Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các điểm khai thác đất phục vụ san lấp mặt bằng các dự án trên địa bàn huyện vân đồn, tỉnh quảng ninh giai đoạn 2016 2019

của chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với người dân bị Nhà nước thuhồi đất và kiến nghị giải pháp thực hiện cơ chế chính sách phù hợp trong thực tiễncủa công tác bồi thườn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-NGUYỄN THỊ KHANH

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CÁC ĐIỂM KHAI THÁC ĐẤT PHỤC VỤ SAN LẤP MẶT BẰNG CÁC DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2016-2019

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện Các sốliệu sơ cấp và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được ai công

bố trong bất cứ công trình nào khác

Tác giả

Nguyễn Thị Khanh

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành đề tài tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực phấn đấu của bản thân,tôi còn nhận được sự giúp đỡ, động viên, chỉ bảo của các thầy cô, bạn bè, đồngnghiệp và người thân

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phan Đình Binhgiảng viên Đại học Nông Lâm Thái Nguyên người đã luôn theo sát, tận tình hướngdẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn Tôi xin chân thành cảm ơntoàn thể các thầy cô giáo đã luôn giúp đỡ tạo mọi điều kiện cho tôi trong thời gianqua

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo UBND huyện Vân Đồn, và cán bộPhòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, cùng tất

cả các bạn bè đã giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài này

Cuối cùng tôi xin cảm ơn sâu sắc tới gia đình đã động viên, tạo mọi điều kiện

về vật chất cũng như tinh thần trong suốt quá trình tôi thực hiện đề tài này

Một lần nữa tôi xin chân trọng cảm ơn và cảm tạ!

Vân Đồn, tháng năm 2020

Tác giả

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC HÌNH viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu 2

Chương 1 4

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Cơ sở lý luận của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 4

1.1.1 Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 4

1.1.2 Đặc điểm của công tác bồi thường GPMB 5

1.1.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng 6

1.1.4 Quy trình thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 7

1.2 Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 9

1.2.1 Các văn bản pháp quy của Nhà nước 9

1.2.2 Các văn bản pháp quy của tỉnh Quảng Ninh 10

1.3 Cơ sở thực tiễn 11

1.3.1 Chính sách bồi thường thiệt hại và tái định cư của các tổ chức tài trợ (WB và ADB). 11

1.3.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới 13

1.3.3 Tình hình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 17

1.3.4 Một số nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực của đề tài 20

Chương 2 25

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 25

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 25

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 25

2.3 Nội dung nghiên cứu 25

2.3.1 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Vân Đồn 25

2.3.2 Thực trạng quản lý và sử dụng đất đai huyện Vân Đồn 26

2.3.3 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB một số điểm khai thác đất huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 26

2.3.4 Đánh giá ảnh hưởng của kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng một số điểm khai thác đất huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 26

2.3.5 Đề xuất phương án giải quyết cho công tác bôi thường GPMB 26

2.4 Phương pháp nghiên cứu 26

2.4.1 Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu, tài liệu đã có (số liệu thứ cấp) 26

2.4.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu từ người dân thông qua phiếu điều tra (số liệu sơ cấp) 26

2.4.3 Phương pháp thống kê, tổng hợp 28

CHƯƠNG 3 29

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 29

3.1 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Vân Đồn 29

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 29

3 1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 38

3.2 Thực trạng quản lý và sử dụng đất đai huyện Vân Đồn 44

3.2.1 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai tại huyện Vân Đồn 44

3.2.2 Hiện trạng sử dụng đất của huyện Vân Đồn 49

3.3 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB một số điểm khai thác đất huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 51

3.3.1 Giới thiệu khái quát dự án 51

3.3.2 Kết quả bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án 54

3.3.3 Kết quả bồi thường về tài sản gắn liền với đất của dự án 60

3.3.4 Kết quả công tác hỗ trợ thu hồi đất tại hai dự án 66

3.4 Đánh giá ảnh hưởng của kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng một số điểm khai thác đất huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 85

3.4.1 Tác động tới kinh tế 85

3.4.2 Tác động tới xã hội 87

3.4.3 Tác động tới môi trường 91

3.5 Đề xuất phương án giải quyết cho công tác bôi thường GPMB 92

3.5.1 Giải pháp về chính sách bồi thường, hỗ trợ thu hồi đất 92

3.5.2 Giải pháp về tổ chức thực hiện 93

3.5.3 Các giải pháp cụ thể 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Kiến nghị 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

Phục lục 1: Phiếu điều tra Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia có giá trị lớn, là tư liệu sản xuất đặcbiệt, có vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống của từng hộ gia đình, cá nhân,thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là điều kiện tối thiểu đảm bảocho quá trình tái sản xuất giúp xã hội không ngừng phát triển, là địa bàn phân bố cáckhu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốcphòng; trong thời kỳ hiện nay, đất đai thêm những chức năng có ý nghĩa quan trọng

là tạo nguồn vốn và thu hút đầu tư phát triển

Trong những năm gần đây, nền kinh tế - xã hội ở nước ta tăng trưởng ở mứckhá, tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ, cơ chế kinh tế thịtrường đã từng bước được hình thành, các thành phần kinh tế phát triển mạnh mẽ,

xu hướng tất yếu về nguồn lực đầu vào cho sản xuất và sản phẩm đầu ra đều phảitrở thành hàng hoá, trong đó đất đai cũng không phải là ngoại lệ

Trong điều kiện quỹ đất có hạn, giá đất ngày càng cao và nền kinh tế thịtrường ngày càng phát triển thì lợi ích của người sử dụng đất khi nhà nước giao đất,thu hồi đất vẫn đang là một vấn đề hết sức nóng bỏng và cấp bách Việc bồi thườngđất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư là một vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạptác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninhđến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 Vân Đồn đang phát triển để trở thànhKhu kinh tế năng động, đầu mối giao thương, tạo động lực phát triển kinh tế chotỉnh Quảng Ninh, Vùng duyên hải Bắc Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ Cáckhu du lịch sinh thái biển, đảo chất lượng cao được hình thành, tạo điểm đến du lịchgiải trí vui chơi cao cấp, đồng thời tạo môi trường an sinh bền vững và chất lượngcao cho người dân trong vùng

Để tạo động lực cho Vân Đồn phát triển, thu hút nguồn vốn đầu tư từ bênngoài Các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, công trình giao thông trong quátrình thực hiện đầu tư cần có quỹ đất san lấp mặt bằng phục vụ đầu tư xây dựng Do

đó công tác bồi thường giải phóng mặt bằng giữ vị trí hết sức quan trọng là yếu tố

có tính chất quyết định đến tiến độ thực hiện các dự án, công trình; quyết định đến

cơ hội thu hút vốn đầu tư Qua nhiều năm công tác giải phóng mặt bằng luôn là vấn

đề nan giải, chiếm phần lớn các vụ khiếu nại, khiếu kiện về lĩnh vực đất đai trên địabàn huyện Vân Đồn nói riêng và trên địa bàn cả nước nói chung gây mất trật tự xãhội làm ảnh hường không tốt đến môi trường đầu tư

Để có thể nhìn nhận đầy đủ về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng ở huyệnVân Đồn, được sự hướng dẫn của thầy giáo – PGS.TS Phan Đình Binh, em đã lựa chọn

nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các

điểm khai thác đất phục vụ san lấp mặt bằng các dự án trên địa bàn

huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2016-2019” nhằm tìm hiểu thực

trạng và tìm ra những hạn chế, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm góp phầnđẩy nhanh tiến độ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tịa địa phương

2. Mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu

đất phục vụ san lấp mặt bằng các dự án trên địa bàn huyện Vân Đồn, tỉnh QuảngNinh

của chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với người dân bị Nhà nước thuhồi đất và kiến nghị giải pháp thực hiện cơ chế chính sách phù hợp trong thực tiễncủa công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Ý nghĩa của đề tài:

+ Ý nghĩa khoa học: Đưa ra các cơ sở khoa học của chính sách bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư đối với người dân bị thu hồi đất Chỉ ra ưu nhược điểm của chính sáchbồi thường, giải phóng mặt bằng đối với người dân bị Nhà nước thu hồi đất hiện tại

,hỗ trợ và tái định cư đối với người dân bị thu hồi đất trên địa bàn huyện trong thờigian tới

+ Ý nghĩa trong thực tiễn: Thực hiện công bằng được lợi ích một cách hài hòa,giữa lợi ích xã hội và của người dân bị thu hồi đất, thực hiện công tác bồi thườngGPMB một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

1.1.1 Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.1.1.1 Thu hồi đất

Thu hồi đất là việc Nhà nước ban hành Quyết định hành chính để thu lại quyền

sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình cá nhân sử dụng theoquy định của Luật Đất đai năm 2013

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp quy định tại các Điều 61, 62, 64, 65Luật đất đai 2013

Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh;

Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia,

công cộng; Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai;

Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.

