Đề tài thảo luận: GIẢI QUYẾT MÂU THUẪN TRONG TẬP THỂ Tâm lý quản trị kinh doanh

Hiện nay, ở nước ta trong điều kiện tồn tại nhiều thành phần kinh tế, mâu thuẫn lợi ích giữa người sử dụng lao động (chủ doanh nghiệp) với người lao động (công nhân) đang tồn tại và có lúc biểu hiện gay gắt. Trong thời gian gần đây có một số cuộc đình công mà nguyên nhân chính là do mâu thuẫn lợi ích giữa người sử dụng lao động (chủ doanh nghiệp) và người lao động. Những cuộc đình công đó đã ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của doanh nghiệp nói riêng và của xã hội nói chung. Vì vậy, để hạn chế đình công một cách triệt để thì cần điều hòa được quan hệ lợi ích giữa các bên trong các doanh nghiệp này. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để hài hòa lợi ích giữa các nhóm chủ thể, hạn chế đến mức thấp nhất mâu thuẫn lợi ích nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp và nền kinh tế phát triển? Nhận thấy tầm quan trọng của việc giải quyết mâu thuẫn trong tập thể lao động, nhóm 1 đã tiến hành tìm hiểu, phân tích để tìm ra được phương pháp giải quyết tốt nhất cho đề tài.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

BÀI THẢO LUẬN

ĐỀ TÀI: GIẢI QUYẾT MÂU THUẪN TRONG TẬP THỂ

Bộ môn : Tâm lý quản trị kinh doanh

HÀ NỘI 2019

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Hiện nay, ở nước ta trong điều kiện tồn tại nhiều thành phần kinh tế, mâuthuẫn lợi ích giữa người sử dụng lao động (chủ doanh nghiệp) với người lao động(công nhân) đang tồn tại và có lúc biểu hiện gay gắt Trong thời gian gần đây cómột số cuộc đình công mà nguyên nhân chính là do mâu thuẫn lợi ích giữa người

sử dụng lao động (chủ doanh nghiệp) và người lao động Những cuộc đình công đó

đã ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của doanh nghiệp nói riêng và của xã hội nóichung

Vì vậy, để hạn chế đình công một cách triệt để thì cần điều hòa được quan

hệ lợi ích giữa các bên trong các doanh nghiệp này Câu hỏi đặt ra là làm thế nào

để hài hòa lợi ích giữa các nhóm chủ thể, hạn chế đến mức thấp nhất mâu thuẫn lợiích nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp và nền kinh tế phát triển? Nhận thấy tầmquan trọng của việc giải quyết mâu thuẫn trong tập thể lao động, nhóm 1 đã tiếnhành tìm hiểu, phân tích để tìm ra được phương pháp giải quyết tốt nhất cho đề tài

MỤC LỤC

BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN i

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ii

LỜI MỞ ĐẦU 1

1.1 Một số khái niện cơ bản 2

1.1.1 Khái niệm và bản chất của mâu thuẫn 2

1.1.1.1 Khái niệm 2

1.1.1.2 Bản chất của mâu thuẫn 3

1.1.2 Khái niêm tập thể lao động 3

1.1.3 Mâu thuẫn trong tập thể lao động 3

1.2.Phân loại mâu thuẫn trong tập thể lao động 4

1.2.1 Mâu thuẫn giữa lãnh đạo và cấp dưới 4

1.2.2 Mâu thuẫn giữa các thành viên trong tập thể với nhau 5

1.3 Các phương pháp giải quyết mâu thuẫn trong tập thể lao động 5

1.3.1 Các phương pháp giải quyết mâu thuẫn 5

1.3.2 Các biện pháp giải quyết mâu thuẫn 7

PHẦN 2 : LIÊN HỆ TÌNH HUỐNG MÂU THUẪN TRONG DOANH NGHIỆP 9 2.1 Giới thiệu về doanh nghiệp và tình huống mâu thuẫn 9

2.1.1 Giới thiệu về CellphoneS 9

2.1.2 Tình huống 10

2.2 Phân tích tình huống 10

2.2.1 Phân loại tình huống 10

2.2.2 Phương pháp giải quyết mâu thuẫn 11

2.2.2.1 Phương pháp áp chế 11

2.2.2.2 Phương pháp thỏa hiệp 11

2.2.2.3.Phương pháp thống nhất 11

2.2.3 Đề xuất giải quyết mâu thuẫn của nhóm 12

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

sự phát triển.

