích cực hóa đời sống thực tiễn Bản chất của báo chí là hoạt động thông tin - giao tiếp xã hội trên quy mô rộng lớn, là công cụ và phương thức liên kết xã hội hữu hiệu nhất trong mối quan hệ với công chúng và dư luận xã hội, với các nhóm lợi ích, với các nước trong khu vực và quốc tế [20, tr.21] Hoạt động báo chí xét đến cùng là hoạt động thu thập, xử lý và truyền tải thông tin TTBC còn được hiểu là các thông báo ngắn không bình chú về các tin tức của đời sống trong nước và quốc tế; là danh mục nhóm các thể loại tin tức (các loại hình thông tin: tin ngắn, báo cáo, tường thuật, phỏng vấn); cuối cùng thông tin đôi khi được hiểu là thể loại tin ngắn” [44, tr.46] TTBC là tri thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Tất cả những vấn đề, sự kiện, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội được báo chí phản ánh nhằm phục vụ nhu cầu tìm hiểu, khám phá của con người Thuật ngữ “thông tin” trong hoạt động báo chí còn có cách hiểu rộng hơn, như một danh từ tập hợp, chẳng hạn toàn bộ tác phẩm, hay hệ thống những tin tức… là thông tin

Khái quát lại, TTBC là thông tin được phản ánh, truyền tải trên các phương tiện truyền thông của cơ quan báo chí Đó là những thông tin đã

được cơ quan báo chí biên tập, thẩm định và chịu trách nhiệm về tính xác thực (Để phân biệt với những thông tin trên mạng xã hội hoặc các phương

tiện truyền thông khác do các cá nhân, nhóm tự lập ra và tự chịu trách nhiệm) TTBC được xử lý về nghiệp vụ và kỹ thuật truyền thông đặc thù, bao gồm các yếu tố: Công cụ, phương tiện, phương pháp, cách khai thác thông tin, cách tổ chức tìm tin và chuyển tải thông tin Thực hiện chức năng thông tin, báo chí cung cấp cho công chúng tất cả các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội, đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu thế giới tự nhiên, xã hội

TTBC mang bản chất xã hội, lưu chuyển các giá trị xã hội và thực hiện các chức năng xã hội Thông tin trong báo chí là một quá trình liên tục, xuyên suốt trong mối quan hệ chặt chẽ giữa cuộc sống - nhà báo - tác phẩm - công chúng [52, tr.23-24] Chính điều đó đã khiến cho TTBC trở thành một loại thông tin đại chúng rộng rãi và năng động nhất mà không một hình thái ý thức xã hội nào có được Trong hoạt động báo chí, thông tin là mục đích chủ yếu, nó trở thành “cầu nối” giữa báo chí và công chúng thuật ngữ “thông tin” có nhiều dạng khác nhau: có khi chỉ là tin vắn, tin ngắn, bài bình luận, phóng sự, phỏng vấn; có khi là một chương trình phát thanh, truyền hình Bản chất của TTBC là hướng vào đại chúng, vì đại chúng, phù hợp với nhu cầu, điều kiện và khả năng tiếp nhận của đại chúng Mục đích của TTBC là truyền tải tin tức, sự kiện, ý tưởng, thông điệp của các chủ thể báo chí tới công chúng, phù hợp với chức năng của

cơ quan báo chí; vì lợi ích cộng đồng, hướng tới một xã hội đầy đủ về vật chất, lành mạnh và phong phú về tinh thần, qua đó tác động vào việc giải quyết các nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước TTBC phải đảm bảo dễ nhớ, dễ hiểu,

dễ làm theo và có khả năng phổ biến trong xã hội

Chủ thể của TTBC là nhà báo, cơ quan báo chí Nội dung TTBC là vấn đề, sự kiện, tri thức, tư tưởng do nhà báo phản ánh từ thực tiễn Đối tượng tiếp nhận TTBC là công chúng báo chí, bao gồm các tầng lớp, nhóm xã hội khác nhau Do nhu cầu, thị hiếu của các đối tượng công chúng khác nhau

nên TTBC cũng phải được truyền tải với hình thức, nội dung khác nhau, phù hợp với từng loại đối tượng

TTBC được Đảng và Nhà nước ta coi trọng và đánh giá cao Đây không chỉ là kênh thông tin về mọi mặt đời sống xã hội, là một trong những công cụ giúp cho công tác chỉ đạo, điều hành đất nước đạt hiệu quả cao, mà còn là nơi để phản hồi những ý kiến từ nhân dân đối với đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, góp phần quan trọng thực hiện dân chủ hoá đời sống

xã hội TTBC thực sự là phương tiện cung cấp tri thức, dự báo sự phát triển, đồng thời cũng là động lực thúc đẩy sự phát triển

1.1.2 Nhu cầu thông tin báo chí của đồng bào dân tộc thiểu số

- Thông tin báo chí về kinh tế

Trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường, đồng bào DTTS có nhu cầu cung cấp những những thông tin chính xác, kịp thời của báo chí về thị trường hàng hóa (bao gồm thông tin giá cả, sức tiêu thụ, thị hiếu và xu hướng biến đổi thị hiếu tiêu dùng), thị trường tài chính (tiền tệ, vốn, giá cả, cổ phiếu, sự vận động của các dòng tài chính), thị trường lao động, vật tư, thiết

bị, thị trường công nghệ… giúp cho bà con đồng bào DTTS cập nhật tình hình để đưa ra những quyết định chính xác, thúc đẩy phát triển kinh tế Đồng bào có nhu cầu TTBC có thể hướng dẫn thị trường, hướng dẫn việc áp dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, giới thiệu những mô hình, điển hình tiên tiến trong sản xuất và kinh doanh Điều này đã được thể hiện rõ qua các chuyên đề, chuyên mục, chương trình xuất hiện thường xuyên trên báo, đài qua việc phổ biến kinh nghiệm thành công hay thất bại trong quản lý, kinh doanh và áp dụng công nghệ mới, tiết kiệm chi phí sản xuất

