Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 3 4 tuổi khám phá khoa học

Khi nói đến trẻ mầm non không ai không biết trẻ ở lứa tuổi này rất thích tìm hiểu, khám phá môi trường xung quanh bởi thế giới xung quanh thật bao la rộng lớn, có biết bao điều mới lạ hấp dẫn, và còn có bao lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết, muốn được khám phá. Khám phá khoa học mang lại nguồn biểu tượng vô cùng phong phú, đa dạng, sinh động, đầy hấp dẫn với trẻ thơ, từ môi trường tự nhiên ( cỏ cây, hoa lá, chim muông..) đến trẻ hiểu biết về chính bản thân mình, vì thế trẻ luôn có niềm khao khát khám phá , tìm hiểu về chúng . Khám phá khoa học đòi hỏi trẻ phải sử dụng tích cực các giác quan chính vì vậy sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp… nhờ vậy khả năng cảm nhận của trẻ sẽ nhanh nhạy, chính xác, những biểu tượng, kết quả trẻ thu nhận được trở nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn. Qua những trải nghiệm thực tế trẻ được tự mình thực hiện trong độ tuổi mầm non sẽ hình thành ở trẻ những biểu tượng về thiên nhiên chính là cơ sở khoa học sau này của trẻ. Nhận thức được tầm quan trọng của việc cho trẻ khám phá khoa học và làm sao để những giờ học đó trở nên thú vị, không khô khan với trẻ nên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 3 4 tuổi khám phá khoa học”.

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài:

Bác Hồ kính yêu đã nói : “ Vì lợi ích mười năm trồng cây

Vì lợi ích trăm năm trồng người”

Việc quan trọng nhất trong sự nghiệp trồng người là phải chăm sóc, giáo dục các em ngay từ nhỏ để hình thành và phát triển nhân cách một cách toàn diện

Đó chính là nhiệm vụ của ngành Giáo dục mầm non - mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân

Đây là thời kỳ giữ vai trò quan trọng nhất trong việc lĩnh hội những khái niệm tri thức sơ đẳng và việc hình thành những hành vi phù hợp với khái niệm

ấy Chính vì thế nhiệm vụ của nhà giáo dục là phải quan tâm trang bị cho trẻ những tri thức khoa học và nhân cách toàn diện để theo kịp thời đại Trong công tác giáo dục trẻ mầm non thì việc cho trẻ khám phá khoa học là không thể thiếu,

có tác dụng giáo dục về mọi mặt đối với trẻ như là : ngôn ngữ , đạo đức , trí tuệ , thẩm mỹ thể lực Khám phá khoa học là phương tiện để trẻ giao tiếp và làm quen với môi trường xung quanh ,để trẻ giao lưu và bày tỏ nguyện vọng của mình và đồng thời là công cụ của tư duy

Khi nói đến trẻ mầm non không ai không biết trẻ ở lứa tuổi này rất thích tìm hiểu, khám phá môi trường xung quanh bởi thế giới xung quanh thật bao la rộng lớn, có biết bao điều mới lạ hấp dẫn, và còn có bao lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết, muốn được khám phá Khám phá khoa học mang lại nguồn biểu tượng vô cùng phong phú, đa dạng, sinh động, đầy hấp dẫn với trẻ thơ, từ môi trường tự nhiên ( cỏ cây, hoa lá, chim muông ) đến trẻ hiểu biết về chính bản thân mình, vì thế trẻ luôn có niềm khao khát khám phá , tìm hiểu về chúng Khám phá khoa học đòi hỏi trẻ phải sử dụng tích cực các giác quan chính vì vậy

sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp… nhờ vậy khả năng cảm nhận của trẻ sẽ nhanh nhạy, chính xác, những biểu tượng, kết quả trẻ thu nhận được trở nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn Qua những trải nghiệm thực tế trẻ được tự mình thực hiện trong độ tuổi mầm non sẽ hình thành ở trẻ những biểu tượng về thiên nhiên chính là cơ sở khoa học sau này của trẻ Nhận thức được tầm quan trọng của việc cho trẻ khám phá khoa học và làm sao để những giờ học đó trở nên thú vị, không khô khan với trẻ nên tôi đã chọn

