Tiểu luận sống gấp trong thanh niên hậu quả và lý luận (triết học)

Vấn đề còn lại của các cơ quan và những cá nhân có trách nhiệm là làm sao đưa ra được những biện pháp kịp thời và thỏa đáng, mở đường cho cái tốt mau chóng hộinhập và kiên quyết đẩy lùi,

GVHD : Ts Nguyễn Tiến Hùng

SVTH: Lớp

STT NỘI DUNG TRANG

Ý THỨC VỀ LỐI SỐNG GẤP CỦA THANH NIÊN VIỆT NAM

TRONG THỜI GIAN TỚI

17

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sống gấp trong giới trẻ hiện nay là một vấn đề đáng báo động vì nó gây ra nhiều hậuquả trong lối sống của giới trẻ, làm mất đi sức khỏe và sự lành mạnh trong xã hội Ý địnhdùng đồng tiền để mua tất cả mọi thứ, kể cả tình cảm và danh vọng không còn là cá biệt

Đó thực sự là loại virus rất nguy hiểm, nếu chúng ta không nhanh chóng và kiên quyết tìmcách tiêu diệt triệt để thì tác hại của nó sẽ rất khó lường

Tuy nhiên, muôn sự đều có tính hai mặt của nó cả Bây giờ ra đường, ai cũng hối hả

đi thật nhanh, đi với những phương tiện có thể đi nhanh nhất Bây giờ, ai cũng hối hả muathức ăn chế biến sẵn, hối hả mua các món ăn nhanh, hối hả mua các thứ đồ hộp gọn gàngđến mức ăn xong chẳng có gì để phải rửa Bây giờ tất cả mọi việc đều phải nhanh như e-mail, tiện lợi và đa năng như điện thoại di động đời mới

Ảnh hưởng của các trào lưu văn hóa ngoại nhập đối với lối sống của giới trẻ thànhphố hiện nay có những mặt rất tốt đẹp và cũng có cả những mặt gây phương hại chotruyền thống đạo đức và văn hóa của cả dân tộc ta

Cả đến việc tìm hiểu và tỏ tình, thậm chí là cả nhận diện nhau trước khi tiến tới kếthôn cũng cậy nhờ ở mạng Internet Đối với một bộ phận không nhỏ của tuổi trẻ, lối sốngvội vã và sống gấp cũng đang từng bước được hình thành Một khi quá vội vã thì thật khó

mà chu tất, chất lãng mạn và thi vị của cuộc sống cũng vì thế mà vơi dần

Vấn đề còn lại của các cơ quan và những cá nhân có trách nhiệm là làm sao đưa

ra được những biện pháp kịp thời và thỏa đáng, mở đường cho cái tốt mau chóng hộinhập và kiên quyết đẩy lùi, không cho cái xấu có cơ hội len lỏi vào bất cứ một ngócngách nào của xã hội ta.Với ý nghĩa lý luận và thực tiễn như vậy, tác giả đã chọn đề

tài: “Sống gấp trong thanh niên - hậu quả của nó nhìn từ góc độ lý luận nhận

thức” làm tiểu luận giữa phần môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác

-Lênin

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến tiểu luận

Sống gấp trong thanh niên đã được đề cập trong nhiều bài báo, tiểu luận, khóaluận của các tác giả tiền bối đi trước Kết quả nghiên cứu của các công trình ấy rất

có giá trị về lý luận cũng như thực tiễn là cơ sở lý luận và thực tiễn cho tác giả kếthừa trong quá trình làm tiểu luận này

3 Mục đích, nhiệm vụ của tiểu luận

* Mục đích: Trên cơ sở phân tích thực trạng sống gấp trong thanh niên Việt

Nam thời gian qua, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sống

cho thế hệ thanh niên Việt Nam

* Nhiệm vụ

- Nêu bật cơ sở lý luận mà đề tài đề cập

- Phân tích thực trạng sống gấp trong thanh niên Việt Nam từ năm 2007 đến

nay

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sống, ý thức thanh niên

Việt Nam thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tiểu luận.

