* Về phía lớp: Ngay từ đầu năm học tôi đã phối hợp với cha mẹ học sinh khuyến khích sưu tầm và đóng góp các loại băng đĩa ghi hình, ghi tiếng về các bài thơ câu chuyện, sách chuyện, tran[r]
Trang 1Phần 1: MỞ ĐẦU THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Sáng kiến “Một số kinh nghiệm trong lĩnh vực phát tiển ngôn ngữ
cho trẻ 4-5 tuổi”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực Phát triển ngôn ngữ
3 Tác giả: Họ và tên: Đào Đình Phương Nam
Ngày, tháng, năm sinh: 18/02/1983
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Thúc Kháng
Điện thoại: 0984.352.118
4 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường mầm non Thúc Kháng
Điện thoại: 03206.524 440
5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
- Tài liệu hỗ trợ phát triển ngôn ngữ 4- 5 tuổi
- Đồ dùng dạy và học
- Đối tượng: Trẻ lớp 4 tuổi A - Trường mầm non Thúc Kháng
6 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ tháng 9 năm 2017 đến
tháng 02 năm 2018
TÁC GIẢ
(Ký, ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ
ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Trang 2
TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Phát triển ngôn ngữ là một trong năm mặt phát triển toàn diện cho trẻ ởtrường mầm non Phát triển ngôn ngữ đối với trẻ vô cùng quan trọng nó khôngchỉ là sự phát triển về ngôn ngữ, lời ăn tiến nói, cách ứng xử của trẻ mà nó còn
là yếu tố để giúp trẻ phát triển toàn diện các mặt khác như: nhận thức, ngônngữ, tình cảm kỹ năng xã hội, thẩm mỹ Vì vậy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻtrong trường mầm non là một nhiệm vụ quan trọng
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến
Tôi đã nghiên cứu và áp dụng sáng kiến “Một số kinh nghiệm trong lĩnh vực phát tiển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi” từ thời điểm tháng 9 năm 2017 đến
tháng 02 năm 2018 tại lớp mẫu giáo 4 – 5 tuổi mà tôi phụ trách
3 Nội dung sáng kiến
Trong nội dung sáng kiến của mình chúng tôi chỉ ra được thực trạng còntồn tại trên cơ sở đó chúng tôi đã xây dựng và đề xuất một số biện pháp sau :
Biện pháp 1 Bồi dưỡng nâng cao nhận thức, cung cấp cho trẻ những
kiến thức, trí thức về thế giới xung quanh trẻ
Biện pháp 2 Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ Mở rộng hiểu biết
và tích luỹ vốn kinh nghiệm cá nhân
Biện pháp 3 Tạo môi trường cho trẻ làm quen với văn học.
Biện pháp 4 Tổ chức tiết học nhẹ nhàng linh hoạt.
Biện pháp 5 Chú ý rèn nề nếp, rèn kỹ năng và kích thích sự sáng tạo
Trang 3* Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến:
- Xác định nội dung cần nói giúp cho lời nói của trẻ có nội dung thôngbáo ngắn gon, rõ ràng Sắp xếp nội dung đã lựa chọn giúp cho lời nói của trẻđược đầy đủ hợp lý và có logic
- Lựa chọn từ giúp trẻ diễn tả chính xác nội dung mình cần thông báo.Chọn từ giúp cho lời nói của trẻ rõ rang, chính xác và mang sắc thái biểu cảm
- Sắp xếp cấu trúc lời nói có sự liên kết các câu nói lại với nhau tạo thànhchuỗi lời nói nhằm diễn tả trọn vẹn một ý, một nội dung nào đó để giúp ngườinghe hiểu được.Đây là sự sản xuất toàn bộ nội dung thong báo có logic