đề tài “ Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 3- 4 tuổi khám phá khoa học”

PHẦN II: NỘI DUNG

1 Đánh giá thực trạng

Đầu năm học tôi được phân công dạy lớp 3-4 tuổi Ở lứa tuổi này một số trẻ còn mới đi học nên mọi thứ còn lạ lẩm với trẻ ngay cả những thói quen nề nếp

chứ chưa nói đến là những hoạt động học Mà hoạt động khám phá khoa học lại càng lạ lẩm với trẻ hơn nhưng ở độ tuổi này thì trẻ rất thích tò mò và đặt ra nhiều câu hỏi như Vì sao? Do đâu? Tại sao? Và luôn muốn mọi người trả lời câu hỏi cho mình và trẻ ở độ tuổi này nhanh thích và nhanh chán Mà hoạt động khám phá khoa học thường khô khan, ngồi lâu trẻ chóng chán Vì thế để tạo hứng thú cho trẻ 3-4 tuổi khám phá khoa học tôi cũng gặp ,một số thuận lợi và khó khăn sau:

* Về Thuận lợi:

- Được sự quan tâm giúp đở của phòng giáo dục đào tạo, sự giúp đở của lảnh đạo nhà trường đã bồi dưởng chuyên môn cho giáo viên về chuyên môn, xây dựng phương pháp đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt chương trình mầm non mới

- Được sự quan tâm giúp đở từ các đồng nghiệp

- Được sự nhiệt tình quan tâm ủng hộ của phụ huynh trong quá trình kết hợp chăm sóc giáo dục trẻ

- Bản thân tôi luôn yêu nghề mến trẻ , luôn tự học hỏi rèn luyện trau dồi để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ của mình

- Các cháu ngoan ngoản vâng lời cô giáo

Đó củng là những điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành tốt việc chăm sóc giáo dục trẻ và thực hiện được đề tài kế hoạch việclàm mới của mình

*Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi tôi củng gặp không ít khó khăn

- Về cơ sở vật chất còn hạn chế, đồ dùng phục vụ dạy học còn thiếu thốn

- Vốn hiểu biết của trẻ về bộ môn khám phá khoa học còn hạn chế,có nhiều trẻ mới năm đầu đến lớp khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều nên gặp khó khăn trong quá trình tổ chức các tiết dạy

- Số lượng trẻ đến lớp không đồng đều đặc biệt vào những ngày mưa rét

- Có nhiều trẻ còn nhút nhát chưa mạnh dạn tự tin nên gặp một số khó khăn trong quá trình giảng dạy

 Từ tình hình thực trạng của lớp tôi nên tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp tạo hứng thú khi tổ chức tiết học" Khám phá khoa học" cho trẻ

2 Biện pháp thực hiện:

* Biện pháp 1:Xây dựng môi trường học tập cho trẻ

Như chúng ta đã biết trẻ mần non nói chung và đạc biệt trẻ 3-4 tuổi nói riêng môi trường học tập có vị trí to lớn trong việc nhận thức của trẻ vì trẻ được tiếp xúc hàng ngày, hàng giờ Bởi vậy, tôi đã tổ chức xây dựng môi trường có tác dụng mạnh mẽ lên trẻ tạo cho trẻ hứng thú, thích thú tò mò tìm hiểu thế giới

xung quanh Từ đó giúp trẻ học tốt bằng cách tìm hiểu về đặc điểm tâm lí trẻ 3-4 tuổi để thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu có màu sắc thu hút trẻ

