Bài giảng sổ nhau thường, sổ nhau tích cực

SỔ NHAU THƯỜNG Sự sổ nhau là sự thoát ra khỏi âm đạo tổ chức nhau, màng ối.Sổ nhau là giai đoạn III của cuộc chuyển dạ, trung bình 30 phút. 1. SINH LÝ HỌC Sự sổ nhau xảy ra qua 3 thì: Thì bong: Sau sổ thai, tử cung go làm bánh nhau co rúm lại, dày lên, nhau bong ra một phần. Các gai rau bị kéo căng, mạch máu đứt gây chảy máu tạo thành một khối tụ máu sau nhau giúp bong nhau tiến triển thêm.  Thì sổ nhau: Dưới tác dụng cơn go tử cung, nhau bong kéo theo màng ối xuống đoạn dưới, rồi xuống âm đạo và ra ngoài.  Thì cầm máu: Thì cầm máu được thực hiện nhờ vào sự co bóp của các sợi cơ tử cung và cơ chế đông máu bình thường. Máu mất trung bình 300 500g

BÀI GIẢNG

SỔ NHAU THƯỜNG

SỔ NHAU TÍCH CỰC

SỔ NHAU THƯỜNG

Sự sổ nhau là sự thoát ra khỏi âm đạo tổ chức nhau, màng ối

Sổ nhau là giai đoạn III của cuộc chuyển dạ, trung bình 30 phút

1 SINH LÝ HỌC

Sự sổ nhau xảy ra qua 3 thì:

- Thì bong: Sau sổ thai, tử cung go làm bánh nhau co rúm lại, dày

lên, nhau bong ra một phần Các gai rau bị kéo căng, mạch máu đứt gây chảy máu tạo thành một khối tụ máu sau nhau giúp bong nhau tiến triển thêm

- Thì sổ nhau: Dưới tác dụng cơn go tử cung, nhau bong kéo theo

màng ối xuống đoạn dưới, rồi xuống âm đạo và ra ngoài

- Thì cầm máu: Thì cầm máu được thực hiện nhờ vào sự co bóp

của các sợi cơ tử cung và cơ chế đông máu bình thường

Máu mất trung bình 300 - 500g

2 CÁC HIỆN TƯỢNG LÂM SÀNG THỜI KỲ SỔ NHAU

2.1 Các dấu hiệu bong rau

- Dây rốn xuống thấp

- Máu chảy ra âm đạo

- Thay đổi đáy tử cung dạng đĩa sang khối cầu

2.2 Các kiểu bong nhau

2.2.1 Kiểu Baudelocque

Nhau bong từ trung tâm ra vùng rìa, nội sản mạc ra trước Kiểu bong này ít gây sót nhau và màng, chiếm 75%

2.2.2 Kiểu Duncan

- Nhau bong từ rìa bánh nhau làm cho một phần huyết tụ sau nhau, một phần chảy ra ngoài nhiều, ta thấy màng rụng ra trước

- Kiểu bong này chiếm 25%, thường gây chảy máu, sót nhau và màng

2.3 Các cách sổ nhau

- Sổ nhau tự động: Cả 3 thì bong - xuống - sổ không có sự can thiệp

- Sổ nhau tự nhiên: Thì bong và xuống xảy ra tự nhiên, thì sổ

có can thiệp

- Sổ nhau nhân tạo: Cả 3 thì không tự xảy ra được mà phải can thiệp đỡ nhau

*Hình ảnh sổ nhau

3 XỬ TRÍ TRONG THỜI SỔ NHAU

3.1 Theo dõi trong lúc nhau bong

Đây là thời kỳ quan trọng nhất nên phải theo dõi sát và can thiệp kịp thời Tuyệt đối không được

can thiệp quá sớm

- Toàn trạng mẹ: Mạch, huyết áp, ra máu âm đạo

- Dấu hiệu tại chỗ: Vị trí cuống nhau, chảy máu âm đạo

- Di chuyển của đáy tử cung, mật độ của tử cung

3.2 Cách làm nghiệp pháp bong rau

•Cách 1:

Đặt cạnh bàn tay trên xương mu, đẩy tử cung lên

trên, nếu dây rốn di chuyển lên theo tử cung là nhau chưa bong, nếu dây rốn không di chuyển là nhau đã bong

•Cách 2:

Theo dõi di chuyển của dây rốn qua kẹp rốn Nếu kẹp rốn xuống thấp hơn vị trí ban đầu thì nhau đã bong.

Ta cũng có thể cho tay vào âm đạo, nếu đụng được nhau trong âm đạo là nhau đã bong.

3.3 Đỡ nhau

Dùng lòng bàn tay ấn nhẹ đáy tử cung

xuống tiểu khung, nhau sẽ được tống ra

khỏi âm hộ, sau đó dùng tay chặn và đẩy đáy tử cung về phía rốn để sổ màng nhau, tay kia đỡ nhẹ nhàng bánh nhau và màng nhau

3.4 Kiểm tra nhau

Kiểm nhau múi nhau, màng nhau, dây rốn để đề phòng sót

nhau, sót màng; thực hiện cho tất cả cuộc đẻ đường dưới

- Kiểm tra màng: Xem có đủ không, đo màng từ mép lỗ vỡ ối

đến rìa bánh nhau để kiểm tra vị trí nhau bám

Sót nhiều màng nhau khi sót trên 1/3 màng.

