Ảnh hưởng của phật giáo đến đạo đức, lối sống của sinh viên trường đại học nội vụ hà nội

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC, HẠN CHẾ ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘ

BỘ NỘI VỤ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC

ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO ĐẾN ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA

SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

Giảng viên hướng dẫn: TS Đỗ Thu Hường

Hà Nội – 2021

LỜI CẢM ƠN

Để thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này, chúng tôi xingửi lời cảm ơn đến giảng viên Đỗ Thu Hường đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ vàchỉ bảo chúng tôi trong suốt quá trình chúng tôi nghiên cứu và thực hiện đề tàinày

Dù đã có nhiều cố gắng, nhưng vì kiến thức chuyên môn còn hạn chế vàbản thân chúng tôi còn thiếu nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình thựchiện đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Chúng tôi rất mong những ý kiếnđóng góp từ quý thầy cô và các bạn để đề tài được hoàn thiện hơn

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Chúng tôi xin cam đoan đề tài “Ảnh hưởng của Phật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội” là đề tài nghiên cứu của

chúng tôi trong suốt thời gian qua, số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài này

là hoàn toàn trung thực Nếu không đúng như đã nêu trên chúng tôi xin hoàntoàn chịu trách nhiệm về đề tài của mình

Hà Nội, ngày 13 tháng 05 năm 2021

Chủ nhiệm đề tài

Nguyễn Văn Hoàng

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Đóng góp mới của đề tài 6

7 Cấu trúc của đề tài 6

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA SINH VIÊN 8

1.1 Một số khái niệm cơ bản và Khái quát một số nội dung cơ bản của Phật giáo có ảnh hưởng đến đạo đức, lối sống của sinh viên 8

1.2 Những ưu điểm, hạn chế của Phật giáo 13

1.3 Tư tưởng Phật giáo về đạo đức, lối sống và vận dụng tư tưởng Phật giáo và việc giáo dục đạo đức, lối sống của sinh viên 16

Tiểu kết chương 1 23

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 24

2.1 Thực trạng đạo đức lối sống của sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội.24 2.2 Những ảnh hưởng tích cực của Phật giáo đến đạo đức, lối sống của sinh viên và nguyên nhân 26

2.3 Những ảnh hưởng tiêu cực của Phật giáo đến đạo đức, lối sống của sinh viên và nguyên nhân 34

Tiểu kết chương 2 36

CHƯƠNG 3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC, HẠN CHẾ ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 37

3.1 Những vấn đề cần đặt ra từ ảnh hưởng của Phật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội hiện nay 37

3.2 Quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc phát huy giá trị tích cực và hạn chế tiêu cực của Phật giáo trong giáo dục đạo đức, lối sống của sinh viên 38

3.3 Một số giải pháp phát huy tính tích cực và hạn chế tiêu cực đến đạo đức, lối sống của sinh viên 40

Tiểu kết chương 3 45

KẾT LUẬN 46

TÀI LIỆU THAM KHẢO 49

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế kỷ XXI, thế giới đang diễn ra những biến động to lớn về nhiều mặtnhư: ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái, khủng bố, dịch bệnh Covid,chiến tranh, xung đột tôn giáo, khủng hoảng kinh tế, tài chính, đói nghèo…đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới Trong bối cảnh đó, sự hồi sinh và giatăng mạnh mẽ của các tôn giáo cũ và một số hình thức tôn giáo mới lạ đã làmcho mối quan hệ giữa con người ngày càng phức tạp

Trong xu thế chung của sự gia tăng tôn giáo thì ở nước ta đời sống tôngiáo đang có vận động mạnh mẽ trong những năm gần đây, trong đó có Phậtgiáo Ngày nay, trước những biến đổi của tình hình thế giới và trong nước, tôngiáo ở Việt Nam đang có những biến động phức tạp theo nhiều chiều hướng

Vì vậy, nhiều vấn đề được đặt ra, nhất là xung quanh việc đánh giá ảnh hưởngcủa tôn giáo đến lĩnh vực tinh thần của xã hội Việt Nam trong thời đại hiện tại

và tương lai như vấn đề ảnh hưởng của tôn giáo với chính trị hay rộng lớnhơn là ảnh hưởng của tôn giáo tới văn hóa

Trong các tôn giáo ở Việt Nam, Phật giáo là một tôn giáo lớn được dunhập và Việt Nam từ rất sớm Đây là tôn giáo khá gắn bó, đồng hành với dântộc Việt Nam Trong quá trình tồn tại và phát triển ở Việt Nam, Phật giáo đã

có đóng góp cho dân tộc trên nhiều phương diện, đặc biệt là trên lĩnh vực đạođức, lối sống Nhiều quy phạm, chuẩn mực đạo đức Phật giáo đã được ngườiViệt dựa trên cơ sở văn hóa của mình lựa chọn, tiếp nhận, nâng cao và sửdụng ở các mức độ và phương diện khác nhau, góp phần hình thành nhữnggiá trị, chuẩn mực trong lối sống của người dân Việt Nam Có thể nói, tồn tạicùng dân tộc trong hơn hai ngàn năm qua, Phật giáo đã trở thành một phầnkhông thể thiếu trong nền văn hóa Việt Nam

Kinh tế thị trường đã đem lại những thành tựu quan trọng cho sự pháttriển đất nước, nhưng những mặt trái của nó cũng làm xuất hiện và ngày càng

gia tăng các hiện tượng tiêu cực trên lĩnh vực kinh tế, văn hóa xã hội, đặc biệt

là sự suy thoái của đạo đức lối sống Chủ nghĩa thực dụng tuyệt đối hóa vaitrò của đồng tiền, lối sống gấp gáp xa rời lý tưởng cách mạng đang làm thahóa đạo đức, lối sống của một bộ phận người trong xã hội, trong đó có cả cán

bộ Đảng, Nhà nước Bên cạnh đó, khuynh huớng làm giàu bằng bất cứ giánào, kể cả lừa đảo bất chính, gây tội ác, vi phạm pháp luật, sẵn sàng chà đạplên lương tâm và nhân phẩm con người ở một số cá nhân bị kỷ luật đã vàđang làm nguy cơ làm băng hoại các giá trị văn hóa, đạo đức và pháp luật

