CHỨC NĂNG CỦA VĂN HỌC THIẾU NHI QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC

Câu 1: (4 điểm): Bằng các tác phẩm đã đọc và đã học, anhchị hãy chứng minh văn học thiếu nhi giúp trẻ thơ lớn lên cả về tâm hồn và trí tuệ. BÀI LÀM Văn học thiếu nhi là một phần của văn học. Văn học thiếu nhi bao gồm gồm những tác phẩm văn học, phổ cập khoa học dành riêng cho trẻ em hoặc một phạm vi rộng rãi những tác phẩm văn học thông thường cho người lớn đã đi vào phạm vi đọc của trẻ em. Những tác phẩm văn học thiếu nhi đa dạng về thể loại, chủ đề cho đến nội dung nhưng chúng đều chứa đựng những giá trị lớn lao trong quá trình giáo dục nhân cách cho trẻ cả về tâm hồn, lẫn trí tuệ. Văn học là cái nôi góp phần nuôi dưỡng, làm giàu tâm hồn, nâng cao năng lực cảm thụ cái đẹp của trẻ từ thuở ấu thơ thông qua chức năng giáo dục thẩm mỹ. Giáo dục thẩm mỹ là giáo dục cho trẻ về cái đẹp, cái đẹp về cuộc sống, về thế giới quan xung quanh trẻ. Nhà văn Võ Quảng từng nêu ra quan niệm rất rõ ràng: “Văn học cho thiếu nhi có một nhiệm vụ chính yếu, đó là giáo dục các em trở thành người tốt. Văn học thiếu nhi phải “tải đạo”. Nhưng tuyệt nhiên ở đây không phải là những lời giáo huấn giá lạnh, khô khan hoặc ngược lại không phải là những chuyện bạo lực, giật gân để làm cho thiếu nhi bị thu hút. Văn học thiếu nhi được gọi là hay, là tốt, thường có bên trong một sức mạnh. Đó là sức mạnh của cái đẹp, của văn chương nghệ thuật. Sức mạnh để sẽ đánh thức trong các em tình cảm và ý nghĩa tốt đẹp, làm cho các em biết tôn trọng, yêu thương, thấy những nghĩa vụ cần làm, sống có tinh thần nhân ái, biết sống một cách tốt đẹp”. Trong các tác phẩm của Võ Quảng, ông luôn cho người đọc thấy được hình ảnh trẻ thơ với một tâm hồn ngây thơ, trong sáng. Bài thơ Cho biết vì sao cho chúng ta thấy rõ điều này. Ta thấy rõ tâm lý trẻ luôn tò mò của mình qua các câu hỏi từ lúc bắt đầu bài thơ: Cho biết vì saoCứ vào độ TếtVườn em trở đẹpKhông lúc nào bì?. Cho đến cuối bài thơ vẫn là những câu hỏi: Cho biết vì saoVườn em trở đẹpĐẹp vào độ TếtĐẹp chẳng nào ngờ?Có phải đẹp nhờMẹ em vun xới?Hay vì xuân tớiNắng ấm trời êm?Hay vì lòng emVui mừng Tết đến? Trẻ tự đặt vấn đề bằng các câu hỏi. Đồng thời, trẻ cũng tự lí giải những thắc mắc của mình bằng những câu hỏi. Điều đó cũng phù hợp với tâm lí trẻ thơ. Khi vốn sống của các em còn hạn chế. Ông sử dụng những ngôn từ giản dị kết hợp với hình ảnh đẹp đẽ, tươi sáng, đầy màu sắc. Nào là vàng óng ánh, tim tím, trắng phau, xanh lơ, đỏ mọng, xanh ngắt, xanh lơ . Chính những màu sắc cụ thể đó đã giúp các em dễ dàng cảm thụ cái đẹp của tự nhiên một cách rõ ràng hơn. 2 Tác phẩm văn học thiếu nhi còn gợi lên cho các em những xúc cảm thẩm mỹ. Điều đó khiến tâm hồn các em dạt dào hơn và có thể dễ dàng cảm nhận cái đẹp và hình thành thị hiếu thẩm mỹ cho riêng mình. các em có thể rung động và cảm nhận được những vẻ đẹp trong tác phẩm này. Khi trái tim đã rung động thì trẻ thơ sẽ hình thành tình yêu, tình yêu từ những thứ giản đơn nhất. Trong tác phẩm Trăng sáng của tác giả Nhược Thủy không chỉ có ngôn từ trong sáng mà còn kích thích trí tưởng tượng phong phú của trẻ thông qua các biện pháp tu từ. So sánh trăng tròn như cái đĩa hay trăng khuyết lại giống như con thuyền trôi. Tác giả còn nhân hóa trăng trở nên gần gũi giống như một người bạn của em nhỏ qua câu thơ “Em đi trăng theo bước như muốn cùng đi chơi”. Nhờ vậy, các em có thể rung động và cảm nhận được những vẻ đẹp của cuộc sống trong tác phẩm văn học. Đối vơi trẻ thơ, cái đẹp đồng nghĩa với cái tốt. Cái tốt trong văn học thiếu nhi là nhưng bài học quý giá giúp các em biết đúng, biết sai, biết điều gì nên làm và không nên làm. Bé không làm những gì nào Ngắt hoa, bẻ lá, giẫm vào cỏ xanh Khi vui học, lúc dạo quanh Không nghịch đất cát, đu cành cây cao. ( Bảo vệ cỏ hoa) Văn học là nghệ thuật ngôn từ. Thông qua ngôn từ tác giả xây dựng những hình ảnh sinh động, giúp trẻ dễ dàng cảm nhận vẻ đẹp của thế giới xung quanh, mà còn giúp trẻ hình thành tình yêu với cuộc sống này. Trẻ yêu Cái đẹp của tâm hồn chính là lòng nhân ái. Lòng nhân ái chính là nền tảng của đạo đức con người. Điều này đã được cố Tổng bí thư Lê D khẳng định qua câu nói:Cái gốc của đạo đức của luân lí là lòng nhân ái. Vậy lòng nhân ái là gì? Nhân ái là từ hán

