Thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một cái mốc lịch sử chói lọi, đánh dấu một chặng đường oanh liệt của quân và dân ta dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là một thử thách vô cùng to lớn đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Trong thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước có những cống hiến vẻ vang của các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, là thành quả tổng hợp của một loạt nhân tố tạo nên sức mạnh vô địch của cách mạng Việt Nam. Cùng với sự trưởng thành và chiến thắng oanh liệt của quân đội trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, công tác đảng, công tác chính trị đã có bước phát triển toàn diện cả về nội dung, hình thức và phương pháp hoạt động. Góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, chiến đấu trưởng thành và chiến thắng của quân đội. Cùng với sự phát triển trưởng thành của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, công tác cán bộ của Đảng trong quân đội đã có những bước phát triển đáng kể, góp phần to lớn vào sự thắng lợi của cuộc kháng chiến, đồng thời để lại những bài học quý báu về xây dựng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới. Trong điều kiện lịch sử mới, trước những diễn biến hết sức phức tạp, nhanh chóng và khó lường của tình hình thế giới và khu vực, trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa cũng như đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong giai đoạn cách mạng hiện nay, nhất thiết chúng ta phải nghiên cứu tổng kết sự trưởng thành, phát triển những kinh nghiệm quí giá về hoạt động công tác đảng, công tác chính trị thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước nói chung cũng như quá trình trưởng thành, phát triển của công tác cán bộ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước nói riêng có ý nghĩa rất to lớn trong nhận thức, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân đội trong giai đoạn hiện nay. Trong bài viết này tôi chỉ xin phân tích làm rõ bài học về: Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu chiến tranh. ý nghĩa đối với công tác xây dựng đội ngũ cán bộ trong quân đội hiện nay.
Trang 1trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giai đoạn 1954 - 1975 ý nghĩa
xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội trong giai đoạn hiện nay.
Thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một cái mốclịch sử chói lọi, đánh dấu một chặng đường oanh liệt của quân và dân ta dưới sựlãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó làmột thử thách vô cùng to lớn đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta Trongthắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước có những cống hiến vẻ vangcủa các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, là thành quả tổng hợp của mộtloạt nhân tố tạo nên sức mạnh vô địch của cách mạng Việt Nam Cùng với sựtrưởng thành và chiến thắng oanh liệt của quân đội trong cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước, công tác đảng, công tác chính trị đã có bước phát triển toàn diện cả
về nội dung, hình thức và phương pháp hoạt động Góp phần quan trọng vào sựnghiệp xây dựng, chiến đấu trưởng thành và chiến thắng của quân đội Cùngvới sự phát triển trưởng thành của hoạt động công tác đảng, công tác chính trịthời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, công tác cán bộ của Đảng trong quânđội đã có những bước phát triển đáng kể, góp phần to lớn vào sự thắng lợi củacuộc kháng chiến, đồng thời để lại những bài học quý báu về xây dựng đội ngũcán bộ trong thời kỳ mới
Trong điều kiện lịch sử mới, trước những diễn biến hết sức phức tạp, nhanhchóng và khó lường của tình hình thế giới và khu vực, trước yêu cầu ngày càngcao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa cũngnhư đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy,tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong giai đoạn cách mạng hiện nay, nhất thiếtchúng ta phải nghiên cứu tổng kết sự trưởng thành, phát triển những kinh nghiệmquí giá về hoạt động công tác đảng, công tác chính trị thời kỳ kháng chiến chống
Mỹ cứu nước nói chung cũng như quá trình trưởng thành, phát triển của công tác
Trang 2cán bộ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước nói riêng có ý nghĩa rất to lớn trongnhận thức, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ quân đội trong giai đoạn hiện nay Trong bài viết này tôi chỉ xin
phân tích làm rõ bài học về: "Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu
cầu chiến tranh" ý nghĩa đối với công tác xây dựng đội ngũ cán bộ trong quân đội hiện nay.