* Đối tượng nghiên cứu:

Lý luận về ý thức, sống gấp trong giới trẻ

* Phạm vi nghiên cứu:

Dưới góc độ lý luận nhận thức của triết học Mác - Lênin, tiểu luận chỉ

tập trung làm rõ vấn đề sống gấp trong thanh niên Việt Nam hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của tiểu luận

* Cơ sở lý luận:

Tiểu luận được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa

Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng Cộng sản

Việt Nam về sự phát triển, chất lượng sống thanh niên nước ta hiện nay Tiểu

luận sẽ kế thừa có chọn lọc các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

đã được công bố

* Phương pháp nghiên cứu:

Tiểu luận được nghiên cứu trên lập trường duy vật biện chứng vàphương pháp biện chứng duy vật để xem xét những vấn đề đặt ra.

6 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận vănđược kết cấu thành 3 chương

NỘI DUNG

Chương 1 QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN VỀ LÝ LUẬN NHẬN THỨC

1.1. NGUỒN GỐC CỦA Ý THỨC

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin thì trong lịch sử triết học, vấn đề nguồngốc, bản chất của ý thức là một trong những vấn đề trung tâm của cuộc đấu tranh giữachủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm

*Mặt tự nhiên: Theo quan điểm của triết học Mác - Lê nin, ý thức là một thuộc tínhcủa một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ óc người, là sự phản ánh thế giới kháchquan vào bộ não người Nếu không có sự tác động của thế giới khách quan vào bộ nãongười và không có bộ não người với tính cách là cơ quan vật chất của ý thức thì sẽkhông có ý thức Bộ não người và sự tác động của thế giới khách quan vào bộ nãongười là nguồn gốc tự nhiên của ý thức Các nhân tố bao gồm:

-Bộ óc: Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định rằng ý thức là thuộc tính của mộtdạng vật chất sống có tổ chức cao là bộ óc người Bộ óc người hiện đại là sản phẩmcủa quá trình tiến hoá lâu dài về mặt sinh vật - xã hội và có cấu tạo rất phức tạp, gồmkhoảng 14 - 15 tỷ tế bào thần kinh Các tế bào này tạo nên nhiều mối liên hệ nhằm thunhận, xử lý, dẫn truyền và điều khiển toàn bộ hoạt động của cơ thể trong quan hệ vớithế giới bên ngoài thông qua các phản xạ có điều kiện và không điều kiện [1]

-Sự phản ánh: Cũng theo chủ nghĩa Mác-Lê nin, hoạt động ý thức con người diễn ratrên cơ sở hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc người Sự phụ thuộc của ý thức vàohoạt động của bộ óc thể hiện ở chỗ khi bộ óc bị tổn thương thì hoạt động ý thức sẽ bịrối loạn Tuy nhiên, nếu chỉ có bộ óc người mà không có sự tác động của thế giới bênngoài để bộ óc phản ánh lại tác động đó thì cũng không thể có ý thức Phản ánh là

thuộc tính chung, phổ biến của mọi đối tượng vật chất Phản ánh là năng lực giữ lại,tái hiện lại của hệ thống vật chất này những đặc điểm của hệ thống vật chất khác.Trong quá trình phát triển lâu dài của thế giới vật chất, thuộc tính phản ánh của vậtchất cũng phát triển từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp:

-Phản ánh vật lý: Là hình thức phản ánh đơn giản nhất ở giới vô sinh, thể hiện qua cácquá trình biến đổi cơ, lý, hoá

-Phản ánh sinh học: Là những phản ánh trong sinh giới trong giới hữu sinh cũng cónhiều hình thức khác nhau ứng với mỗi trình độ phát triển của thế giới sinh vật

-Phản ánh ý thức: là hình thức cao nhất của sự phản ánh thế giới hiện thực, ý thức chỉnảy sinh ở giai đoạn phát triển cao của thế giới vật chất, cùng với sự xuất hiện của conngười

*Mặt xã hội: Để ý thức có thể ra đời, bên những nguồn gốc tự nhiên thì điềukiện quyết định cho sự ra đời của ý thức là nguồn gốc xã hội, thể hiện ở vai trò củalao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội

“Sau lao động và cùng với lao động là ngôn ngữ đó là hai sức kích thích chủ yếu của

sự chuyển biến bộ não loài vật thành bộ não loài người, từ tâm lý động vật thành ýthức” [1]

-Lao động:Là hoạt động đặc thù của con người, là hoạt động bản chất người Đó làhoạt động chủ động, sáng tạo, có mục đích Lao động đem lại cho con người dáng đithẳng đứng, giải phóng hai tay Điều này cùng với chế độ ăn có thịt đã thực sự có ýnghĩa quyết định đối với quá trình chuyển hoá từ vượn thành người, từ tâm lý độngvật thành ý thức

“Lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống loài người, và như thếđến một mức độ và trên một ý nghĩa nào đó, chúng ta phải nói: Lao động đã sáng tạo

ra bản thân con người” [1]

Việc chế tạo ra công cụ lao động có ý nghĩa to lớn là con người đã có ý thức về mụcđích của hoạt động biến đổi thế giới Thực chất của hoạt động lao động là tác độngvào thế giới khách quan, làm biến đổi thế giới nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người

Nhờ có lao động, bộ não con người được phát triển và ngày càng hoàn thiện, làm chokhả năng tư duy trừu tượng của con người ngày càng cao Cũng là lao động ngay từđầu đã liên kết con người lại với nhau trong mối liên hệ tất yếu, khách quan Mối liên

hệ đó không ngừng được củng cố và phát triển đến mức làm nảy sinh ở họ một nhucầu "cần thiết phải nói với nhau một cái gì đó" Và ngôn ngữ xuất hiện

Ngôn ngữ: Theo quan điểm của triết học Mác - Lê nin thì ngôn ngữ là phương tiện đểcon người giao tiếp trong xã hội, là hệ thống tín hiệu thứ hai, là cái vỏ vật chất của tưduy, là hình thức biểu đạt của tư tưởng Ngôn ngữ là yếu tố quan trọng để phát triểntâm lý, tư duy của con người và xã hội loài người

Ý thức là sự phản ánh sáng tạo thế giới: Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quanvào trong bộ óc con người, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan Tuy nhiên,không phải cứ thế giới khách quan tác động vào bộ óc người là tự nhiên trở thành ýthức Ngược lại, ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo về thế giới, do nhu cầu củaviệc con người cải biến giới tự nhiên quyết định và được thực hiện thông qua hoạtđộng lao động

“Ý thức chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người vàđược cải biến đi trong đó” [1]

Sự phản ánh sáng tạo của ý thức biểu hiện ở sự cải biến cái vật chất di chuyển vàotrong bộ não con người thành cái tinh thần, thành những hình ảnh tinh thần Sáng tạocủa ý thức là sáng tạo của phản ánh, dựa trên cơ sở của phản ánh, trong khuôn khổ vàtheo tính chất, quy luật của phản ánh

Tính sáng tạo của ý thức được thể hiện ra rất phong phú Trên cơ sở những cái đã có,

ý thức có thể tạo ra tri thức mới về sự vật, có thể tưởng tượng ra những cái không cótrong thực tế Ý thức có thể tiên đoán, dự báo về tương lai, có thể tạo ra những ảotưởng, huyền thoại, những giả thuyết, lý thuyết khoa học hết sức trừu tượng và có tínhkhái quát cao

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc người, song đây là sựphản ánh đặc biệt – phản ánh trong quá trình con người cải tạo thế giới Quá trình ýthức là quá trình thống nhất của 3 mặt là: trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượngphản ánh Tiếp đến là mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinhthần và cuối cùng là chuyển mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan

Ý thức là sự phản ánh sáng tạo, vì phản ánh đó dù trực tiếp hay gián tiếp, dù dườidạng ý tưởng thì bao giờ củng phải dựa vào những tiền đề vật chất, dựa trên hoạt độngthực tiễn nhất định Sự sáng tạo của ý thức không đối lập, loại trừ, tách rời sự phảnánh mà ngược lại thống nhất với phản ánh, trên cơ sở của phản ánh

Phản ánh và sáng tạo là hai mặt thuộc bản chất của ý thức Ý thức – trong bất kỳtrường hợp nào cũng là sự phản ánh và chính thực tiễn xã hội của con người tạo ra sựphản ánh phức tạp, năng động, sáng tạo của bộ óc

Ý thức là sản phẩm lịch sử của sự phát triển xã hội nên về bản chất là có tính xã hội:

Ý thức không phải là một hiện tượng tự nhiên thuần túy mà là một hiện tượng xã hội

ý thức bắt nguồn từ thực tiễn lịch sử-xã hội, phản ánh những quan hệ xã hội kháchquan

“Ngay từ đầu, ý thức đã là một sản phẩm xã hội, và vẫn như vậy đến chừng nào conngười còn tồn tại” [1]

*Cấu tạo của ý thức

Ý thức là một hiện tượng tâm lý - xã hội có kết cấu rất phức tạp bao gồm nhiều thành

tố khác nhau có quan hệ với nhau Có thể chia cấu trúc của ý thức theo hai chiều:Theo chiều ngang: Bao gồm các yếu tố như tri thức, tình cảm, niềm tin, lý trí, ý chí , trong đó tri thức là yếu tố cơ bản, cốt lõi

Theo chiều dọc: Bao gồm các yếu tố như tự ý thức, tiềm thức, vô thức.