Ví dụ như ở mảng chính, mảng chủ đề, chủ điểm tôi trang trí theo từng chủ

đề chủ điểm chọn những hình anh quen thuộc với trẻ

Hay ở góc phân vai : tôi cũng bố trí trên giá các đồ chơi phù hợp với chủ đề chủ điểm Ví dụ như: ở chủ đề động vật các ô giá đều bày trí các con vật

Qua việc tạo môi trường học tập cho trẻ tôi thu được kết qua lớp học gọn gàng trẻ hứng thú tham gia các hoạt động giúp trẻ được quan sát tri giác các đồ vật một cách trực tiếp từ đó trẻ hiểu biết nhiều quan sát tốt ngôn ngữ phát triển tốt, tư duy tốt

* Biện pháp 2: Làm giàu vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh qua các tiết dạy

Tôi đã tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên hoạt động với các sự vật hiện tượng xung quanh một cách trực tiếp như nhìn ,sờ,nắm , nếm , nghe, chơi với chúng…

Trong quá trình hoạt động đó trẻ được bộc lộ mình vừa hình thành và phát triển tâm lý Khi tiếp xúc với các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ được lĩnh hội những kiến thức như biết cách gọi tên, cách sử dụng, biết được các đặc điểm cơ bản và mối quan hệ giữa các sự vật hiện tựơng và giúp trẻ phát triển ngôn ngữ Xuất phát trong quá trình giảng dạy tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc với các

sự vật hiện tượng thông qua hoạt động như:

- Khi cho trẻ khám phá về quả cam bằng cách cho trẻ quan sát trực tiếp như

sờ vào quả cảm nêu nhận xét: Qủa cam có đặc điểm như thế nào? Vỏ nó như

trhế nào?

Cho trẻ nếm ,ngửi và nêu những nhận xét về đặc điểm của quả cam : Qủa cam có vị như thế nào?

- Hay khi cho trẻ khám phá về con vật : Khám phá con chó bằng cách cho trẻ chôi với con vật, trẻ gọi tên , quan sát trực tiếp trẻ hứng thú nêu các nhận xét say sưa hơn như con chó có đặc điểm như thế nào? Nó có mấy chân? Lông nó như thế nào? Nó ăn gì?

- Hoặc khi cho trẻ khám phá các bộ phận trên cơ thể con người có thể cho trẻ quan sát trực tiếp hoặc qua tranh

- Qua các trả nghiệm đó hoặc trải nghiệm khác tuỳ theo khả năng của trẻ, tình hình thực tế của địa phương mà lựa chọn những hình thức cho trẻ khám phá phù hợp

Từ những vốn hiểu biết của trẻ tôi cũng đã thực hiện biện pháp sử dụng trò chơi để tạo thêm hứng thú và củng cố thêm kiến thức cho trẻ khi tham gia hoạt động khám phá khoa học

* Biện pháp 3: Sử dụng trò chơi

Trẻ mầm non “ chơi mà học, học mà chơi ” Sau thời gian trò chuyện, đàm thoại với cô trẻ được hoạt động, được tham gia vào các trò chơi hứng thú Qua

đó, trẻ không chỉ ngồi nghe cô nói và trả lời các câu hỏi của cô mà trẻ còn có cơ hội để bộc lộ các hiểu biết của mình thông qua các trò chơi

Ngoài ra trò chơi còn có tác dụng củng cố, bổ sung và phát triển thêm các tri thức mà trẻ vừa lĩnh hội, tái tạo lại biểu tượng đã học thông qua những hoạt động thực tiễn Do đó trò chơi củng cố trong giừo hoạt động khám phá là rất quan trọng.Trò chơi càng phong phú đa dạng bao nhiêu thì các tri thức trẻ lĩnh hội càng sâu sắc và trẻ càng nhớ lâu bấy nhiêu Dưới đây là một số trò chơi tôi

đã tổ chức và thu được kết quả tốt :