Đồng bào có nhu cầu tiếp cận các TTBC liên quan đến các kiến thức

về khoa học kỹ thuật để ứng dụng vào sản xuất, áp dụng quy trình canh tác mới, chủ động đầu tư thâm canh, đưa các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất và hiệu quả kinh tế cao vào sản xuất, chăn nuôi, trở thành nhân tố điển

hình trong phong trào sản xuất kinh doanh giỏi ở địa phương Qua đó, TTBC

đã góp phần khơi dậy trong mỗi người dân ý thức tự giác vươn lên, tương trợ lẫn nhau, xây dựng cộng đồng dân cư no ấm, góp phần đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đi vào đời sống, xây dựng cuộc sống ngày một văn minh, tiến bộ

Đồng bào có nhu cầu tiếp cận các TTBC về tuyên truyền, vận động

phát triển kinh tế, sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi vật nuôi cây trồng; mô hình sản xuất, kinh doanh mới… Các TTBC phản ánh về các chương trình, dự

án như: Chương trình 134, 135, chính sách trợ giá, trợ cước, chính sách ưu đãi

hỗ trợ hộ nghèo và hiệu quả của việc đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi… với nội dung đa đạng, phong phú, hấp dẫn, bổ ích, phản ánh nhiều mặt của đời sống xã hội cũng rất cần thiết đối với đồng bào DTTS

- Thông tin báo chí về chính trị

Đồng bào có nhu cầu cấp thiết của TTBC về các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; chính sách đại đoàn kết dân tộc, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, bảo vệ an ninh, biên giới, chủ quyền quốc gia, chống các thế lực thù địch… Đặc biệt, đồng bào DTTS đòi hỏi TTBC cung cấp nhanh chóng, kịp thời về các chính sách dân tộc, các chương trình, dự án liên quan đến quyền lợi của người dân

- Thông tin báo chí về văn hóa- xã hội

TTBC về bảo vệ và phát triển văn hóa dân tộc, xây dựng nếp sống văn hóa, bài trừ hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu; phát triển giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, bảo vệ an toàn xã hội, chống các tệ nạn xã hội…rất được đồng bào DTTS mong đợi

Đồng bào rất mong muốn TTBC cung cấp những kiến thức cần thiết nhất về bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc; phê phán những phong tục tập quán lạc hậu, mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội… TTBC cũng cung cấp các

chương trình văn nghệ, giải trí nhằm nâng cao đời sống văn hóa - tinh thần và góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Đồng bào cũng mong muốn TTBC phản hồi tới các cơ quan Đảng, Nhà nước những tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của các vị chức sắc tôn giáo, những người có uy tín, các tầng lớp dân cư trong vùng đồng bào, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc Thông qua việc tiếp cận với báo, tạp chí, nhiều hộ đồng bào DTTS có thêm kiến thức trong sản xuất, đã áp dụng quy trình canh tác mới, chủ động đầu tư thâm canh, đưa các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất và hiệu quả kinh tế cao vào sản xuất, chăn nuôi, trở thành nhân tố điển hình trong phong trào sản xuất kinh doanh giỏi ở địa phương TTBC góp phần bảo vệ và phát triển văn hóa dân tộc, xây dựng nếp sống văn hóa, bài trừ hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu; phát triển giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, bảo vệ an toàn xã hội, chống các tệ nạn xã hội…

TTBC những kiến thức về bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc; phê phán những phong tục tập quán lạc hậu, mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội…Báo chí cung cấp các chương trình văn nghệ, giải trí nhằm nâng cao đời sống văn hóa

- tinh thần và góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

- Thông tin báo chí về bảo vệ môi trường

Đồng bào DTTS có nhu cầu rất cần những TTBC tuyên truyền góp phần đậm nét góp phần nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng, động vật hoang dã, nguồn nước, chống nạn phá rừng… Những luật tục, ý thức của đồng nào dân tộc thiểu số trong quản lý, bảo vệ rừng cần được TTBC phản ánh, tuyên dương

- Thông tin báo chí về an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội

Đồng bào mong muốn các TTBC góp phần vào nâng cao ý thức tôn trọng, chấp hành, bảo vệ pháp luật; nêu rõ các quy định về hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý; quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân; nội dung, chính sách pháp luật về quốc phòng an ninh, ý thức trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc;

phòng, chống tham nhũng, lãng phí; phòng, chống mua bán người, bạo lực gia đình; bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên và ứng phó với biến đổi khí hậu;

an toàn thực phẩm; an toàn giao thông; về cải cách hành chính; hỗ trợ khởi nghiệp; hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế; gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật tuyên truyền, việc bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống tốt đẹp, di sản văn hóa vật thể, phi vật thể của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch; vận động xóa bỏ các hủ tục lạc hậu; chăm sóc sức khỏe, nâng cao dâ trí và chất lượng nguồn nhân lực vùng dân tộc thiểu số; tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS cảnh giác trước âm mưu "diễn biến hòa bình", lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để chống phá Đảng, nhà nước; phản bác những luận điệu sai trái của các thế lực phản động; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao nhận thức về chủ quyền, an ninh biên giới; đấu tranh chống buôn bán phụ nữ, trẻ em