Chương 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ SỐNG GẤP TRONG THANH NIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1. KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI

Lối sống hối hả đang hình thành Bây giờ ra đường, ai cũng hối hả đi thậtnhanh, đi với những phương tiện có thể đi nhanh nhất Bây giờ, ai cũng hối hả muathức ăn chế biến sẵn, hối hả mua các món ăn nhanh, hối hả mua các thứ đồ hộp gọngàng đến mức ăn xong chẳng có gì để phải rửa Bây giờ tất cả mọi việc đều phảinhanh như e-mail, tiện lợi và đa năng như điện thoại di động đời mới Cả đến việc tìmhiểu và tỏ tình, thậm chí là cả nhận diện nhau trước khi tiến tới kết hôn cũng cậy nhờ

ở mạng Internet Đối với một bộ phận không nhỏ của tuổi trẻ, lối sống vội vã và sốnggấp cũng đang từng bước được hình thành Một khi quá vội vã thì thật khó mà chu tất,chất lãng mạn và thi vị của cuộc sống cũng vì thế mà vơi dần

Thẩm định mọi giá trị bằng đồng tiền Có một thời, ước vọng lớn của tuyệt đại

đa số nhân dân ta là cơm no áo ấm, tiêu chí đạo đức phổ biến là “đói cho sạch, ráchcho thơm” Giờ đây mức sống chung của người Việt Nam hiện nay chưa thể sánh vớimức sống của các nước tiên tiến, song có so với mức sống vài ba chục năm trước đâycủa chính chúng ta thì mới thấy được những bước tiến lớn của Việt Nam Giờ đây,phần đông xã hội đã “ăn ngon, mặc đẹp” và do vậy, tiêu chí đạo đức có lẽ phải thayđổi Nên chăng, chúng ta hãy thử cùng nhau giương cao một khẩu hiệu mới hơn vàphù hợp hơn, ví dụ như “giàu cho đàng hoàng, sang cho tử tế” [2]

Sẽ thật là đáng tiếc nếu cách sống tốt đẹp không phát triển ngang tầm với mứcsống vật chất đang ngày càng được nâng cao Qua tiếp xúc và chân thành lắng nghetâm tư của giới trẻ, chúng tôi thấy không ít người hiểu chưa đúng về những giá trị

đích thực của cuộc sống Hiện tượng dùng đồng tiền để định lượng và định tính ýnghĩa của mọi mối quan hệ trên đời không còn là cá biệt nữa.

Nảy nở chủ nghĩa cá nhân Trong không khí chung của công cuộc đổi mới, mộtthế hệ trẻ đã và đang hăng say học tập, quyết nắm bắt cho bằng được tri thức khoa học

và kỹ thuật Tài năng trẻ xuất hiện ngày càng nhiều và những cống hiến đa dạng của

họ là rất xứng đáng được trân trọng ghi nhận Tuy nhiên, đặc trưng chung của quátrình lao động trí tuệ là phải huy động đến mức tối đa mọi khả năng sáng tạo riêng củamỗi người và dẫu muốn hay không thì về khách quan, điều đó cũng đã từng bước tạo

ra xu hướng thiên dần về cá nhân

Trong lao động trí tuệ, nếu không biết tìm cách để tự khẳng định mình thì tất nhiên là

sẽ không thể thành công, nhưng nếu lúc nào cũng chỉ biết đến đường đi riêng củamình thì chủ nghĩa cá nhân sẽ có cơ hội để nảy nở và phát triển Thực trạng này dùchưa phải là đã đáng báo động, nhưng sau một thời gian tiếp cận khá dài, chúng tôithấy những dự báo đầu tiên đã rất đáng phải quan tâm