Mục đích cuả công tác thu hồi đất là nhằm đảm bảo đất đai sử dụng đúng mục

đích, đạt hiệu quả, khắc phục tình trạng sử dụng đất sai mục đích, vi phạm luật đất

đai

1.1.1.2 Bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng

dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất; Giải phóng mặtbằng nghĩa là di dời, di dân đi nơi khác để lấy mặt bằng xây dựng công trình

Điều này có nghĩa là:

+ Mọi khoản bồi thường không phải bằng tiền là xong mà chủ thể đó phảiđược đảm bảo về lợi ích hợp pháp Sự mất mát của người bị thu hồi đất cả về vậtchất và tinh thần

+ Về mặt hành chính thì đây là quá trình không tự nguyện, có tính cưỡng chế Việc bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo

tính dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng theo quy định của

pháp luật (Điều 74 Luật Đất đai năm 2013).

vào đất bị Nhà nước thu hồi

- Hỗ trợ là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghềmới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới, ổn định đời sống, sản xuất, bố trí việclàm mới và một số khoản hỗ trợ khác

Hỗ trợ gồm:

thì được xem xét hỗ trợ cho người đang sử dụng

thường thì được xem xét hỗ trợ cho người có tài sản

* Tái định cư:

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinhsống, làm ăn và bàn giao lại đất cho dự án Tái định cư bắt buộc là điều không thểtránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng dụng đất đai để thực hiện dự án Khu táiđịnh cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người

sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ

1.1.2 Đặc điểm của công tác bồi thường GPMB

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang tính đadạng và phức tạp Nó thê hiện khác nhau đối với mỗi dự án, nó liên quan trực tiếpđến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Các văn bản chính sách

về bồi thường, hỗ trợ theo quy định của Nhà nước được áp dụng chung cho tất cảcác dự án thu hồi đất

- Tính đa dạng: Mỗi dự án, khu vực thu hồi đất và GPMB được tiến hành trênđịa bàn một tỉnh, một địa phương sẽ khác nhau về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xãhội, các chính sách vận dụng cụ thể của cấp tỉnh cũng rất khác nhau Các dự ántrong khu vực đô thị, mật độ dân cư cao, công trình xây dựng nhiều, giá trị đất và tàisản trên đất lớn; khu vực giáp ranh giữa đô thị và nông thôn, ven các khu công

nghiệp mức độ dân cư khá cao, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủcông nghiệp, dịch vụ, buôn bán nhỏ… khu vực nông thôn, hoạt động sản xuất chủyếu là nông nghiệp, lâm nghiệp dân cư thưa thớt… Do vậy, đối với mỗi dự án ở mỗivùng có những đặc trưng riêng, công tác thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMBđược tiến hành cần có những giải pháp riêng, phù hợp với đặc điểm và điều kiệnriêng của mỗi khu vực tùy theo từng dự án cụ thể.

trọng trong đời sống sản xuất, sự phát triển kinh tế - xã hội

Đối với đất nông nghiệp: Tập trung chủ yếu khu vực nông thôn, dân cư chủyếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, trong khi đó năng suất, sảnlượng lại phụ thuộc rất lớn vào điều kiện đất đai, trình độ sản xuất, tập quán và kinhnghiệm canh tác có từ lâu đời Do vậy, khi thu hồi đất - thu hồi tư liệu sản xuất củangười dân thì việc người dân chấp hành phương án thu hồi đất, di chuyển là rất khókhăn và việc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân là rất cần thiết để đảmbảo đời sống người dân về lâu dài

Đối với đất ở, đất phi nông nghiệp: Do giá trị sử dụng đất và tài sản gắn liềnvới đất lớn, nó gắn bó trực tiếp với đời sống, sinh hoạt của người dân mà tâm lý, tậpquán là ngại di chuyển chỗ ở Do vậy, việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ đối vớiđất ở, đất phi nông nghiệp và tài sản gắn liền với đất lại càng phức tạp

Dân cư một số vùng sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống bám vàocác trục đường giao thông của khu dân cư nay chuyển đến ở khu vực mới điều kiệnkiếm sống bị thay đổi nên không muốn di chuyển

1.1.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện kinh tế,

xã hội và trình độ dân trí nhất định Do vậy, quá trình bồi thường GPMB cũng mangnhững đặc điểm riêng biệt

Do đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế,

xã hội của người dân

Công tác quản lý đất đai ở một số địa phương còn yếu kém, hạn chế, nhiều vướng mắc trong quan hệ quản lý và sử dụng đất đai để tồn đọng kéo dài

Nội dung quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động mang tính định hướng

từ lúc hình thành dự án đến khi GPMB và tái định cư

Trong quá trình áp dụng cụ thể, tình trạng một số chính sách có nhiều Văn bảnquy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai chưa được hướng dẫn, chưa đượckhắc phục hiệu quả triệt để

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một chứng thư pháp lý nhằmxác lập quyền sử dụng đất của các chủ sử dụng đất trên các thửa đất cụ thể

Giao đất, cho thuê đất phải căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhưngnhiều địa phương chưa thực hiện tốt nguyên tắc này

Các yếu tố về giá đất và định giá đất cũng bất cập

Việc bồi thường GPMB gắn nhiều đến quyền lợi về tài chính nên rất dễ cónhững hành vi vi phạm pháp luật nhằm thu lợi bất chính Vì vậy các cấp chínhquyền cấp trên phải có kế hoạch thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện những saiphạm để xử lý tạo niềm tin cho nhân dân

Theo kết quả thống kê của Cơ quan thanh tra nhà nước cho thấy hơn 80% số

vụ tranh chấp, khiếu nại tố cáo hàng nằm liên quan đến đất đai, đặc biệt là khiếukiện về bồi thường thiệt hại chưa thỏa đáng, không công bằng

1.1.4 Quy trình thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Bước 1:

vấn giúp việc cho Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (trường hợp thấy cần

thiết).

phê duyệt theo quy định

khu đất quy hoạch thực hiện dự án

- Bước 2:

độ chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định đến toàn thể các chủ sử dụng đất trong khu vự quy hoạch dự án.

Thông báo trên đài phát thanh, truyền hình tại địa phương; Tổ chức Hội nghị côngkhai tại trụ sở UBND xã có dự án đi qua

- Bước 3:

hồi đất

cay cối, hoa màu, mồ mả, nhà cửa và các công trình kiến trúc khác nằm trong khuvực quy hoạch dự án để lập phương án tổng thể

- Bước 4:

+ Xác định nguồn gốc đất đai; Kê khai, thống kê kiểm đếm chi tiết hiện trạng

các tài sản trên đất (cây trồng, hoa màu, mồ mả, nhà ở và các công trình kiến trúc

có liên quan) và lập Biên bản kiểm kê hiện trạng để tiến hành lập hồ sơ chi tiết bồi

thường GPMB cho các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức sử dụng đất bị ảnh hưởng

tại trụ sở UBND cấp xã, nhà văn hóa khu dân cư nơi có đất thu hồi trong thời hạn ít

nhất 20 ngày (trừ các trường hợp thu hồi đất quy định tại Điều 17 Nghị định

47/NĐ-CP).