SV: Trương Thị Tuyết

MSSV: 2071402010043

Lớp : K203VL.GDMN01

Daklak, ngày 22 tháng 11 năm 2021

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

KHOA SƯ PHẠM

- -BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN: VĂN HỌC TRẺ EM

Mã học phần: GDMN013; Học kỳ 1, Năm học 2021 – 2022

Giảng viên giảng dạy/hướng dẫn: Võ Thị Thanh Tùng

LỜI CẢM ƠN

“Để hoàn thành tiểu luận này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:

Ban giám hiệu trường Đại Học Thủ Dầu Một vì đã tạo điều kiện đưa môn “Văn học trẻ em” vào chương trình giảng dạy.

“Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất đến cô Võ Thị Thanh Tùng, người đã tận tình chỉ bảo và dìu dắt em trong suốt thời gian học tập và thực hiện bài tập này Cảm ơn những lời chia sẻ tận tình, tâm huyết của cô đã giúp tôi hoàn thành bài tập tốt nhất Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm để tài cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài tập chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình từ phía cô để bài tập được hoàn thiện hơn.

Xin kính chúc cô nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc.

Daklak,ngày 22 tháng 11 năm 2021

Sinh viên Tuyết Trương Thị Tuyết

Câu 1: (4 điểm): Bằng các tác phẩm đã đọc và đã học, anh/chị hãy chứng minh văn

học thiếu nhi giúp trẻ thơ lớn lên cả về tâm hồn và trí tuệ

BÀI LÀM Văn học thiếu nhi là một phần của văn học Văn học thiếu nhi bao gồm gồm những tác phẩm văn học, phổ cập khoa học dành riêng cho trẻ em hoặc một phạm vi rộng rãi những tác phẩm văn học thông thường cho người lớn đã đi vào phạm vi đọc của trẻ em Những tác phẩm văn học thiếu nhi đa dạng về thể loại, chủ đề cho đến nội dung nhưng chúng đều chứa đựng những giá trị lớn lao trong quá trình giáo dục nhân cách cho trẻ cả về tâm hồn, lẫn trí tuệ