PHẦN 1 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MÂU THUẪN TRONG

TẬP THỂ LAO ĐỘNG 1.1 Một số khái niện cơ bản

1.1.1 Khái niệm và bản chất của mâu thuẫn

1.1.1.1 Khái niệm

"Mâu thuẫn" là từ thường được chỉ trạng thái đối lập, bất hòa, xung đột giữacác bên với nhau (Ở đây không xét theo định nghĩa của "Mâu thuẫn" trong triếthoc)

Về nguồn gốc, "Mâu" là một loại vũ khí để đâm, còn "Thuẫn" là cái khiên

để đỡ Truyện kể rằng có người thương gia nọ thoạt đầu đi bán mâu, rêu rao rằng:

"Mâu của tôi đâm cái gì cũng thủng" Dạo sau bán không chạy hàng, người đó lạiđổi qua bán khiên (thuẫn) và cũng tự hào: "Khiên của tôi không có gì đâm thủngđược" Khách đi đường thấy thế cười hỏi: "Vậy nếu tôi lấy cái mâu của ông đâmcái khiên của ông thì sao?" Thương gia nọ bí thế, chẳng biết trả lời thế nào Và từ

đó nảy sinh từ "mâu thuẫn"

"Mâu thuẫn" thường được hiểu theo nghĩa dữ dội, gay gắt nhưng thực tế cónhiều loại mâu thuẫn khác nhau, nhẹ có, nặng có

+ Khái niệm mâu thuẫn với tư cách là phạm trù cơ bản của phép biện chứng duyvật :

Khái niệm mâu thuẫn dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất, đấu tranh và chuyểnhoá của các mặt đối lập trong mỗi sự vật hoặc giữa các sự vật trong quá trình vậnđộng, phát triển của chúng (vắn tắt: là mối liên hệ thống nhất và đấu tranh giữa cácmặt đối lập) Với nghĩa như vậy, mâu thuẫn là cái tồn tại khách quan, vốn có củabất cứ một sự vật, hiện tượng, quá trình nào trong tự nhiên, xã hội và tư duy

+ Trong logic cổ điển:

Mâu thuẫn bao gồm một sự không tương thích logic giữa hai hay nhiều mệnh

đề Nó xảy ra khi các mệnh đề, được thực hiện cùng nhau, đưa ra hai kết luậnthường là nghịch đảo của nhau về mặt logic Minh họa một khuynh hướng chungtrong logic ứng dụng, định luật không mâu thuẫn của Aristotle nói rằng "Người takhông thể nói về một cái gì đó vừa là đúng vừa là sai trong cùng một khía cạnh vàcùng một lúc."

+ Mâu thuẫn tồn tại trong mọi sự vật , hiện tượng và cả trong một tổ chức doanhnghiệp :

Mâu thuẫn là một quá trình mà một bên cảm nhận quyền lợi của họ bị tác độngđối nghịch hay bất lợi bởi bên khác Như vậy, mâu thuẫn có thể hiểu là sự đối lập

về nhu cầu, giá trị và lợi ích giữa các cá nhân, nhóm và các tổ chức Đây là mộthiện tượng xã hội phổ biến trong mọi loại hình tổ chức

1.1.1.2 Bản chất của mâu thuẫn

Mâu thuẫn được coi là sự khác biệt về quan điểm lợi ích nhận thức phươngpháp làm việc của các cá nhân hoặc nhóm người tập thể Nó được biểu hiện bênngoài bằng những cảm xúc tình cảm với những cung bậc khác nhau theo mức độkhác biệt

Mâu thuẫn sẽ phá vỡ sự đoàn kết của tập thể, nó cản trở hoạt động của tập thể.Nhưng trong một số trường hợp nào đó thì mâu thuẫn lại cần thiết cho sự pháttriển: Trong một hoạt động tập thể, việc giải quyết mâu thuẫn về sự khác nhau giữacác quan điểm, ý kiến của cúac thành viên có thể dẫn tới hình thành quan điểm ýkiến hợp lý hơn Mâu thuẫn loại này có thể xem là mâu thuẫn có tính tích cực, tínhxây dựng

Trong một tập thể, luôn tồn tại nhiều phe phái đối lập, luôn đấu tranh vì phe pháihoặc cá nhân mình bất chấp lợi ích của tập thể Việc giải quyết ổn thoả những mâu

thuẫn sẽ làm dịu hoặc bớt đi sự căng thẳng ban đầu Sẽ có tác dụng đưa sự chú ýcủa mọi người vào những hoạt động tích cực , ổn định và nâng cao hiệu suất laođộng cảu cá nhân , tập thể.