Trong quá trình xây dựng đạo đức, lối sống xã hội chủ nghĩa thì việc kếthừa những giá trị trong lối sống có truyền thống của dân tộc, trong đó cónhững đóng góp của Phật giáo Ở đây, đạo đức, lối sống Phật giáo hiện vẫn cónhững giá trị cần thiếp thu, kế thừa để xây dựng đạo đức, lối sống mới chocon người Vệt Nam hiện nay trong đó có sinh viên Vì vậy, Nhóm tác giảchúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Ảnh hưởng của Phật giáo đối với đạo đức,lối sống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội” nhằm tìm kiếm cácgiải pháp phù hợp để phát huy tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cựccủa Phật giáo trong quá trình xây dựng đạo đức lối sống mới cho sinh viêntrường Đại học Nội vụ Hà Nội hiện nay

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Phật giáo là một tôn giáo lớn nhất ở nước ta do vậy đã luôn được quantâm của nhiều nhà nghiên cứu các công trình tiêu biểu như: “Phật giáo nguyênthuỷ đến thế kỷ XIII” của Trần Văn Giáp; “Việt Nam Phật giáo sử lược” củaThích Mật Thể; “Phật giáo Việt Nam” của nhiều tác giả do giáo sư NguyễnTài Thư chủ biên, hay “Lược sử Phật giáo Việt Nam” của Thượng tọa ThíchMinh Tuệ…các công trình này đã tổng kết khái quát tiến trình lịch sử Phậtgiáo tại Việt Nam Ngoài ra còn rất nhiều các các công trình nghiên cứu củacác tác giả về Phật giáo ở Việt Nam như: “Tư tưởng Phật giáo” của NguyễnDuy Hinh đã đi sâu nghiên cứu nội dung tư tưởng Phật giáo Việt Nam Đặc

điểm Phật giáo Việt Nam được hình thành trên cơ sở tín ngưỡng, tâm linh của

cư dân bản địa có tiếp thu tôn giáo ngoại nhập

Còn tác giả Thiền sư Đinh Lực và Cư sĩ Nhất Tâm trong công trình

“ Phật giáo Việt Nam và Thế giới” đã mô tả Phật giáo và những vấn đề cơbản của Phật pháp, thiền Tôn giáo hiện hành và sự ảnh hưởng của nó tới vănhoá, kinh tế, chính trị của các quốc gia, các dân tộc

Trong “Đại cương triết học Phật giáo Việt Nam” của NguyễnHùng Hậu tác giả viết về Lược sử Phật giáo Việt Nam từ khởi nguyên đến thế

kỷ XIV với những tông phái tiêu biểu Phân tích về thế giới quan và nhân sinhquan Phật giáo Việt Nam

Hay “Tư tưởng Phật giáo” của Thích Trí Quảng gồm các bài giảng vàbài viết của Hoà thượng Thích Trí Quảng về tư tưởng Phật giáo, cách tu niệmPhật pháp, giới luật của phật tử và những thành quả của Giáo hội Phật giáoViệt Nam

“Phật giáo với văn hoá Việt Nam” của Nguyễn Đăng Duy, tác giả đãnghiên cứu các khái niệm, tư duy triết lý văn hoá về Phật giáo với văn hoáViệt Nam; việc du nhập và mở rộng Phật giáo ở Việt Nam; Lý luận Phật giáovới văn hoá hữu hình; Phật giáo với văn hoá tinh thần và Phật giáo với vănhọc

Trong cuốn “Ảnh hưởng của các hệ tư tưởng và tôn giáo đối với con người Việt Nam hiện nay” (Nxb CTQG, Hà Nội 1997) do Giáo sư Nguyễn

Tài Thư chủ biên, các tác giả đã đề cập đến vai trò của Phật giáo đối với hệ tưtưởng, đối với sự hình thành nhân cách của con người Việt Nam hiện nay.Nguyễn Đăng Duy trong “Phật giáo văn hóa Việt Nam” (Nxb Hà Nội 1999)

đã đề cập đến vai trò của Phật giáo trong đời sống chính trị, xã hội, văn hóa,đạo đức của dân tộc Việt Nam

Trần Văn Giàu với một loạt các công trình nghiên cứu: “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam” (Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội

1975), “Đạo đức Phật giáo trong thời hiện đại” (Nxb TP Hồ Chí Minh 1993)

và “Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam từ giữa thế kỷ XIX đến cách mạng tháng Tám” (3 tập) (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1997, 1998) đã đề cập

đến những giá trị đạo đức Phật giáo, đề cập đến những đóng góp của Phậtgiáo trong lịch sử tư tưởng Việt Nam

Các tri thức Phật giáo cũng đóng góp nhiều công trình có giá trị trong

lĩnh vực này, như: Thích Đạo Quang với “Đại cương triết học Phật giáo”

(Nxb Thuận Hóa, Huế 1996) đã phân tích những giá trị trong các giáo lý cơbản của Phật giáo và đề cập một cách khái quát các tông phái cơ bản của đạo

Phật Thích Minh Châu trong “Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người”

đã đề cập đến những giá trị nhân đạo, nhân bản trong đạo đức Phật giáo Theoông, khi con người được di dưỡng trong nền đạo đức Phật giáo, họ sẽ được an

trú trong niềm hạnh phúc và an lạc Thích Thanh Từ trong “Phật giáo với dân tộc” (Thành hội Phật giáo TP Hồ Chí Minh 1995) đã bàn về những nét chính

trong luân lý Phật giáo, những giới luật của phật từ tại gia và phật từ xuất gia,

về đóng góp của Phật giáo với tuổi trẻ Việt Nam hiện nay

Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh với “Phật giáo nhập thế và phát triển” (Nxb Tôn giáo 2008) đã tập hợp các bài viết của các

nhà khoa học, các trí thức Phật giáo viết về vai trò của Phật giáo trong cáclĩnh vững đời sống xã hội Việt Nam hiện nay như: Phật giáo trong thời kỳ hộinhập và phát triển, Phật giáo với chính trị - xã hội, Phật giáo với sự phát triểnbền vững của đất nước, Phật giáo với xã hội dân sự, Phật giáo với sự nghiệpđộc lập, Phật giáo với các tâm linh, Phật giáo các từ thiện nhân đạo

Thông qua những tình hình nghiên cứu trên, chúng ta có thể rút ra một

số nhận xét như sau:

Thứ nhất, Phật giáo và vai trò của Phật giáo trong đời sống xã hội làlĩnh vực thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu Các công trình

nghiên cứu tiếp cận Phật giáo và vai trò Phật giáo dưới nhiều quan điểm góc

độ khác nhau

Thứ hai, trong một số công trình nghiên cứu về Phật giáo, các học giả

đã chú ý nghiên cứu về những giá trị của Phật giáo như giá trị đạo đức, giá trịnghệ thuật, tư tưởng giá trị thẩm mỹ