Văn học là cái nôi góp phần nuôi dưỡng, làm giàu tâm hồn, nâng cao năng lực cảm thụ cái đẹp của trẻ từ thuở ấu thơ thông qua chức năng giáo dục thẩm mỹ Giáo dục thẩm mỹ là giáo dục cho trẻ về cái đẹp, cái đẹp về cuộc sống, về thế giới quan xung quanh trẻ Nhà văn Võ Quảng từng nêu ra quan niệm rất rõ ràng: “Văn học cho thiếu nhi có một nhiệm vụ chính yếu, đó là giáo dục các em trở thành người tốt Văn học thiếu nhi phải “tải đạo” Nhưng tuyệt nhiên ở đây không phải là những lời giáo huấn giá lạnh, khô khan hoặc ngược lại không phải là những chuyện bạo lực, giật gân để làm cho thiếu nhi bị thu hút Văn học thiếu nhi được gọi là hay, là tốt, thường có bên trong một sức mạnh Đó là sức mạnh của cái đẹp, của văn chương nghệ thuật Sức mạnh để

sẽ đánh thức trong các em tình cảm và ý nghĩa tốt đẹp, làm cho các em biết tôn trọng, yêu thương, thấy những nghĩa vụ cần làm, sống có tinh thần nhân ái, biết sống một cách tốt đẹp”

Trong các tác phẩm của Võ Quảng, ông luôn cho người đọc thấy được hình ảnh trẻ

thơ với một tâm hồn ngây thơ, trong sáng Bài thơ Cho biết vì sao cho chúng ta thấy rõ

điều này

Ta thấy rõ tâm lý trẻ luôn tò mò của mình qua các câu hỏi từ lúc bắt đầu bài thơ:

Cho biết vì sao/Cứ vào độ Tết/Vườn em trở đẹp/Không lúc nào bì?.

Cho đến cuối bài thơ vẫn là những câu hỏi: Cho biết vì sao/Vườn em trở đẹp/Đẹp vào

độ Tết/Đẹp chẳng nào ngờ?/Có phải đẹp nhờ/Mẹ em vun xới?/Hay vì xuân tới/Nắng

ấm trời êm?/Hay vì lòng em/Vui mừng Tết đến?

Trẻ tự đặt vấn đề bằng các câu hỏi Đồng thời, trẻ cũng tự lí giải những thắc mắc của mình bằng những câu hỏi Điều đó cũng phù hợp với tâm lí trẻ thơ Khi vốn sống của các em còn hạn chế

Ông sử dụng những ngôn từ giản dị kết hợp với hình ảnh đẹp đẽ, tươi sáng, đầy màu

sắc Nào là vàng óng ánh, tim tím, trắng phau, xanh lơ, đỏ mọng, xanh ngắt, xanh lơ

Chính những màu sắc cụ thể đó đã giúp các em dễ dàng cảm thụ cái đẹp của tự nhiên một cách rõ ràng hơn

Tác phẩm văn học thiếu nhi còn gợi lên cho các em những xúc cảm thẩm mỹ Điều đó khiến tâm hồn các em dạt dào hơn và có thể dễ dàng cảm nhận cái đẹp và hình thành thị hiếu thẩm mỹ cho riêng mình các em có thể rung động và cảm nhận được những vẻ đẹp trong tác phẩm này Khi trái tim đã rung động thì trẻ thơ sẽ hình thành tình yêu, tình yêu từ những thứ giản đơn nhất

Trong tác phẩm Trăng sáng của tác giả Nhược Thủy không chỉ có ngôn từ trong sáng

mà còn kích thích trí tưởng tượng phong phú của trẻ thông qua các biện pháp tu từ So

sánh trăng tròn như cái đĩa hay trăng khuyết lại giống như con thuyền trôi Tác giả còn nhân hóa trăng trở nên gần gũi giống như một người bạn của em nhỏ qua câu thơ “Em

đi trăng theo bước như muốn cùng đi chơi” Nhờ vậy, các em có thể rung động và cảm

nhận được những vẻ đẹp của cuộc sống trong tác phẩm văn học

Đối vơi trẻ thơ, cái đẹp đồng nghĩa với cái tốt Cái tốt trong văn học thiếu nhi là nhưng bài học quý giá giúp các em biết đúng, biết sai, biết điều gì nên làm và không nên làm

Bé không làm những gì nào Ngắt hoa, bẻ lá, giẫm vào cỏ xanh Khi vui học, lúc dạo quanh

Không nghịch đất cát, đu cành cây cao

( Bảo vệ cỏ hoa) Văn học là nghệ thuật ngôn từ Thông qua ngôn từ tác giả xây dựng những hình ảnh sinh động, giúp trẻ dễ dàng cảm nhận vẻ đẹp của thế giới xung quanh, mà còn giúp trẻ hình thành tình yêu với cuộc sống này Trẻ yêu

Cái đẹp của tâm hồn chính là lòng nhân ái Lòng nhân ái chính là nền tảng của đạo đức con người Điều này đã được cố Tổng bí thư Lê Duẩn khẳng định qua câu nói:"Cái gốc của đạo đức của luân lí là lòng nhân ái"

Vậy lòng nhân ái là gì?