+ Kết thúc công khai dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư,lập Biên bản ghi rỗ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, sô lượng

- Bước 7:

tiến hành hoàn chỉnh lại phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (trường hợp

cần phải điều chỉnh, bổ sung thì chỉnh sửa lại cho phù hợp).

duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định tại Điều 66 LuậtĐất đai 2013

- Bước 8:

cư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

giao đất tái định cư và thời hạn bàn giao mặt bằng

chủ sử dụng đất

- Bước 9: Giải quyết khiếu nại đối với Quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ

trợ và tái định cư (nếu có).

1.2 Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

1.2.1 Các văn bản pháp quy của Nhà nước

tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai;

sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai”;

- Nghị định số: 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ qui định về giá đất;

bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

định chi tiết thi hành một số điều của Luật Giá về thẩm định giá;

Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất,thu hồi đất;

Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chinh bảnggiá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất;

Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồiđất;

1.2.2 Các văn bản pháp quy của tỉnh Quảng Ninh

Quyết định số: 1192/QĐ-UBND ngày 21/4/2016 của UBND tỉnh Quảng Ninh; Kếhoạch sử dụng đất năm 2017 của huyện Vân Đồn được phê duyệt tại Quyết định số:1144/QĐ-UBND ngày 17/04/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh; Kế hoạch sử dụngđất năm 2018 của huyện Vân Đồn được phê duyệt tại Quyết định số: 5393/QĐ-UBND ngày 25/12/2018 của UBND tỉnh Quảng Ninh; Quyết định số: 2620/QĐ-UBND ngày 28/06/2019 của UBND tỉnh Quảng Ninh “ Về việc phê duyệt điềuchỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của huyện Vân Đồn”;

Quảng Ninh về việc ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhànước thu hồi đất theo Luật Đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; Quyết địnhsố: 3000/2017/QĐ-UBND ngày 02/8/2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh

“Về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và tái định cư khinhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”;

- Quyết định số: 3238/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh QuảngNinh về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từngày 01/01/2015 đến 31/12/2019;

Ninh về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhànước thu hồi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; Quyết định số: 4234/QĐ-UBND ngày28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh “V/v ban hành bộ đơn giá bồi thường tàisản đã đầu tư vào đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”

phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh đếnnăm 2020, tầm nhìn đến năm 2030;

Để thực hiện được phương châm đó thì trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư phải lấy phát triển con người là trung tâm, không chỉ là các chính sách bồithường vật chất Từ quan điểm đó, chính sách bồi thường công bằng là bồi thườngngang bằng với tình trạng như không có dự án được áp dụng, sao cho đời sống củangười bị ảnh hưởng sau khi được bồi thường ít nhất phải đạt được ngang mức cũcủa họ như trước khi có dự án Tuy vậy các chính sách này cũng có những khác biệt

so với chính sách của Nhà nước Việt Nam như:

Khái niệm hợp pháp hay không hợp pháp trong chính sách bồi thường, tái định

cư là một trong những khác biệt có khả năng gây ra những vấn đề xã hội lớn khi ápdụng chính sách tái định cư của WB, ADB [17], [18] Theo các tổ chức này thì thiếuchứng thư hợp pháp về đất sẽ không ảnh hưởng tới bồi thường cho một số nhóm dân

bị ảnh hưởng và được mở rộng đối với cả đối tượng không bị thiệt hại về đất và tàisản mà chỉ bị ảnh hưởng tới mặt tinh thần Ở Việt Nam trước kia chỉ bồi thường chonhững người có chứng thư hợp pháp nhưng ở Nghị định 47/2014/NĐ-CP đã mởrộng hơn khái niệm hợp pháp, đồng thời có quy định rõ ràng các trường hợp khôngđược bồi thường về đất, nếu xét thấy cần được hỗ trợ thì UBND tỉnh ra quyết địnhđối với từng trường hợp cụ thể [17], [18]

Theo chính sách của ADB thì việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao giờcũng phải hoàn thành xong trước khi tiến hành công trình xây dựng, trong khi ở ViệtNam chưa có quy định rõ ràng về thời hạn này (rất nhiều dự án vừa giải tỏa mặtbằng vừa triển khai thi công, chỗ nào giải phóng mặt bằng xong thì thi công trướctránh lấn chiếm đất đai); do vậy, nhiều gia đình còn chưa kịp thời sửa chữa, xâydựng lại hoặc xây dựng nhà ở mới ổn định trước khi bị giải tỏa

Quy định của ngân hàng ADB là không những phải thông báo đầy đủ cácthông tin về dự án cũng như chính sách bồi thường, tái định cư của dự án cho các hộnông dân mà còn tham khảo ý kiến và tìm mọi cách thỏa mãn các yêu cầu chínhđáng của họ trong suốt quá trình thực hiện Ở Việt Nam, thực tế cho thấy việc thựchiện đầy đủ nội dung này là rất khó khăn, vì lịch sử sử dụng đất rất phức tạp và khó

có thể thỏa mãn được yêu cầu rất lớn của người bị thu hồi đất [18]

Theo quy định của Ngân hàng ADB, ngoài giám sát nội bộ, cơ quan thực hiện dự

án phải thuê một tổ chức bên ngoài giám sát độc lập để đảm bảo những thông tin làkhách quan Nhiệm vụ của cơ quan giám sát độc lập phải kiểm tra xem các hoạt độngtái định cư có được triển khai đúng không? Từ đó có những kiến nghị về biện pháp giảiquyết sao cho công tác tái định cư đạt được mục tiêu cuối cùng là giải quyết hết nhữngvướng mắc nảy sinh Các chính sách hiện hành tại Việt Nam chưa áp dụng cơ chế giámsát độc lập về tái định cư Vì vậy, việc giám sát độc lập công tác tái định

cư là công tác khá mới mẻ ở Việt Nam nên cần có thời gian phù hợp để ban hànhquy định và làm quen với công việc này.

Phạm vi ảnh hưởng của dự án phải quan tâm theo ADB là rất rộng còn theochính sách hiện hành của Việt Nam thì phạm vi ảnh hưởng vẫn còn hạn hẹp

1.3.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới

Đối với bất cứ một quốc gia nào trên thế giới, đất đai là nguồn lực quan trọngnhất, cơ bản của mọi hoạt động đời sống kinh tế - xã hội Khi Nhà nước thu hồi đấtphục vụ cho các mục đích của quốc gia đã làm thay đổi toàn bộ đời sống kinh tế củahàng triệu hộ dân và người dân, người bị ảnh hưởng không những không hạn chế về

số lượng mà còn có xu hướng ngày càng tăng Dưới đây là một số kinh nghiệmquản lý đất đai của các nước trên thế giới sẽ phần nào giúp ích cho Việt Nam chúng

ta, đặc biệt trong chính sách bồi thường GPMB

1.3.2.1 Trung Quốc:

Tại Trung Quốc, đất đai thuộc chế độ công hữu nên lợi ích công là điều kiệntiền đề để áp dụng quyền thu hồi đất một cách hợp pháp Việc thu hồi đất được thựchiện chặt chẽ để tránh sự lạm quyền của chính quyền địa phương Phạm vi đất bị thuhồi phục vụ cho lợi ích công gồm: đất phục vụ cho quân sự - quốc phòng; các cơquan nhà nước và các cơ quan nghiên cứu sự nghiệp; công trình giao thông, nănglượng; kết cấu hạ tầng công cộng; công trình công ích và phúc lợi xã hội, công trìnhtrọng điểm quốc gia, bảo vệ môi trường sinh thái và phục vụ cho các lợi ích côngcộng khác theo quy định của pháp luật

Quy trình thu hồi đất gồm 4 bước: (1) Khảo sát về các điều kiện thu hồi đất(dân số nông nghiệp, đất canh tác trên thu nhập đầu người, tổng sản lượng hàngnăm, diện tích đất, loại đất và vấn đề sở hữu của khu vực bị ảnh hưởng); (2) Xâydựng dự thảo kế hoạch thu hồi đất; (3) Cơ quan quản lý đất đai báo cáo với chínhquyền địa phương, trình kế hoạch thu hồi đất và các tài liệu khác lên cấp cao hơn đểkiểm tra, phê duyệt; (4) Thông báo, công bố dự án sau khi dự án được phê duyệt.Việc công bố phải được thực hiện kịp thời, cụ thể về kế hoạch thu hồi và bồithường Chính quyền địa phương có trách nhiệm thông báo và giải thích các vấn đề

có liên quan Sau ngày thông báo, các tài sản trong khu vực dự án sẽ không đượccải tạo, mở rộng [20], [21].

Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất ở Trung Quốc, chỉ có Chính phủ và chínhquyền cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới có thẩm quyền thu hồi đất.Công tác quản lý giải phóng mặt bằng được giao cho Cục Quản lý tài nguyên đất đaitại các địa phương thực hiện Chủ thể được nhận khu đất sau khi được thu hồi sẽthuê một đơn vị xây dựng giải tỏa mặt bằng khu đất đó (thông thường là các đơn vịchịu trách nhiệm thi công công trình trên khu đất giải tỏa)

Nguyên tắc bồi thường khi thu hồi đất được xác định là phải bảo đảm chongười bị thu hồi đất có chỗ ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Bồi thường khi thuhồi đất không căn cứ giá thị trường, mà phụ thuộc vào mục đích sử dụng ban đầucủa khu đất bị thu hồi, cụ thể là: đối với đất nông nghiệp, cách tính tiền bồi thườngđất đai và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất đainhững năm trước đây rồi nhân với một hệ số do nhà nước quy định Mức bồi thườngđược tính bằng 6 đến 10 lần giá trị sản lượng hàng năm trung bình của ba năm trướckhi thu hồi Trợ cấp tái định cư được tính bằng 4 đến 6 lần giá trị sản lượng hàngnăm trung bình Bồi thường về hoa màu và các công trình hiện có sẽ do chính quyềnđịa phương quyết định Trong trường hợp mức bồi thường không đủ để duy trì mứcsống ban đầu, thì có thể tăng thêm, tuy nhiên, tổng mức bồi thường không vượt quá

30 lần giá trị sản lượng trung bình của 3 năm trước khi thực hiện thu hồi nếu nhưcác quy định trong luật không đủ duy trì mức sống hiện tại của người nông dân [20]

Đối với đất ở, số tiền bồi thường được xác định bao gồm: giá cả xây dựng lạinhà ở, sự chênh lệch giữa xây dựng lại nhà mới và nhà cũ; giá đất tiêu chuẩn và trợcấp về giá Giá xây dựng nhà mới được xác định là khoảng cách chênh lệch giữa giátrị còn lại của nhà cũ và chi phí xây dựng lại nhà mới Còn giá đất tiêu chuẩn doNhà nước quyết định, căn cứ theo giá đất trong cùng khu vực Việc trợ cấp về giácũng do chính quyền xác định Khoản tiền bồi thường này được tính theo métvuông, cộng lại và nhân với diện tích xây dựng của nhà ở Trường hợp Nhà nước cónhà ở tái định cư thì người được bồi thường sẽ được phân nhà với diện tích tươngđương số tiền họ đã nhận được bồi thường [21]

1.3.2.2 Singapore:

Tại Singapore, mặc dù có nhiều hình thức sở hữu khác nhau về đất đai (sởhữu nhà nước, sở hữu tư nhân) song việc thu hồi đất chỉ được thực hiện để sử dụngvào mục đích công cộng như: phát triển cơ sở hạ tầng; xây dựng công trình phúc lợi

xã hội; chỉnh trang đô thị Và được Nhà nước đứng ra thu hồi đất rồi giao hoặc chocác công ty, nhà đầu tư thuê đất Công tác thu hồi đất phải được sự cho phép bởiChính phủ và các thành viên trong Nội các Chính phủ, sau khi đã thảo luận và thamkhảo ý kiến cộng đồng [21]

vào giá trị thực tế của bất động sản của chủ sở hữu; các chi phí tháo dỡ di chuyểnchỗ ở hợp lý; chi phí mua nguyên vật liệu xây dựng nhà ở mới… Trường hợp người

bị thu hồi đất không tán thành với phương án bồi thường thiệt hại do Nhà nước xácđịnh, họ có quyền thuê một tổ chức định giá tư nhân để tiến hành định giá lại các chiphí thiệt hại Nhà nước trả tiền cho công tác định lại giá này [14], [20]

Việc xác định giá bồi thường được Singapore thực hiện căn cứ vào giá trị bấtđộng sản do người bị thu hồi đất đầu tư chứ không căn cứ vào giá trị thực tế của bấtđộng sản Phần giá trị tăng thêm do sự đầu tư cơ sở hạ tầng của Nhà nước được bóctách khỏi giá trị bồi thường của bất động sản Điều này có nghĩa là Nhà nước khôngbồi thường theo giá bất động sản hiện tại mà bồi thường theo giá thấp hơn do trừ điphần giá trị bất động sản tăng thêm từ sự đầu tư cơ sở hạ tầng của Nhà nước

Nhà nước chi trả tiền bồi thường thu hồi đất làm hai đợt: đợt thứ nhất, nhànước trả 20% tổng giá trị bồi thường khi chủ nhà thực hiện việc tháo dỡ nhà ở Đợtthứ 2, phần còn lại sẽ được thanh toán khi người bị thu hồi đất ở hoàn tất việc dichuyển chỗ ở [21]

1.3.2.3 Hàn Quốc

Tại Hàn Quốc, mặc dù đất đai là sở hữu tư nhân nhưng trong nhiều trườnghợp, Nhà nước có quyền thu hồi đất của người dân Các trường hợp đó là: thu hồiđất để phục vụ mục đích quốc phòng - an ninh; dự án đường sắt, đường bộ, sân bay,đập nước thủy điện, thủy lợi; dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, nhà máyđiện, viện nghiên cứu; dự án xây dựng trường học, thư viện, bảo tàng; dự án xây

dựng nhà, xây dựng cơ sở hạ tầng trong khu đô thị mới, khu nhà ở để cho thuê hoặcchuyển nhượng [20].

Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được thực hiện theo phương thứctham vấn và cưỡng chế Phương thức tham vấn được thực hiện thông qua việc các

cơ quan công quyền thỏa thuận với người bị thu hồi đất về phương án, cách thức bồithường Trong trường hợp tham vấn bị thất bại, Nhà nước phải sử dụng phương thứccưỡng chế Theo thống kê của Cục Chính sách đất đai Hàn Quốc, ở Hàn Quốc có85% tổng số các trường hợp Nhà nước thu hồi đất thực hiện theo phương thức thamvấn; chỉ có 15% các trường hợp thu hồi đất phải sử dụng phương thức cưỡng chế[8]

trách nhiệm cung cấp nhà ở tại đô thị, hoạt động như một nhà đầu tư độc lập) đượcphép thu hồi đất theo quy hoạch để thực hiện các dự án xây nhà ở

Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất trên cơ sở các nguyên tắc sau: Thứ nhất,việc bồi thường do chủ dự án thực hiện Thứ hai, chủ đầu tư phải thực hiện bồithường đầy đủ cho chủ đất và cá nhân liên quan trước khi tiến hành xây dựng cáccông trình công cộng Thứ ba, thực hiện bồi thường cho chủ đất phải bằng tiền mặt,sau đó mới bằng đất hoặc nhà ở xã hội Thứ tư, thực hiện bồi thường áp dụng chotừng cá nhân [13]

1.3.2.4 Thái Lan

Không có chính sách bồi thường, tái định cư ở cấp quốc gia Do công nhậnhình thức đa sở hữu đất đai nên Hiến Pháp năm 1982 có quy định chung: (a) việctrưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triểnnguồn tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đíchcông cộng khác phải thực hiện bồi thường theo thời giá thị trường cho những người

có đất hợp pháp về tất cả các thiệt hại do việc trưng dụng gây ra; (b) việc bồi thườngphải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Dựatrên các qui định chung này, các ngành có qui định chi tiết cho việc thực hiện trưngdụng đất của ngành mình

Năm 1987, Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng bất động sản áp dụng choviệc trưng dụng đất sử dụng vào các mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốcphòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phát triển đôthị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng Luật quiđịnh những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loạitài sản bị thiệt hại Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra các qui định cụ thể về trình tựtiến hành bồi thường và TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị bồi thường, cácbước lập và phê duyệt dự án bồi thường, thủ tục thành lập các cơ quan, uỷ ban tínhtoán bồi thường và TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại,quyền khởi kiện đưa ra toà án [14].

