đề tài nghiên cứu khoa học ctxh nhóm trong việc định hướng rèn luyện văn hóa đọc cho sinh viên .

Đề tài nghiên cứu khoa học Công tác xã hội nhóm trong việc rèn luyện văn hóa đọc cho sinh viên. 1.1. Công tác xã hội nhóm Toseland và Rivas định nghĩa hoạt động nhóm như sau: “Hoạt động định hướng mục tiêu với những nhóm nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu về tình cảm xã hội và thực hiện nghĩa vụ xã hội. Hoạt động này hướng tới từng cá nhân của nhóm và cả nhóm nội dung trong một hệ thống trao đổi các dịch vụ”(An Introduction to social work practice Prentice Hall 1980. Nhập môn CTXH thực hành Prentice Hall 1980). Toseland và Rivas cho rằng định nghĩa của họ tương đối rộng có tính chuyên môn và tron đó bao gồm cả nhóm hoạt động được chuyên môn hóa và nhóm hoạt động tổng hợp. Theo định nghĩa này, hoạt động nhóm là hoạt động định hướng mục tiêu, gắn với hoạt động được tiến hành có thứ tự, có kế hoạch làm việc của nhân viên trong khi làm việc với những người khác.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI

T.P Hà Nội , Ngày …… Tháng … Năm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI - oOo -

BÁO CÁO:

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỀ TÀI:

HƯỚNG, RÈN LUYỆN VĂN HÓA ĐỌC CHO SINH

VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Theo Henry David Thoreau “Sách là nguồn của cải quý báu của thế giới là disản xứng đáng của các thế hệ và các quốc gia”.Sách là một kho tàng kiếnthức vô cùng quý giá từ xa xưa mà ông cha ta đã tạo nên Sách được truyền

từ thế hệ này sang thế hệ khác để cho chúng ta bây giờ có những kiến thức,

kỹ năng, bài học để xây dựng nên những thành tựu trong cuộc sống Sách làmón ăn tinh thần, đem lại sự thư giãn, thoải mái, truyền cảm hứng cho ngườiđọc, giúp họ cảm thấy thoải mái sau những áp lực cuộc sống Sách có thể coi

là một dạng tài liệu, một hình thức tự học đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả,tạo điều kiện để chúng ta có cơ hội được học tập nhiều lĩnh vực hơn trongcuộc sống Sách là nơi chứa định kiến thức về nhiều ngành nghề, về kinhnghiệm sống, những vấn đề xã hội hay những cảm xúc của tác giả muốntruyền tải đến người đọc Sách là nơi tích lũy kiến thức của nền văn minhtoàn thế giới, là nơi lưu trữ những thành tựu, di sản tinh thần của nhân loại

Vì vậy việc đọc sách là một việc làm hết sức quan trọng trong đời sống ngàyhôm nay Đọc sách là một việc thiết thực và bổ ích Đọc sách không chỉ traudồi cho ta những kiến thức về khoa học, tự nhiên, xã hội mà còn bổ sung cho

ta rất nhiều kỹ năng, cách đối nhân xử thế trong cuộc sống Mỗi một cuốnsách lại đem tới cho ta chúng ta những hương vị mới, những kiến thức bổ íchmới Sách là nguồn kiến thức bất tận của nhân loại và có ảnh hưởng trực tiếptới cuộc sống con người Chính vì vậy hiểu được tầm quan trọng của sáchnên mọi người đã gìn giữ và nâng niu những giá trị đó

Đánh giá cao tầm quan trọng của Văn hoá đọc, để hưởng ứng ngày sách Thểgiới, vào ngày 24/2/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết 2 định

số 284/QĐ- TTg lấy ngày 21 tháng 4 hằng năm là Ngày sách Việt Nam, doThư viện Quốc gia chủ trì Nhằm khuyến khích, đưa phong trào đọc sách,báo trở thành nét đẹp văn hoá của con người Việt Nam, trong thời kỳ đất