Ví dụ trong hoạt động khám phá con gà con vịt tôi đã sử dụng những trò chơi để làm cho tiết dạy của tôi trở nên sinh động hơn hứng thú hơn

Đầu tiên tôi sử dụng trò chơi: “ Bắt chước tiếng kêu của các con vật “ đẻ trong làm những tiếng kêu của các con vật xong tôi dẫn dắt cho trẻ vào hoạt động trải nghiệm

Sau đó tôi sử dụng trò chơi : “ Về đúng chuồng”

Cách chơi: - Cho trẻ hát bài hát “ Đàn vịt con” lấy lotô con gà con, con vịt con và chơi trò chơi “ Về đúng chuồng” khi có hiệu lệnh “ đã đến chuồng rồi” thì các con hãy tìm đúng chuồng của mình để về Cô kiểm tra kết quả

+ Đây là chuồng con gì? Các con có con gì? Cùng đưa lên kiểm tra kết quả Cuối cùng để củng cố lại kiến thức cho trẻ tôi đã cho trẻ chơi

+ Trò chơi : “ Tìm nhà cho các con vật’’

- Cách chơi: Tìm mẹ cho gà con và vịt con Mẹ của gà con và vịt con lạc con Nhiệm vụ của các con hãy tìm và gắn đúng chuồng và hồ bơi cho gà con và vịt con

- Luật chơi: Một bạn chỉ gắn một con và về cuối hàng cho bạn tiếp theo lên chơi

Có rất nhiều các trò chơi được lựa chọn trong các tiết dạy tạo thêm hứng thú cho trẻ khám phá khoa học

*Biện pháp 4: Sử dụng bài hát , bài thơ, đồng dao, ca dao, câu đố…

- Tôi đã sử dụng các bài hát , bài thơ, các bài đồng dao có nội dung phù hợp

ràng hơn gắn bó giữa các hoạt động với nhau như khi cô cho trẻ làm quen với con thỏ cô cho trẻ đọc bài thơ “Con thỏ” để chuyển tiếp về hai nhóm hoặc khi cguyển đội hình về hai nhóm chơi trò chơi cô cho trẻ hát bài hát “ Chú thỏ con” làm cho tiết dạy trở nên sinh động hấp dẫn hơn

- Tôi còn sử dụng câu đố để kích thích tư duy, óc phán đoán cho trẻ, làm phong phú vốn từ

Ví dụ : Cho trẻ làm quen với con cua :

“ Con gì tám cẳng hai càng

Đầu thì không có, bò ngang cả đời”

Trẻ đoán ngay được đó là con cua , nhưng trong đầu trẻ biểu tượng về con cua được chính xác là con cua có hai càng to , có tám chân, lại bò ngang nữa Cho trẻ làm quen với con cá, tôi dùng câu đố “Con gì có vẩy có vây

Không đi trên cạn mà bơi dưới hồ ” Trẻ trả lời đó là con cá nhưng trẻ lại biết thêm con cá có đặc điểm cụ thể: có vây có đuôi , vẩy, môi trường sống của chúng… Từ đó trẻ có thể so sánh xem con cá và con cua có đặc điểm gì giống nhau ,có đặc điểm gì khác nhau ? Sau đó trẻ có thể phân nhóm

- Tôi cho trẻ thi “ đố vui ” hai đội ra câu đố cho nhau và giải câu đố đội bạn “ Nhà hình xoắn ở dưới ao

Chỉ có một cửa ra vào mà thôi

Mang nhà đi khắp mọi nơi

Không đi đóng cửa nghỉ ngơi một mình ”

( con ốc )

Con gì đầu bẹp

Hai ngạnh hai bên

Râu ngắn vểnh lên

Mình trơn bóng nhẵn

( con cá trê)

* Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin

Ngày nay lĩnh vực công nghệ thông tin phát triển vơí tốc độ nhanh chóng, tôi cũng cập nhật thông tin từ internet để download hình ảnh, video clip ứng dụng vào dạy trẻ Trẻ được chính xác hoá các biểu tượng, hấp dẫn, cuốn hút trẻ vào giờ hoạt động hơn Tôi còn thiết kế các bài giảng điện tử trên chương trình powerpoint hoặc kidpix như: ở bài dạy “ Một số loại quả” tôi đã thiết kế trò chơi củng cố trên chương trình powerpoint, hoặc bài” Khám phá con gà” tôi cho trẻ

xem hình ảnh các con vật có lồng nhạc ,trẻ rất thích.