Nội dung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục được chú trọng như tập trung phô biến pháp luật cho đồng bào DTTS, nâng cao ý thức tôn trọng, chấp hành, bảo vệ pháp luật; các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý; quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân; nội dung, chính sách pháp luật về quốc phòng an ninh, ý thức trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc; phòng, chống tham nhũng, lãng phí; phòng, chống mua bán người, bạo lực gia đình; bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên và ứng phó với biến đổi khí hậu; an toàn thực phẩm; an toàn giao thông; về cải cách hành chính; hỗ trợ khởi nghiệp; hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế

- Thông tin báo chí về đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch

Đồng bào yêu cầu TTBC cần chú trọng nhiều hơn trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS cảnh giác trước âm mưu "diễn biến hòa bình", lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để chống phá Đảng, Nhà nước; phản bác những luận điệu sai trái của các thế lực phản động; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao nhận thức về chủ quyền, an ninh biên giới; đấu tranh chống buôn bán phụ nữ, trẻ em

Đồng bào đòi hỏi TTBC cung cấp kịp thời những thông tin tuyên truyền

về chủ quyền biển đảo, biên giới, phân giới cắm mốc âm mưu diễn biến hòa bình, bạo loạn lật đổ, chống các luận điệu sai trái được tăng cường, qua đó góp phần tích cực vào việc đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Báo, đài cần tăng cường thông tin phản ánh về công tác vệ sinh an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, phòng chống ma túy; công tác giáo dục quốc phòng toàn dân gắn với các hoạt động xã hội của địa phương… tuyên truyền lực lượng công an toàn tỉnh thực hiện tốt đợt cao điểm trấn áp tội phạm, đấu tranh mạnh với tội phạm cờ bạc, cướp giật và trộm cắp tài sản; triệt phá các đường dây buôn bán hàng cấm, hàng giả; tăng cường các biện pháp hạn chế tai nạn giao thông…

1.2 Cấu trúc quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu

số ở cấp tỉnh

1.2.1 Khái niệm, mục đích và nguyên tắc quản lý thông tin báo chí

- Khái niệm quản lý, quản lý TTBC

Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học Theo cách hiểu chung nhất, quản lý là điều khiển, chỉ đạo một hệ thống hay quá trình ấy vận động theo ý muốn của người quản lý nhằm đạt được những mục đích đã định trước Quản lý còn được hiểu là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến các đối tượng quản lý

Quản lý xuất hiện ở bất kỳ nơi nào, lúc nào nếu ở nơi đó và lúc đó có hoạt động chung của con người Mục đích, nhiệm vụ của quản lý là điều khiển, chỉ đạo hoạt động chung của con người, phối hợp các hoạt động riêng

lẻ của từng cá nhân tạo thành một hành động thống nhất của tập thể để hướng đến mục tiêu đã định trước Quản lý được thực hiện bằng tổ chức và quyền uy

nhằm đảm bảo sự phục tùng và tạo sự thống nhất trong quản lý

Quản lý báo chí có thể phân chia thành hai cấp độ: Quản lý vi mô và quản lý vĩ mô Quản lý vi mô là quản lý tòa soạn báo chí Ở cấp độ này, có thể

gọi là quản trị tòa soạn báo chí Quản lý vĩ mô là quản lý nhà nước về báo chí Tất cả các cấp độ quản lý trên đều phải dựa trên những quan điểm, nguyên tắc nhất định Quản lý báo chí ở nước ta đều phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện và triệt để của Đảng Đảng lãnh đạo báo chí bằng việc định hướng chính trị, bằng và thông qua nhà nước, thông qua công tác tổ chức - cán bộ, thông qua giám sát, kiểm tra hoạt động thường xuyên trong thực tiễn [15]

Quản lý TTBC là sự tác động có tổ chức và được điều chỉnh bằng pháp luật, trên cơ sở quyền lực nhà nước đối với hoạt động TTBC do các cơ quan

có thẩm quyền trong hệ thống hành pháp từ Trung ương đến cơ sở tiến hành

để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước, đồng thời thỏa mãn nhu cầu tự do báo chí của công dân Đó là những hoạt động của bộ máy Nhà nước nhằm đảm bảo cho thông tin trên báo chí được truyền phát thuận lợi, nhanh nhạy, chuẩn xác, đảm bảo tính thời sự, tính định hướng trực tiếp, tuân thủ theo quy định của pháp luật, phục vụ lợi ích của nhân dân

- Mục đích quản lý TTBC cho đồng bào DTTS

Mục đích của quản lý TTBC cho đồng bào DTTS là bảo đảm cho TTBC phản ánh khách quan, trung thực, phục vụ lợi ích của nhân dân, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; sự lãnh đạo của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về báo chí; đồng thời thực hiện được quyền tự

do ngôn luận trên báo chí của công dân Mục đích của quản lý TTBC cho đồng bào DTTS là đảm bảo cho những thông tịnh trên báo chí phục vụ tốt nhu cầu của đồng bào DTTS, từ phát triển kinh tế- xã hội đến ổn định chính trị vùng DTTS, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các DTTS, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho các DTTS

Quản lý để nâng cao hiệu quả của TTBC trong việc tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đồng bào DTTS Từ đó, TTBC góp phần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, ý thức thực hiện nghiêm túc các chủ trương của

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận dụng linh hoạt vào thực tiễn cuộc sống góp phần vào ổn định an ninh chính trị và tiếp tục củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân Thực tế, TTBC trong quá khứ cũng như hiện tại được xem như cầu nối giáo dục lý tưởng, chính trị, xây dựng nếp sống lành mạnh gắn liền với việc phát huy những giá trị tinh thần của nhân loại Trong xã hội hiện đại, lực lượng nào nắm được các phương tiện thông tin đại chúng có thể