- Diễn đạt nội dung nói phải ngừng nghỉ ngắt giọng đúng, để giọng nóicủa trẻ không ê, a, ậm ừ Luyện cho trẻ tác phong khi nói phải thoai mái, tựnhiên, khi nói nhìn vào mặt người nói
* Khả năng áp dụng của sáng kiến: Nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ
mạch lạc được thực hiện ở mọi lúc mọi nơi trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ Tiếp tục dạy trẻ biết nghe – hiểu – trả lời câu hỏi của người lớn Biết trò chuyệnvới những người xung quanh Dạy trẻ kể chuyện về đồ chơi, đồ vật theo tranh,
kể lại tác phẩm văn học, kể có trình tự, diễn cảm *
* Lợi ích thiết thực của sáng kiến : Áp dụng sáng kiến “Một số kinh
nghiệm trong lĩnh vực phát tiển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi” sẽ mang lại
những lợi ích sau:
- Giúp trẻ phát triển thẩm mĩ, giáo dục kỹ năng sống từ đó góp phần pháttriển toàn diện nhân cách trẻ
4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến
Áp dụng sáng kiến “Một số kinh nghiệm trong lĩnh vực phát tiển ngôn
ngữ cho trẻ 4-5 tuổi” đã mang lại hiệu quả cao Gíao viên chủ động, linh
hoạt và sáng tạo hơn Đa số trẻ mạnh dạn, tự tin Phụ huynh đã quan tâm và cùng phối hợp với giáo viên trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ
5 Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng sáng kiến
Trang 4Để thực hiện có hiệu quả hơn nữa việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong
trường mầm non, chúng tôi rất cần có sự quan tâm hơn nữa của BGH nhà trường và lãnh đạo cấp trên tạo điều kiện tốt về cơ sở vật chất, về chuyên môn nghiệp vụ để từ đó tôi khắc phục những khó khăn cũng như hạn chế của bản thân khi thực hiện việc áp dụng sáng kiến
Trang 5
Phần 2: MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy:
“Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”
Cũng bởi vậy mà Bác đã có lời dặn dò với ngành học Mầm non :
“ Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ Muốn làm được thế nào trước hết phải
yêu trẻ Các cháu nhỏ hay quấy phải bền bỉ chịu khó mới nuôi dạy được các cháu Dạy trẻ như trồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này các cháu thành người tốt Dạy trẻ tốt thì sau này các cháu thành người tốt”.
Thấm nhuần lời dạy của Bác, công tác giáo dục đào tạo thế hệ măng non
- những người chủ tương lai của đất nước đã, đang và sẽ là chủ trương lớn của toàn Đảng, toàn dân Để thực hiện tốt mục đích giáo dục này, cấp học mầm non
đã có những bước chuyển lớn nhằm góp phần đặt nền móng đào tạo con người phát triển toàn diện
Nắm được ý nghĩa và tầm quan trọng của môn làm quen với văn học đốivới sự phát triển ngôn ngữ trẻ, tôi đã nhận thức được rằng mình cần phải tìm tòiđưa ra được những nội dung phương pháp và hình thức dạy đổi mới để kíchthích sự hứng thú, say mê của trẻ vào tiết học nhằm khuyến khích trẻ nóinhiều, đọc nhiều nâng cao hiệu quả phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Từ những suy nghĩ trên đây, là một giáo viên Mầm non tôi đã mạnh dạn
đưa đề tài “Một số kinh nghiệm trong lĩnh vực phát tiển ngôn ngữ cho trẻ
4-5 tuổi” vào thử nghiệm.