*Biện pháp 6: Cho trẻ tiếp xúc nhiều với thiên nhiên

Giờ hoạt động ngoài trời là giờ trẻ tích luỹ thêm nhiều kiến thức về tự nhiên: Mây, mưa , nắng… thì bầu trời thay đổi như thế nào? thời tiết ra sao?

Hoặc trong hoạt động có mục đích” Tìm hiểu về các loại rau” trẻ sẽ biết được tại sao rau lại có tên như vậy, có đặc điểm như thế nào?

Qua hoạt động này không chỉ cung cấp kiến thức cho trẻ mà còn giáo dục trẻ

ý thức chăm sóc, bảo vệ cây Trường tôi còn xây dựng lịch hoạt động tự chọn cho từng lớp vào thời gian cụ thể Trẻ lớp tôi rất thích những hoạt động đó Mỗi lần tổ chức tôi lại suy nghĩ, tìm tòi ra những hoạt động khác nhau với mục đích cung cấp kiến thức khác nhau làm cho trẻ không chán

+ Hoạt động chăm sóc cây: Lần đầu tổ chức sẽ cho trẻ tìm hiểu về cây mình cần chăm sóc, sau đó cho trẻ tưới nước, nhổ cỏ… cho cây

* Biện pháp 7: Kết hợp giữa cô giáo và phụ huynh để đạt hiệu quả dạy trẻ cao nhất

Phụ huynh thường không biết trẻ ở trường được học những gì và học như thế nào để về nhà chia sẻ với trẻ Lúc này trẻ sẽ là sợi dây liên hệ quan trọng giữa

GV và gia đình Việc cô giao nhiệm vụ cho trẻ về nhà tìm hiểu trước vấn đề sẽ khám phá đã tạo cho trẻ hứng thú nhất định và tạo thói quen hàng ngày chia sẻ với bố mẹ những điều vừa học ở lớp Trước và sau mỗi hoạt động khám phá thì yêu cầu trẻ về nhà tìm hiểu trước bằng cách hỏi bố mẹ, xem tivi Lặp lại nhiều lần như cách này sẽ tạo thành một thói quen tốt và là sự kết hợp tuyệt vời giữa gia đình, nhà trường và bản thân trẻ

* Ví dụ: Ở lớp trẻ được khám phá về về rau muống nhưng trong quá trình

mẹ nấu ăn trẻ thấy mẹ nhặt rau muống khi thấy lạ trẻ có thể hỏi mẹ:

- Mẹ ơi đây là rau gì? Rau muống trồng ở đâu mẹ? rau muống nấu món gì?

Và có thể trẻ đặt rất nhiều câu hỏi khác bắt mẹ phải trả lời cho trẻ hoặc thấy các món ăn lạ trẻ luôn hỏi mẹ; món này là món gì? Làm như thế nào? Thì lúc đó mẹ phải giải đáp các thắc mắc và câu hỏi mà trẻ đặt ra để giúp trẻ hiểu rỏ hơn các sự vật hiện tượng xung quanh mình

Hoặc làm trẻ sẽ luôn háo hức mỗi khi trở về nhà và kể với bố mẹ những điều vừa khám phá

Vì thế tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ để hiểu được tính cách trẻ và để phụ huynh luyện thêm cho trẻ

PHẦN III HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP TRONG THỰC TẾ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC GIÁO DỤC