“điều khiển” mọi người theo ý muốn, nghĩa là dùng báo chí để hàng ngày phát đi những thông điệp chính trị nhằm giáo dục ý thức, tư tưởng, định hướng dư luận

và thuyết phục quần chúng làm theo ý muốn của mình Ở nước ta, báo chí là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - hướng dẫn dư luận của Đảng, là công

cụ tham gia quản lý xã hội; giám sát cán bộ, đảng viên về đạo đức lối sống, giữ vai trò phản biện xã hội, đấu tranh chống các luận điệu sai tráicủa các thế lực thù địch, góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội

Quản lý tốt TTBC cho đồng bào DTTS nhằm tăng cường thông tin

về phát triển kinh tế, gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc, loại bỏ những hủ tục lạc hậu, để cán bộ, người dân các DTTS tiếp thu và thực hiện trong thực tiễn cuộc sống Đáp ứng nhu cầu thông tin là nâng cao dân trí Bời

vì, báo chí là kênh truyền bá một cách sinh động nhất các giá trị văn hóa tinh thần nhằm nâng cao trình độ dân trí, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, giải trí không ngừng gia tăng của đồng bào DTTS TTBC làm giàu, làm đẹp cho vốn văn hóa dân tộc, nhất là ngôn ngữ; là nơi giữ gìn và sáng tạo ra nhiều từ mới, thuật ngữ mới cả trong cách viết và cách thể hiện, trong việc chuẩn ngôn ngữ nói và viết; báo chí đăng tải các tác phẩm văn học nghệ thuật, khoa học,

âm nhạc và các lĩnh vực khác; qua báo chí công chúng có thể tiếp nhận nhiều tri thức văn hóa đa dạng, phong phú của các dân tộc khác để làm giàu cho văn hóa dân tộc mình; TTBC góp phần nâng cao văn hóa, giải trí, làm cho mọi người ngày càng hiểu nhau, xích lại gần nhau, chia sẻ tâm tư, tình cảm, cùng học tập và cùng tiến bộ trong cuộc sống

Mục đích quản lý TTBC còn định hướng kịp thời cho TTBC đối với vùng đồng bào DTTS một cách đúng hướng, phù hợp với phong tục, tập quán, phù hợp với trình độ văn hóa của người dân

- Nguyên tắc quản lý TTBC cho đồng bào DTTS

Thông tin trên báo chí có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống xã hội Vì vậy, muốn hoạt động này đi vào khuôn khổ đặt dưới sự điều chỉnh của pháp luật, cần có những nguyên tắc quản lý phù hợp Sau đây là những nguyên tắc

cơ bản trong quản lý TTBC cho đồng bào DTTS:

Thứ nhất, quản lý chặt chẽ TTBC cho đồng bào DTTS nhưng tôn trọng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận của đồng bào DTTS

Trong xã hội mà quyền con người được khẳng định và Nhà nước luôn tạo điều kiện để đảm bảo sự phát triển của quyền con người, thì tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền tiếp cận thông tin là các yếu tố quan trọng góp phần vào sự phát triển chung Ở nước ta, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí

là một trong những quyền tự do cơ bản của công dân được ghi nhận lần đầu trong Hiến pháp năm 1959, được khẳng định lại trong các bản Hiến pháp năm

1980, Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013 Theo quy định tại Điều

25 Hiến pháp năm 2013 thì “công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định” Có thể hiểu quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí,

tiếp cận thông tin là quyền của mỗi người được tự do bày tỏ suy nghĩ, ý kiến, quan điểm; tự do trao đổi các thông tin trên hệ thống báo chí, xuất bản, internet, trong các cuộc hội họp…theo quy định pháp luật Bằng việc ban hành các bộ luật: Luật Xuất bản, Luật Báo chí, Luật Công nghệ thông tin…, những quy định của hiến pháp về quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin đã được cụ thể hóa

Điều 5, Luật Xuất bản hiện hành ghi nhận: Nhà nước bảo đảm quyền

phổ biến tác phẩm dưới hình thức xuất bản phẩm thông qua nhà xuất bản và

bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản Không một cơ quan, tổ chức, cá nhân nào nào được lợi dụng quyền phổ biến tác phẩm làm thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Điều 13, Luật Báo chí năm 2016 cũng đã quy định trách nhiệm của Nhà nước đối với quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân: 1 Nhà nước tạo Điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự

do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình 2 Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền

tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân

Như vậy, những thông tin trên báo chí phải tôn trọng cuộc sống, phong tục tập quán, nét văn hóa riêng của đồng bào DTTS, nghiêm cấm những thông tin kích động hận thù, mất đoàn kết dân tộc, bôi nhọ danh dự DTTS…

Thứ hai, TTBC nói chung, cho đồng bào DTTS nói riêng không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phát sóng

Quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí có nội dung rõ ràng,

cụ thể và được công bố một cách hệ thống Thông qua báo chí, công dân có quyền nhận tin, đưa tin, quyền bày tỏ quan điểm của mình về những vấn đề đã

và đang xảy ra trong đời sống xã hội Công dân cũng có quyền tham gia ý kiến với Đảng và Nhà nước về các chủ trương, chính sách lớn, nhỏ Tất cả điều này như là một biểu hiện khuôn mẫu cho một xã hội dân chủ, xuất phát

từ lợi thế của báo chí, vai trò của báo chí trong việc định hướng dư luận xã hội Để đảm bảo nguyên tắc này, Nhà nước cần phải luôn tạo ra những cơ chế pháp lý phù hợp với các loại hình hoạt động báo chí nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của đông đảo quần chúng nhân dân Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cần