Nhân ái là từ hán việt, nghe tưởng chừng như xa vời, mỹ lệ nhưng thực chất lại vô cùng gần gũi “Nhân” có nghĩa là người; “ái”: là yêu thương, quan tâm, chăm sóc, quý mến Lòng nhân ái chính là biểu trưng cho vẻ đẹp của tấm lòng yêu thương, đồng cảm,

sẻ chia sâu sắc giữa con người với nhau

Văn học không đơn giản mang tính chất giải chí mà nó còn hướng con người tới những tình cảm đạo đức tốt đẹp Văn học thiếu nhi cũng không ngoại lệ, các sáng tác cho các em luôn phản ánh những cái tốt, cái đẹp, nhằm giáo dục lòng nhân ái cho các em

Cô bé bán diêm là một tác phẩm văn học nước ngoài nổi tiếng Tác phẩm không chỉ hấp dẫn bởi cốt truyện mà nó còn mang lại những thông điệp về lòng nhân ái giữa con người với con người

Tác giả xây dựng hoàn cảnh của cô bé bán diêm vô cùng tội nghiệp Mồ côi mẹ, sống với người cha nhẫn tâm Đau lòng hơn là ngay trong đêm giao thừa, thời gian đoàn tụ của gia đình, em lại phải đi bán diêm Nhưng xót xa làm sao, em không bán được bao diêm nào Và em cũng chẳng dám về nhà, bởi em sợ những trận đòn của cha Qua đó thể hiện nỗi thương cảm với những con người nghèo khổ đặc biệt là trẻ em bất hạnh Tác phẩm còn thể hiện tình yêu thương của tác giả dành cho nhân vật chính của mình Trong tác phẩm cô bé bán diêm đã trải qua những lần qoẹt diêm Mỗi lần tác giả lại đưa em vào giấc mộng và cho em mơ giấc mơ thật đẹp về những thứ em chưa bao giờ

có được

Khát khao về ấm no Được thể hiện từ lần đầu tiên, em bé tưởng tượng mình đang ngồi trước một cái lò sưởi với "một hơi nóng dịu dàng" nhưng rồi ánh sáng của que diêm vụt tắt, để lại trong em nỗi sợ hãi sẽ bị bố đánh Lần thứ hai, nhìn thấy một con ngỗng quay với mâm cỗ thịnh soạn nhưng rồi que diêm ấy cũng vụt tắt Lần thứ ba, nhìn thấy "một cây thông Nô-en", nhưng ánh sáng của que diêm thứ ba cũng vội vụt tắt đi

Khát khao về sự đoàn viên sum họp Khi lần thứ 4 qoẹt diêm, em đã dược gặp người

bà hiền hậu, yêu quý của em và em xin phép bà cho em được theo cùng Và đến lần cuối cùng này, ước mơ của em đã thành sự thật Em đã ra đi, ra đi cùng bà của mình

Em rởi khỏi trốn trần thế lạnh lẽo, khắc nghiệt để lên thiên dường, nơi tốt đẹp có người thương yêu em

Bên cạnh đó, tác giả còn lên án sự thờ ơ, vô tâm của con người trong xã hội Bởi cái chết của cô bé bán diêm là vì cái lạnh Cái lạnh lẽo của thời tiết Cái lạnh lẽo của lòng người

Cô bé bán diêm một tác phẩm mang giá trị nhân văn sâu sắc về lòng nhân ái Khơi gợi những cảm xúc, sự đồng cảm cho những số phận nhỏ bé, bất hạnh Đồng thời giúp

ta trân trọng cuộc sống hiện tại để sống tốt hơn, ý nghĩa hơn

Có thể nói,khi trẻ được tiếp xúc với văn học thiếu nhi, các em sẽ có một cảm xúc thật tươi mát tràn ngập tâm hồn, khiến các em mong muốn làm một việc gì đó tốt đẹp và có ích, sẵn sàng yêu thương, trân trọng mọi người, mọi vật xung quanh