Với những biện pháp tôi đã sử dụng khi cho trẻ khám phá khoa học tuy bước đầu còn gặp nhiều khó khăn nhưng qua một thời gian thực hiện trẻ đã phát huy

rỏ rệt khả năng hứng thú tích cực của mình trong quá trình tìm hiểu khám phá về các sự vật hiện tuợng xung quanh mình

- Bước đầu trẻ đã biết khám phá những cái đơn giản như trẻ biết về tên gọi đặc điểm cấu tạo, lợi ích của một số loại rau hoa quả, biết được tên gọi, đặc điểm nổi bật, tiếng kêu của các co vật dần dần trẻ biết tìm hiểu những cái phức tạp hơn trẻ biết phân loại các động vật thuộc nhóm gia súc gia cầm, biết khám phá các nghề trong xã hội có gì khác nhau, sự khác biệt về nơi hoạt động đặc điểm của một số phương tiện giao thông

- Qua việc áp dụng một số phương pháp vào các tiết khám phá khoa học tôi nhận thấy được sự hưởng ứng nhiệt tình và say mê của các cháu tôi đã tự tin hơn khi đưa ra các đề tài cho các cháu khám phá và đạt được kết quả cao ở trẻ Nhìn chung trẻ tỏ ra hứng thú, tò mò, thích khám phá các sự vât hiện tượng xung quanh mình

- Đã hình thành cho trẻ một số kỷ năng thao tác thử nghiệm trong quá trình khám phá khoa học trẻ có kỷ năng quan sát tốt hơn biết biết thi đua nhau cùng suy đoán để nhằm tìm ra kết quả chính xác trong quá trình khám phá

PHẦN IV KẾT LUẬN

1 Ý nghĩa

Trải qua một thời gian tìm tòi nghiên cứu làm sao để giúp cho trẻ hứng thú tích cực hơn trong quá trình dạy trẻ khám phá khoa học tôi đã đưa ra một số biện pháp phù hợp với khả năng của trẻ nhờ đó trẻ lớp tôi đã đạt được kết quả đáng

kể trong quá trình khám phá

Để có những kết quả đó trong quá trình giảng dạy tôi đã đúc rút ra những kinh nghiệm cho bản thân: Nhờ có sự nổ lực phấn đấu mà tôi đã đạt được kết quả khi đưa ra đề tài khám phá khoa học đồng thời củng nhờ sự giúp đở, sự chia

sẻ kinh nghiệm tận tình của đồng nghiệp, sự quan tâm giúp đở của phòng giáo dục,và lảnh đạo nhà trường đã tạo mọi điều kiện cho tôi được tập huấn tìm hiểu

về các phương pháp của chương trình mầm non mới để tôi có thể đưa ra những phương pháp biện pháp phù hợp với khả năng của trẻ gứap cho trẻ hứng thú và tích cực hơn trong quá trình khám Trẻ hứng thú vào tiết học, trẻ tích cực hoạt động hơn, sáng tạo hơn trong khám phá khoa học

2 Ý kiến đề xuất

* Với phòng giáo dục

- Mở các lớp tập huấn về chuyên đề khám phá khoa học

- Tạo khoa dữ liệu dung chung

* Với nhà trường

- Tạo điều kiện cho chị em được dự giờ đồng nghiệp về hoạt động khám phá khoa học để cùng trao đổi kinh nghiệm giảng dạy

 Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi đã đúc rút được trong quá trình dạy trẻ khám phá khoa học củng như các môn học khác nhằm tìm ra những biện pháp nhằm tạo hứng thú và phát huy được khả năng tích cực sáng tạo của trẻ Bản thân tôi củng rất mong được sự ủng hộ đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp, Ban lảnh đạo nhà trường để giúp tôi đạt được kết quả cao nhằm giúp cho

trẻ hứng thú phát huy tích cực khả năng sáng tạo của trẻ trong tiết dạy Khám phá khao học

Tôi xin chân thành cảm ơn!