đề ra một phương thức hướng các hoạt động báo chí tuân thủ pháp luật, nhằm

tạo điều kiện tốt để các cơ quan chức năng Nhà nước thuận lợi hơn trong việc quản lý

Thứ ba, quản lý TTBC cho đồng bào DTTS phải dựa trên trên cơ sở Hiến pháp và pháp luật, các văn bản pháp quy của Nhà nước Đây là cơ sở pháp

lý để các cơ quan quản lý xử lý các hành vi vi phạm hoặc khen thưởng các cơ quan báo chí Đây cũng là khung khổ để các cơ quan quản lý không được lạm quyền, vượt quyền trong quá trình quản lý các cơ quan báo chí Đây cũng là nguyên tắc để các cơ quan báo chí tác nghiệp, đề cao trách nhiệm chính trị và đạo đức nghề nghiệp khi viết, truyền phát thông tin về đồng bào DTTS

1.2.2 Chủ thể và đối tượng quản lý thông tin báo chí ở cấp tỉnh

1.2.2.1 Chủ thể quản lý

- Thứ nhất, Tỉnh ủy và các cơ quan tham mưu, giúp việc của Tỉnh ủy

Ở cấp tỉnh, Tỉnh ủy là chủ thể giữ vai trò lãnh đạo cao nhất trong hoạt động chỉ đạo các cơ quan nhà nước quản lý TTBC đối với báo chí trên địa bàn tỉnh nói chung và TTBC cho đồng bào DTTS nói riêng Các cơ quan tham mưu của Tỉnh ủy, các tổ chức cơ sở đảng trong các cơ quan báo chí là chủ thể trực tiếp thực hiện vai trò quản lý TTBC đối với hoạt động TTBC dành cho DTTS của Tỉnh ủy

Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy là cơ quan chuyên môn giúp Tỉnh ủy trực tiếp chỉ

đạo, theo dõi, kiểm tra, định hướng chính trị, tư tưởng đối với hoạt động TTBC báo chí nói chung, TTBC cho đồng bào DTTS nói riêng ở địa phương Đây là chủ thể có chức năng chỉ đạo trực tiếp hoạt động TTBC trên địa bàn tỉnh

Bên cạnh đó, các ban tham mưu của Tỉnh ủy, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, giúp Tỉnh ủy quản lý các nội dung khác, như: Ban Tổ chức Tỉnh

ủy là cơ quan hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện công tác xây dựng Đảng trong các

cơ quan báo chí; quản lý đội ngũ cán bộ chủ chốt trong các cơ quan báo chí của tỉnh Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy là cơ quan giúp Tỉnh ủy trong kiểm tra, giám sát hoạt động của tổ chức cơ sở Đảng trong các cơ quan báo chí

- Thứ hai, UBND tỉnh và cơ quan nhà nước trực thuộc

Ở cấp tỉnh, UBND tỉnh, thành phố là chủ thể được Chính phủ giao quyền thực hiện quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí trong phạm vi

địa phương theo thẩm quyền Sở TT-TT là cơ quan giúp UBND tỉnh thực hiện

chức năng quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí, xuất bản và hệ thống

thông tin cơ sở Sở Nội vụ là cơ quan giúp UBND tỉnh trong việc xây dựng, tổ

chức bộ máy hoạt động của các cơ quan báo chí và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên và những người

hoạt động chuyên môn trong các cơ quan báo chí Ngoài ra, Sở Văn hóa, Thể thao

và Du lịch; Ban Dân tộc là cơ quan giúp việc giúp UBND tỉnh triển khai các

chính sách, chương trình, dự án đối với vùng đồng bào DTTS và người dân

Trong hệ thống cơ quan quản lý, Sở TT-TT giữ vai trò quan trọng nhất, trực tiếp nhất, là đầu mối chịu trách nhiệm trước UBND Tỉnh về TTBC cho đồng bào DTTS Cho nên cơ quan này phải bố trí bộ máy, nhân sự tinh thông, hiueeur nghề, làm công tác tham mưu và quản lý nhà nước về TTBC nói chung, TTBC cho đồng bào DTTS nói riêng

1.2.2.2 Đối tượng quản lý

Đối tượng quản lý TTBC cho đồng bào DTTS ở cấp tỉnh chính là những thông tin do cơ quan báo chí cấp tỉnh đăng tải, truyền phát trên các phương tiện truyền thông đại chúng Đó là những bài báo, chương trình phát thanh, truyền hình, bài viết phục vụ cho nhu cầu của đồng bào DTTS trên báo

tỉnh, đài phát thanh- truyền hình tỉnh, tạp chí văn hóa, nghệ thuật tỉnh

Các cơ quan báo chí địa phương, các nhà báo và công tác viên báo chí

là khách thể của của công tác quản lý TTBC ở địa phương Đây là đội ngũ những người có trình độ chuyên môn cao, hoạt động nghề nghiệp đặc thù, nên việc quản lý đối với học cũng phải trên cơ sở vừa theo quy định của Nhà nước, vừa động viên, khuyến khích tính năng động, sáng tạo của họ, qua đó mới có nhiều thông tin hay phục vụ cho nhu cầu của đồng bào DTTS

Đồng bào DTTS có đặc điểm tiếp nhận TTBC có nhiều điểm khác so với công chúng ở vùng đồng bằng, thành thị Cụ thể, đồng bào DTTS quen nhận thức bằng trực giác nên các tác phẩm báo chí cần kèm theo nhiều hình ảnh minh họa, đặc biệt là ngôn ngữ thể hiện không nên dùng các từ Hán-Việt,