nước giao lưu, hội nhập quốc tế Đây là bước khởi đầu, là nền tảng cho sựphát triển của văn hoá đọc trong cả nước nói chung và trong các trường Đạihọc nói riêng Tuy chỉ có một ngày trong năm, nhưng là ngày vô cùng quantrọng, có ý nghĩa trong việc giữ gìn, thúc đẩy và phát triển, nâng cao văn hoáđọc Trong những năm gần đây, khắp nơi trên cả nước diễn ra rất nhiềunhững sự kiện đa dạng, liên quan đến văn hoá đọc như “ Ngày hội sách”, “Ngày đọc sách quốc gia”, cuộc thi hùng biện về “Văn hoá đọc”, cùng nhiềubuổi ra mắt sách, giới thiệu và giao lưu chia sẻ kinh nghiệm đọc,… Tất cảcác sự kiện đó, một phần tác động đến nhận thức đọc sách của giới trẻ, gópphần đưa văn hoá đọc nhân rộng, đi sâu vào giới trẻ Việt Nam Nhưng thực

tế hiện nay, chúng ta thấy thì văn hóa đọc ngày càng bị giảm đi, không cònđược coi trọng nhất là đối với các bạn trẻ bây giờ Đọc sách vô cùng quantrọng nhưng giờ đây dường như đã bị dần lãng quên bởi sự xuất hiện củamạng xã hội, khoa học công nghệ

Chọn đề tài “ Công tác xã hội nhóm trong việc định hướng, rèn luyện vănhóa đọc cho sinh viên đại học Công Đoàn ’’, một mặt chúng em muốn tìmhiểu thực trạng văn hóa đọc của sinh viên Đại học Công Đoàn hiện nay mặckhác để nâng cao nhận thức của sinh viên về vai trò vủa sách và văn hóa đọcsách Để từ đó đưa ra một số giải pháp phát triển văn hóa đọc cho sinh viên

Bài của Nguyễn Hữu Viêm năm (2009), Văn hoá đọc và phát triển văn hoá đọc ởViệt Nam, đề cập tới các khái niệm về văn hoá đọc, các kỹ năng đọc, các mặt tích

cực và tiêu cực, các biện pháp khắc phục để phát triển văn hoá đọc ở Việt Nam nóichung.

Luận văn của Lê Thị Thuý Hiền năm (2011), Thực trạng văn hoá đọc của sinh viênchuyên ngành Thông tin Thư viện, Luận văn cao học chuyên ngành Thông tin Thưviện, Đại học Văn hoá Hà Nội

Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của văn hoá đọc, về thực trạngvăn hoá đọc của sinh viên, về các nhu cầu, sở thích, thói quen, sự ảnh hưởng đếnvăn hoá đọc của sinh viên, các giải pháp để nâng cao văn hoá đọc cho sinh viênchuyên ngành Thông tin Thư viện Trường Đại học Văn hoá Hà Nội

Trần Tuấn Hiếu (2012), Nghiên cứu nhu cầu tin và mức độ đáp ứng thông tin tạiThư viện Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh Đề tài nghiên cứu khoa họccấp cơ sở làm rõ vai trò nhu cầu tin trong hoạt động 4 thông tin phục vụ ngườidùng tin và mức độ đáp ứng thông tin tại thư viện nhà trường Nghiên cứu xác địnhđặc điểm nhu cầu tin và những yếu tố ảnh hưởng tới nhu cầu đó, đồng thời đề xuấtcác biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả đáp ứng nhu cầu tin tại thư việnTrường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh

Vũ Duy Hiệp (2014), Một số giải pháp để phát triển văn hoá đọc chosinh viên cáctrường đại học, Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn Nghệ An, số 5/2014.Trong bài viết tác giả đề cập đến sự cần thiết phải phát triển văn hoá đọc, thựctrạng văn hoá đọc trong trường đại học và một số giải pháp phát triển văn hoá đọccho sinh viên các trường đại học

Luận văn của Lương Thị Hiền (2015), Văn hoá đọc của sinh viên Trường Đại học

Sư phạm Nghệ thuật Trung ương dưới góc nhìn quản lý văn hoá Luận văn làm rõ

cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý văn hoá đọc của sinh viên Trường Đại học Sưphạm Nghệ thuật Trung ương, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng vàhiệu quả quản lý văn hoá đọc của sinh viên nhà trường

