Bài giảng hội chứng ruột kích thích (irritable bowel syndrome IBS)

MỤC TIÊU  Mô tả được triệu chứng của IBS điển hình  Nêu được các bước tiếp cận, chẩn đoán và nêu được tiêu chuẩn ROME IV  Nêu được các thuốc dùng trong IBS và điều trị IBS thể ỉa chảy, táo bón, đau bụng I. ĐẠI CƯƠNG  Rối loạn chức năng ruột : đau bụng, khó chịu vùng bụng, thay đổi thói quen đi ngoài, không có tổn thương thực thể tại ống tiêu hóa  rối loạn chức năng khác: đau cơ, đau đầu, đau lưng, các rối loạn chức năng của hệ tiết niệu và sinh dục  Rối loạn chức năng ruột mạn tính bao gồm đau bụng, cảm giác đầy bụng rối loạn đại tiện (ROME III)  Rối loạn chức năng ruột mạn tính gồm: Đau bụng rối loạn đại tiện (Rome IV 2016)

HỘI CHỨNG RUỘT KÍCH THÍCH (Irritable Bowel Syndrome:

IBS)

và nêu được tiêu chuẩn ROME IV

 Nêu được các thuốc dùng trong

IBS và

điều trị IBS thể ỉa chảy, táo bón, đau

bụng

thực thể tại ống tiêu hóa

 rối loạn chức năng khác: đau cơ, đau đầu, đau lưng,các rối loạn chức năng của hệ tiết niệu và

HỆ

QUẢ IBS: 12-50% số lần khám của BS tiêu hóa lq

IBS Drossman (1997), Harvey

 Miller & cs (2004): 38% từng có ý tưởng tự sát

 Chi phí xét nghiệm, điều trị hàng năm: 30

tỷ USD

Miller et al (2004), Clin Gastroenterolo Hepatol, 2, 1064-1068.

PHÂN

LOẠI+ Theo triệu chứng:

 HCRKT có rối loạn đại tiện

trội

 HCRKT có đau bụng trội

 HCRKT có đầy bụng trội

+ Dựa vào yếu tố khởi phát

 Sau nhiễm khuẩn (PI - IBS)

 HCRKT- táo bón trội (IBS - C)

 HCRKT- tiêu chảy trội (IBS - D)

 HCRKT phối hợp hoặc xen kẽ (IBS - M)

 HCRKT không xác định (IBS – U)

II TRIỆU

CHỨNG

 Đau

bụng Vị trí: 25% vùng hạ vị, 20% nửa bụng phải, 20% nửabụng trái, 10%

thượng vị

 Đau thành cơn, quặn thắt

 tăng: khi ăn và stress Giảm: khi đi ngoài hoặc đánh hơiTăng : thời kỳ kinh

nguyệt

 Thay đổi thói quen đi ngoài: nổi bật và

hằng định Táo bón xen kẽ ỉa chảy, thường 1 triệu

chứng ưu thế

 Táo bón: thành đợt, liên tục, nặng dần và kháng với

nhuận tràng Xen kẽ với các đợt ỉa chảy

 Iả chảy: lượng phân ít (<200ML)

II TRIỆU

CHỨNG

 Đầy bụng, trướng

hơi Đầy tức căng trướng hơi bụng.

 Tổn thương về vận chuyển và dung

nạp khí

 Cảm giác sôi bụng

 Triệu chứng đường tiêu

hóa trên Khó tiêu: 31.7% Khó tiêu có IBS (7.9% Không khó tiêu

có IBS) IBS 55.6% có triệu chứng khó tiêu

 Cảm giác nóng rát sau xương ức,

 Nôn và buồn nôn:

anti-antivinculin): IBS - PI

 Acide mật trong phân,SeHCAT, đô C4

A ĐIỀU TRỊ KHÔNG DÙNG THUỐC

 Thiết lập mối quan hệ thầy thuốc -

B ĐIỀU TRỊ BẰNG THUỐC

2 THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM

• Td giảm đau bụng độc lập với td cải thiện về tâm thần

2 THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM

 Fluoxetine: 20-40 mg/ngày

 Sertraline: 50-100 mg/ngày

Liều: Khởi đầu liều thấp,

tăng

dần mỗi 1-2 tuần theo

dung

nạp & đáp ứng

1 CHỐNG TIÊU CHẢY

 Loperamide

(Imodium® )

Hiệu quả điều trị tiêu chảy (NICE 2008: đầu tay ở bn IBS-D)

Không hiệu quả trong điều trị đau bụng

Chỉ định khi cần >> kê toa đều đặn

 Rifaximine: cải thiện các triệu chứng

HCRKT nóichung và chướng bụng (tỷ lệ có đáp ứng #

75%)

 Cơ chế: thay đổi thành phần khuẩn chí ruột

 Liều lượng: (550mg) 1 viên x 3 lần/ ngày x 14

ngày

 Triệu chứng tái phát: Lặp lại 14 ngày đến 2

lần

 TDP: Buồn nôn, tăng men gan

 Nguy cơ chọn lọc khuẩn chí đề

kháng?