- Kiểm tra bánh nhau: Kiểm tra múi đủ hay không Những vị

trí sần sùi hoặc mạch máu bị rách gợi ý tình trạng tổ chức nhau

bị rách hoặc sót bánh nhau phụ

Kiểm tra trọng lượng của bánh rau (bình thường nặng khoảng 1/6 trọng lượng thai).

- Dây rốn: Đo chiều dài dây rốn, đường kính, thắt nút dây rốn

và các mạch máu.

SỔ NHAU TÍCH CỰC

Sổ nhau tích cực là xử trí tích cực giai đoạn III cuộc chuyển dạ

Mục đích: Ngăn ngừa chảy máu sau đẻ

Các bước tiến hành

- Tiêm bắp Oxytocin 10 UI ngay sau sổ thai

- Kéo dây rốn có kiểm soát:

• Dùng Kocher kẹp dây rốn đoạn gần tầng sinh môn và giữ bằng 1 tay, tay kia đặt ngay trên khớp mu ấn ngược tử cung lên trên Đợi khi có cơn go tử cung, yêu cầu sản phụ rặn và nhẹ nhàng kéo dây rốn để sổ nhau, Nếu nhau không xuống chờ thêm 1 - 2 phút, với cơn

go tiếp theo kiểm tra kéo nhẹ dây rốn để bánh nhau sổ

•Khi nhau sổ, dùng hai tay đỡ và nhẹ nhàng quay bánh nhau đến khi màng nhau xoắn lại Kéo xuống từ từ để cho nhau sổ hoàn toàn

•Xoa tử cung: 15 phút kiểm tra cơn go tử cung một lần

•Kiểm tra dây rốn: Đo chiều dài dây rốn (bình thường dài 45 -

60cm), xem màu sắc, độ to nhỏ của dây rốn

TỰ LƯỢNG GIÁ

(Chọn 1 câu đúng)

1 Giai đoạn bong nhau sinh lý được giới hạn trong vòng bao nhiêu lâu sau khi thai sổ?

A.5 phút B 10 phút C 30 phút D 60 phút E 90 phút

2 Sau khi thai đã sổ, dấu hiệu sau đây cho biết nhau đã bong?

A Dùng cạnh bàn tay ấn trên xương vệ, đẩy tử cung lên trên thấy dây rốn bị rút vào trong âm đạo

B Dùng cạnh bàn tay ấn trên xương vệ, đẩy tử cung lên trên thấy dây rốn không bị di chuyển lên theo

C Thấy có ra máu ở âm đạo

D Sau khi thai đã sổ được 30 phút

E Kéo dây rốn thấy tụt ra dễ dàng

3 Đặc điểm của bong rau kiểu Baudelocque là:

A Bong từ trung tâm ra ngoại biên

B Bong từ ngoại biên vào trung tâm

C Dễ gây sót nhau

D Ít gặp hơn kiểu Duncan

E Thường gây chảy máu

4 Đặc điểm của bong rau kiểu Duncan là:

A Dễ gây sót nhau

B Gây chảy máu trong quá trình bong nhau

C Bong từ ngoại biên vào trung tâm

D Ít gặp hơn kiểu Baudelocque

E Tất cả đều đúng

5 Chọn một câu sai về giai đoạn sổ nhau:

A Được định nghĩa là khoảng thời gian từ lúc thai được sinh ra cho đến khi nhau sổ hoàn toàn

B Để diễn tiến được bình thường, cần chú ý có cấu trúc nội mạc tử cung bình thường.

C Cơ chế cầm máu sinh lý cần hai yếu tố chính là cơn co tử cung tốt và

cơ chế đông máu bình thường

D Chỉ được gọi là sinh lý khi không kéo dài quá 30 phút

E Nhau sổ kiểu Baudelocque là khi mặt mẹ bánh nhau ra trước

6 Bước đầu tiên trong xử trí tích cực giai đoạn 3 là:

A Truyền tĩnh mạch oxytocin

B Tiêm bắp 10 đơn vị oxytocin

C Tiêm bắp 2 ống papaverin

D Kéo bánh nhau có kiểm soát

E Tôn trọng thời gian nghỉ ngơi sinh lý sau khi thai sổ

7 Thứ tự các bước trong xử trí tích cực giai đoạn 3 là:

A Truyền oxytocin - kéo dây rốn có kiểm soát - đẩy tử cung ngược lên trên.

B Tiêm bắp oxytocin - chờ có cơn go tử cung - kéo dây rốn

C Tiêm bắp oxytocin - chờ có cơn go tử cung - kéo dây rốn có kiểm soát

D Tiêm bắp oxytocin - chờ có cơn go tử cung - kéo dây rốn có kiểm soát kết hợp với đẩy tử cung ngược lên trên.

E Tiêm bắp oxytocin - chờ có cơn go tử cung - kéo dây rốn có kiểm soát kết hợp với sức rặn của sản phụ

8 Trong thời kỳ sổ rau, yếu tố nào sau đây là quan trọng nhất

mà cán bộ y tế cần phải chú ý:

A Theo dõi toàn trạng mẹ

B Theo dõi dấu hiệu tại chỗ

C Theo dõi sự di chuyển của đáy tử cung, mật độ của tử cung

D Theo dõi và can thiệp sớm, không để xảy ra các nguy cơ

E Theo dõi sát để can thiệp kịp thời

9 Yếu tố nào sau đây không thật sự cần thiết phải để ý khi kiểm tra bánh nhau?

A Trọng lượng bánh nhau

B Số lượng múi nhau

C Có mạch máu trong màng nhau hay không.

D Số lượng mạch máu trong dây rốn

E Khoảng cách màng nhau từ nơi vỡ đến mép nhau