Ví dụ như trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều

dự án bồi thường và TĐC lớn nhất trong nước Họ đã xây dựng chính sách riêng vớimục tiêu: “Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng một mức sống tốt hơn” thôngqua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảocho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và được tham gia nhiều hơn vàoquá trình phát triển xã hội Trên thực tế, chính sách này đã tỏ ra hiệu quả khi cần thuhồi đất cho các dự án đầu tư [21]

1.3.3 Tình hình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

1.3.3.1 Phương án bồi thường

Theo báo cáo xã hội học của Viện nghiên cứu Địa chính năm 2003, thì phương

án bồi thường bằng tiền cho đến nay vẫn là phương án được áp dụng phổ biến Vìtrên thực tế, quỹ đất phục vụ cho việc bồi thường GPMB và TĐC của mỗi địaphương không giống nhau, quỹ đất công ích còn lại của các địa phương không đáng

kể, nên không đáp ứng được yêu cầu bồi thường bằng đất và lập khu TĐC Mặtkhác, số lượng các hộ di chuyển lớn, có những hộ diện tích đất thu hồi lớn nên việcbồi thường diện tích đất có cùng giá trị là rất khó Hầu hết địa điểm khu TĐC và cơ

sở hạ tầng khu TĐC không thỏa mãn yêu cầu của người bị thu hồi đất như cách xatrung tâm, không thể kinh doanh, buôn bán nên rất nhiều trường hợp người bị thuhồi đất lựa chọn phương án bồi thường bằng tiền Thực tế cho thấy chính sách bồithường chưa thật công bằng giữa các loại đất với nhau, giữa hộ gia đình với nhau và

giữa 2 địa phương liền kề Trong cùng một khu vực giải toả nhiều nơi có sự phânbiệt giữa hai đối tượng sử dụng đất có ngành nghề khác nhau Mức bồi thường thấp

so với giá chuyển nhượng thực tế tại địa phương, tạo ra sự chênh lệch làm chongười bị thu hồi đất cảm thấy bị thiệt thòi, đòi tăng tiền bồi thường, không bàn giaomặt bằng đúng kế hoạch gây ảnh hưởng đến tiến độ của các dự án đầu tư [15]

Tình trạng không có việc làm ở khu vực các hộ dân bị thu hồi đất ngày càngcao, nhất là đối với các dự án đầu tư chiếm dụng đất nông nghiệp có quy mô lớn Vìvậy, phát sinh tệ nạn xã hội trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương,

có thể dẫn đến mất ổn định về anh ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội do đó phải cóbiện pháp giải quyết kịp thời [13]

1.3.2.3 Diện tích đất bồi thường, giá đất bồi thường

Cách xác định hạn mức, diện tích đất ở bồi thường so với quy định còn tuỳtiện, không thống nhất giữa các địa phương và các dự án với nhau ngay khi cả trêncùng một tỉnh cũng có cách xác định khác nhau

Bồi thường đất nông nghiệp theo phân hạng đất đến nay quá lạc hậu, khôngcòn phù hợp, nó không chỉ ảnh hưởng đến việc xác định giá bồi thường mà còn làmthất thu thuế nông nghiệp của Nhà nước

Do giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý quan trọng trongviệc xác định điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, nhưng công táccấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở các địa phương còn chậm trễ gây không ítkhó khăn cho công tác thu hồi, GPMB

Hiện nay, những quy định về tính hợp pháp của thửa đất đang được điều chỉnhtheo xu hướng giảm dần các căn cứ pháp lý Vì vậy, để GPMB kịp tiến độ, nhiều

địa phương đã phải thừa nhận và thỏa thuận bồi thường cho các trường hợp không

có đủ căn cứ pháp lý về quyền sử dụng đất [19]

1.3.2.4 Bồi thường về tài sản, cây cối, hoa màu gắn liền với đất bị thu hồi

Trên cơ sở chính sách bồi thường và TĐC của Nhà nước cách xác định phương

án bồi thường tài sản gắn liền với đất của các địa phương được người dân ủng hộchưa cao ngay từ đầu do đó phải điều chỉnh, bổ sung để cho người dân đồng tìnhủng hộ Tuy nhiên hiện nay chưa có quy định cụ thể cách tính giá trị thiệt hại thực tế

về nhà và vật kiến chúc nên có nhiều nhà xây dựng khác nhau (độ kiên cố, cầu kỳkhác nhau) nhưng mức giá bồi thường lại bằng nhau Không còn tình trạng cónhững dự án đền bù một số công trình, vật kiến trúc cao hơn giá thị trường

Về cây cối hoa màu cơ bản người dân đồng tình ủng hộ phương án bồi thườngcây cối hoa màu của các địa phương, nhiều dự án bồi thường cây cối, hoa màu cao hơngiá thị trường Chưa có quy định cụ thể cách tính cây cảnh, sinh vật cảnh như giá trịcủa cây cảnh, sinh vật cảnh khác nhau nhưng mức giá bồi thường lại bằng nhau

1.3.2.5 Tái định cư và cơ sở hạ tầng khu tái định cư

Thực trạng trong những năm qua cho thấy việc xây dựng các khu TĐC của các

dự án rất bị động, thiếu đồng bộ nhất là các dự án thuộc nguồn vốn TW, trong đó,tồn tại lớn nhất là cơ sở hạ tầng khu TĐC không được đầu tư theo quy định hoặcđầu tư nửa vời Các dự án thiếu biện pháp phục hồi thu nhập tại nơi ở mới chongười TĐC Các công trình khu công nghiệp khu chế xuất phương án bồi thường docác chủ dự án lập, Hội đồng GPMB chỉ tham gia với tư cách tư vấn Vì vậy tráchnhiệm của chính quyền địa phương thường không cao và là nguyên nhân làm giảmhiệu lực pháp luật của các chính sách bồi thường và TĐC, ảnh hưởng đến tiến độGPMB [19]

Nguồn đất xây dựng các khu TĐC ở các khu đô thị loại I và loại II rất hiếm,mặc dù có chính sách xây dựng nhà ở ra khu ven đô thị nhưng chưa được người dânchấp nhận do giá căn hộ quá cao, có sự lệch lớn về chế độ xã hội, những hộ sốngbằng nghề buôn bán thì hầu hết không lựa chọn phương án đổi đất lấy đất Còn ởkhu dân cư nông thôn, việc thu hồi đất làm ảnh hưởng đến tập quán sinh hoạt củangười dân, giao đất mới với quy mô như diện tích hiện nay không đáp ứng được

nhu cầu sinh hoạt và nông nghiệp của người dân như: Nhà phải có sân phơi, gần gũivới họ hàng, đi lại thuận tiện

Vì vậy, cần quy định rõ thêm dự án nào phải xây dựng các khu TĐC và quytrình thẩm định, xây dựng kế hoạch TĐC có thể giúp cho người dân bị thu hồi đấtkhông bị thiệt thòi sau khi giải tỏa chuyển đến nơi ở mới