1.1.2 Khái niêm tập thể lao động

Tập thể : là nhóm chính thức có tổ chức cao, thống nhất, thực hiện mục đích

chung, phù hợp với lợi ích xã hội

Lao động: là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm thay đổi

các vật thể tự nhiên phù hợp với nhu cầu của con người

Tập thể lao động là tập hợp những người lao động có quan hệ với nhau vềcông việc trong phạm vi sử dụng lao động nhất định Là nhóm người có tổ chức ,thống nhất và làm với một mục đích nào đó

Pham vi tập thể lao động có thể rộng hẹp khác nhau theo từng phòng, ban,phân xưởng, doanh nghiệp, tổng công ti, hãng sản xuất Tập thể lao động có thể

có những quyền lợi, chế độ chung như thời gian làm việc, nghỉ ngơi, mức tiểnlương tối thiểu, chế độ phụ cấp Các quyền lợi chung này thường được phản ánhtrong thoả ước lao động tập thể Họ có thể cùng liên kết đấu tranh cho nhữngquyển lợi chung đó Tổ chức lao động quốc tế (ILO) có Công ước số 135 năm

1971 bảo vệ và tạo điều kiện thuận lợi cho đại diện tập thể lao động

Theo pháp luật Việt Nam, đại diện chính thức cho tập thể lao động là tổchức công đoàn của những người lao động trong tập thể đó.ý của mọi người vàonhững hoạt động tích cực, ổn định và nâng cao hiệu suất lao động của cá nhân, tậpthể

1.1.3 Mâu thuẫn trong tập thể lao động

Như chúng ta đã biết, hoạt động của con người là hoạt động có mục đích.Khi hoạt động mỗi người có thể nhằm đạt được nhiều mục đích khác nhau (chẳnghạn, đạt mục đích A để đạt mục đích B, đạt mục đích B để đạt mục đích C); nhưngmục đích cuối cùng mà mỗi người muốn đạt được bao giờ cũng là lợi ích, tức là cái

để đáp ứng những nhu cầu vật chất và tinh thần của mình Thông qua hoạt độngtìm kiếm cái đáp ứng những nhu cầu, con người có quan hệ với môi trường tựnhiên và quan hệ với nhau.Quan hệ giữa người với người là sự tác động qua lạigiữa các chủ thể (giữa cá nhân với cá nhân, giữa tập thể với tập thể, giữa cộngđồng với cộng đồng, giữa cá nhân với tập thể hoặc cộng đồng).Sự tác động qua lạinày có thể là mâu thuẫn nhau (cản trở lẫn nhau, bài trừ lẫn nhau, đấu tranh lẫnnhau) hoặc là thống nhất với nhau (hỗ trợ lẫn nhau, giúp đỡ lẫn nhau, hợp tác vớinhau)

Như vậy, mâu thuẫn là vấn đề tâm lý xã hội rất quan trọng thường xảy ratrong một tập thể đang hoạt động Mâu thuẫn là sự xung đột giữa người với người

có liên quan đến việc giải quyết các vấn đề khác nhau của xã hội, của tập thể và cánhân khi có đụng chạm đến nhu cầu và quyền lợi

1.2.Phân loại mâu thuẫn trong tập thể lao động

1.2.1 Mâu thuẫn giữa lãnh đạo và cấp dưới

Nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn có thể do cả hai phía hoặc do một phía:

+ Về phía lãnh đạo, do thiếu khoa học trong tổ chức lao động, phân công côngviệc, hoặc do bổ nhiệm, cất nhắc cán bộ chưa hợp lý, xác định tiền lương, tiềnthưởng hay đối xử với các thành viên thiếu công minh, làm nảy sinh mâu thuẫngiữa cấp trên với cấp dưới Ngoài ra có thể do người lãnh đạo quá quan liêu, mệnhlệnh, gia trưởng cũng gây nên những mâu thuẫn với cấp dưới

+ Về phía người lao động, khi vi phạm các chuẩn mực của tập thể như kỷ luật laođộng, các quy định về chất lượng, phạm sai lầm trong ứng xử với các thành viênkhác,… bị lãnh đạo phê bình hay xử phạt cũng có thể nảy sinh những phản ứngtiêu cực, dẫn đến mâu thuẫn với lãnh đạo.