2 Thực trạng của vấn đề
Năm 2017 – 2018 tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủnhiệm và giảng dạy lớp mẫu giáo 4-5 tuổi, tổng số cháu của lớp là 28 cháu.như sau
Số cháu khảo sát
Kĩ năng nghe kể chuyện diễn cảm
Kĩ năng đàm thoại
Trang 6 Kĩ năng kể lại chuyện và đóng kịch
Qua phần khảo sát trên, tôi phải phân loại đối tượng trong lớp để nắmđược tình hình thực tế tìm hiểu và giáo dục một số trẻ cá biệt Do đó chỉ tiêucần đạt cuối năm học là từ 90 – 95% trẻ lớp tôi có kĩ năng sử dụng ngôn ngữmạch lạc
3 Các giải pháp, biện pháp thực hiện
3.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức
Hiện nay chương trình Giáo dục Mầm non được cải cách, thay đổi nhiều
ở tất cả các lĩnh vực đặc biệt lĩnh vực phát triển ngôn ngữ, trước sự thay đổinhiều về phương pháp giảng dạy và nhu cầu lĩnh hội kiến thức của trẻ đượcnâng cao Với bản thân tôi nói riêng và các giáo viên mầm non nói chung phảikhông ngừng học tập, trau rồi nâng cao trình độ, để tìm gia những phương phápdạy học tích cực nhất, thu hút trẻ tập chung vào bài học, và mang lại kết quảnhận thức cao nhất cho trẻ
Hiện nay công nghệ thông tin ngày càng được ứng dụng nhiều trong cáclĩnh vực Bậc học Mầm non đã đưa Công nghệ thông tin vào trong các hoạtđộng để giúp trẻ nhận thức và gây hứng thú cho trẻ Vì vậy tôi nghĩ bản thânphải có phương pháp sử dụng ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy củamình sao cho hợp lý để giúp trẻ tiếp thu bài nhanh nhất, hiệu quả nhất trongmục tiêu giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc do đó yêu cầu đặt ra với bản
Trang 7thân tôi nói riêng và các giáo viên mầm non nói chung phải không ngừng họctập, trau dồi nâng cao trình độ cả về lý thuyết lẫn thực hành vi tính sao cho sửdụng thành thạo Bên cạnh đó tôi vẫn tìm tòi học hỏi thêm cách soạn giáo ánpowerpoint trên máy vi tính, đây cũng là những gợi ý tốt để giáo viên có thêmnhững ý tưởng sáng tạo mới nhằm tổ chức các hoạt động cho trẻ một cách sinhđộng, cuốn hút và đạt hiệu quả cao hơn
Không chỉ bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cô, mà cũng cần cho trẻ đượclàm quen ,tiếp cận với những đồ dùng đồ chơi cô đã chuẩn bị, điều đó cũnggiúp cho giáo viên nắm bắt được sâu hơn tâm lý và sở thích của trẻ
3.2 Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ.
Tôi tiến hành tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 4 tuổi để so sánh vớitrẻ 5 tuổi, từ đó có biện pháp bồi dưỡng giáo dục trẻ 4 tuổi
* Đặc điểm phát âm:
- Nói chung trẻ đã phát âm tốt hơn, ít ê a, ậm ừ Trẻ vẫn còn phát âm sai,
những âm thanh khó có 2-3 âm tiết như: lựu – nịu, hươu – hiu, lá- ná, nói – lói,chiêm chiếp – chim chíp, Tuy nhiên lỗi sai đã ít hơn so với trẻ 3 tuổi
* Đặc điểm vốn từ:
- Vốn từ của trẻ tăng nhanh khoảng 1300 – 2000 từ Danh từ và động từ
ở trẻ vẫn chiếm ưu thế Tính từ và các loại từ khác trẻ đã sử dụng nhiều hơn
- Trẻ đã sử dụng chính xác các từ chỉ biểu tượng về kích thướcnhư: Cao – thấp, dài – ngắn, rộng – hẹp, các từ chỉ tốc độ như: Nhanh –chậm, các từ chỉ màu sắc: đỏ, vàng, trắng, đen Ngoài ra các từ khái niệm thờigian như: Hôm qua, hôm nay, ngày mai…trẻ dùng còn chưa chính xác Một sốtrẻ còn biết sử dụng các từ chỉ màu sắc như: Xám, xanh lá cây, tím, da cam
- 100% trẻ biết sử dụng các từ cao, thấp, dài , ngắn, rộng, hẹp Có 55%
số trẻ đếm được từ 1- 10 Tuy nhiên trẻ sử dụng một số từ còn chưa chính xác
Ví dụ: Mẹ có muốn ngồi hông? ( không)
* Đặc điểm ngữ pháp:
Trang 8- Trẻ ít sử dụng câu cụt hơn Tuy nhiên trong một số trường hợp trẻ sửdụng từ vẫn chưa thật chính xác ví dụ: Mẹ ơi! Con muốn cái dép kia! Chủ yếutrẻ vẫn sử dụng câu đơn mở rộng.