 Thận trọng: bệnh nhân tăng men gan, phối hợp thuốc

ức chế P-glycoprotein

ALOSETRON

(Lotronex ® )

Được dùng lần đầu năm 2000: ở bn IBS-D

NC ngẫu nhiên đối chứng: 1mg uống 2

lân/ngày/12 tuần

1 Cải thiện tiêu chảy & triệu chứng toàn thân

2 Hiệu quả ở phụ nữ IBS-D

3 Biến chứng: liệt ruột, cục nghẽn phân, viêm đại tràng

thiếu máu cục bộ (0,15% so với 0,06% của Giả dược)

Được sử dụng lại năm 2002 nhưng phải dưới hướng dẫn

nghiêm ngặt cho các phụ nữ IBS-D có tr chứng kéo dài >6

tháng, không đáp ứng điều trị thông thường

5 Thuốc thoái giáng

acide mật

(Bile acide sequestrants)

 Colestipol 8 tuần điều trị cải thiện đáng kể triệu :

chứng IBS ở bệnh nhân IBS có rối lọan hấp thu acide mật

THUỐC ĐIỀU TRỊ IBS-C

1.Chất tạo xơ, nhuận

1.CHẤT TẠO XƠ, NHUẬN

2

LUBIPROSTON

E − Cơ chế: kênh hoạt hóa

clo tại chỗ làm dịch ruột

giàu clo

− FDA (2006):

• HCRKT có táo bón ở

phụ nữ ≥ 18 tuổi

• Táo bón mạn vô căn

− Liều IBS-C: 8µg, 2l/ngày

(liều thấp hơn trong điều

trị táo bón mạn)

3 LINACLOTIDE

(Linzess ® )+ Đồng vận guanylate

cyclase:

Gắn thụ thể GC-C trên tb ruột

+ Tăng mức cGMP: Tăng tiết dịch

Tăng nhu

động + Cải thiện tính nhạy cảm

tạng

Táo bón vô căn IBS – C ở người lớn

4 CÁC ĐỒNG VẬN 5-HT4

dụng phụ lên tim mạch  rút khỏi thị trường

2007+ 3 thuốc mới: Prucalopride (Naronapride,

CÁC LIỆU PHÁP THAY THẾ KHÁC

WGO: 3 MỨC ĐỘ TIẾP CẬN

TRONG ĐIỀU TRỊ IBS

Bước 1

 Tâm lý, tiết thực, thay đổi lối

 Táo bón: tiết thực bổ sung xơ

 Tiêu chảy: Thuốc chống tiêu chảy thông thường

Bước 2

 Tâm lý, tiết thực, thay đổi lối

 Táo bón: tiết thực bổ sung xơ

 Tiêu chảy: Thuốc chống tiêu chảy thông

thường

Bước 3

 Tâm lý, tiết thực, thay đổi lối

sống

 Probiotics

 Điều trị triệu chứng: Đau: thuốc chống co thắt +/- kháng trầm cảm ba

vòng liều thấp hoặc nhóm SSRI.

 Táo bón: tiết thực bổ sung xơ +/- nhuận tràng thẩm

thấu hoặc Lactulose +/- Lubiproston

 Tiêu chảy: Thuốc chống tiêu chảy thông

thường

+/-Alosetron

 Tiêu chảy, đầy bụng: Rifaximin

 Tiếp cận tâm lý: thôi miên, tâm lý trị liệu, điều trị nhóm

V TÓM TẮT

1 IBS: rất phổ biến, ảnh hưởng rất nhiều đến chất

lượng sống của người bệnh cũng như làm

4 Phối hợp điều trị không dùng thuốc và điều trị bằng

thuốc góp phần cải thiện đáng kể triệu chứng, nâng

XIN CHÂN THÀNH CÁM

ƠN !