Văn học không chỉ góp phần làm giàu tâm hồn, nâng cao năng lực cảm thụ cái đẹp, mà còn giúp cho trẻ phát triển trí tuệ Đánh giá về điều đó, Tchernyshevski- nhà lý luận

văn học người Nga cũng từng khẳng định: “Văn học là cuốn bách khoa toàn thư về

cuộc sống” Đây là một quan điểm đúng đắn Nó chứa đựng những kiến thức từ đơn

giản là những kinh nghiệm, phong tục tập quán của cha ông cho đến những thông tin

về cuộc sống thực tại Văn học thiếu nhi là nền móng giúp trẻ thơ mở rộng tầm nhìn,

mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh mình

Đó là những kiến thức về các hiện tượng tự nhiên như nắng, mưa, gió,bão, đã xuất hiện trong nhiều tác phẩm văn học thiếu nhi Ví dụ như trong ca dao, tục ngữ:

Chuồn chuồn bay thấp thì mưa

Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm​

Khi trời nắng, không khí khô, độ ẩm thấp, nên thân và cánh chuồn chuồn rất nhẹ, có thể bay lên cao Khi trời sắp đổ mưa, độ ẩm không khí tăng cao, làm đôi cánh của chuồn chuồn dính nước và nặng Chúng phải bay là là dưới thấp.Quan sát đc đặc điểm này của chuồn chuồn mà dân gian có thể dự đoán đc khi nào trới sắp mưa

Hay: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối​

Đó là một câu ca dao mà ông cha đã truyền lại cho chúng ta rất chính xác nhờ vào những gì mà mình đã đúc kết được trong cuộc sống mà ngày nay nó vẫn rất khả thi Với ý nghĩa là tháng năm thì thời gian ban ngày dài hơn thời gian ban đêm Còn vào tháng mười thì thời gian ban ngày ngắn hơn thới gian ban đêm

Văn học thiếu nhi còn mở ra kho tàng tri thức về thế giới loài vật Từ hình ảnh con cá vàng quàng khăn lụa giữ nước trong đến chú chim bay lượn trên bầu trời cao xanh,

Hay gần gũi hơn là hình ảnh con trâu đen (trong Con trâu đen lông mượt) của nhà văn

Trần Đăng Khoa Ông tinh tế kết hợp ngôn từ với kiến thức thực tế để cho các em biết

về tên goi, đặc điểm bên ngoài, nguồn thức ăn cũng như giá trị của chú trâu

Ông đã mượn lời của bạn nhỏ để miêu tả hình dáng chú trâu rất trân thực : Con trâu

đen lông mượt/Cái sừng nó vênh vênh/Nó cao lớn lênh khênh/Chân đi như đạp đất.

Chính cái trân thực đó giúp các bạn nhỏ dễ dàng hình dung ra vẻ ngoài của chú trâu Tác giả còn tinh ý khi khai thác “cái nhìn vật ngã đồng nhất” của trẻ thơ để bầu bạn với chú trâu, khiến chú trở nên gần gũi, thân thiết vô cùng Bạn nhỏ đã tưởng tượng chú trâu giống như con người bình thường, có sở thích, có xúc cảm khi cho chú ta lựa chọn

cỏ mật hay cỏ gà Em cũng không quên dặn dò rằng: Đừng ăn lúa đồng ta(Lúa của mẹ

của cha/Phải cấy cày vất vả)

Và rồi em thể hiện sự tôn trọng với người bạn của mình qua lời mời: Trâu ơi, uống

nước nhá?/ Đây rồi mương nước trong/Bờ mương xanh mướt cỏ/Của trâu đấy, tha hồ/Trâu cứ chén cho no/ Ngày mai cày cho khỏe.

Chú trâu không đơn giản là vật nuôi mà chú còn là người bạn đồng hành của nhà nông Chú cũng vất vả không kém người lao động Chú cày cho đất tươi xốp, chú góp sức trên từng mảnh ruộng Và chú đáng được yêu thương tôn trọng

Thế giới loài cây trong văn học thiếu nhi cũng đem lại những giá trị về tri thức vô cùng

lớn lao Từ cây cà rốt có lá xanh, củ đỏ, lớn nhỏ, bên nhau, đất đội ngập đầu của nhà

thơ Phạm Hổ Đến hình ảnh cây đào đầu xóm, lốm đốm nụ hồng, bông đào nho nhỏ,

cánh đào hồng tươi, hễ thấy hoa cười, đúng là tết đến là một bài thơ của không rõ tác giả