- Trẻ có khả năng kể lại chuyện và kể chuyện có trình tự logic Thếnhưng qua tìm hiểu quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ 4 tuổi chuyện có trình
Trong giờ đón và trả trẻ tôi mở đĩa ghi hình và tiếng những bài thơ câuchuyện cho trẻ xem nhằm giúp trẻ tri giác dần dần nội dung những bài thơ câuchuyện đó
- Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các học cụ,đội hình để tạo môi trường học và thoải mái cho trẻ
Trong lớp tôi trang trí những mảng tranh chuyện thể hiện nội dung những bàithơ, câu chuyện theo từng chủ điểm VD: với chủ diểm thế giới thực vật tôitrang trí mảng tranh truyện “ Cây thìa là” hoặc thơ “Cây dây leo” hoặc tôihướng dẫn các cháu cùng làm những quyển tranh về những câu chuyện, bài thơtrẻ đã được làm quen để tăng thêm phần phong phú cho góc sách chuyện và tậndụng khả năng tối đa nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ
- Tôi sử dụng các nguyên vật liệu mở như: Thanh tre Ly nhựa, nắp thiếc,hộp sữa, lõi giấy vệ sinh… để làm thành những con rối xinh xắn Trẻ cũng cóthể sử dụng được để kể chuyện theo ý thích
Trang 9- Để làm trang phục cho trẻ khi đóng kịch tôi dùng: Vải vụn, giấy, lá cây,tạo nhiều kiểu dáng trang phục lạ mắt thu hút trẻ.
- Chú ý đến khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ để có sự điều chỉnh vàsửa sai, rèn luyện khả năng ngôn ngữ cho trẻ
-Bản thân tôi trước khi tổ chức hoạt động cũng phải tự luyện giọng kể,cách sử dụng tranh, sách tranh, rối, mô hình, giáo án powerpoint…để giúp trẻcảm thụ văn học một cách tốt nhất
*Về phía nhà trường:
Từ những năm học trước thực hiện chuyên đề “Văn học” nhà trường đã
có suy nghĩ cần phát huy hiệu quả phòng thư viện, đồ chơi,phòng máy tính vớicác trang thư viện điện tử ở đó lưu trữ những giáo án văn học có ứng dụngcông nghệ thông tin hoặc những hình ảnh, giữ liệu liên quan để thiết kế giáo ánứng dụng công nghệ thông tin phục vụ tiết dạy làm quen văn học
Đến nay trường đã có đủ sách, tranh chuyện, tranh thơ, thư viện đồ chơi, thưviện giáo án điện tử phục vụ tiết dạy văn học cho tất cả các lứa tuổi
-Về chuyện thì có truyện cổ tích, chuyện kể sang tạo theo từng chủ điểm,những bài thơ, ca dao, cùng với nguồn tài liệu được lựa chọn với khả năngnhận thức củ trẻ
-Trong thư viện đồ chơi có vòng quay kỳ diệu, tranh rời, để trẻ tự sắpthành câu chuyện, có sân khấu rối với đủ loại rối, trang phục để trẻ diễn tập tạonhiều hứng thú để giới thiệu nhân vật trong chuyện và trong thơ, trẻ có thểđóng kịch thể hiện các nhân vật trong chuyện, trong thơ
Ngoài ra phòng thư viện còn trang bị đầy đủ phương tiện nghe nhìn nhưđài, băng hình, trang thư viện giáo án điện tử, máy chiếu, máy tính sách tay đểphục vụ tốt cho việc dạy và học môn làm quen văn học cho trẻ
4.4 Tổ chức tiết học nhẹ nhàng linh hoạt.
Để thu hút sự chú ý, gây hứng thú của trẻ tôi đã sử dụng công nghệ thôngtin, mô hình rối, tranh minh họa vào một số bài dạy cụ thể sau :
Ví dụ : Dạy câu chuyện : “ Cây thìa là ”
Chủ đề : Thế giới thực vật
Trang 10Chủ đề nhánh : Một số loại cây
Với bài dạy này tôi đã sử dụng phần mềm PoWerPoint để soạn giáo ánđiện tử phục vụ một số hoạt động trong tiết dạy
Ví dụ: phần gây hứng thú cho trẻ, tôi chuẩn bị một số hình ảnh trên máy chiếu
về cây, rau , quả Tôi đọc câu đố, cho trẻ đoán và chiếu hình ảnh minh họa lên
để trẻ kiểm tra câu trả lời của mình
- Tôi kể chuyện lần 2 và giảng nội dung theo tranh minh họa trên máychiếu
-Tôi sử dụng rối trong kể chuyện lần 3 cho trẻ nghe và dạy trẻ kể chuyệncùng cô đã gây được sự hấp dẫn, tập chung chú ý cho trẻ
Trước khi vào tiết dạy tôi còn chuẩn bị máy tính xách tay đã cài đặtphần mềm PoWerPoint, máy chiếu, phông chiếu là những đồ dùng cần thiết khigiảng dạy
Vào giờ học để thu hút sự chú ý của trẻ tôi gọi trẻ đến bên cô và hỏi :
- Các con thấy thời tiết hôm nay như thế nào ?