Thứ ba, trong một số công trình nghiên cứu chuyên biệt về các phươngdiện khác nhau của Phật giáo, trong đó có một số công trình đã có sự phântích sâu sắc về những ảnh hưởng của một số giá trị Phật giáo đến các phươngdiện khác nhau trong lối sống của người Việt Nam

Tuy nhiên, theo chúng tôi thấy thì chưa có công trình nào bàn về ảnhhưởng của Phật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên Việt Nam mộtcách có hệ thống, đặc biệt là sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội Chính

vì vậy, trên cơ sở kế thừa thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học đi trước,

đề tài của chúng tôi tập trung vào việc hệ thống hóa những ảnh hưởng củaPhật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ HàNội

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những giá trị giáo lý của Phật giáo ảnh hưởng đếnđạo đức, lối sống của người Việt và phân tích thực trạng ảnh hưởng của Phậtgiáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội từ

đó đề tài đưa ra một số giải pháp phát huy những ảnh hưởng tích cực và hạnchế tiêu cực đối với sinh viên

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Khái quát những nội dung cơ bản trong giáo lý của Phật giáo ảnhhưởng đến đạo đức, lối sống người Việt;

Phân tích thực trạng ảnh hưởng của Phật giáo trên một số phương diện

về đạo đức, lối sống đối với sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội;

Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chếnhững ảnh hưởng tiêu cực của Phật giáo trong quá xây dựng đạo đức, lối sốngđối với sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của Phật giáo đối với đạo đức, lốisống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại phân hiệu Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu: Sinh viên đại học chính quy trường Đại học Nội

vụ Hà Nội tại phân hiệu Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vậtlịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh quán triệt đường lốicủa Đảng, Nhà nước Đồng thời tổng hợp sử dụng các phương pháp như:Phân tích và tổng hợp….để nghiên cứu đề tài này

6 Đóng góp mới của đề tài

Đề tài góp phần bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghiên cứu về tôn giáonói chung, về Phật giáo nói riêng cho đội ngũ cán bộ công tác trong lĩnh vựcnày

Đề tài làm rõ ảnh hưởng hai mặt của Phật giáo giáo đối với lối sống,đạo đức của người Việt Nam nói chung và sinh viên nói riêng, nhất là sinhviên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội Và những vấn đề đặt ra hiện nay nhằmtìm kiếm các giải pháp để phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chế ảnh hưởngtiêu cực của Phật giáo trong quá trình xây dựng đạo đức, lối sống mới củasinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Kết quả của đề tài là tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu,giảng dạy lý luận về tôn giáo và một số lĩnh vực khoa học xã hội nhân vănkhác

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục Đề tàigồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung ảnh hưởng của Phật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên.

Chương 2: Thực trạng ảnh hưởng của Phật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội.

Chương 3: Những vấn đề đặt ra, quan điểm và giải pháp nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của Phật giáo đối với đạo đức, lối sống của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội.

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA SINH VIÊN

1.1 Một số khái niệm cơ bản và Khái quát một số nội dung cơ bản của Phật giáo có ảnh hưởng đến đạo đức, lối sống của sinh viên

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm sinh viên

Sinh viên là người học tập tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp

Ở đó họ được truyền đạt kiến thức bài bản về một ngành nghề, chuẩn bị chocông việc sau này của họ Họ được xã hội công nhận qua những bằng cấp đạtđược trong quá trình học

Theo từ điển Bách kha toàn thư Wikipedia Việt Nam: “Sinh viên chủ yếu là những người đăng ký vào trường hoặc cơ sở giáo dục khác tham gia các lớp học trong khóa học để đạt được mức độ thành thạo môn học ttheo hướng dẫn của người hướng dẫn, và dành thời gian bên ngoài lớp để thực hiện bất cứ hoạt động nào mà giảng viên chỉ định là cần thiết cho việc chuẩn

bị lớp học hoặc để gửi bằng chứng về sự tiến bộ đối với sự thành thạo đó”.

Sinh viên là những người có tuổi đời còn trẻ, thường thì 18 đến 25 dễdàng thay đổi, chưa định hình rõ rệt về nhân cách của các hoạt động giao tiếp,

có tri thức đang được đào tạo chuyên môn Sinh viên vì thế dễ tiếp thu cáimới, thích tự tìm tòi và sáng tạo Đây cũng là tầng lớp xưa nay khá nhạy cảmvới các vấn đề chính trị - xã hội, đôi khi cực đoan nên không được địnhhướng tốt

Một đặc điểm rất đáng chú ý đang xuất hiện trong những người trẻ hiệnnay, liên quan đến sự phát triển của công nghệ thông tin với tư cách là mộtcuộc cách mạng, đó là sự hình thành một môi trường ảo, hình thành một lốisống ảo Đặc điểm này chỉ biểu hiện trong giới trẻ, đặc biệt những người cótri thức như sinh viên Hình thành một phương pháp tư duy của thời đại công

nghệ thông tin: ngôn ngữ ngắn gọn, viết bằng bàn phím thay vì cây bút, cótính lắp ghép chính xác, hệ thống, hạn chế sự bay bổng về mặt hình tượngtrực quan Con người vì thế sống trong một môi trường ảo, và cái hiện thực ởđây là cái hiện thực ảo, giao tiếp ảo Về môi trường sống, sinh viên thườngtheo học tập tại các trường đại học và cao đẳng, sinh hoạt trong một cộngđồng (trường, lớp) gồm chủ yếu là những thành viên tương đối đồng nhất vềtri thức, lứa tuổi, với những quan hệ có tính chất bạn bè khá gần gũi.

1.1.1.2 Khái niệm đạo đức, lối sống

Đạo đức là một từ Hán - Việt, được dùng từ xa xưa để chỉ một yếu tốtrong tích cách và giá trị của mỗi con người Là hệ thống về các quy tắc chuẩnmực của cộng đồng và xã hội Đạo là con đường, đức là tính tốt hoặc nhữngcông trạng tạo nên Khi nói một người có đạo đức là ý nói người đó có sự rènluyện thực hành các lời răn dạy về đạo đức, sống chuẩn mực và có nét đẹptrong đời sống và tâm hồn

Đạo đức là một hình thái xã hội, xuất hiện tương đối sớm và có vai trò

quan trọng đối với sự phát triển của xã hội Đạo đức được hiểu “Là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành

vi của mình cho phù hợp với lợi ích cộng đồng, của xã hội” [1, tr.63].

Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ngàynay, thì một số các quy tắc, chuẩn mực của đạo đức dần biến đổi Nhưng,những điều này không đồng nghĩa là các giá trị đạo đức cũ hoàn toàn mất đi,thay vào đó là các giá trị đạo đức mới Các giá tri đạo đức ở Việt Nam hiệnnay là sự kết hợp sâu sắc truyền thống tốt đẹp của dân tộc với xu hướng tiến

bộ của thời đại, của nhân loại Đó là tinh thần cần cù, sáng tạo, yêu lao động;tình yêu quê hương, đất nước gắn liên với chủ nghĩa xã hội; sống làm việctheo hiến pháp và pháp luật, có lối sống văn minh, lành mạnh; có tinh thầndân tộc nhân đạo và tinh thần quốc tế cao cả

Theo Phạm Hồng Tung: “Lối sống của con người là các chiều cạnh chủ quan của văn hóa, là quá trình thực hiện hóa các giá trị văn hóa thông qua hoạt động của con người Lối sống bao gồm tất cả những hoạt động sống

và phương thức tiến hành các hoạt động sống được một bộ phận lớn hoặc toàn thể nhóm cộng hay cộng đồng người chấp nhận và thực hành trong một khoảng thời gian tương đối ổn định, đặt trong mối tương tác biện chứng của các điều kiện sống hiện hữu và trong các mối liên hệ lịch sử của chúng” [12, tr.276].

Theo từ điển Bách kha toàn thư Wikipedia Việt Nam: “Lối sống là những nét điển hình, được lặp đi lặp lại và định hình phong cách, thói quen đời sống cá nhân, nhóm xã hội, dân tộc, hay là cả một nền văn hóa” [27].

Như vậy, lối sống là một thói quen có định hướng, là phương thức cáchthể hiện tổng hợp tất cả các cấu trúc, nền văn hóa, đặc trưng văn hóa của conngười hay cộng đồng Lối sống phụ thuộc vào thời đại con người đang sống,với các điều kiện vật chất kinh tế, các quan hệ xã hội, có thói quen, tập quán,tục lệ của thời đại đó

Đạo đức, lối sống đó là biểu hiện của các giá trị hợp thành của nhiềumối quan hệ trong một bối cảnh lịch sử, văn hóa cụ thể Đạo đức, lối sống củatừng cá nhân trước hết là sản phẩm quá trình phát triển của chính mình nhưngmang đậm dấu ấn nền tảng giáo dục gia đình, của các điều chỉnh xã hội, vàcủa các tập quán cộng đồng

Quá trình hình thành, phát triển của cá nhân chính là quá trình tiếpnhận, chọn lọc, hấp thụ và chuyển hóa các tiêu chuẩn đạo đức, thẩm mỹ đượcquy định trong các quy ước gia đình, tập tục của dòng họ, làng xóm, nội quynhà trường, quy định của pháp luật (sau đây gọi chung là Quy định) Trongcác quy định ấy có những nội dung tồn tại bền vững, có nội dung tạm thời,không phù hợp, bị thay thế, có nội dung mới mẻ được bổ sung thêm

Khí chất, xu hướng, tính cách của từng cá nhân trước áp lực của cácmối quan hệ này, theo thời gian sẽ nảy sinh các xu hướng chấp nhận haycưỡng lại, tự nguyện hay miễn cưỡng, coi trọng hay xem thường Vì thế,trong một ngôi nhà có thế đời cha chú thì tốt, đời con cháu lại hỏng; trongmột lớp học có học sinh, sinh viên ngoan ngoãn, chăm chỉ, lại có những họcsinh, sinh viên có nhiều hành vi ngoài mong đợi; trong một xã làng này yên

ấm, no vui, hương ước được đề cao, nhưng một số làng khác, xóm khác thìđời sống gặp bất an, nghèo nàn, thiếu tôn ti trật tự

1.1.2 Khái quát một số nội dung cơ bản của Phật giáo có ảnh hưởng đến đạo đức, lối sống của sinh viên

Phật giáo ở Việt Nam với những giáo lý, đạo đức mang tính nhân văn

đã để lại những ảnh hưởng sâu sắc đến đạo đức tinh thần người Việt NgườiViệt Nam ít nhiều đều chịu ảnh hưởng của đạo Phật, đặc biệt là tinh thần từ bi,bác ái của nhà Phật đã hòa quyện với truyền thống nhân ái của người ViệtNam Đạo lý của nhà Phật cũng ăn sâu vào nếp sống, nếp nghĩ của người dânViệt và đã trở thành những giá trị tinh thần vô giá cho người dân Đạo đứcPhật giáo không còn là kinh kệ trên sách vở mà đã đi vào đời sống hiện thực.Phật giáo đã góp phần không nhỏ vào việc hoàn thiện đạo đức con người, chotừng cá nhân, cho mỗi gia đình và cho toàn xã hội Có thể nói Phật giáo đãgóp phần củng cố nền đạo đức, lối sống của xã hội nói chung và hoàn thiệnđạo đức cá nhân trong đó có sinh viên nói riêng Đặc biệt trong điều kiệnchúng ta đang phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế thì điều đócàng trở nên có ý nghĩa Những nội dung giáo lý của Phật giáo ảnh hưởng đếnthế hệ trẻ trong đó có sinh viên như:

Phật giáo luôn hướng con người tới điều thiện nhấn mạnh đến cái tâm

"Phật là tâm, tâm là phật" Phật giáo giáo dục con người lòng từ bi - lòng yêuthương xây dựng cho con người một tâm hồn chân - thiện - mỹ làm nền Đạođức Phật giáo luôn uốn nắn tính khí con người vào một kỷ luật giới hướng

con người sống lương thiện dần dần con người sẽ có phẩm chất đạo đức tốt.Đạo đức đối với gia đình tình cảm hiếu thảo với cha mẹ, thương yêu anh em,hòa thuận vợ chồng…

Làm thiện, từ bi cứu khổ cứu nạn vừa là tư tưởng vừa là hành vi củanhà Phật tư tưởng này là một nét đẹp trong xã hội Nó lên án chủ nghĩa cánhân thói ích kỷ bàng quan của xã hội coi trọng đồng tiền Tạo cho xã hộinhân đạo và lương tri hơn, con người sống một nếp sống không hận thù,không cố chấp, nếp sống của mọi miền thông cảm yêu thương