Phạm Thị Hồng Minh (2016), Văn hoá đọc của sinh viên tại Học viện Y dược cổtruyền Việt Nam Luận văn thạc sĩ ngành Quản lý văn hoá tại Trường Đại học Sưphạm Nghệ thuật Trung ương Sau khi trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn của vănhoá đọc, tác giả đề cập đến các vai trò và sự tác động của văn hoá đọc, trong việcnâng cao chất lượng học tập của sinh viên Học viện Y dược cổ truyền Việt Nam.Đánh giá về thực trạng của Văn hóa đọc hiện nay của xã hội nói chung và của sinhviên nói riêng, nói về chức năng cũng như vai trò của Văn hóa đọc Trương HuyềnAnh (2017) trong luận văn thạc sĩ quản lý Văn hóa “Văn hóa đọc của sinh viêntrường Đại học Thể Dục Thể Thao Bắc Ninh” đã đưa ra các nhóm giải pháp: nhómgiải pháp về cơ chế chính sách, nhóm giải pháp về tuyên truyền giáo dục, nhómgiải pháp về tổ chức các hoạt động.

Những công trình nghiên cứu trên đã đề cập và giải quyết được nhiều vấn đề lýluận như khái niệm, nhu cầu và kỹ năng đọc, thói quen… cũng như đã đề ra đượcnhiều giải pháp hiệu quả trong việc nâng cao văn hoá đọc cho sinh viên ở một sốnhà trường Tuy nhiên với sinh viên trường Đại học Công đoàn là một trường cólịch sử lâu đời và có nhiều đặc thù về ngành nghề thì vấn đề này dường như còn để

ngỏ Vì lẽ đó nghiên cứu “Công tác xã hội nhóm trong việc định hướng, rèn luyện văn hóa đọc cho sinh viên Đại học Công đoàn” càng thực sự là yêu cầu cấp thiết

3 Mục đích, mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

a, Mục đích

Đề tài nghiên cứu nhằm mục đích nâng cao ý thức đọc -sách cho sinh viên đồngthời đưa ra một số giải pháp định hướng, rèn luyện văn hóa đọc cho sinh viên đạihọc Công Đoàn

b, Mục tiêu

- Chỉ ra được ý thức đọc sách của sinh viên đại học Công Đoàn hiện

nay

- Chỉ ra được yếu tố tác động đến ý thức đọc của sinh viên.

- Đưa ra một số giải pháp và chỉ ra mô hình Công tác xã hội trong việc

nâng cao ý thức đọc của sinh viên Đại học Công Đoàn

c, Nhiệm vụ

- Hệ thống hóa các khái niệm, vấn đề lí luận về văn hóa đọc sách của

sinh viên đại học Công Đoàn

- Tìm hiểu, khảo sát thực trạng đọc của sinh viên đại học Công Đoàn để

tìm ra những nguyên nhân tc động đến ý thức đọc của sinh viên

- Đánh giá mức độ, ảnh hưởng của các nguyên nhân tác động đến ý thức

đọc của sinh viên

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

a, Câu hỏi nghiên cứu

- Ý thức đọc của sinh viên Đại học Công Đoàn hiện nay như thế nào?

- Nguyên nhân nào tác động đến ý thức đọc của sinh viên?

- Giải pháp và mô hình Công tác xã hội nào là phù hợp trong việc nâng

cao ý thức đọc sách của sinh viên Đại học Công Đoàn?

b, Giả thuyết nghiên cứu

- Hiện nay ý thức đọc của sinh viên Đại học Công Đoàn chưa cao.

- Có nhiều nguyên nhân tác động đến ý thức đọc của sinh viên như: thời

gian, nhận thức của sinh viên, sử dụng mạng xã hội không hợp lý,…

- Trong thực tế, chưa có nhiều mô hình được xây dựng để giúp sinh viên

định hướng, rèn luyện văn hóa đọc cho sinh viên

5 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

a, Đối tượng nghiên cứu

Công tác xã hội nhóm trong việc định hướng, rèn luyện văn hóa đọc cho sinhviên Đại học Công Đoàn

b, Khách thể nghiên cứu

- Sinh viên trường Đại học Công Đoàn

- Giảng viên giảng dạy sinh viên Đại học Công Đoàn

- Thầy cô quản lý, phụ trách thư viện trường ĐHCĐ

c, Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Trường Đại học Công Đoàn

- Thời gian: Tháng 11 nă 2019 dến tháng 6 năm 2020

6 Phương pháp thu thập thông tin

Đề tài sử dụng phương pháp thu thập thông tin sau:

- Phương pháp phân tích tổng hợp: Tổng hợp các tài liệu có liên quan

đến đề tài trong sách, báo, tạp chí, luận án, luận văn khoa học,…cũngnhư phân tích các số liệu mà nhóm nghiên cứu thu thập được để đưa rakết quả nghiên cứu viết vào báo cáo

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Nhóm nghiên cứu sử dụng các

câu hỏi có nội dung liên quan tới văn hoá đọc của sinh viên Trường

ĐH Công Đoàn Số phiếu phát ra là 150 phiếu cho sinh viên các khoatrong toàn trường, từ năm thứ nhất đến năm thứ tư Số phiếu thu về là

130 phiếu Sinh viên được chọn là hoàn toàn ngẫu nhiên

- Phương pháp quan sát: Nhóm nghiên cứu trực tiếp quan sát tại cácphòng đọc sách của Thư viên nhà trường

7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

- Đánh giá thực trạng văn hoá đọc và khái quát những vấn đề mang tính

lý luận về quản lý văn hoá đọc của sinh viên Trường Đại học Côngđoàn Đề ra giải pháp định hướng, rèn luyện văn hoá đọc của sinh viênTrường Đại học Công đoàn trong giai đoạn hiện nay

- Bài nghiên cứu khoa học này có thể là nguồn tư liệu cho nhà nghiên

cứu, học viên, sinh viên quan tâm đến vấn đề định hướng, rèn luyệnvăn hoá đọc của sinh viên nói chung và sinh viên Trường Đại họcCông đoàn nói riêng

họ tương đối rộng có tính chuyên môn và tron đó bao gồm cả nhóm hoạtđộng được chuyên môn hóa và nhóm hoạt động tổng hợp Theo định nghĩanày, hoạt động nhóm là hoạt động định hướng mục tiêu, gắn với hoạt độngđược tiến hành có thứ tự, có kế hoạch làm việc của nhân viên trong khi làmviệc với những người khác Hoạt động định hướng mục tiêu nhằm vào nhiềumục đích Các nhân viên nhóm xã hội sử dụng những hiểu biết về tổ chức và

chức năng nhóm của mình nhằm tác động lên hoạt động và điều chỉnh các cánhân Mỗi thành viên duy trì tập trung mối quan hệ của cả nhóm như mộtphương tiện để phát triển Tăng cường chức năng xã hội bằng cách sử dụnghình thức nhóm công tác là mục tiêu cơ bản của làm việc nhóm Các chươngtrình và phương tiện ở đây được sử dụng như công cụ thay đổi và tác độnglẫn nhau Do tầm quan trọng của mỗi cá nhân trong cả nhóm, mỗi thành viên

tự trang bị cho mình những kiến thức về các thành viên khác

Có thể hiểu CTXH nhóm là phương pháp CTXH nhằm giúp tăng cường, củng cố chức năng xã hội của cá nhân thông qua các hoạt động nhóm và khả năng ứng phó với các vấn đề của cá nhân Các mục tiêu xã hội được thiết lập bởi nhân viên xã hội trong kế hoạch hỗ trợ thân chủ (cá nhân, nhóm, cộng đồng) thay đổi hành vi, thái độ, niềm tin nhằm giúp thân chủ tăng cường năng lực đối phó, chức năng xã hội thông qua các kinh nghiệm của nhóm có mục đích nhằm để giải quyết vấn đề của mình và thỏa mãn nhu cầu

1.3 Định hướng

Định hướng là xác định phương hướng (Nguồn từ điển tiếng Việt)

Theo một cách hiểu khác Định hướng" là một khái niệm giáo dục, liên quan trựctiếp với con người, nó được thiết kế cho tập thể và cá nhân ở các cấp bậc học, để cóthể chuẩn bị hành trang tốt nhất con người khi bước vào một giai đoạn nào đó củacuộc đời.”