1 Bài học về: "Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu chiến tranh"
1.1 Tính chất, đặc điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và yêu cầu đặt ra đối với công tác cán bộ.
Hiệp định Giơ ne vơ năm 1954 được ký kết, thực dân Pháp buộc phải chấmdứt chiến tranh xâm lược nước ta Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp củanhân dân ta đã giành được thắng lợi, nhưng ngay sau đó đế quốc Mỹ lại thay chân
đế quốc Pháp tiến hành cuộc chiến tranh thực dân mới xâm lược nước ta Đấtnước ta tạm thời chia cắt làm hai miền Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng,nhưng miền Nam còn dưới ách thực dân mới của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai.Cách mạng Việt Nam phải tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng: Xâydựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủnhân dân ở miền Nam
Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta là cuộc chiến tranhchính nghĩa chống chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới của tên đế quốc đầu sỏ
và bè lũ tay sai Nó vừa mang tính chất giải phóng dân tộc vừa mang tính chất bảo
vệ Tổ quốc để giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc tiến tới thống nhất đấtnước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội Cuộc chiến đấu của quân và dân ta vừa là sứmệnh vẻ vang của dân tộc vừa là nghĩa vụ quốc tế cao cả Vì vậy, Cuộc khángchiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta còn mang tính thời đại sâu sắc vàmang tính liên minh chiến đấu chống kẻ thù chung của ba nước Đông Dương ViệtNam, Lào và Cămpuchia
Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta là cuộc kháng chiếncủa cả nước do một Đảng lãnh đạo, một dân tộc, một quân đội tiến hành, cùng
Trang 3một mục tiêu chung là bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, tiến tới thống nhấtđất nước cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Trong cuộc kháng chiến này, quân vàdân ta phải chống lại một tên đế quốc đầu sỏ có tiềm lực kinh tế quân sự rất lớn.
So sánh về lực lượng vật chất kỹ thuật ta kém xa địch Đế quốc Mỹ lại rất xảoquyệt hung ác và ngoan cố Chúng có một chiến lược toàn cầu cả về kinh tế, chínhtrị, quân sự và ngoại giao với mưu đồ làm bá chủ thế giới Đế quốc Mỹ đã kéo dài
và mở rộng chiến tranh xâm lược nước ta bằng tất cả các thủ đoạn tàn bạo vànham hiểm Chúng đã huy động gần 60 vạn quân viễn chinh Mỹ, sử dụng hầu hếtcác loại vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại (trừ vũ khí hạt nhân) Chúng tiến hànhmột cuộc chiến tranh "Cục bộ" lớn nhất từ trước đến nay và mở rộng chiến tranh
ra toàn cõi Đông Dương Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân tadiễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới có những thuận lợi lớn, đồng thời cũng cónhiều khó khăn phức tạp Cộng đồng xã hội chủ nghĩa không ngừng lớn mạnh,nhất là Liên Xô giành được bước tiến vượt bậc về vũ khí chiến lược Cao trào giảiphóng dân tộc sôi sục ở á, Phi, Mỹ - Latinh, phong trào đấu tranh cho hoà bìnhdân chủ và tiến bộ xã hội dâng lên mạnh mẽ Ba dòng thác cách mạng thời đạiđang ở thế tiến công liên tục Tuy nhiên, trong phong trào cộng sản quốc tế xuấthiện sự bất đồng, có khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa dưới nhiều mầu sắc Dođánh giá quá cao đế quốc Mỹ, sợ Mỹ nên đã phát sinh những quan điểm xét lạichung sống hoà bình bất kỳ giá nào; ngại chiến tranh giải phóng dân tộc thànhchiến tranh thế giới, chiến tranh hạt nhân
Quân đội ta từ năm 1955 đã bước vào thời kỳ mới: Xây dựng quân đội cáchmạng theo hướng chính quy, hiện đại Về quy mô và cơ cấu tổ chức có sự pháttriển Trang bị vũ khí được cải tiến Trình độ mọi mặt của quân đội được nâng lên
rõ rệt Tuy thế, thời gian xây dựng củng cố chưa được bao lâu đã phải bước vàocuộc chiến đấu mới, vừa chiến đấu vừa phát triển lực lượng Trong chiến tranhquân đội đã phát triển từ 17 vạn lên đến trên một triệu quân Lực lượng quân bổsung lớn, đội ngũ cán bộ tăng nhanh cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu Hệthống lãnh đạo và chỉ huy các cấp, các đơn vị luôn được kiện toàn và củng cố
Trang 4Trước tình hình đó đặt ra những yêu cầu mới rất nặng nề đối với công tácđảng, công tác chính trị nói chung và công tác xây dựng đội ngũ cán bộ quân độinói riêng.