1.3.2.6 Trình độ hiểu biết pháp luật đất đai trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

Công tác phổ biến pháp Luật Đất đai và chính sách bồi thường, GPMB vàTĐC của Hội đồng bồi thường cho người bị thu hồi đất tại các địa phương tính theomặt bằng chung là chưa sát thực tế Phần lớn người dân rất quan tâm đến chính sáchbồi thường GPMB nhưng công tác tuyên truyền ở các địa phương còn nhiều hạnchế, ở những vùng có trình độ dân trí cao thì kiến thức hiểu biết pháp luật, việc chấphành các quy định của luật nghiêm minh và công tác GPMB đạt tiến độ và hiệu quả

so với kế hoạch Trái lại, đối với những vùng nông thôn, miền núi, vùng xa, hải đảo,

do không có điều kiện tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật, mặt bằng dân tríthấp dẫn đến việc GPMB gặp khó khăn [15]

1.3.4 Một số nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực của đề tài

- Qua nghiên cứu “Đánh giá tác động của công tác giải phóng mặt bằng đến

kinh tế, xã hội, môi trường ở một số dự án trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ” năm 2017 của tác giả Mai Chiến Thắng Từ dự án đường Vũ Thê Lang

và hạ tầng hai bên đường và dự án quy hoạch đất ở để giao và đấu giá QSD Đất khuvực Đồi Măng là hai dự án trọng điểm của thành phố Việt Trì được tỉnh và thànhphố rất quan tâm chỉ đạo, phương án bồi thường GPMB đã được lập đầy đủ các nộidung và áp giá theo đúng chính sách quy định Tác động của công tác bồi thường,GPMB đến kinh tế của người dân: Tạo cơ hội tăng thu nhập cho lao động trongngành phi nông nghiệp Cụ thể, có 18,18% hộ được phỏng vấn ở hai dự án cho rằngthu nhập của họ có tăng sau khi bị thu hồi đất Tác động của công tác bồi thường,GPMB đến xã hội của người dân: Tạo cơ hội cho các lao động tham gia vào cáchoạt động phi nông nghiệp [31]

- Qua nghiên cứu “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

để thực hiện một số dự án trên địa bàn thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn năm 2016” tác giả Dương Thị Thu Thủy đã cho thấy Công tác bồi thường, giải

phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Lạng Sơn qua dự án nghiên cứu: Dự án Táiđịnh cư khối 2, phường Vĩnh Trại áp dụng thống nhất theo luật; các văn bản dướiluật và Quyết định, quy định của UBND tỉnh Đồng thời khẳng định tác động dự án

đã làm giảm tỷ lệ lao động ngành nông nghiệp giảm đi, tỷ lệ lao động trong ngànhphi nông nghiệp và tỷ lệ lao động không có việc làm sau khi bị thu hồi đất cũngtăng Thu nhập của hộ dân sau khi bị thu hồi đất 1 năm có xu hướng tăng [30]

tỉnh Thanh Hóa vẫn còn chậm so với tiến độ đề ra với nhiều nguyên nhân Công tácquản lý Nhà nước về đất đai còn buông lỏng, nhiều vướng mắc còn tồn đọng khá daidẳng nhưng không kịp thời giải quyết Không ít các trường hợp Nhà nước phải mặcnhiên công nhận quyền sử dụng đất cho các chủ sử dụng không có giấy tờ về quyền

sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai Việc điều tra, đo đạc, lập và chỉnh

lý hồ sơ địa chính còn nhiều hạn chế Những hạn chế của công tác này làm ảnhhưởng đến công tác xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhànước thu hồi đất Những nơi chưa có quy hoạch kế hoạch sử dụng đất, công tácquản lý đất đai yếu kém, số liệu không đảm bảo độ tin cậy, việc khoanh định cácloại đất, định hướng sử dụng không sát với thực tế thì ở đó công tác GPMB gặpnhiều khó khăn phức tạp, hiệu quả thấp Các văn bản pháp lý liên quan đến vấn đềquản lý nhà nước về đất đai nói chung, trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư nói riêng thiếu tính thực tế, không ổn định và chưa thực sự hoàn chỉnh Chínhquyền các cấp không có đầy đủ hồ sơ quản lý, không cập nhật biến động thườngxuyên và không quản lý được những vụ việc mua bán, chuyển nhượng đất đai tráiphép Chính điều này gây khó khăn cho người thi hành đồng thời làm mất lòng tintrong dân Là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự chậm trễ, ách tắc trong công tác giảiquyết các mối quan hệ đất đai nói chung và GPMB nói riêng [7]

- Theo ông Lê Anh Quân (2014) cho thấy: Thực tế triển khai GPMB trên địabàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội vẫn gặp một số khó khăn, vướng mắc nhưsau:

Thứ nhất, về việc thông báo thu hồi đất đến từng hộ dân gây nhiều khó khăn.Thứ hai, giữa quyết định thu hồi đất và phương án được duyệt phải được thực hiện trong vòng 1 ngày gây nhiều khó khăn cho địa phương

Thứ ba, GPMB xong mới giao đất cũng nảy sinh nhiều bất cập Theo chúng tôi nên GPMB đến đâu, giao đất đến đó

Thứ tư, về quy định cưỡng chế kiểm đếm khá phức tạp, mất nhiều thời gian, vật chất

Thứ năm, về dự thảo phương án hỗ trợ có thể gây ra khiếu kiện kéo dài nếu

có sự điều chỉnh theo hướng giảm

Thứ sáu, về vấn đề giá đất Tuy theo chủ trương sát giá thị trường nhưng trênthực tế, người dân không bao giờ thông báo giá thật để tránh nộp thuế thu nhập cánhân khi chuyển nhượng Nên quy định giá đất đền bù khi được địa phương báo caolên dù cao hơn từ 1-2 lần vẫn thấp hơn thực tế rất nhiều, dẫn đến hiện tượng ngườidân không đồng ý với phương án giá đền bù, gây chậm trễ cho công tác GPMB

Phú Thọ còn gặp nhiều khó khăn, cụ thể: Bảng giá đất trên địa bàn tỉnh ban hành đểbồi thường giải phóng mặt bằng có giá đất còn thấp hơn giá đất thị trường [31]

Việc quản lý nhà nước về đất đai ở các địa phương từ những năm trước đâycòn chưa chặt chẽ, để xảy ra tình trạng lấn chiếm đất, sử dụng đất không rõ nguồngốc, gây nhiều khó khăn cho việc xác định diện tích từng loại đất

Công tác GPMB liên quan đến quyền lợi trực tiếp, thiết thực của nhiều ngườidân, trình độ dân trí nhiều nơi còn có hạn, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cưcủa Nhà nước còn phức tạp, thay đổi nhiều, trong khi công tác tuyên truyền, quántriệt chủ trương chính sách nhiều nơi chưa tốt dẫn đến người dân còn có cách hiểukhác nhau về chính sách của Nhà nước làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng,

có nơi còn xảy ra tình trạng khiếu kiện đông người, gây mất trật tự trị an

Trong quá trình thực hiện, nhiều hạng mục, nội dung phát sinh, các quy địnhcủa Nhà nước chưa điều chỉnh hết, các cấp các ngành phải bàn bạc, thống nhất đềxuất UBND tỉnh xử lý, nên kéo dài thời gian công tác giải phóng mặt bằng;

Một số dự án về giao thông liên quan đến nhiều tỉnh khác nhau, trong khichính sách bồi thường của các tỉnh chưa đồng nhất, như: Giá đất, chính sách hỗtrợ dẫn đến người dân so sánh và có nhiều ý kiến với cơ quan nhà nước làm kéodài thời gian giải phóng mặt bằng (dự án đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai…)

Chức năng tham mưu tổ chức thực hiện, thẩm định phương án bồi thường, hỗtrợ, tái định cư có thay đổi (chuyển từ ngành Tài chính sang ngành Tài nguyên vàMôi trường), nhưng hầu hết cán bộ chuyên môn không chuyển giao nên cán bộngành Tài nguyên và Môi trường phải đảm nhận thêm nhiệm vụ, trong khi biên chế

và tổ chức chưa tương xứng

Lực lượng cán bộ chuyên môn thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ, tái định

cư của các cấp, đặc biệt là cấp huyện, xã còn mỏng, chuyên môn nghiệp vụ hạn chế,thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm nên làm ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ công tácnày