- Với thời tiết đẹp thế này các con có dự định đi đâu ? ( trẻ nêu ý định)
- Bây giờ cô có một đề nghị , cô con mình sẽ cùng đi chơi , cô sẽ đưa chúng mình đến thăm “vườn cây xanh” cô - các con cùng khám phá những điều thú vị trong khu vườn nhé!.
Sau đó tôi sẽ nhẹ nhàng đọc câu đố, trẻ đoán tên cây, quả… và chiếucho trẻ xem hình ảnh về các loại cây trên máy chiếu và trò chuyện cùng cô Tiếp đó cô nhẹ nhàng dẫn dắt trẻ vào câu truyện và cô kể diễn cảm cho trẻ nghecâu tryện bằng lời của cô sau đó cô hướng trẻ nhìn lên màn hình và giơí thiệucho trẻ được quan sát những hình ảnh về câu tryện mà cô đã chuẩn bị sẵn trênmáy, trẻ cùng cô đàm thoại nội dung câu truyện trên máy chiếu và lắng nghe
cô kể câu chuyện đó trên băng đĩa
Với việc sử dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy, trẻ đặc biệt có hứngthú, trước khi vào bài học, khi nhìn thấy trong lớp có máy vi tính, có máychiếu, tất cả trẻ đều ngạc nhiên đến sửng sốt và rất hưng thú, đến khi vào tiếthọc khi được xem trực tiếp các hình ảnh động âm thanh, bài hát trên màn hình
Trang 11trẻ vô cùng thích thú Tiết học trôi qua một cách nhẹ nhàng đầy lôi cuốn trẻ từđầu đến cuối Đến khi hết tiết học trẻ còn nói “ học tiếp đi cô”
Với bài dạy này trẻ được quan sát kỹ các hình ảnh các loại cây một cáchsống động và trung thực, trẻ được quan sát kỹ nội dung tranh truyện trên máychiếu thay vì quyển tranh truyện bé ở ngoài Trẻ được xem và khắc sâu tínhcách nhân vật hiền lành tốt bụng, tham lam độc ác qua cử chỉ, nét mặt của từngnhân vật, qua đó trẻ tập trung cao độ vào tiết học, hăng hái phát biểu xây dựngbài, giờ học sôi nổi
Từ đó phát huy được tính tích cực, phát triển ngôn ngữ cho trẻ Giờ họcđạt kết quả từ 90-95%
Ví dụ 2: Thơ “Gấu qua cầu”
Chủ đề : Giao thông
Với bài dạy này tôi chuẩn bị :
+ Mũ gấu, mũ nhái bén, một cây cầu
Mở đầu bài dạy tôi cho trẻ đến bên cô, cô đọc câu đố về đèn hiệu giao thông :
‘‘ Đèn mắt đỏ,mắt xanh
Suốt đêm không ngủ
Đứng canh bên đường’’ ( đèn hiệu giao thông)
cùng trò chuyện về chủ đề giao thông sau đó cho trẻ xem hình ảnh hai con gấuđang đi qua cầu trên máy chiếu và đàm thoại cùng trẻ
Có những con vật gì ?
Chúng đang làm gì ?
Những con vật này sống ở đâu ?
Sau đó cô đọc cho các cháu nghe
Thay vì trước đây tôi chỉ có thể sử dụng tranh ảnh hoặc những con vậtbằng rối rẹt để giới thiệu với trẻ nên bài dạy chưa thực sự hấp dẫn, trẻ khônghứng thú Thì nay với công nghệ thông tin tôi có thể dễ dàng tìm được hìnhảnh những con vật sống trong rừng ở trên mạng thật dễ dàng
Cũng với những hình thức trên tôi giới thiệu tranh, đọc thơ, giảng nộidung theo tranh trên máy chiếu