Khi nhắc đến giáo dục, chúng ta thường hiểu theo kiểu dập khuôn, áp đặt Nhưng giáo dục trong văn học là khái niệm không hề nặng nề Giáo dục theo kiểu mưa dầm thấm lâu Giáo dục một cách tự nhiên không áp đặt Điều đó thể hiện khi văn học thiếu nhi xuất hiện những tác phẩm như bài thơ bé tập đếm số:

Mặt trời chỉ có 1 Mọc lên để làm ngày Người có 2 bàn tay Sinh ra mà làm việc

1 sau và 2 trước Kìa, 3 bánh xích lô Giấc ngủ cùng giấc mơ

4 chân giường nâng đỡ

(Khuyết danh) Những tác phẩm văn học thiếu nhi nước ngoài đã dem lại cho các em những hiểu biết

về đất nước và con người của nhiều quốc gia trên thế giới Như truyện Nàng bạch tuyết

và bảy chú lùn, một tác phẩm vô cùng quen thuộc với chúng ta Không chỉ cho trẻ những bài học về ác giả ác báo, ở hiền gặp lành, bài học về tình bạn hoặc là bài học không nên tiếp xúc và ăn đồ ăn của người lạ Tác phẩm còn mở ra cho ta những hiểu biết mới về một đất nước phương Tây Với tòa lâu đài, ông vua, hoàng hậu hay cỗ xe ngựa Những điều đó khác biệt với đất nước của chúng ta

Nói tóm lại,Văn học thiếu nhi có vai trò vô cùng to lớn trong việc giáo dục toàn diện nhân cách trẻ em, cả về đạo đức, trí tuệ và thẩm mĩ

Câu 2: (6 điểm): Phân tích nhân vật Dế Mèn trong tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí

của nhà văn Tô Hoài Nhân vật này gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì về việc giáo dục trẻ em.

Nhà văn Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen Bút danh Tô Hoài là tên ghép của hai địa danh: sông Tô Lịch và phủ Hoài Đức

Trước 1945, ông nhiệt tình tham gia vào Hội văn hoá cứu quốc Trong thời gian này, ông viết nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó có các tác phẩm dành cho thiếu nhi: Đám cưới Chuột, Võ sĩ Bọ Ngựa… Dế mèn phiêu lưu kí cũng nằm trong những tác phẩm văn học thiếu nhi thành công nhất của ông

Dế Mèn phiêu lưu kí là một tác phẩm văn học thuộc thể loại đồng thoại Trong tác phẩm này, Tô Hoài đưa chúng ta vào thế giới côn trùng phong phú Nào là châu chấu,

bọ ngựa, xiến tóc, Và nổi bật nhất chính là Dế Mèn, nhân vật có những cuộc phiêu lưu thú vị, không ít những hiểm nguy, cũng không thiếu niềm vui, sự hạnh phúc

Bằng nghệ thuật miêu tả nhân vật của mình, hình tượng Dế Mèn được Tô Hoài khắc hoạ chi tiết, sinh động Mèn mang những đặc điểm thực của loài dế Những đặc điểm thực của loài dế được nhà văn hình tượng hóa bằng ngôn từ miêu tả, gợi cho người đọc hình ảnh của Mèn như một chàng thanh niên tự tin và khỏe mạnh Mèn ta có đôi càng mẫm bóng, vuốt ở chân ở khoeo cứng dần và nhọn hoắt Đầu Mèn to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc

Nhân vật Mèn là biểu trưng cho câu nói: ” Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.” Bởi qua sự lớn lên của cậu ta, chúng ta có thể nhận được những giá trị giáo dục sâu sắc Nhận xét về nét tính cách của Dế Mèn Tô Hoài viết: “ Dế Mèn yêu lao động, thích vui chơi, biết mơ ước, rất ghét đứa làm ác, cho nên khi gặp lí tưởng thì Dế Mèn giác ngộ

và có lí tưởng Đời hoạt động cho lý tưởng phải trải qua những cảnh ngộ éo le, gian khổ Dế Mèn và các bạn đã vượt qua và chiến thắng, vì vậy mới thành ra câu chuyện sóng gió kỳ thú này