Yêu cầu chủ yếu, yếu tố quyết định hàng đầu để tạo nên sức mạnh chiếnđấu tổng hợp của quân đội ta đó là phải xây dựng cho toàn quân có ý chí quyếttâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược
Hoạt động công tác đảng, công tác chính trị phải không ngừng quán triệt sựlãnh đạo của Đảng đối với quân đội về chính trị, tư tưởng và tổ chức, bảo đảmmọi hoạt động của quân đội luôn đi đúng và thực hiện thắng lợi đường lối nhiệm
vụ chính trị, đường lối nhiệm vụ quân sự của Đảng Phải bám sát mọi nhiệm vụcủa quân đội, đi sâu vào đời sống chiến đấu, công tác của bộ đội trong mọi hoàncảnh Kết hợp chặt chẽ giữa công tác tư tưởng và công tác tổ chức, giữa công tácchính trị với các mặt công tác quân sự, hậu cần, kỹ thuật để xây dựng cho cán bộ,chiến sĩ có ý chí quyết tâm chiến đấu cao, luôn nhận rõ và đánh giá đúng kẻ thù,dám đánh và quyết đánh thắng giặc Mỹ xâm lược Cùng với các nhiệm vụ trên,hoạt động công tác đảng, công tác chính trị còn phải tập trung xây dựng hệ thống
tổ chức đảng trong quân đội vững mạnh trong sạch, có sức chiến đấu cao và trình
độ lãnh đạo mọi mặt làm cơ sở xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị Xâydựng tổ chức chỉ huy, cán bộ chính trị, cơ quan chính trị các cấp và các tổ chứcquần chúng trong quân đội luôn được kiện toàn củng cố, phát huy đầy đủ hiệu lực
và chức năng của các tổ chức, bảo đảm cho Đảng nắm chắc quân đội, làm choquân đội luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, vớinhân dân, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước củanhân dân ta
1.2 Bài học kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của chiến tranh.
Hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước của quân đội ta đã kế thừa được những kinh nghiệm phong phú vàquý báu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và có bước phát triển mớiđáp ứng yêu cầu xây dựng và chiến đấu của quân đội, phù hợp với đặc điểm tình
Trang 5hình nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn lịch sử này Công tác đảng, công tácchính trị đã nắm vững nhiệm vụ hàng đầu là quán triệt đường lối chống Mỹ cứunước của Đảng, xây dựng ý chí quyết chiến, quyết thắng cho toàn quân Thườngxuyên coi trọng công tác xây dựng Đảng, ra sức xây dựng Đảng bộ quân đội vữngmạnh làm cơ sở xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị và các mặt công táckhác Đã chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, kết hợp việc xây dựng đội ngũ cán bộvới xây dựng đội ngũ đảng viên đáp ứng yêu cầu phát triển lực lượng và cuộcchiến tranh quy mô lớn, lâu dài Công tác đảng, công tác chính trị đã phối hợp vớicác địa phương, các ngành, các đoàn thể, phát huy sức mạnh của hậu phương vào
sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của quân đội Tích cực góp phần xây dựng miềnBắc xã hội chủ nghĩa và xây dựng các căn cứ hậu phương tại chỗ ở miền Nam
Chính từ những hoạt động tiến bộ và thành tích đã đạt được đó mà công tácđảng, công tác chính trị đã góp phần rất quan trọng vào thắng lợi của cuộc khángchiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta
Tổng kết công tác đảng, công tác chính trị trong cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước từ năm 1954 - 1975 của quân đội ta đã rút ra được nhiều bài học
kinh nghiệm quý báu có giá trị thực tiễn sâu sắc Trong đó bài học xây dựng đội
ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của chiến tranh là bài học thành công của công tác
cán bộ của Đảng trong quân đội đã xây dựng được đội ngũ cán bộ phù hợp, chấtlượng cao, cơ cấu hợp lý đáp ứng yêu cầu xây dựng chiến đấu trong suốt cuộckháng chiến Đồng thời còn là một trong những bài học rất quan trọng cho quânđội ta trong giai đoạn hiện nay, để xây dựng một đội ngũ cán bộ vững mạnh làmnòng cốt cho sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của quân đội, đặc biệt trong xâydựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại
Xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu của cáchmạng trong từng giai đoạn lịch sử bao giờ cũng là khâu then chốt trong xây dựngĐảng, xây dựng quân đội Cán bộ là người tổ chức, thực hiện biến mọi đường lối,chủ trương chính sách của Đảng thành hiện thực và góp phần xây dựng, cụ thểhoá đường lối, chủ trương của Đảng Vấn đề này được xuất phát từ quan điểm củachủ nghĩa Mác-Lênin về vai trò của đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ Theo quan
Trang 6điểm của V.I.Lênin đội ngũ cán bộ có vai trò rất to lớn, đặc biệt khi đội ngũ đóđược lãnh đạo, được tổ chức sẽ tạo nên một sức mạnh to lớn: “Hãy cho chúng tôi
V.I.Lênin đã chỉ rõ: “Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành đượcquyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình nhữnglãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo
làm đảo lộn nước Nga Khi có chính quyền lãnh đạo công cuộc xây dựng chủnghĩa xã hội, V.I.Lênin tiến hành đánh giá sắp xếp lại cán bộ, đào tạo bồi dưỡngcán bộ theo yêu cầu và đòi hỏi một nhiệm vụ mới V.I.Lênin khẳng định: “Nghiêncứu con người tìm những cán bộ có bản lĩnh Hiện nay đó là then chốt; nếu
vậy, kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ “sự chính xác của đường lối, chính sách
và sự thành công của đường lối chính sách ấy đều tuỳ thuộc cuối cùng ở chất
thảy là ở trên ý nghĩa đó
Kế thừa những tư tưởng của V.I.Lênin về vai trò của một tổ chức, củanhững người cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập, giáo dục và rènluyện Đảng ta và quân đội ta Hồ Chí Minh đã thấy rõ vai trò của đội ngũ cán bộ
và tầm quan trọng của công tác cán bộ Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Cán bộ là
quân đội, lực lượng quyết định hiệu quả của vũ khí trang bị kỹ thuật quân sự,quyết định kết cục của mỗi trận chiến đấu, của mọi cuộc chiến tranh, quyết địnhsức mạnh của quân đội Sự vững mạnh của đội ngũ cán bộ quân đội không chỉgóp phần tạo ra chất lượng cơ bản, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng,bảo đảm định hướng chính trị, sự kiên định vững vàng của Đảng mà còn là lực
1 V.I.Lênin, to n t p, Nxb TB, M 1974, t p 6, tr 162 àn tập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162
2 V.I.Lênin, to n t p, Nxb TB, M 1974, t p 4, tr 473 àn tập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162
3 V.I.Lênin, to n t p, Nxb TB, M 1974, t p 44, tr 449 àn tập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162
4 V n ki n ăn kiện Đại hội Đảng V, tập 3, Nxb sự thật, H1982, Tr110 ện Đại hội Đảng V, tập 3, Nxb sự thật, H1982, Tr110 Đại hội Đảng V, tập 3, Nxb sự thật, H1982, Tr110 ội Đảng V, tập 3, Nxb sự thật, H1982, Tr110 Đảng V, tập 3, Nxb sự thật, H1982, Tr110 i h i ng V, t p 3, Nxb s th t, H1982, Tr110 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ự thật, H1982, Tr110 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162
5 H Chí Minh, to n t p, Nxb CTQG, H 1995, t p 5, tr 269 ồ Chí Minh, toàn tập, Nxb CTQG, H 1995, tập 5, tr 269 àn tập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162
6 S d, t p 5, tr 240 đd, tập 5, tr 240 ập, Nxb TB, M 1974, tập 6, tr 162
Trang 7lượng đi tiên phong phong trào bảo vệ nền độc lập dân tộc, bảo vệ toàn vẹn chủquyền lãnh thổ của Tổ quốc.
Nắm vững vai trò quan trọng đó của đội ngũ cán bộ và kế thừa những kinhnghiệm quý báu trong cuộc kháng chiến chống Pháp, cho nên trong suốt cuộckháng chiến chống Mỹ cứu nước, các tổ chức đảng trong quân đội đã thườngxuyên lãnh đạo chặt chẽ và phát huy trách nhiệm của các cấp, các ngành thực hiệntheo chức trách Đã xây dựng được đội ngũ cán bộ đảm bảo được số lượng, chấtlượng, cơ cấu hợp lý đáp ứng được yêu cầu xây dựng và chiến đấu của quân độita
Từ sau kháng chiến chống Pháp, đội ngũ cán bộ quân đội chủ yếu là binhchủng bộ binh Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, do thực tế yêu cầu nhiệm
vụ xây dựng và chiến đấu của quân đội đòi hỏi Quân đội ta vừa chiến đấu vừaxây dựng, đào tạo qua nhiều hình thức tại trường, tại chiến trường, ta đã xây dựngđược một đội ngũ cán bộ của quân đội tương đối chính quy và hiện đại, có nhiềuquân, binh chủng, có đủ các ngành nghề kỹ thuật gồm cán bộ chính trị, quân sự,chuyên môn kỹ thuật nghiệp vụ và cán bộ làm công tác nghiên cứu, giảng dạy,đáp ứng được yêu cầu của quân đội, bảo đảm cho quân đội hoàn thành xuất sắcmọi nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao cho Những kết quả cơ bản đó là:
Từ năm 1954 đến năm 1959 có 15.354 cán bộ qua các trường trong toànquân, 2323 cán bộ đi học ở nước ngoài, hàng vạn cán bộ bồi dưỡng tại chức vềnhiều mặt
Từ 1960 đến 1964 số lượng cán bộ năm 1964 tăng gấp 3 lần năm 1960, đưavào miền Nam 8000 và Lào 1000 cán bộ
Từ 1965 đến 1968 phát triển cán bộ theo hướng đào tạo bồi dưỡng thờichiến, bồi dưỡng cán bộ ngắn ngày với việc kèm cặp trong thực tế chiến đấu vàcông tác là chủ yếu và mở rộng quyền hạn đào tạo bồi dưỡng cán bộ cho cấp quânkhu và sư đoàn
Từ năm 1969 đến 1972 các nhà trường đã thu nhận thường xuyên 8,5%tổng số cán bộ về đào tạo bồi dưỡng, đội ngũ cán bộ tăng nhanh, năm 1970 tănggấp 3,5 lần năm 1964
Trang 8Nhất là từ năm 1973 đến năm 1975 giai đoạn chuyển biến lớn của cáchmạng Việt Nam Công tác cán bộ vừa tập trung bồi dưỡng phẩm chất năng lựccho cán bộ hiện có, vừa tích cực đào tạo đội ngũ kế tiếp, tiến hành điều chỉnh cán
bộ cho các đơn vị chủ lực đủ biên chế, bổ sung thêm cán bộ kỹ thuật binh chủngcho các chiến trường Chính vì vậy toàn quân có đủ cán bộ thành lập 4 quân đoàn
cơ động, 13 binh chủng với 544 ngành chuyên môn Các nhà trường thuộc Bộcũng được củng cố, các nhà trường của quân khu được thành lập thêm để đào tạocán bộ tại chỗ đáp ứng yêu cầu cán bộ của các đơn vị
Riêng Học viện Chính trị từ năm 1955 đến năm 1975 đã đào tạo bồi dưỡngđược 19.642 cán bộ chính trị sơ, trung cao cấp cho quân đội
Từ kết quả đó cho thấy hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trongquân đội đã nắm vững tầm quan trọng của công tác cán bộ và thường xuyên quantâm đến xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, thực sự trưởng thành về mọi mặt, làlực lượng nòng cốt cho sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của quân đội ta, bảo đảmcho quân đội ta hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giaocho Qua kinh nghiệm thực tiễn, để bảo đảm xây dựng được một đội ngũ cán bộvừa đáp ứng nhu cầu xây dựng và chiến đấu của quân đội trong giai đoạn hiệnnay, cần nắm vững những bài học cơ bản sau đây:
Một là: Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ chính trị, quân sự của Đảng trong từng giai đoạn cách mạng, thời bình phải chuẩn bị cho thời chiến, đảm bảo đánh thắng kẻ thù đó là yêu cầu cao nhất của công tác tổ chức cán bộ.
Xuất phát từ vai trò của đội ngũ cán bộ Cán bộ là gốc của mọi công việc,cán bộ là người góp phần xây dựng, cụ thể hóa đường lối, chủ trương chính sáchcủa Đảng và tổ chức thực hiện, biến đường lối của Đảng thành hiện thực Do đónhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ bao giời cũng phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm
vụ chính trị quân sự của Đảng, yêu cầu chiến đấu và phát triển lực lượng của quânđội Đây là một công tác quan trọng nhất trong xây dựng quân đội, trong nâng caosức mạnh chiến đấu và trình độ lãnh đạo của các tổ chức đảng
Trang 9Trước sự thay đổi về nhiệm vụ chính trị, quân sự của Đảng, khi bước vàocuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Nghị quyết 12 của Trung ương Đảng(3/1957) đã xác định: "Nhiệm vụ trước mắt và trong thời gian nhất định của chúng
ta là tích cực phấn đấu để tiếp tục thực hiện và hoàn thành thắng lợi kế hoạch xâydựng quân đội nhân dân, làm cho quân đội ta trở thành một quân đội cách mạng,chính quy, tương đối hiện đại, đồng thời đặt cơ sở đầu tiên cho việc xây dựng cácquân chủng, binh chủng khác" Với cách mạng miền Nam, Nghị quyết 15 củaTrung ương Đảng (1959) khẳng định: Cuộc đấu tranh để giải phóng miền Nam cónhững bước phát triển mới, nhiệm vụ của quân đội đối với miền Nam có nhữngyêu cầu ngày càng lớn Cuộc đấu tranh để giải phóng miền Nam có những bướcphát triển mới, trước hết là yêu cầu phải đưa vào chiến trường ngày càng nhiềucán bộ Trước tình hình nhiệm vụ đó, Quân uỷ Trung ương đã có nghị quyết và kếhoạch xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị,quân sự của Đảng trong giai đoạn lịch sử mới của cách mạng Nghị quyết chỉ rõ:
"Xác định xây dựng đội ngũ cán bộ và nhân viên kỹ thuật có số lượng đủ, chấtlượng cao, cơ cấu thích hợp đáp ứng yêu cầu trước mắt, có dự trữ cho phát triển làkhâu then chốt nhất của công cuộc xây dựng quân đội" Trên thực tế đội ngũ cán
bộ qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đều trưởng thành nhưng chủ yếu làqua thực tế chiến đấu, chưa có điều kiện học tập một cách tương đối có hệ thốngđều đã được lần lượt cử đến học tập tại các học viện, nhà trường và gửi đi ra nướcngoài học tập Chính vì vậy trình độ về mọi mặt của cán bộ đã nâng lên một bướcmới, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội chính quy, hiện đại, đáp ứng nhiệm vụbảo vệ xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa và sẵn sàng cho sự nghiệp giải phóngmiền Nam Trên cơ sở với công tác giáo dục, đào tạo cán bộ, ta đã đưa vào chiếntrường miền Nam một số lượng rất lớn cán bộ để bảo đảm công tác lãnh đạo, chỉhuy thực hiện thắng lợi các chủ trương chiến lược của Đảng và của quân đội Cụthể năm 1959 ta đã bắt đầu đưa vào miền Nam từng bộ phận cán bộ Từ năm 1960trở đi, đưa từng Bộ tư lệnh các quân khu, các khung cán bộ trung đoàn, sư đoàn.Đến năm 1963-1964 ta đưa hẳn các trung đoàn, sư đoàn đủ quân số ở miền Bắcnhiều sư đoàn bộ binh và các quân chủng, binh chủng được xây dựng mới và mở
Trang 10rộng, nhất là các lực lượng phòng không cao xạ, ra đa, tên lửa Về cuối cuộc chiếntranh nhu cầu về cán bộ càng lớn, đòi hỏi về số lượng, chất lượng ngày càng cao.Nhưng công tác cán bộ cũng đã có nhiều cố gắng đảm bảo thực hiện các chủtrương chiến lược của Đảng.
Với kết quả đó là do ta đã có dự kiến, có kế hoạch cho sự phát triển, thựchiện được yêu cầu thời bình chuẩn bị cho thời chiến, giai đoạn trước chuẩn bị chogiai đoạn sau Trong các kế hoạch phát triển cán bộ có yêu cầu chỉ tiêu chất lượngngày càng cao, có tỷ lệ thích hợp với tổng quân số, có cơ cấu cân đối giữa cáccấp, các ngành và các loại cán bộ Công tác huấn luyện đào tạo bồi dưỡng cán bộtrong 10 năm hoà bình ở miền Bắc đã đạt kết quả tốt, chẳng những tạo được lựclượng nòng cốt để phát triển lực lượng trong chiến tranh mà còn tạo ra chất lượngmới của sức mạnh chiến đấu của quân đội tương đối chính quy hiện đại Công táccán bộ đã kết hợp chặt chẽ với công tác xây dựng Đảng với việc kiện toàn tổ chứclãnh đạo và rèn luyện đảng viên nên đã nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ
Nhất là từ năm 1958 ta đã thực hiện luật phục vụ sĩ quan trong toàn quân.Việc đề bạt, bổ nhiệm, các chế độ, chính sách và việc khen thưởng kỷ luật cánbộ… được đưa vào nề nếp Công tác cán bộ đã từng bước được xây dựng theo nềnếp chính quy Từ năm 1965 đến năm 1975 cả nước có chiến tranh, công tác cán
bộ đã chuyển hướng sang thời chiến Nhìn chung, ta đã bảo đảm có đủ cán bộ đápứng được các giai đoạn chiến tranh, bảo đảm quân đội ta lần lượt đánh bại cácchiến lược chiến tranh như chiến tranh đơn phương, chiến tranh đặc biệt, chiếntranh cục bộ và Việt Nam hóa chiến tranh của đế quốc Mỹ trên chiến trường miềnNam và hai lần đánh bại chiến tranh phá hoại của chúng trên miền Bắc
Từ những kết quả đã đạt được đó, ta có thể khẳng định công tác cán bộtrong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã đạt kết quả rất lớn Đội ngũ cán bộtăng gấp 5 lần, cán bộ các quân chủng, binh chủng tăng gấp 10 lần Ta đã xâydựng được một đội ngũ cán bộ rất mực trung thành với sự nghiệp cách mạng củaĐảng, của nhân dân, chấp hành nghiêm đường lối chính trị, quân sự, quốc tế củaĐảng, đánh thắng quân Mỹ, nguỵ và tích luỹ nhiều kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ huy,hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao cho
Trang 11Bên cạnh đó, công tác cán bộ giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước cũng còn có những thiếu sót như việc chuẩn bị cán bộ cho miềnNam chưa sát, chưa dự kiến đầy đủ sự phát triển của chiến tranh và phát triển lựclượng nên có lúc thiếu cán bộ, nhất là cán bộ quân sự các địa phương, cán bộ vậntải chiến lược, cán bộ các binh chủng tên lửa, cao xạ…
Hai là: Nắm vững và chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, phương hướng giai cấp, tiêu chuẩn chính sách cán bộ của Đảng, vận dụng đúng đắn phù hợp với từng giai đoạn cách mạng.
Theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, công tác cán bộ bao giờ cũngmang bản chất giai cấp rất sâu sắc Vì bất cứ một giai cấp nào lên nắm chínhquyền cũng đều xác định đường lối, phương hướng giai cấp trong công tác cán bộ.Đối với Đảng ta ngay từ khi mới thành lập đã xác định đường lối, phương hướngtuyển lựa, đào tạo cán bộ để bảo đảm cho đội ngũ cán bộ luôn tuyệt đối trungthành với Đảng với chế độ, với nhân dân Đảng ta xác định: "Lấy công nông làmcốt cán" Phải "hết sức mạnh dạn đề bạt cán bộ công nông, đồng thời cất nhắcthích đáng cán bộ các thành phần khác đã qua thử thách, luôn luôn tiến bộ, trungthành với cách mạng" Nghị quyết Đại hội III của Đảng (9/1960) đã chỉ rõ: "Chútrọng lựa chọn, bồi dưỡng và đề bạt cán bộ trong những người ưu tú xuất thân từcông nhân và nông dân, đồng thời lựa chọn bồi dưỡng và đề bạt cán bộ trongnhững người ưu tú, xuất thân từ trí thức có liên hệ chặt chẽ với công nông, mộtlòng một dạ phục vụ công nông"
Do sự phát triển của cách mạng và từ thực tế đội ngũ cán bộ và biến độngcủa xã hội, năm 1973 Bộ Chính trị ra Nghị quyết về công tác cán bộ trong giaiđoạn mới Nghị quyết đã chỉ rõ: "Đường lối giai cấp trong công tác cán bộ làđường lối của giai cấp công nhân… Phải chú trọng lựa chọn, đào tạo những người
ưu tú xuất thân từ những thành phần cơ bản trong xã hội, từ các tầng lớp nhân dânlao động luôn luôn gắn bó với Đảng với cách mạng Các cấp uỷ đảng phải tíchcực đào tạo, bồi dưỡng cán bộ xuất thân là công nhân, chủ yếu là công nhân đạicông nghiệp, công nhân kỹ thuật, công nhân nhiều đời, để đưa vào cơ quan lãnh
Trang 12đạo của Đảng và Nhà nước ở nông thôn, phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡng các xãviên ưu tú xuất thân từ nông dân lao động bổ sung vào đội ngũ cán bộ".