1.2.2 Mâu thuẫn giữa các thành viên trong tập thể với nhau

Nguyên nhân có thể do:

+ Sự khác biệt về quan điểm, lợi ích, phong các giao tiếp

+ Do tính khí khác nhau

+ Do sự khác biệt về ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm giữa những người laođộng cũng làm nảy sinh mâu thuẫn giữa những người có tinh thần kỷ luật tốt vớinhững người vô kỷ luật Trong thực tế có những cá nhân làm việc kém, nhưng cóquan hệ mật thiết với lãnh đạo để được ưu ái, cũng bị các thành viên khác dị nghị,

cô lập hay lên án

1.3 Tác động của mâu thuẫn đến hoạt động tập thể

1.3.1Tác động tích cực

Mâu thuẫn có thể sẽ phá vỡ sự đoàn kết của tập thể , nó cản trở sự hoạt động củatập thể Nhưng trong 1 trường hợp nào đó thì mâu thuẫn lại cần thiết cho sự pháttriển Theo chủ nghĩa Mác – lenin : Mâu thuẫn có tính khách quan, tính phổ biến

và là nguồn gốc, động lực của sự vận động, phát triển do vậy trong nhận thức vàthực tiễn cần phải tôn trọng mâu thuẫn, phát hiện mâu thuẫn, phân tích đầy đủ cácmặt đối lập, nắm được nguồn gốc, bản chất, khuynh hướng của sự vận động pháttriển Trong một hoạt động của tập thể, việc giải quyết các mâu thuẫn về sư khácnhau giữa các quan điểm, ý kiến của các thành viên có thể dẫn tới hình thành quanđiểm ý kiến hợp lý hơn, mâu thuẫn trong trường hợp này có thể xem là mâu thuẫntích cực, có tính xây dựng Mâu thuẫn sẽ hữu ích khi nó nâng cao chất lượng các

quyết định, thúc đẩy sáng tạo và đổi mới, khuyến khích sự quan tâm của các thànhviên trong tập thể , tạo ra môi trường giải quyết các vấn đề một cách hiệu quả, xóa

bỏ căng thẳng và thúc đẩy người lao động tự đánh giá và tự hoàn thiện bản thânmình Thực tế cho thấy mâu thuẫn có thể nâng cao chất lượng việc ra quyết định,nhất là những quyết định quan trọng trên cơ sở xem xét tất cả các quan điểm, đặcbiệt những quan điểm bất thường hoặ ý kiến của nhóm thiểu số Mâu thuẫn ngănchặn những quyết định thiếu thận trọng dựa trên những nhận thức sai lầm, đánh giáphiến diện về tình hình thực tế

Mâu thuẫn thúc đẩy sự sáng tạo, tăng cường đánh giá lại các mục tiêu, hoạtđộng và nâng cao khả năng thích ứng của cá nhân đối với các thay đổi trong nhóm,tập thể

1.3.2 Tác động tiêu cực

Mâu thuẫn là vấn đề tâm lý xã hội quan trọng thường nảy sinh trong một tậpthể Mâu thuẫn là sự xung đột xã hội giữa người với người có liên quan đến việcgiải quyết các vấn đề khác nhau của cuộc sống xã hội của tập thể và các cá nhânkhi có đụng chạm đến nhu cầu và quyền lợi

Mâu thuẫn xảy ra thường dẫn tới xung đột giưã các cá nhân với nhau hay cánhân với tập thể Khi mâu thuẫn xảy ra sẽ làm cho tình cảm bị rạn nứt, ghétnhau,coi nhau là kẻ thù…đối với tập thể sẽ phá vỡ sự đoàn kết của tập thể, cản trở

sự hoạt động của tập thể, dẫn đến làm việc không mang lại hiểu quả trong hoạtđộng tập thể Trong một tập thể luôn tồn tại nhiều phe phái đối lập, luôn đấu tranh

vì phe phái hoặc cá nhân mình bất chấp lợi ích của tập thể sẽ làm cho hoạt độngtập thể kém hiệu quả , làm tan rã tập thể

Mâu thuẫn trong tập thể xảy ra sẽ làm cho mọi người không tin tưởng vàonhau, tạo sự nghi ngờ, ngăn cản nhận thức đúng đắn về hành vi và động cơ củaphía bên kia, luôn có sự xung đột trong làm việc, tạo không khí làm việc căng

thẳng trong tập thể Luôn bất đồng quan điểm và tranh cãi nhau tạo sự bất hòa giữacác cá nhân hay giữa cá nhân với tập thể dẫn đến hiệu quả công việc giảm sút.