Tính cách Mèn vô cùng đặc sắc và thay đổi qua từng giai đoạn cuộc đời Đặc biệt là khi cậu ta được trải nghiệm những cung bậc thăng trầm trong cuộc sống Tính cách của Mèn lại càng phát triển và tỏa sáng hơn

Thưở thiếu thời, Dế Mèn đã sống tự lập theo truyền thống của giống loài mình Dế Mèn biết lo lắng, sắp xếp cuộc sông của mình Từ ăn uống khoa học cho đến đào hang rộng rãi

Mèn thích kết bạn, ham hiểu biết, ham khám phá thế giới Mèn kể: “Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy

ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.” Nhà văn mở ra hướng đi cho cuộc đời con người Sống trên đời không thể cứ an nhàn trong cái giếng sâu mà cần bước khỏi đó để

mở mang kiến thức, để va vấp và trưởng thành

Thêm vào đó cậu ta vô cùng tự tin và yêu đời nhưng cũng kiêu căng, ngạo mạn, không tôn trọng người khác Mèn hay nghịch ranh, thích trêu chọc người khác Cao

trào là khi Mèn rủ Dế Choắt đi trêu trọc chị Cốc và đã gây ra cái chết oan ức thương tâm cho Dế Choắt Sau cái chết của Choắt, Mèn cảm thấy vô cùng ân hận rằng: “ Nào đâu tôi biết cơ sự lại ra nông nỗi này? Tôi hối hận lắm! Tôi hối hận lắm! Anh chết chỉ

vì cái tội ngông cuồng của tôi Biết làm thế nào bây giờ?” Cái giá của tính ngông cuồng chính là sinh mạng của Dế Choắt và sự day dứt trong lương tâm của Mèn

Bài học đường đời đầu tiên đó đã khiến Mèn có những thay đổi đầu tiên trong tính cách của mình Chưa được bao lâu, cậu cũng dần quên mất bài học đó, khi cậu bị tóm

và trở thành trò tiêu khiển cho những đứa bé loài người Mới đầu cậu tỏ ra thỏa mãn với cuộc sống an nhàn hiện tại Cậu càng hung hăng hơn Hung hăng đánh bại họ dế nhà mình Hung hăng đánh cho chú dế con suýt chết Hung hăng đến mức không nghe lời can ngăn của Xiến Tóc Thế rồi, Mèn đã bị Xiến Tóc dạy cho một bài học cắt cụt hai sợi râu, thứ quan trọng của loài dế giúp chúng định vị đường đi và tìm kiếm thức ăn Chính điều đó đã thức tỉnh Mèn ta Nó quyết định trốn khỏi lũ trẻ, rời xa cảnh tù túng này

Sau hai lần gây họa, tính cách của Mèn đã thay đổi tích cực hơn Kẻ ngông cuồng ấy nay đã biết chia sẻ, giúp đỡ kẻ khác Mèn gặp cảnh bất bình và sẵn sàng ra tay tương trợ Mèn giúp chị nhà Trò và đám nhện xóa hết nợ nần Mèn đã cứu Dế Trũi thoát khỏi cái chết do Bọ Muỗn gây ra Dế Mèn còn là một anh chàng sẵn sàng lắng nghe và chia

sẻ với bác Xiến Tóc trán đời

Mèn là người con có hiếu, giàu tình cảm, không quên nguồn cội của mình Mèn về nhà gặp Mẹ Mèn kể cho mẹ những trải nghiệm của mình Đồng thời cũng nói ra mong muốn được khám phá, được đi du lịch nhiều nơi để trưởng thành hơn Mèn hứa với mẹ

từ nay sẽ tu tỉnh như lời mẹ dặn “ Mẹ kính yêu của con ơi! Không bao giờ con quên được lời mẹ Rồi mai đây con lên đường, con sẽ hết sức tu tỉnh được như lòng mẹ mong ước cho con của mẹ.” Mèn cũng không quên hai người anh của mình Mèn xót

xa khi gặp người anh hai yếu đuối, gầy mòn Đối với anh cả thì kính trọng, không chấp nhặt cái tính cổ hủ, độc đoán của anh mình

Mèn còn là người trọng tình nghĩa, có trách nghiệm với công việc của mình Không

bỏ rơi bạn bè của mình Sẵn sàng từ bỏ danh lợi để đi cứu Dế Chũi khỏi tay Châu Chấu Voi Trước khi rời đi còn sắp xếp công việc, sắp xếp chỗ ăn ở cho cộng đồng rồi mới lên đường