Quân đội ta đã chấp hành nghiêm chỉnh đường lối phương hướng giai cấp,tiêu chuẩn chính sách trong công tác cán bộ của Đảng để vận dụng vào công táccán bộ trong quân đội luôn đúng đắn phù hợp với từng giai đoạn cách mạng.Tháng 3 năm 1959 Tổng Quân uỷ đã xác định đường lối công tác cán bộ củaĐảng trong quân đội là "lấy công nông làm cốt cán" Hướng vào giai cấp côngnhân và nông dân để lựa chọn, bồi dưỡng, đề bạt cán bộ Hội nghị Quân uỷ Trungương (11/1964) đã cụ thể hoá thêm: "Phải ra sức đào tạo số cán bộ mới bản thân
là công nhân, nông dân ưu tú và con cán bộ cách mạng có phẩm chất chính trị tốt,trẻ, khoẻ, có văn hoá, đã qua thử thách, rèn luyện trong chiến đấu… Mặt khác,phải hết sức bồi dưỡng và giữ gìn cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu… làm nòngcốt cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ"
Từ việc quán triệt đường lối công tác cán bộ trong cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước, quân đội ta đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầucủa đường lối nhiệm vụ chính trị và quân sự của Đảng, một đội ngũ cán bộ tin cậyluôn luôn trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân, vượt quađược mọi thử thách, làm nòng cốt trong sự nghiệp chiến đấu, xây dựng của quânđội, bảo đảm cho quân đội ta đánh thắng giặc Mỹ xâm lược và hoàn thành thắnglợi nhiệm vụ dân tộc và nghĩa vụ quốc tế mà Đảng và Nhà nước giao cho
Trong quá trình chấp hành đường lối giai cấp trong công tác cán bộ, ta đãđấu tranh với những biểu hiện coi thường công nông, xoá nhoà giai cấp lỏng lẻo
về chính trị Phê phán hiện tượng chỉ chú trọng thành phần, coi nhẹ tiêu chuẩn,phê phán khuynh hướng hẹp hòi, thành kiến không đánh giá đúng tính tích cựccách mạng của trí thức, tiểu tư sản ở nước ta
Cùng với việc chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, phương hướng giai cấp,công tác cán bộ trong quân đội còn xác định rõ tiêu chuẩn chính sách để lựa chọnbồi dưỡng, đề bạt và sử dụng cán bộ Tiêu chuẩn người cán bộ bao gồm cả haimặt: phẩm chất và năng lực Phẩm chất và năng lực phải tương xứng với yêu cầu,nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn, thể hiện tập trung ở hoàn thành nhiệm
Trang 13vụ được giao Vận dụng và chấp hành những tiêu chuẩn cán bộ của Đảng vàoquân đội, từng thời kỳ Quân uỷ Trung ương đã xác định cụ thể tiêu chuẩn của cán
bộ quân đội và quán triệt để cho toàn quân hiểu rõ: Tiêu chuẩn không phải là cốđịnh mà phẩm chất và năng lực của cán bộ luôn phát triển theo yêu cầu nhiệm vụcủa từng giai đoạn cách mạng, đồng thời phải cụ thể hoá theo yêu cầu nhiệm vụcủa từng cấp, từng ngành và từng lĩnh vực Nếu đề ra quá cao sẽ thoát ly thực tế,không tìm ra cán bộ, đặt thấp hoặc châm chước tiêu chuẩn cán bộ sẽ ảnh hưởngđến chất lượng, có trường hợp sẽ phạm sai lầm Tiêu chuẩn vừa là căn cứ để bồidưỡng, lựa chọn, đào tạo cán bộ, vừa là căn cứ để cán bộ rèn luyện, phấn đấuhoàn thành nhiệm vụ theo chức trách
Từ quan điểm đúng đắn đó mà qua các thời kỳ của cuộc kháng chiến chống
Mỹ cứu nước tiêu chuẩn cán bộ luôn được bổ sung và cụ thể hoá cho phù hợp vớiyêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội ngày càng phát triển Song phảituân theo những yêu cầu cơ bản có tính nguyên tắc của tiêu chuẩn là: Lòng trungthành tuyệt đối với mục tiêu, lý tưởng của Đảng, với sự nghiệp cách mạng củanhân dân, hoàn toàn nhất trí về đường lối chính trị, quân sự của Đảng Có khảnăng tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách của Đảng, chỉ thị mệnhlệnh của cấp trên Có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần đoàn kết Có tinh thầnquốc tế vô sản Có lối sống cách mạng lành mạnh
Đối với công tác chính sách cán bộ bao gồm nhiều mặt: tuyển lựa, đào tạobồi dưỡng, sắp xếp, sử dụng, chăm sóc, giữ gìn cán bộ Nhưng chủ yếu nhất làđào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ, chăm sóc cán bộ về tinh thần, vật chất, nhằmtạo điều kiện cho cán bộ hoàn thành nhiệm vụ Quân đội ta đã chấp hành tốt chínhsách cán bộ của Đảng trong chiến tranh Đã chú trọng và không ngừng bồi dưỡngcán bộ cả về phẩm chất và năng lực, phát huy cán bộ cũ làm nòng cốt, đồng thờimạnh dạn đề bạt, sử dụng cán bộ mới, cán bộ trẻ trưởng thành qua chiến đấu đượcrèn luyện thử thách tốt, tích cực bồi dưỡng đội ngũ cán bộ kế tiếp, làm trẻ hoá độingũ cán bộ nhất là cán bộ cơ sở Chú trọng chăm lo sức khoẻ cán bộ, gia đình hậuphương cán bộ được quan tâm thực hiện để động viên cán bộ thực hiện nhiệm vụchức trách của mình