Người Việt Nam vẫn thường nói "quả báo", "gieo gió gặp bão", "nhânnào quả đây", … Đây chính là những lời Đức phật dạy con người rèn luyệnđạo đức của chính mình bằng sự giáo dục nhân quả Phật giáo khuyên conngười thiện để tránh ác nghiệp báo về sau vì "nhân nào quả đấy", "thiện giảthiện báo, ác giả ác báo"

Với sự giáo dục nhân quả Phật giáo đã trả con người về chính nó giúpcon người nhìn nhận lại chính mình mà điều chỉnh hành động Con ngườinhất thiết phải chịu trách nhiệm cả về mặt nhận thức và hành động của mình

Những tội lỗi mà chính con người gây ra có thể chạy trốn được phápluật nhưng không thể chạy trốn được chính mình

Phật giáo luôn chủ trương bình đẳng bác bỏ sự phân biệt giai cấp giàunghèo Đây cũng là một ý tưởng xây dựng một xã hội công bằng

"Ngũ giới" "Bát giới" "Thập giới" là những giới luật nhà Phật thực hiện.Trong đó cơ bản nhất là "ngũ giới" Ngũ giới là không sát sinh, khôngtrộm cắp, không tà dâm, không nói dối trá, không bậy bạ, không uống rượu,giới luật này là điều kiện để giải thoát

Những vấn đề xã hội thì nó đưa đến một hệ quả làm cho xã hội có mộtcuộc sống bình yên, có quan hệ lành mạnh

Phật giáo dạy con người phải nhàn tức, tức là chịu khổ, chịu hại màkhông oán hận lấy oán trả ân Với tư tưởng này Phật giáo đã cho xã hội ổn

định, con người đầy lòng nhân ái, yêu thương, sống không thù hận, khôngchém giết.

Tương hệ giữa thầy và trò, bổn phận làm trò đối với thì phải có 5 điều

là thức dậy để trào hay là phải kính sợ thầy hầu hạ thầy hăng hái học tập tựphục vụ thầy chú tâm học hỏi nghề nghiệp; bổn phận làm thầy dạy trò cũng

có 5 điều là dạy cho những điều hòa mình đã được khéo huấn luyện dạy chobảo trì những gì mình được khép và bảo trì, dạy cho thuần phục mọi loại nghềnghiệp khen trò với các bạn bè thân thuộc, bảo đảm nghề nghiệp cho mọi mặt

Tương hệ giữa mình với bạn bè bà con thân thuộc bằng quyến thuộcbổn phận của mình đối với bạn bè bà con thân bằng quyến thuộc có 5 điều bốthí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự, không lừa gạt, bạn bè, bà con thân bằng quyếnthuộc đối với mình cũng có 5 điều che chở nếu mình phóng túng, bảo trì tàisản của mình nếu mình phóng túng, trở thành chỗ nương tựa khi mình gặpnguy hiểm, không xa lánh khi mình gặp khó khăn, kính trọng gia đình mình

1.2 Những ưu điểm, hạn chế của Phật giáo

1.2.1 Ưu điểm của Phật giáo

Giá trị nhân bản của Phật giáo là một giá trị lớn trong giá trị của nó.Giá trị này được thể hiện rõ trong nhân bản luận của Phật giáo với thuyết

“Duyên sinh vô ngã” Đây không chỉ là giá trị tư tưởng mà còn là những giái

trị văn hóa, tôn giáo tích cực trong xã hội

“Duyên sinh vô ngã” là một cuộc cách mạng thực sự khi đã giúp con

người thoát khỏi thần quyền Nhân bản luận Phật giáo phân ra hai loại tồn tại

người, một là “tự ngã” với sự tồn tại là giả hợp, hai là “vô ngã” với sự tồn tại

là đích thực Tự ngã là đau khổ, ngược lại với vô ngã là giải thoát, là niết bàn.Khi con người càng lưu giữ, ràng buộc chặt chẽ với tự ngã, đòi hỏi cố thỏamãn cái tự ngã thì càng đau khổ luân hồi bất tận Những ý thức kinh nghiệm

về tự ngã đều thuộc giới hạn vô minh và đau khổ Để chấm dứt được điều này,

con người phải đạt tới sự giác ngộ cao về vô ngã Đây là đỉnh cao của trí tuệcủa sự giác ngộ để đi đến giải thoát và niết bàn.

Phật giáo với tư tưởng đời là “bể khổ” Theo cách hiểu này thì con

người có được hạnh phúc chỉ khi thoát khỏi tự ngã bằng cách giác ngộ về vô

ngã Phật giáo chỉ ra con đường tu dưỡng “bát chính đạo” đây có lẽ là một sự

kết hợp độc đáo của tâm pháp trên cơ sở phối hợp ba phương diện tu dưỡng:giới - định - tuệ

Trong quá trình phát triển, Phật giáo đã bảo tồn những giá trị căn bảncủa Phật giáo nguyên thủy; đồng thời không ngừng bổ sung và hoàn thiện cácluận tạng Thể hiện sự phát triển của giáo lí Tiểu thừa đến khuynh hướng Đạithừa hiện đại hóa ngay trong nội bộ Phật giáo Điểm tiến bộ của Đại thừa là ởnhân bản luận của nó đã được nâng cao lên tầm phổ quát: giác ngộ vượt rangoài hữu ngã và vô ngã Nhân bản luận Phật giáo trong quá trình du nhập,đối thoại và phân phái đã không ngừng khắc phục hạn chế và ngày càng hiệnđại hóa Nó đã được hầu hết các nước Châu Á có sự hiện diện của Phật giáotiếp nhận và phát triển thành các giá trị tư tưởng giáo dục - triết học - đạo đứcdân tộc Các giá trị tư tưởng này được thể hiện rất đa dạng thành các giá trịvăn học nghệ thuật, lối sống, làm phong phú thêm cho văn hóa bản địa Đó làcác giá trị đề cao tính nội tâm, hướng nội của con người khi chắt lọc và nânglên tầm nghệ thuật

Về nghiệp và luân hồi, chúng có giá trị đạo đức tôn giáo độc đáo,những vị quan tòa phán xử vô tư Nghiệp nào lãnh quả đấy, nghiệp và luânhồi có tác dụng cảnh tỉnh và hướng con người tự giác làm điều thiện Tuynhiên, lập trường tôn giáo lại thể hiện rõ trong Phật giáo Ở chỗ, con ngườiđạo đức Phật giáo là con người phi giai cấp, phi lịch sử Khi con người trở vềvới chính mình trên con đường niết bàn thì mọi mâu thuẫn về quyền lợi, chínhtrị hay giai cấp đều được cân bằng