Trên đường tìm Trũi, Mèn gặp không ít khó khăn Thời tiết lạnh đến mức “ run cánh, run râu” Những nguy hiểm trên chặng đường tìm bạn không làm Mèn nản lòng Mèn cho ta thấy đức hi sinh cao cả, không màng gian khó Điều đó khiến tình bạn Mèn và Trũi cao quý hơn

Dù thời gian thay đổi, trải nghiệm cuộc sống nhiều hơn, Mèn vẫn giữ cho mình tinh thần lạc quan, yêu đời Dù có gặp hoàn cảnh éo le, khốn đốn Mèn bị Chim Trả bắt về làm quản gia ngày cũng như đêm phải ngồi trong hang kín hát rống lên để không cho ai dám vào nhà

Dế Mèn đã trưởng thành Dế Mèn trưởng thành về cả tính cách lẫn suy nghĩ Mèn đã

có cái nhìn cuộc sống toàn diện và thay đổi lối tư duy của mình Mèn giàu lòng nhân ái hơn, biết đúng, biết sai, hiểu được giá trị của cuộc sống, ham hiểu biết,

Dế Mèn không chỉ có cuộc phiêu lưu trải nghiệm cùng thế giới loài vật mà cậu còn có những trải nghiệm với thế giới loài người Lần đầu là tù binh cho hai cậu Bé, cậu Nhớn, cậu Thịnh Lần 2 là trong lúc giao tranh với họ nhà Kiến thì gặp phải sự tấn công của

ba cô bé học trò Các cô, cậu ấy đã có những hành vi sai trái, hủy hoại cuộc sống của loài vật Mỗi loài vật đều có sinh mạng giống con người Những hành động nhỏ bé, vô

ý hay vô tình đều gây ra hậu quả vô cùng lớn

Lí tưởng của Dế Mèn là “muôn loài cùng nhau kết làm anh em”, cùng nhau chung sống hòa bình Đó là một mơ ước tốt đẹp Dế Mèn đã không quản muôn vàn khó khăn gian khổ, Dế Mèn đã cùng với Dế Chũi và Xiến Tóc lên đường đến vùng kiến để nhờ

họ hàng nhà kiến truyền, kêu gọi hòa bình Do có sự hiểu lầm mà cả làng cả họ nhà kiến kéo nhau đến đánh đoàn du lịch của Dế Mèn Dế Mèn đã chủ động gặp gỡ Kiến Chúa để thông cảm với nhau, cùng nhau nhận ra sự nhầm lẫn tai hại! Dế Mèn đã dõng dạc tuyên đọc kêu gọi hòa bình và đã được tất cả mọi loài vật reo hò, hưởng ứng Muôn loài gần xa đều nhắn tin về hoan nghênh lời hịch hòa bình

Qua nhân vật Dế Mèn, Tô Hoài còn đem đến cho trẻ thơ nhiều kiến thức bổ ích Trẻ biết được đặc điểm bên ngoài của loài dế mèn Trẻ biết được thức ăn của chúng là gì? Chúng sống ở đâu?, Câu truyện gắn liền với những cuộc phiêu lưu cuẩ Dế Mèn, mở

ra cho trẻ những hiểu biết mới về thế giới thiên nhiên Từ thế giới loài vật phong phú cho đến vẻ đẹp của cỏ cây, hoa lá ở những nơi Mèn đi qua

Bằng nghệ thuật ngôn từ phong phú, ngòi bút xây dựng nhân vật tài tình, hệ thống truyện hấp dẫn đã khiến không ít các bạn nhỏ bị cuốn vào những cuộc phiêu lưu của Mèn Các em tưởng tượng bản thân chính là Mèn Các em cũng được trải nghiệm cuộc sống thực tế giống Mèn Các em cũng mong ngóng háo hức được tham gia những cuộc hành trình mới, có những người bạn mới mới, những tri thức mới Tất cả những điều

đó đã kích thích và phát triển trí tưởng tượng của trẻ thơ một cách phong phú và sinh động hơn

Những trải nghiệm của dế Mèn sẽ trực tiếp tác động tới tình cảm và nhận thức của trẻ

em Giúp các em có thể cảm nhận và rút ra bài học quý giá cho bản thân mình Khơi gợi cho các em những cảm xúc tận sâu trong đáy lòng Có căm ghét, có yêu thích, có