Quảng Trị còn chậm và gặp nhiều vướng mắc, lý do:

Cơ chế chính sách, pháp luật về đền bù GPMB còn nhiều bất cập và chậmthay đổi Cụ thể là giá đất đền bù theo quy định thường thấp hơn giá thị trường từ 2-3 lần, giá bồi thường vật kiến trúc, nhà cửa, cây cối, tài sản trên đất hiện thấp hơngiá thị trường 20% Chính sách áp giá đền bù không thống nhất giữa các công trìnhkhiến nhiều hộ dân không đồng tình Các quy định về đền bù, hỗ trợ, cấp đất táiđịnh cư (TĐC) đối với các hộ dân bị thu hồi nhiều đất, hộ gia đình có nhiều thế hệsinh sống, đông con, hộ gia đình ở vị trí thuận lợi chưa phù hợp, thỏa đáng

Quá trình lập dự án, đơn vị tư vấn luôn lập dự toán đền bù GPMB thấp hơn

so với thực tế nên khi triển khai phải điều chỉnh lại Sự phối hợp của các cơ quanchức năng, chính quyền địa phương trong GPMB chưa thường xuyên, tích cực vàthiếu sự chủ động

Bên cạnh đó, việc thiếu khu TĐC, các khu TĐC này được thiết kế với vị tríchưa tương xứng với vị trí hiện tại của các hộ dân bị thu hồi đất khiến nhiều hộ dânkhông đồng ý bàn giao mặt bằng khiến công tác GPMB thêm phần khó khăn.

Mặt khác, một bộ phận nhân dân thiếu hợp tác, cá biệt có trường hợp lôi kéocác hộ dân khác không đồng tình với chính sách của nhà nước theo ý chí chủ quancủa mình Ngoài ra, đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB chưa đảm bảo về số lượng

và chất lượng, đặc biệt là thiếu năng lực, kinh nghiệm trong vận động, thuyết phục,đối thoại với nhân dân

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

nghiên cứu (bao gồm xã Hạ Long, xã Vạn Yên, xã Đoàn Kết huyện Vân Đồn);

nghiên cứu

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu

xã Vạn Yên, xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh Gồm 3 khu khai thácđất phục vụ dự án trong năm 2016 – 2019:

Kết, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh

Vân Đồn Harbor City tại xã Hạ Long, huyện Vân Đồn

thôn Tràng Hương, xã Hạ Long

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

năm 2016 - 2019

Long, xã Vạn Yên, xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh và hoàn thiện tạiTrường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

2.3 Nội dung nghiên cứu

2.3.1 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Vân Đồn

2.3.2 Thực trạng quản lý và sử dụng đất đai huyện Vân Đồn

2.3.3 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB một số điểm khai thác đất huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.

2.3.4 Đánh giá ảnh hưởng của kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng một số điểm khai thác đất huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh

2.3.5 Đề xuất phương án giải quyết cho công tác bôi thường GPMB

2.4 Phương pháp nghiên cứu

2.4.1 Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu, tài liệu đã có (số liệu thứ cấp)

Thu thập các số liệu, thông tin có sẵn từ các cơ quan chức năng liên quan đếncông tác giải phóng mặt bằng như: Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cụcThống kê, Văn phòng Đăng kí quyền sử dụng đất huyện Vân Đồn, Trung tâm pháttriển quỹ đất huyện Vân Đồn

Tham khảo các tài liệu, số liệu báo cáo và đánh giá công tác thu hồi đất vàbồi thường, hỗ trợ GPMB các dự án trên địa bàn huyện Vân Đồn qua các năm:

2017, 2018, 2019

Tham khảo báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội quacác năm: 2017, 2018, 2019

2.4.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp

Chọn ngẫu nhiên 100 người dân có đất bị thu hồi tại địa bàn xã Đoàn Kết; xã

Hạ Long nơi thực hiện 03 dự án;

Số lượng: 100 người dân

Địa điểm: Tại xã Đoàn Kết (có Khu khai thác đất phục vụ dự án Cảng hàngkhông Quảng Ninh) Tại xã Hạ Long (có khu khai thác đất phục vụ san nền dự án

Tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng Sonase Vân Đồn Harbor City và Khu khai thác đất phục

vụ san lấp dự án khu dân cư đô thị Ocean Park)

Tiến hành phỏng vấn trực tiếp cán bộ tham gia lập phương án bồi thường hỗ trợGPMB, cán bộ thực hiện công tác thống kê kiểm đếm nhà cửa, công trình vật kiến trúc

và cây hoa màu trên đất bị thu hồi, cán bộ địa chính nơi có đất bị thu hồi và các hộ dânthuộc diện GPMB, các hộ dân bị ảnh hưởng không thuộc diện GPMB

* Yêu cầu: Người được điều tra phải rải đều khu vực cần nghiên cứu.

* Nội dung điều tra:

thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất thuộc hai 03 điểm khai thác đất trên

trợ như: tên chủ hộ, địa chỉ, số nhân khẩu…

hình thể, diện tích…

thường, hỗ trợ như: Giá bồi thường đất, bồi thường hoa mầu, công trình trên đất,chính sách hỗ trợ…

* Thiết kế mẫu phiếu điều tra

Nguồn thông tin thu được phải phản ánh được đầy đủ, khách quan, trungthực, chính xác, độ tin cậy cao, đáp ứng được yêu cầu của nội dung nghiên cứu Vìvậy mẫu phiếu điều tra phải được xây dựng sao cho từ nguồn thông tin thu nhậnđược có thể xác định được một số yếu tố quan trọng như: Giá bồi thường đất và tàisản trên đất, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định sản xuất, chính sách

hỗ trợ…

bộ câu hỏi điều tra phỏng vấn trực tiếp người dân chịu ảnh hưởng của bởi các điểmkhai thác đất tập trung trên địa bàn xã Đoàn Kết và xã Hạ Long - Huyện Vân Đồn,với số liệu thống kê được có 31 hộ được nhận tiền bồi thường, hỗ trợ giải phóng

mặt bằng.

2.4.3 Phương pháp thống kê, tổng hợp

Trên cơ sở số liệu tổng hợp, thống kê phân tích đánh giá các trường hợp đặctrưng cho dự án

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Vân Đồn

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.1.1.1 Vị trí địa lý.

Vân Đồn là một huyện miền núi hải đảo nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh QuảngNinh, được hợp thành bởi hai quần đảo Cái Bầu và Vân Hải, có khoảng 600 hònđảo trong vịnh Bái Tử Long Với toạ độ địa lý

Phía Bắc giáp huyện Tiên Yên, huyện Đầm Hà, phía Đông giáp huyện đảo Cô

Tô, phía Nam giáp thành phố Hạ Long, phía tây giáp thành phố Cẩm Phả

Hình 3 1: Sơ đồ địa giới hành chính huyện Vân Đồn

Huyện Vân Đồn là khu kinh tế đặc biệt theo diện tích thống kê năm 2015 cótổng diện tích đất tự nhiên là 58.183,28 ha (đây là diện tích nổi) gồm thị trấn CáiRồng và 11 xã trong đó có 5 xã đảo (Bản Sen, Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng,Thắng Lợi)

Hình 3 2: Vị trí huyện Vân Đồn trong tỉnh Quảng Ninh

Thị trấn Cái Rồng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của huyện VânĐồn nằm cách thành phố Hạ Long 50 km về phía Đông và cách cửa khẩu quốc tếMóng Cái theo khoảng 80 km Huyện có tỉnh lộ 334 chạy qua và cảng biển tạođiều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, giao lưu hàng hoá với các khu vực trong

cả nước và nước ngoài Huyện Vân Đồn có tổng diện tích đất tự nhiên là 58.183,28

ha gồm thị trấn Cái Rồng và 11 xã trong đó có 5 xã đảo: Bản Sen, Quan Lạn, MinhChâu, Ngọc Vừng, Thắng Lợi (UBND huyện Vân Đồn, 2013b)