Về giải thoát luận, đạo Phật khẳng định tất cả mọi người đều bình đẳngtrên con đường giải thoát Niết bàn là cảnh giới lý tưởng của giải thoát luậnđạo Đó là sự thoát ly khái niệm, thoát ly mọi hình tượng, nằm ngoài phạm vikhảo sát và miêu tả Nó được phân chia thành niết bàn vô dư và niết bàn hữu

dư Sự phân đôi có ý nghĩa quan trọng trong việc vẽ ra khả năng đạt tới niếtbàn, khích lệ niềm tin và sự tu dưỡng Khi con người đạt đến trạng thái giảithoát họ có được một phẩm chất lý tưởng gọi là “Phật tính”

Đạo đức Phật giáo không ngừng chọn lọc, hoàn thiện qua lịch sử pháttriển của Phật giáo và giờ đây nó trở thành tinh hoa văn hóa chung của loàingười chứ không chỉ riêng của Phật giáo theo nghĩa tôn giáo Dưới thử tháchcủa cơ chế thị trường, đạo đức Phật giáo sẽ không ngừng vươn tới hoàn thiện

cả về mặt nội dung và hình thức

1.2.2 Hạn chế của Phật giáo

Bên cạnh những ưu điểm, thì Phật giáo cũng có những hạn chế sau đây:

Thứ nhất, là về Thiền Phật giáo không thể trực tiếp mở rộng sang các

lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật hiện đại Đây là một hạn chế lớn củaThiền với tư cách hệ tư tưởng triết học - tôn giáo Hạn chế này bắt nguồn từ

sự giải thoát của Thiền Phật giáo, nó là một trải nghiệm tâm linh có tínhhướng nội và tính các thể tuyệt đối nên không thể chứng minh hay bác bỏ Vìvậy mà Thiền Phật giáo chủ yếu phát huy sức mạnh trực giác hướng nội trongcác lĩnh vực triết học, đạo đức, tôn giáo hay nghệ thuật và có khả năng hấpdẫn đối với nhu cầu nội tâm Hạn chế này vẫn đang tồn tại và khó khắc phục

Thứ hai, là Phật giáo không thấy được sự hồi sinh của con người qua

các hoạt động thực tiễn và sáng tạo khoa học Đây là một hạn chế trong thiện,tốt và không phân biệt đẳng cấp, song thực thế lại không có nhiều người đượcnhư vậy Và giáo đoàn Phật giáo đã nhiều lần phải cải tổ chỉ vì chính sự thahóa nhân cách của một số tăng sĩ trong giáo đoàn và cả vì sự tranh chấp giữa

các giáo phái, thậm chí có lúc phải đổ máu Đây là một sự thật đáng buồntrong nội bộ Phật giáo.

Thứ ba, hạn chế lớn nhất và cũng khó khắc phục nhất của Phật giáo là

chưa giải thích đúng đắn bản chất của các hiện tượng lịch sử xã hội, chưa tìm

ra nguyên nhân đích thực nỗi khổ mà nhân dân phải gánh chịu Và là cũngchưa chỉ ra được con đường và biện pháp cải tạo xã hội một cách đúng đắn,

có hiệu quả để xóa bỏ tận gốc rễ sự đau khổ và bất công trong xã hội đươngthời

1.3 Tư tưởng Phật giáo về đạo đức, lối sống và vận dụng tư tưởng Phật giáo và việc giáo dục đạo đức, lối sống của sinh viên

1.3.1 Tư tưởng Phật giáo về đạo đức, lối sống

Với tư tưởng từ bi, hỷ xả của Phật giáo đã hướng tới con người việcxây dựng nếp sống trong sáng, lành mạnh, một tinh thần hướng thiện thật sự.Đây thực sự là một những thành tố quan trọng để tạo nên nền văn hóa dân tộctrong suốt hàng nghìn năm Ngày nay, Phật giáo vẫn còn lưu giữ được rấtnhiều yếu tố tốt đẹp để góp phần tạo nên những giá trị đạo đức, lối sống chocon người Việt Nam Tính hướng thiện của Phật giáo là một trong nhữngnguồn gốc của chủ nghĩa nhân đạo: lòng từ bi, bác ái; giữ vững tinh thần lálành đùm lá rách của dân tộc…

Giáo lý nhà Phật khuyên con người luôn nhớ đến “đạo hiếu”, lấy chữ hiếu làm đầu: “hạnh hiếu là hạnh Phật, tâm hiếu là tâm Phật”, “muôn việc ở thế gian không gì hơn công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ” Đây là những giá trị

tích cực, thiết thực làm góp phần giáo huấn con người, giúp cho thế hệ trẻvững bước trước những sự cám dỗ của cuộc đời, khích lệ họ quan tâm đến sốphận của cộng đồng, sống lương thiện, coi trọng tính nhân bản

Phật giáo khuyên con người giữ ngũ giới: không sát sinh, không nói dối,không trộm cướp, không tà dâm, không uống rượu/bia

Phật giáo khuyên con người nên đạt được các pháp hoàn thiện, gồm:

Bố thí, Trì giới, Trí tuệ, Chân thật, Tinh tấn, Xuất gia, Nhẫn nại, Quyết định,Tâm từ, Tâm xả

Sau khi thực hành, các đức tính phát triển là đại từ, chánh nhân, vị tha,chánh kiến và xa lìa kiêu ngạo, tự phụ Trước lúc nhập diệt, Người còn căn

dặn rằng: “Hủy diệt là thuộc tính của vạn vật trên thế gian này Các con hãy

tự cứu lấy mình với sự chuyên cần” [18, tr.18].

Có thể nói quan niệm trên là một trong những quan niệm giàu giá trịnhân bản nhất của Phật giáo Nó không chỉ giúp com người có cuộc sống lànhmạnh mà còn giúp ngăn ngừa và vượt qua các tệ nạn xã hội, cũng chính vìvậy nó đã kích thích con người phải luôn yêu thương lẫn nhau và làm việc

thiện trong mọi trường hợp Vì vậy, Hồ Chí Minh đã nhận xét: “Tôn chỉ mục đích của đạo Phật nhằm xây dựng cuộc đời thuần mỹ, chí thiện, bình đẳng, yên vui và no ấm” [12, tr.290].