Ảnh hưởng của các trào lưu văn hóa ngoại nhập đối với lối sống của giới trẻ thànhphố hiện nay có những mặt rất tốt đẹp và cũng có cả những mặt gây phương hại chotruyền thống đạo đức và văn hóa của cả dân tộc ta Vấn đề còn lại của các cơ quan vànhững cá nhân có trách nhiệm là làm sao đưa ra được những biện pháp kịp thời vàthỏa đáng, mở đường cho cái tốt mau chóng hội nhập và kiên quyết đẩy lùi, khôngcho cái xấu có cơ hội len lỏi vào bất cứ một ngóc ngách nào của xã hội ta

2.2. BIỂU HIỆN CỦA VIỆC SỐNG GẤP

*Văn hóa ẩm thực chưa thật sự được coi trọng và đánh giá đúng mức Thực tếhiện nay các cửa hàng đồ ăn nhanh ngày càng phát triển do xu hướng rời xa ẩm thựctruyền thống hiện nay của một bộ phận thanh niên

*Văn hóa trang phục gần như chỉ lấy sự tiện lợi làm mục đích hàng đầu Hiệnnay, cứ đến bất cứ giảng đường của một trường đại học hay cao đẳng nào, đặc biệt làvào mùa hè, đều thấy nhan nhản hình ảnh những cô, cậu sinh viên khoác trên mình

trang khá cởi mở vẫn mặc nhiên cho rằng cứ phải hở một chút mới đẹp hay cứ ngắn,

cứ xẻ là thời trang Thế nên, không biết vô tình hay hữu ý, cũng không biết thờithượng đến mức nào nhưng những chất liệu voan, ren từ mỏng đến “siêu mỏng”, áo

bó quần bò lòe loẹt xanh đỏ tím vàng, rách trên, rách dưới cứ ngang nhiên thấp thoángnơi sân trường

*Ngôn ngữ trong văn hóa giao tiếp thường bị tỉa gọn đến mức thô ráp Chuyệncác bạn trẻ chửi thề, nói tục có vẻ như không còn thuốc chữa bởi những ngôn từ ấy đãtrở thành một thói quen mất rồi Và, có lẽ là để chứng tỏ sự sang trọng, sành điệu,đẳng cấp của mình, các bạn đã chửi thề bằng cả tiếng ngoại quốc nữa kia Chuyện cóthật trong một quầy bida, sau khi cô gái tóc nhuộm vàng hoe đánh hụt một cơ, côgiậm chân: "Oh, shit!" Chàng trai đi cùng cô, cũng đánh hụt một cơ, cũng vung cây

cơ, buông tiếng "Damn it!" Chắc các bạn nghĩ rằng phải vậy mới là người văn minh

mà lại không hiểu rằng đó là một sự phỉ báng tiếng Việt - ngôn ngữ là niềm tự hào củadân tộc Các bạn đâu biết khi buông lời như thế, các bạn đang phỉ nhổ vào chính bảnthân mình [6 Tr65]

*Thiếu quan tâm đầy đủ đến việc tổ chức cuộc sống (nhất là cuộc sống giađình) Theo Daily Mail, báo cáo chỉ ra rằng, trong 1.000 bạn trẻ tham gia cuộc khảosát, có đến 25% người chia sẻ họ rất ngại tiếp xúc với sự thay đổi và những điều mới

mẻ trong cuộc sống 33% bạn trẻ thừa nhận, hầu hết các cuộc phiêu lưu đều trải quatrong trò chơi điện tử và họ không quan tâm đến thế giới bên ngoài Thay vì ra ngoài,giao lưu kết bạn, học hỏi những điều mới mẻ, giới trẻ chọn cách ngồi nhà, làm bạnvới máy tính, lướt điện thoại, iPad và chơi điện tử [3]

Đặc biệt, khi được hỏi về kỷ niệm nhớ nhất trong một năm qua, có đến 27% người trẻnói là lần tham gia vào một trò chơi điện tử vừa ra mắt 12% bạn chia sẻ lần được xem

bộ phim mới trên Netflix và 8% cho rằng đó là khi phát hiện ra ứng dụng mớiFaceswap

Nghiên cứu còn thăm dò ý kiến của 2.000 người trong độ tuổi trưởng thành Nhữngngười này cho rằng, khoảng thời gian từ 15-20 tuổi họ thích được làm điều mạo