Bài 25: TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, VĂN HÓA DƯỚI TRIỀU NGUYỄN (Nửa đầu thế kỉ XIX).. Tư tưởng, tôn giáo.[r]
Trang 1Bài 25: TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, VĂN HÓA
DƯỚI TRIỀU NGUYỄN (Nửa đầu thế kỉ XIX)
Trang 2I Tư tưởng, tôn giáo
II Phát triển giáo dục và văn học
III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
1/ Nghệ thuật
Trang 3III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
1/ Nghệ thuật
- Ở thế kỉ XVI – XVII, nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc tiếp tục phát triển với rất nhiều các công trình có giá trị.
Chùa thiên mụ
(Thừa Thiên – Huế)
Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt ngìn tay ở chùa Bút Tháp (Bắc Ninh)
Tượng La Hán ở chùa Tây Phương (Hà Tây)
Trang 4Chùa thiên mụ
- Còn gọi là chùa Linh Mụ là một ngôi chùa cổ nằm trên đồi Hà
Khê, tả ngạn sông Hương.
- Chùa Thiên Mụ chính thức khởi lập năm Tân Sửu (1601), đời chúa Tiên Nguyễn Hoàng -vị chúa Nguyễn đầu tiên ở Đàng Trong.
- Dựa theo huyền thoại, đồng thời căn cứ hình dạng Hán tự từng ghi trên bao tài liệu cấu tạo bằng nhiều chất liệu, đủ khẳng định
rằng trong tên Thiên Mụ, ngữ tố "Thiên" có nghĩa là "trời"
- Năm 1862, dưới thời vua Tự Đức, để cầu mong có con nối dõi,
nhà vua sợ chữ "Thiên" phạm đến Trời nên cho đổi từ "Thiên Mụ" thành "Linh Mụ" (hay "Bà mụ linh thiêng")
Nguồn: Wikimedia
Trang 5Chùa thiên mụ
Trang 6III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
1/ Nghệ thuật
- Cùng với văn học dân gian, nghệ thuật dân gian được hình thành.
Trang 7III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
1/ Nghệ thuật
=> Trình độ nghệ thuật tuy đơn giản nhưng phản ánh được cuộc
sống của người dân thường.
Trang 8III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
1/ Nghệ thuật
- Nghệ thuật sân khấu phát triển ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài.
Tuồng – Chèo – Quan họ
Trang 9- Tuồng: tức hát bộ, còn gọi là hát bội hay luông tuồng là một loại kịch hát
cổ truyền ở Việt Nam Theo nhiều học giả, Tuồng xuất phát từ ca vũ dân tộc Việt Nam, song trong quá trình phát triển, Tuồng đã tiếp nhận nhiều trình thức biểu diễn và hóa trang của Hí Kịch Trung Quốc Lối hát tuồng
du nhập vào Việt Nam vào thời điểm nào chưa được minh xác
Cùng tìm hiểu về Tuồng, Chèo, Vè…
- Chèo là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ truyền Việt Nam Chèo phát
triển mạnh ở phía bắc Việt Nam Loại hình sân khấu này phát triển cao,
giàu tính dân tộc Chèo mang tính quần chúng và được coi là loại hình
sân khấu của hội hè với đặc điểm sử dụng ngôn ngữ đa thanh, đa nghĩa kết hợp với cách nói ví von giàu tính tự sự, trữ tình
- Vè là một trong những thể loại văn học dân gian Việt Nam Theo Đại
Nam quốc âm tự vị, vè là chuyện khen chê có ca vần và việc sáng tác vè
là việc đặt chuyện khen chê có ca vần vè nảy sinh chủ yếu trong thời kỳ phong kiến, phát triển nhất trong các thế kỷ 18-20 sự xuất hiện của vè là một bước tiến mới của văn tự sự dân gian
Nguồn: Wikimedia
Trang 10III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
2/ Khoa học – kĩ thuật
a Khoa học
- Số lượng các công trình nghiên cứu khoa học tăng lên.
Sử học: Bên cạnh các bộ lịch sử của nhà nước, có nhiều bộ lịch
sử của tư nhân.
Trang 11III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
2/ Khoa học – kĩ thuật
a Khoa học
Địa lý: Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư. Quân sự: Hổ trướng khu cơ
(Đào Duy Từ)
Trang 12III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
2/ Khoa học – kĩ thuật
a Khoa học
Triết học: Có một số bài thơ, tập sách của Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn.
Nguyễn Bỉnh Khiêm Lê Quý Đôn
Trang 13III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
2/ Khoa học – kĩ thuật
a Khoa học
Y học: Có bộ sách y dược của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu
Trác v.v…
Ngoài ra còn nhiều tác phẩm về nông học, văn hóa Việt Nam…
Trang 14Tìm hiểu về Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác
- Hải Thượng Lãn Ông là biệt hiệu mà hậu thế gán cho Lê Hữu
Trác Tuy là người tinh thông y học, dịch lý, văn chương, nhưng
ông được biết đến nhiều hơn với vai trò lang y
- Lê Hữu Trác vốn có tên cúng cơm là Huân sinh ngày năm Canh
Tí (1720) tại xóm Văn Xá, hương Liêu Xá, huyện Đường Hào,
phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên
Mỹ, tỉnh Hưng Yên)
- Cuộc đời phần nhiều gắn với quê mẹ ở thôn Bàu Thượng (Nghệ An) Ông là con thứ bảy của tiến sĩ Lê Hữu Mưu và phu nhân Bùi
Thị Thưởng Dòng tộc ông vốn có truyền thống khoa bảng; ông
nội, bác, chú (Lê Hữu Kiều), anh và em họ đều đỗ Tiến sĩ và làm
quan to.
Nguồn: Wikimedia
Trang 15III Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật
2/ Khoa học – kĩ thuật
a Khoa học
b Kĩ thuật
• Quốc phòng đã đạt nhiều thành tựu về kĩ thuật mới : đúc
súng đại bác theo kiểu phương tây, đóng thuyền chiến, xây thành lũy…
• Chế tạo các đồng hồ và kính thiên lý…
3/ Nhận xét
- Sự phát triển KH-KT thời kì này góp phần làm phong phú, đa
dạng đời sống KT, XH Nhưng trình độ kĩ thuật còn thấp, khoa học
tự nhiên còn kém phát triển.
Trang 16Nguyễn Hải Đăng Phạm Thị Ngọc Mai Nguyễn Thị Thanh Phượng
Đào Duy Quân