Trong mối quan hệ giữa con người với con người, tư tưởng Phật giáoluôn hướng tới đến việc xây dựng các mối quan hệ bình đẳng, ôn hòa, tôntrọng lẫn nhau Đặc biệt nhất là vấn đề bình đẳng giới, đó là bình đẳng về giớitính và nữ quyền, đây là vấn đề quan trọng nhất trong thời đại mới Bởi vì, nữgiới thường chịu nhiều bất công ở trong các mọi nền văn hóa, đặc biệt là nềnvăn hóa thời phong kiến Cho nên đấu tranh về bình đẳng giới tính thường làđồng nghĩa với tranh đấu cho nữ quyền Việc công tác đấu tranh cho bìnhđẳng nữ giới vẫn là một trong những nội dung quan trọng trong việc xây dựngmột xã hội bình đẳng ở Việt Nam hiện nay, và đó cũng là điều quan trọngnhất trong cuộc đấu tranh này, bởi vì nhận thức thay đổi thì hành động cũngthay đổi theo Về mặt tư tưởng này thì Phật giáo chứa đựng được nhiều những

tư tưởng rất thiết thực

Với tính cấp thiết này, Đức Phật đã tìm hiểu rõ về vấn đề này Từ đó,Ngài đã làm một cuộc cách mạng quan trọng để giải thoát nữ giới ra khỏi

những tư tưởng cổ hủ và nâng cao địa vị của họ trong xã hội, để làm sao chonhững người phụ nữ đó có thể hưởng đượcc quyền lợi của mình đều đượcbình đẳng như mọi người khác Và cũng chính Đức Phật đã truyền giảng cho

kế mẫu của mình là Kiều Đàm Nhi giác ngộ Điều này cho phép mở ra việc tuhành cho nữ giới sau này Học giả Daisaku Ikeda trong một nghiên cứu củamình đã nêu lên một nhận xét về tinh thần bình đẳng của Phật giáo như sau:

“vượt qua những quan điểm hẹp hòi về huyết chủng, đẳng cấp và dân tộc, Phật giáo thể hiện tính kiên quyết về sự bình đẳng của bốn đẳng cấp truyền thống trong xã hội Ấn Độ”[19, tr.108].

Trong rất nhiều bộ Kinh, đức Phật đã dạy về công bằng xã hội và nhânquyền Theo Phật giáo, mỗi người đều giống nhau và đáng được giữ gìn nhânphẩm và sống cuộc sống có phẩm chất

Tư tưởng bình đẳng trong những lời dạy của Đức Phật Thích Ca là mộttrong những điều tốt đẹp và tiến bộ cho nền Phật học ngày nay Một trongnhững lời bình dị đơn giản của Đức Phật Thích Ca đã nói, nhưng ít ai để ý

đến đó là: "Một người trở nên cao quý hay thấp kém là do ba nghiệp của họ, chứ không phải do nơi chốn mà họ sinh ra" [2].

Phật giáo là một tôn giáo luôn quan tâm đến những vấn đề giải thoátcho con người Môn phái này không những tôn trọng và khẳng định nhữngquyền cơ bản của con người Không những thế, Phật giáo còn không loại bỏnhững quyền của các sinh vật khác như thú vật và cây cỏ Phật giáo đều rămdạy con người không nên hủy diệt cuộc sống, lời khuyên này không những ápdụng cho con người mà còn cho cả muôn loài có tri giác Nó được thể hiệnqua một số điều răn dạy sau đây của Phật giáo, đó là: không được giết người,không được trộm cắp, không được nói dối

Phật giáo với nhiều triết lý không thể nào mà rời xa được những lợi ích

cá nhân và lợi ích xã hội, mà còn nhấn mạnh những lợi ích cá nhân và xã hộiphải luôn đi cùng nhau để tạo ra được hạnh phúc cho nhân loại Những triết lý

đều được thể hiện hay bắt gặp ở trong năm giới điều, chuẩn mực nền tảng đạođức của Phật giáo Cho nên, con người cần phải giữ được năm giới điều củaPhật giáo để làm cho cuộc sống không bị tổn hại, không vi phạm pháp luậtquốc gia, vì lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Như vậy, chúng ta có thể thấy,Phật giáo là một tôn giáo có tính xã hội, với tinh thần “nhập thế” hết sức sâurộng, và đó cũng chính là lý do hàng trăm triệu người khắp thế giới theo Phậtgiáo.

Ở trong mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, Phật giáo luônhướng tới con người đến việc tôn trọng và xây dựng môi trường bền vững.Phật giáo đưa ra cho chúng ta có những thái độ đúng hơn đối với môi trường,

và đó cũng là một trong các những vấn đề lớn ở trong thời đại của chúng tahiện nay Ở trong những lời răn dạy không được hủy diệt cuộc sống thì quyềnsống thì quyền sống của thú vật và cây cỏ cũng được tôn trọng như con người.Bởi vì, thiên nhiên không những lệ thuộc vào con người, mà ngược lại conngười cũng lệ thuộc vào thiên nhiên

Khi nói về những ảnh hưởng tích cực đến môi trường sống của nhânloại từ những giáo pháp của đức Phật, chúng ta có thể nhận thấy rằng yếu tốcần thiết phải xét đến là cách giải quyết đời sống kinh tế của loài người màđức Phật quan tâm đến Để vấn đề này dần được thực hiện một cách hiệu quả

hơn thì Đức Phật đã dậy cần phải thực hiện “chánh mạng” có nghĩa là phải

kiếm sống một cách lương thiện, đúng đắn, không làm tổn hại cho mình, mọingười xung quanh và muôn loài

Nói về cách ứng xử đến những vấn đề kinh tế này, nếu được thực hànhmột cách chọn vẹn, thì chúng ta sẽ thực hiện bảo vệ môi trường sống của conngười một cách hoàn hảo bằng phương pháp thực hiện các phương thức cách

sống “chánh mạng” Cùng với việc thực “chánh mạng” trong “Bát chánh

đạo”, đức Phật còn khuyên dạy con người luôn phải giữ giới “không được sátsinh” để tăng trưởng lòng từ bi Có thể thấy đây là một trong những việc làm

thiết thực, âm thầm và lâu dài trong việc bảo vệ môi trường sống của conngười một cách hoàn hảo nhất.