đa nghĩa hay theo kiểu nói lóng, mà lời văn phải giản dị, và gần gũi

Đặc điểm khác nữa trong tiếp nhận TTBC của đồng bào DTTS là thông tin phải đảm bảo tính thời sự, thông tin công khai, mục đích rõ ràng phục vụ cho việc nâng cao nhận thức, phải đa dạng trên các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội cho đến xóa đói giảm nghèo Đồng bào có xu hướng tiếp cận các TTBC theo việc đăng phát đúng định kỳ, khung giờ thuận lợi để thuận lợi theo dõi TTBC có tính phổ cập, dễ nhớ, dễ hiểu và dễ làm theo Ngoài ra, đồng bào có nhu cầu tiếp cận TTBC đa phương tiện theo nhiều loại hình báo chí khác nhau từ phát thanh, truyền hình, báo in cho đến báo mạng điện tử

Vì vậy, các cơ quan báo chí phải bám sát những nhu cầu đó để cung cấp thông tin cho đồng bào, phát huy tốt vai trò của TTBC

1.2.3 Nội dung và phương thức quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở cấp tỉnh

1.2.3.1 Nội dung quản lý

Điều 7, Luật Báo chí năm 2016 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 05/4/2016 quy định nội dung quản lý về báo chí bao gồm 10 nội dung:

1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển

sự nghiệp báo chí; 2 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí; 3 Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí; 4 Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán

bộ báo chí; 5 Tổ chức, quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí; 6 Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động báo chí, thẻ nhà báo; 7 Quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của báo chí Việt Nam liên quan

đến nước ngoài và hoạt động báo chí nước ngoài tại Việt Nam; 8 Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý kho lưu chiểu báo chí; 9 Tổ chức, chỉ đạo công tác khen thưởng trong hoạt động báo chí; 10 Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra, xử

lý vi phạm trong hoạt động báo chí

Theo đó, có thể xác định nội dung quản lý TTBC cho đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh như sau:

- Thứ nhất, trên cơ sở quy định của Luật Báo chí, chính quyền tỉnh quy định chức năng và nhiệm vụ cho các cơ quan báo chí của tỉnh phục vụ nhu cầu thông tin cho đồng bào DTTS

Chính quyền tỉnh yêu cầu các cơ quan báo chí phải: a) Thông tin trung thực về tình hình đất nước và địa phương phù hợp với lợi ích của địa phương

và đồng bào các DTTS; b) Tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần

ổn định chính trị, phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu

văn hóa lành mạnh của đồng bào, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc; c) Phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiện quyền tự do ngôn luận của đồng bào dân tộc; d) Phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới, điển hình tiên tiến; đấu tranh phòng, chống các hành

vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội; đ) Góp phần giữ gìn sự trong sáng và phát triển tiếng Việt, tiếng của các dân tộc thiểu số Việt Nam; e) Mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc địa phương, củng cố đoàn kết dân tộc tại địa phương, phát triển bền vững

- Thứ hai, chính quyền tỉnh quản lý việc cấp giấy phép hoạt động báo chí, trong đó yêu cầu các cơ quan báo chí chú ý cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời cho đồng bào DTTS

Điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí: phải xác định rõ loại hình báo chí; tôn chỉ, mục đích phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chủ quản; có phương án về tổ chức và nhân sự bảo đảm hoạt động của cơ quan

báo chí; có tên và hình thức trình bày tên cơ quan báo chí; có trụ sở và các điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật; phương án tài chính; có các giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn, an ninh thông tin; phù hợp với quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt [Điều 14 và 17]

- Thứ ba, chính quyền tỉnh kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định những thông tin không được đăng tải trên báo chí địa phương, nhất là ảnh hưởng tiêu cực đến khối đại đoàn kết dân tộc

Thực hiện Điều 38, Luật Báo chí 2016 quy định về cung cấp TTBC:

Trong phạm vi quyền hạn, nhiệm vụ của mình, các cơ quan, tổ chức, người có trách nhiệm có quyền và nghĩa vụ cung cấp thông tin cho báo chí và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin đã cung cấp Việc cung cấp thông tin cho báo chí có thể bằng văn bản, trên trang thông tin điện tử tổng hợp, họp báo, trả lời phỏng vấn và các hình thức khác Cơ quan báo chí phải

sử dụng chuẩn xác nội dung thông tin được cung cấp và phải nêu rõ xuất xứ nguồn tin Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí trong các trường hợp: Thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật thuộc nguyên tắc và quy định của Đảng, bí mật đời tư của cá nhân và

bí mật khác theo quy định của pháp luật; thông tin về vụ án đang được điều tra hoặc chưa xét xử, thông tin về vụ việc đang trong quá trình thanh tra chưa có kết luận thanh tra; vụ việc đang trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; những văn bản chính sách, đề án đang trong quá trình soạn thảo mà theo quy định của pháp luật chưa được cấp có thẩm quyền cho phép công bố

Yêu cầu báo chí không được đăng, phát những thông tin chống Nhà nước Việt Nam và chính quyền địa phương, có hại cho đồng bào DTTS; thông tin có nội dung xuyên tạc, phỉ báng, phủ nhận chính quyền nhân dân; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân, gây chiến tranh tâm lý; gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, giữa nhân dân với chính quyền, với lực lượng vũ trang nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; gây hằn thù, kỳ thị, chia

rẽ, ly khai dân tộc, xâm phạm quyền bình đẳng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; gây chia rẽ người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa người theo các tôn giáo khác nhau, chia rẽ các tín đồ tôn giáo với chính quyền nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; xúc phạm niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo; phá hoại việc thực hiện chính sách đoàn kết quốc tế; kích động chiến tranh nhằm chống lại độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ nước Cộng hòa XHCN Việt Nam; xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc; tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật; thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan; thông tin về những chuyện thần bí gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng xấu đến trật

tự, an toàn xã hội và sức khỏe của cộng đồng; kích động bạo lực; tuyên truyền lối sống đồi trụy; miêu tả tỉ mỉ những hành động dâm ô, hành vi tội ác; thông tin không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam; thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; quy kết tội danh khi chưa có bản án của Tòa án; thông tin ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần của trẻ em;

in, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, tác phẩm báo chí, nội

dung thông tin trong tác phẩm báo chí đã bị đình chỉ phát hành, thu hồi, tịch

thu, cấm lưu hành, gỡ bỏ, tiêu hủy hoặc nội dung thông tin mà cơ quan báo chí đã có cải chính; cản trở việc in, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí hợp pháp tới công chúng; đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên; phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo, phóng viên hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật

- Thứ tư, chính quyền tỉnh quản lý việc nộp lưu chiểu báo chí của địa phương

Cơ quan báo chí phải thực hiện chế độ lưu chiểu theo quy định: Đối với báo chí in tại địa phương, cơ quan báo chí phải nộp hai bản cho cơ quan quản

lý nhà nước về báo chí ở địa phương chậm nhất là 08 giờ sáng của ngày phát hành, đồng thời nộp năm bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở Trung ương qua hệ thống bưu chính; Cơ quan báo nói, báo hình có trách nhiệm lưu giữ toàn bộ chương trình đã truyền dẫn, phát sóng, thông tin về nguồn tín hiệu sử dụng để chuyển tiếp sóng PT-TH Trung ương trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày truyền dẫn, phát sóng; cung cấp tín hiệu truyền dẫn, phát sóng theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ công tác lưu chiểu điện tử; Cơ quan báo điện tử phải thực hiện chế độ lưu trữ nguyên vẹn nội dung thông tin đăng, phát trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đăng, phát để phục vụ công tác kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước… Chính quyền địa phương (Sở TT-TT thực hiện việc lưu chiểu điện

tử đối với báo nói, báo hình và báo điện tử độc lập với cơ quan báo chí theo quy định của Chính phủ; thực hiện việc đo kiểm và công bố số liệu liên quan đến hoạt động báo chí

- Thứ năm, chính quyền tỉnh quản lý hoạt động phát hành báo chí nói chung, phát hành báo chí cho đồng bào DTTS trên địa bàn nói riêng theo quy định của Nhà nước

Điều 49, Luật Báo chí quy định, cơ quan báo chí thực hiện phát hành

báo chí theo đúng quy định ghi trong giấy phép hoạt động báo chí, được tổ chức phát hành hoặc ủy thác cho tổ chức, cá nhân phát hành Ngành TTTT có trách nhiệm phát hành các loại báo chí công ích qua mạng bưu chính công cộng; cơ quan chủ quản báo chí, cơ quan báo chí, tổ chức, cá nhân tham gia phát hành báo chí, tổ chức được phép xuất khẩu, nhập khẩu báo chí có trách nhiệm thực hiện quyết định thu hồi ấn phẩm báo chí của cơ quan nhà nước có

thẩm quyền; Sở TTTT, cơ quan công an cấp tỉnh có trách nhiệm kiểm tra việc

thực hiện Cơ quan báo chí, tổ chức phát hành báo chí có ấn phẩm bị thu hồi phải chịu toàn bộ chi phí cho việc thu hồi Bộ TTTT quy định giá cước tối đa

với dịch vụ phát hành báo chí công ích qua mạng bưu chính công cộng1 Đối với đồng bào DTTS, chính quyền Tỉnh phải chỉ đạo để báo chí đến tay bà con, phục vụ thiết thực nhu cầu thông tin của họ, nhất là những bài báo, chương trình bằng tiếng, chữ dân tộc

1.2.3.2 Phương thức quản lý

- Thứ nhất, chính quyền tỉnh quản lý TTBC thông qua các công cụ quản

lý là các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước như: Hiến pháp, luật pháp, pháp lệnh, lệnh Chủ tịch nước, thông tư, quy định của các bộ, ngành và của chính quyền địa phương

Các cơ quan nhà nước thường xuyên xây dựng, điều chỉnh, bổ sung các văn bản pháp lý như luật, nghị định, thông tư, quy định… về hoạt động báo chí, cơ chế cung cấp thông tin cho báo chí, quyền tiếp cận thông tin của nhà báo…, trong đó, quan trọng nhất là Luật Báo chí, Luật tiếp cận TTBC, Quy chế cung cấp thông tin cho báo chí… Chính quyền địa phương phải căn cứ vào đó để kiểm tra việc thực hiện của các cơ quan báo chí và thông tin báo chí

- Thứ hai, chính quyền tỉnh quản lý TTBC cho đồng bào DTTS thông qua UBND tỉnh và Sở Thông tin-Truyền thông

Điều 7, Luật Báo chí năm 2016 quy định: UBND cấp tỉnh trong phạm

vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương Sở TTTT giúp UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương

1

Theo Điều 6 Luật Báo chí 2016, quản lý nhà nước về báo chí bao gồm các nội dung: Xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí; ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí; tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình

độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ người làm báo của các cơ quan báo chí và cán bộ quản lý báo chí; tổ chức quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí; cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động báo chí và thẻ nhà báo; quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của cơ quan báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam; kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí quốc gia; chỉ đạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác khen thưởng, kỷ luật trong hoạt động báo chí; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về báo chí