3.1.1.2 Địa hình, địa mạo:

Vân Đồn có địa hình đa dạng và phức tạp, có nhiều đồi núi, chủ yếu là núi đávôi độ cao từ 200 m - 300 m Địa hình thấp dần từ phía đông xuống phía tây, độ

- Vùng núi trong đất liền có độ cao từ 100 đến 150 m so với mặt nước biển, bị

phì của đất, nhất là những nơi có ruộng bậc thang nên ảnh hưởng đến sản xuất nôngnghiệp

vách đứng, đỉnh hình răng cưa, sườn dốc có nơi thấp thoải tuỳ thuộc vào sự bàomòn của nước mưa Đảo Cái Bầu cao về phía Đông Nam, thấp về phía Bắc, có đỉnhnúi cao như: Nàng Tiên cao 450,0 m, Vạn Hoa cao 397,0 m, Bằng Thông cao 366,0

m, Cái Đài cao 302,0 m

Vân Đồn là huyện miền núi hải đảo bị chi phối bởi khí hậu duyên hải, ảnhhưởng và tác động của biển, tạo ra những vùng sinh thái hỗn hợp miền núi venbiển Theo tài liệu số liệu của trạm dự báo khí tượng thuỷ văn ở khu vực Cửa Ông,Cẩm Phả thì Vân Đồn có những đặc trưng như sau:

40C

các vùng trong huyện không lớn lắm nhưng có sự phân hoá theo mùa khá rõ rệt.Vào mùa mưa độ ẩm không khí đạt tới 90%, về mùa khô thấp nhất đạt 78% vàotháng 12

đến 1700 h/năm, nắng tập trung từ tháng 5 đến tháng 11

phân theo 2 mùa rõ rệt:

83-86% tổng lượng mưa cả năm, tháng có lượng mưa lớn nhất là tháng 8

- Vân Đồn thịnh hành 2 loại gió chính là gió Đông bắc và gió Đông nam:

gió đông bắc, tốc độ gió từ 2 - 4 m/s Gió mùa đông bắc tràn về theo đợt, mỗi đợtkéo dài từ 3 đến 5 ngày, trong những đợt gió mùa đông bắc đạt tới cấp 5, cấp 6,ngoài khơi cấp 7 đến cấp 9 Đặc biệt gió mùa đông bắc tràn về thường lạnh, giá rét,ảnh hưởng đến mùa màng, gia súc và sức khoẻ con người

mang theo nhiều hơi nước tạo nên không khí thoáng mát Tốc độ gió trung bình từ2- 4 m/s

- Bão:

Vân Đồn là huyện miền núi hải đảo nên chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão đổ

bộ từ biển vào Bão thường xuất hiện vào tháng 6 đến tháng 10, tốc độ gió từ 20 –

của nhân dân

- Sương muối.

Về mùa đông khi nhiệt độ xuống thấp hay xuất hiện sương muối gây thiệt hạitrực tiếp đến hoa mầu và một số loại cây trồng Sương muối thường xuất hiện vàotháng 1, tháng 2 và kéo dài mỗi đợt từ 1 đến 3 ngày Đặc biệt ở Vân Đồn vào tháng

Nhìn chung khí hậu Vân Đồn có nhiều thuận lợi cho sản xuất nông, lâm - ngưnghiệp, với số giờ nắng, lượng mưa, độ ẩm, nhiệt độ không khí đảm bảo cho câytrồng vật nuôi phát triển quanh năm với nhiều giống loài đa dạng Tuy nhiên do địahình bị chia cắt bằng nước biển nên ảnh hưởng đến sản xuất và đi lại của nhân dân

một ngày đêm mực nước giao động khá đều đặn Trong một tháng số lần nhật triềuchiếm 26-28 ngày, càng lên phía bắc độ lớn thuỷ triều càng tăng và ngược lại vềphía nam thuỷ triều giảm Triều mạnh trong năm thường vào các tháng I, VI, VII,XII, triều yếu vào các tháng III, IV, VIII, IX, tốc độ dòng triều xấp xỉ 1m/s

* Thuỷ Văn: Vân Đồn có tổng số 26 hồ chứa nước, đập dâng; trong đó có một

số đập khá lớn nằm ở các xã như sau:

- Hồ đập Khe Mai xã Đoàn Kết có diện tích trên 26,0 ha

- Đập Khe Bòng xã Bình Dân có diện tích trên 4,0 ha

- Đập Vòng Tre xã Đài Xuyên có diện tích trên 12,0 ha

- Đập Lòng Dinh xã Quan Lạn có diện tích khoảng 25,0 ha

- Đập Cẩu Lẩu xã Ngọc Vừng có diện tích trên 10,0 ha

Vân Đồn là huyện ít sông suối, chỉ có 1con sông lớn là sông Voi Lớn có chiềudài 18 km Hệ thống sông suối ở Vân Đồn thường nhỏ, ngắn và dốc Chảy theohướng Tây Bắc - Đông Nam rồi đổ ra biển

Hệ thống hồ đập, sông suối ở Vân Đồn thường thiếu nước về mùa khô cho nên

có ảnh hưởng đến việc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt củacon người

3.1.1.5 Các nguồn tài nguyên:

Tài nguyên đất

Đất đai Vân Đồn được đánh giá, điều tra, phân loại theo tài liệu phân hạng đất năm 2005 của Viện điều tra quy hoạch và thiết kế nông nghiệp như sau:

*Nhóm đất cát (C) Diện tích 5.653,66 ha gồm có:

thuộc các xã như: Ngọc Vừng, Minh Châu, Quan Lạn, Bản Sen, Hạ Long, Đông

Xá, Vạn Yên, với diện tích trên 4.525,06 ha

Minh Châu, Quan Lạn, có chất lượng tốt làm nguyên liệu cho công nghiệp chế biếnthuỷ tinh diện tích 574,0 ha

Hạ Long, Đông Xá, Đài Xuyên, Bình Dân, Ngọc Vừng, Minh Châu, Quan Lạn, làloại đất do quá trình sóng biển thuỷ triều xô đẩy đọng lại khi biển lùi dần tạo thànhnhững bãi cát ven biển

*Nhóm đất mặn (M):

Có diện tích khoảng 4.533,41 ha, là loại đất được hình thành do sản phẩm củasông biển bồi tụ, bị nước biển xâm nhập nên bị mặn đồng thời trong lòng đất có

đất bị nhiễm mặn và chua

*Nhóm đất phèn (S ):

Phân bố hầu hết trên địa bàn huyện có diện tích 85,70 ha, loại đất này có phản

càng xuống sâu hàm lượng hữu cơ càng giảm

*Nhóm đất phù sa (P):

Đất phù sa là những dải đất hẹp chạy dọc theo bờ sông, có diện tích khoảng76,20 ha chiếm 0,14% diện tích tự nhiên của Huyện, đây là đất phù sa không đượcbồi ở khu vực Đài Xuyên, Bình Dân, Đoàn Kết

*Nhóm đất xám (X ):

Đất xám hình thành và phát triển chủ yếu trên phù sa cổ, đất cát, hầu hết nằm

phát triển trên phiến thạch sét, đá sa thạch, đá lẫn sa thạch Diện tích 443,10 ha, ởhầu hết các xã trong huyện, được phân theo 2 loại đất sau:

*Nhóm đất nâu tím (N):

cơ ở tầng mặt giàu nhưng rất nghèo ở tầng dưới, diện tích 3.748,70 ha chiếm 6,8%diện tích tự nhiên của Huyện, được phân bố ở các xã như: Đài Xuyên, Bình Dân,Đoàn Kết, Vạn Yên, Hạ Long, Đông Xá

*Nhóm đất vàng đỏ (F):

Phân bố ở những dải núi có độ cao từ 175.0 m trở lên với diện tích 34.081,32

ha, nằm ở các xã: Đoàn Kết, Bình Dân, Đài Xuyên, Vạn Yên, Hạ Long, Đông Xá,Bản Sen, Ngọc Vừng