Lời dạy của Đức Phật Thích Ca trong Kinh Từ Bi là minh chứng rõràng và toàn diện cho tư tưởng tôn trọng và sống hòa hợp với tự nhiên, vạn

vật: "Nguyện cho mọi người và mọi loài được sống trong an toàn và hạnh phúc, tâm tư hiền hậu và thảnh thơi; nguyện cho tất cả các loài sinh vật trên trái đất đều được sống an lành, những loài yếu, những loài mạnh, những loài cao, những loài thấp, những loài lớn, những loài nhỏ, những loài ta có thể nhìn thấy, những loài ta không thể nhìn thấy, những loài ở gần, những loài ở

xa, những loài đã sinh và những loài sắp sinh; nguyện cho đừng loài nào sát hại loài nào, đừng ai coi nhẹ tính mạng của ai, đừng ai vì giận hờn hoặc ác tâm mà mong cho ai bị đau khổ và khốn đốn" [17].

1.3.2 Vận dụng tư tưởng Phật giáo vào việc giáo dục đạo đức, lối sống của sinh viên

Văn kiện Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh:

“Tôn trọng và phát huy những giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của các tôn giáo” [4, tr.81] Việc vận dụng tư tưởng vào việc giáo dục đạo đức, lối sống

cho học sinh – sinh viên Việt Nam hiện nay là rất cần thiết, xuất phát từ cơ sởthực tiễn lẫn cơ sở khoa học

Để vận dụng được những tư tưởng Phật giáo vào việc giáo dục đạođức, lối sống của sinh viên Điều trước tiên, nên xem xét Phật giáo về giáodục đạo đức là một trong những tư tưởng giáo dục tiến bộ trong lịch sử nhânloại Bởi vì trong giáo dục đại học cần phải vận dụng rất nhiều phương thứckhác nhau để nhằm đạt đến những giá trị cao nhất của con người, nhất là giáodục về đạo đức, lối sống của sinh viên hiện nay Điều đó chúng ta cần phảitìm kiếm và vận dụng những tư tưởng giáo dục tiến bộ vốn có lịch sử tronglịch sử giáo dục của nhân loại đem lại cho con người một cuộc sống chân -thiện - mỹ thực sự Điều này thể hiện được trong Phật giáo, Phật giáo hàm

chứa nhiều giá trị quý báu về giáo dục nhân cách sống cho con người, đó làđiều đã được khẳng định Cũng có thể nói, Phật giáo thế giới cũng như Phậtgiáo với Việt Nam đều nhằm giáo dục và xây dựng con người thành nhữngnhững người có ích, như vậy Phật giáo có thể phục vụ đắc lực cho sự nghiệpgiáo dục đại học Việt Nam hiện nay, nhất là đối với việc giáo dục đạo đức, lốisống cho sinh viên.

Giáo dục đạo đức, lối sống của sinh viên theo tư tưởng Phật giáo thìchúng ta cần phải tuyên truyền và giáo dục đạo đức lối sống cho sinh viêntrong giảng dạy cũng như các hoạt động giảng dạy giáo dục khác Nhữngngười làm công tác giáo dục này là các thầy giáo, cô giáo những người này sẽchỉ dẫn để sinh viên quan tâm và thực hành những lời dạy tốt đẹp của Phậtgiáo Điều đó, người dạy cần phải có những kiến thức, hiểu biết và nhận thứcnhất định về giá trị đạo đức, lối sống của Phật giáo và đưa được những giá trịtốt đẹp của Phật giáo tới sinh viên bằng nhiều hình thức khác nhau như lànhững lời căn dặn, khuyên bảo về kỹ năng, cách sống của sinh viên theonhững giá trị đạo đức, lối sống của Phật giáo

Hiện nay, số lượng trẻ vị thành niên nói chung và sinh viên nóiriêng phạm pháp đang ra tăng theo xu hướng trẻ hóa và mức độ tội lỗi ngàycàng tăng nghiêm trọng Hàng loạt những hiện tượng đau lòng diễn ra ở chốnhọc đường gần đây khiến cho chúng ta không thể làm ngơ Theo thống kê chothấy 55 - 65% số người phạm tội ở nước ta những năm gần đây là thanh, thiếuthiên trong đó có không ít là sinh viên

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói, đại ý rằng: Thanh niên là ngườichủ tương lai của đất nước, nước nhà thịnh hay suy, mạnh hay yếu, một phần

là do thanh niên Nghị quyết Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thức IX củaĐảng đã chỉ rõ phương hướng nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam trong

thời kỳ mới: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị,

tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng,

lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng tình nghĩa, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và toàn xã hội” [10, tr.5] Vì vậy, trước

yêu cầu phát triển của đất nước, việc xây dựng một nền tảng đạo đức, lối sốngmới theo hướng nhân văn, tiến bộ và bền vững cho thế hệ trẻ, học sinh - sinhviên hiện nay là rất cần thiết

Như vậy chúng ta cần phải để sinh viên ý thức được tầm quan trọngcủa việc rèn luyện nhân cách sống và làm cho họ chủ động tìm kiếm đượcnhững giá trị tốt đẹp của Phật giáo, để cho sinh viên phải tự “chiêm nghiệm”

tư tưởng đạo đức Phật giáo hay bất kỳ một nội dung nào đó tốt đẹp nào khác

mà họ thấy phù hợp, để vận dụng đó vào cuộc sống của sinh viên hiện nay

Giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên là nội dung cơ bản, thườngxuyên trong từng giai đoạn cụ thể thì giáo dục cần phải vận dụng những tưtưởng, phương thức giáo dục phù hợp thì mới có thể mang lại hiệu quả Giáodục đạo đức, lối sống cho sinh viên trong bối cảnh hiện nay là hết sức quantrọng Từ đó có thể vận dụng tư tưởng của Phật giáo để có thể mang hiệu quảtích cực trước mắt và lâu dài cho việc giáo dục cho việc giáo dục đạo đức lốisống cho sinh viên thời đại hiện nay

Giáo dục của Phật giáo rất giàu nhân bản, bởi vì nó giúp cho mọingười có niềm tin chân chính, quyết tâm thực hành chánh pháp để trở thànhnhững con người hoàn thiện, những con người có đời sống thanh cao, với haiphẩm chất nổi bật là từ bi và trí tuệ Đó là hướng dẫn phấn đấu cụ thể, thiếtthực, không viễn vông, mà hình ảnh của đức Phật là một tấm gương sáng ngờicho chúng ta noi theo

1 chính là cơ sở lý luận và thực tiễn giúp đề tài triển khai nội dung tiếp theo.