Cơ quan chủ quản báo chí trực tiếp quản lý ban biên tập báo chí hoặc ban giám đốc đài phát thanh- truyền hình tỉnh Đó là quyền: Xác định loại hình báo chí, tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ, ngôn ngữ thể hiện của từng loại hình, từng loại sản phẩm báo chí, nhiệm vụ, phương hướng hoạt động của cơ quan báo chí; bổ nhiệm người đứng đầu cơ quan báo chí sau khi

có sự thống nhất ý kiến bằng văn bản của Bộ TT-TT; thanh tra, kiểm tra hoạt động của cơ quan báo chí; khen thưởng, kỷ luật theo quy định của pháp luật

- Thứ ba, các cơ quan nhà nước ở địa phương có thẩm quyền tổ chức kiểm tra, thanh tra, giám sát các hoạt động báo chí, TTBC, khen thưởng và xử

lý vi phạm thông tin báo chí, nhất là thông tin liên quan đến DTTS

Chính quyền địa phương phải thường xuyên kiểm tra, giám sát TTBC

Cơ quan báo chí, nhà báo, tổ chức và công dân có thành tích và cống hiến trong hoạt động báo chí được khen thưởng theo quy định của pháp luật Về xử

lý vi phạm pháp luật thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị cảnh cáo, phạt tiền và bị áp dụng biện pháp thu hồi, tịch thu ấn phẩm; đình bản tạm thời hoặc thu hồi giấy phép hoạt động báo chí theo quy định; ngoài ra có thể còn phải công khai xin lỗi, cải chính trên báo chí, bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật

định việc nắm lấy và lãnh đạo, quản lý hoạt động quản lý báo chí và quản lý TTBC, nhất là quản lý TTBC cho đồng bào DTTS là vấn đề có tính nguyên tắc trong hoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta Trên địa bàn cấp tỉnh, hoạt động thông tin báo chí chủ yếu là hoạt động truyền thông phục vụ nhiệm

vụ chính trị, ở các tỉnh có nhiều DTTS thì phục vụ nhóm công chúng này cũng là nhiệm vụ chính trị đặc biệt Báo Đảng tỉnh có vị trí nòng cốt của loại hình báo in và Đài PT-TH tỉnh là nòng cốt của loại hình báo nói, báo hình

Ở cấp tỉnh, công tác quản lý TTBC cho đồng bào DTTS do Tỉnh ủy chỉ đạo, UBND tỉnh trực tiếp quản lý; trong đó Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy là cơ quan chuyên môn, tham mưu cho Tỉnh ủy, Sở TTTT là cơ quan chuyên môn, tham mưu cho UBND tỉnh Quản lý TTBC chí được thực hiện trên nhiều phương diện mà chủ yếu là các nội dung: Định hướng thông tin, tuyên truyền, định hướng hoạt động báo chí; Xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về hoạt động báo chí trên địa bàn; Tổ chức kiểm tra báo chí lưu chiểu và quản lý báo chí lưu chiểu của địa phương; Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động bản tin cho các cơ quan, tổ chức trên địa bàn; Trả lời về đề nghị tổ chức họp báo đối với các cơ quan, tổ chức của địa phương; Tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và đề nghị các cấp có thẩm quyền cấp thẻ nhà báo, cấp phép hoạt động báo chí, giấy phép xuất bản các ấn phẩm báo chí, ấn phẩm thông tin khác theo quy định của pháp luật cho các cơ quan báo chí và các cơ quan, tổ chức khác của địa phương; Tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động báo chí

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THÔNG TIN BÁO CHÍ CHO ĐỒNG BÀO

DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TỈNH ĐẮK NÔNG

2.1 Những yếu tố tác động đến quản lý thông tin báo chí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Đắk Nông

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội, văn hóa, kinh tế tỉnh Đắk Nông

Về điều kiện tự nhiên:

Đắk Nông là một trong 5 tỉnh Tây Nguyên nằm ở phía Tây Nam vùng Tây Nguyên Phía Bắc giáp tỉnh Đắk Lắk, phía Đông và Đông Nam giáp tỉnh Lâm Đồng, phía Nam giáp tỉnh Bình Phước và phía Tây giáp tỉnh Mondulkiri (Campuchia) Diện tích tự nhiên của tỉnh Đắk Nông là 6.515 km2 Dân số năm 2016 là 633 ngàn người Toàn tỉnh có 8 huyện, thị xã bao gồm: Cư Jút, Đắk Mil, Krông Nô, Đắk Song, Đắk R'lấp, Đắk Glong, Tuy Đức và thị xã Gia

Nghĩa (Theo Niên giám thông kê Đắk Nông năm 2016)

Đắk Nông nằm trên cao nguyên M’nông, nơi có các dân tộc bản địa như M’nông, Mạ, Ê đê… Ngày 01/01/2004, tỉnh Đắk Nông được tái lập theo Nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày 26/11/2003 của Quốc hội trên cơ sở chia tách từ tỉnh Đắk Lắk, đến nay đã trải qua hơn 13 năm xây dựng và phát triển

Đắk Nông nằm ở phía Nam khu vực Tây Nguyên nơi có các tuyến Quốc

lộ 14 và Quốc lộ 28 đi qua và 130 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia, với

02 cửa khẩu là Bu Prăng và Đắk Peur Vị trí địa lý này tạo điều kiện cho Đắk Nông có thể mở rộng giao lưu với các tỉnh trong khu vực Tây Nguyên; vùng kinh tế trọng điểm kinh tế Đông Nam Bộ và nước bạn Campuchia, là nguồn động lực để Đắk Nông thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nói chung, hoạt động thông tin, tuyên truyền và phát triển mạng lưới báo chí nói riêng

Địa bàn tỉnh Đắk Nông nằm trọn trên cao nguyên M’nông, có địa hình

đa dạng và phong phú, xen kẽ giữa các cao nguyên rộng lớn, dốc thoải và các