1.4 Các phương pháp giải quyết mâu thuẫn trong tập thể lao động

1.4.1 Các phương pháp giải quyết mâu thuẫn

Đối với những mâu thuẫn mà sự tồn tại của nó như trở lực cho sự phát triểncủa tập thể thì lãnh đạo cần tim ra phương pháp giải quyết kịp thời Khi nghiên cứuhoạt động của nhóm và những mâu thuẫn của nó, M.P.Follet đã tổng kết 3 phươngpháp giải quyết mâu thuẫn Đó là áp chế, thỏa hiệp và thống nhất

+ Phương pháp áp chế: là phương pháp giành thắng lợi về một phía Phái đa sốdùng sức mạnh của mình để áp đảo phái thiểu số Đây là phương pháp dễ dàngnhất Nhưng không làm cho người ta thõa mãn

+ Phương pháp thỏa hiệp: đòi hỏi mỗi bên cần tự bỏ, nhân nhượng một số vấn đề,

để đem lại sự bình yên trong tập thể Phương pháp này được áp dụng khi nảy sinhmâu thuẫn do bất đồng về lợi ích

+ Phương pháp Thua  Thua được tìm thấy trong khi xung đột xảy ra và có thỏahiệp thực hiện do những người liên quan đến trong xung đột, mỗi bên phải đầuhàng cái mà họ muốn Các bên liên quan sử dụng một trọng tài Trọng tài thường

đề nghị một giải pháp không làm cho bên nào hạnh phúc 100% Các bên liên quan

bị bắt buộc sử dụng luật mà không có bên nào linh động Cả hai bên đều mất mátkhi đã sử dụng các quy tắc nào đó Phương pháp Thua – Thua được sử dụng khicần một giải pháp nhanh Trong trường hợp này thường là nhà quản lý phải thấyrằng không còn thời gian để chờ đợi Ðây là một biện pháp ngắn hạn bởi việc cầnthiết là tập trung hàn gắn nhanh chóng các mối quan hệ chứ không phải là tìmnguyên nhân

+ Phương pháp thống nhất: các bên mâu thuẫn đặt vấn đề xuống bàn thươnglượng, đối mặt với thực tế và bóc trần mâu thuẫn Đây là phương pháp tích cựcnhất làm vừa lòng các bên Vì muốn thống nhất, cần đem sự khác biệt ra công khai,khắc phục để đi tới thống nhất.

Phương pháp này dựa trên tiền đề là các sự khác biệt đều có giá trị, tượngtrưng cho phần đóng góp cụ thể, riêng biệt mà mỗi thành viên có thể gánh vác cho

sự phát triển chung của nhóm Nhưng những khác biệt trong một nhóm có thể vachạm, phủ định lẫn nhau, còn khi thống nhất sẽ tạo ra giá trị lớn hơn tổng giá trịcủa các cá thể Muốn thống nhất trước hết phải xem xét kỹ lưỡng mong muốn củamỗi bên, đánh giá nhu cầu của cả hai phía Sẽ xuất hiện một thời điểm mà hai phíanhận thấy có một nhu cầu chung mà họ cần đạt được Cần đấu tranh cho giải phápthắng – thắng Nó mất nhiều năng lượng và các ý nghĩ sáng tạo hơn của doanhnghiệp bạn nhưng nó chỉ ra gốc rễ của vấn đề

CHÚ Ý: Những trở ngại của sự thống nhất: Thói quen của tính áp chế Người

ta thích cảm thấy mình là người chiến thắng, để được trải qua cảm giác xúc độngcủa sự chinh phục Sự thống nhất sẽ không có ai chiến thắng thực sự Trở lực tâm

lý muốn giành quyền lực tuyệt đối Việc thực thi chiến lược này đòi hỏi phải kiênnhẫn và linh động của người trung gian Bí quyết chính là tập trung xác định vấn

đề mà mọi người có thể chấp nhận Việc tìm ra giải pháp thắng – thắng đòi hỏilòng tin và khả năng lắng nghe Các bên không thể tranh đua và tập trung vào việcthắng

Tuy nhiên, khi giải quyết xung đột, cách tốt nhất với một nhà quản lý là cầnphải xem xét thái độ của mình Cần phải giữ thái độ tích cực, nhận ra những cuộcxung đột có lợi cho doanh nghiệp Cần phải kìm chế cảm xúc khi kiểm tra Khôngnên để cho cảm xúc dẫn dắt tiến trình Nhà quản lý cần quyết đoán để có thể giảiquyết xung đột thành công, họ có thể đại diện cho chính bạn và quyền lợi của họ,