1.4 Rèn luyện

Rèn luyện là luyện tập một cách thường xuyên để đạt tới những phẩm chất haytrình độ ở một mức nào đó (Nguồn từ điển tiếng Việt)

2 Một số vấn đề lý luận về văn hóa đọc

Văn hóa đọc là một nét văn hóa, do đó nó không hề lã lẫm đối với bất kỳ ai.Chúng ta có thể dễ thấy những sự vật, sự việc hay hiện tượng liên quan đến Vănhóa đọc ở moị nơi xung quanh mình Cuốn tiểu thuyết bạn để đầu dường, góc thưviện nhỏ ở trường bạn đang học hay đơn giản là những cuốn giáo trình trong cặp

sách đồng hành cùng bạn tới giảng đường Gần gũi là vậy nhưng không phải aicũng thật sự có hiểu biết và kiến thức đủ để định hình cho mình được: Thế nào làVăn hóa đọc Do đó, nói rằng “Văn hóa đọc đang ngày một xuống cấp” thì chắcchắn rất nhiều người không hình dung được những hệ quả mà chúng ta phải đốimặt nếu tình trạng này ngày một diễn biến tệ hơn Để có một cái nhìn chi tiết nhất,chung ta cần đi từ những khía cạnh của Văn hóa đọc.

2.1 Văn hóa đọc là gì?

Nguyễn Thị Thanh Thủy (2014) trong công trình nghiên cứu khoa học về “Văn

hóa đọc của sinh viên Đại học Quốc Gia Hà Nội” đưa ra nhận định sau “Mỗi người

có một quan niệm khác nhau về văn hóa đọc Có người cho rằng: “Văn hoá đọc là

một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp Văn hoá đọc, theo

nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường

lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xãhội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất (thư viện,phòng đọc; xuất bản phát hànhsách,tài liệu ) nhằm phát triển văn hóa đọc Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc cóvăn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và

kỹ năng đọc của mỗi người đọc” hay “văn hóa đọc là ứng xử, giá trị và chuẩn mựcđọc của mỗi cá nhân”

Theo Vũ Thị Thu Hà (2013) trong bài viết “Văn hoá đọc ở Việt Nam trong bốicảnh hội nhập và phát triển” nhận định: Xét từ góc độ cá nhân, văn hóa đọc cần hội

tụ đủ 3 yếu tố là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc… cả ba yếu tố nàyluôn bổ trợ cho nhau và chỉ hình thành khi mỗi độc giả được huấn luyện từ lúcnhỏ Như vậy, văn hóa đọc đã vượt lên khái niệm đọc đơn thuần, nó hướng đếngiá trị nghệ thuật đích thực, hướng đến các ứng xử, giá trị và chuẩn mực thẩm mỹcủa công chúng

Còn theo Nguyễn Hữu Viêm Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa,một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp Ở nghĩa rộng, đó là ứng xử đọc, giá trị đọc vàchuẩn mực đọc của mỗi cá nhân, của cộng đồng xã hội và của các nhà quản lý và

cơ quan quản lý nhà nước Như vậy, văn hoá đọc ở nghĩa rộng là sự hợp thành của

ba yếu tố, hay chính xác hơn là ba lớp như ba vòng tròn không đồng tâm, ba vòngtròn giao nhau Còn ở nghĩa hẹp, đó là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cánhân Ứng xử, giá trị và chuẩn mực này cũng gồm ba thành phần: thói quen đọc, sởthích đọc và kỹ năng đọc Ba thành phần này cũng là ba lớp, ba vòng tròn khôngđồng tâm, ba vòng tròn giao nhau (Nguồn Thư viện quốc gia Việt Nam- NguyễnHữu Viêm)

Qua các nhận định trên ta có thể thấy rằng Văn hóa đọc khó có thể gói gọn trongmột khái niệm chung cho tất cả mọi người Mỗi người khi tìm hiểu ở mỗi khía cạnhkhác nhau sẽ có nhận định riêng biệt Vì thế những đánh giá khách quan về thựctrạng của Văn hóa đọc hiện nay luôn có sự đa chiều

2.2 Thực trạng của Văn hóa đọc hiện nay:

Đánh giá về thực trạng của Văn hóa đọc hiện nay của xã hội nói chung và củasinh viên nói riêng , theo Trương Huyền Anh(2017) trong luận văn thạc sĩ quản lýVăn hóa “Văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Thể Dục Thể Thao Bắc Ninh”cần thông qua:

 Nhu cầu đọc sách

 Mục đích đọc sách

 Thói quen đọc sách

 Kỹ năng đọc sách Còn như Phùng Thị Ngân(2014) trong Khóa luận tốt nghiệp “Văn hóa đọc củasinh viên Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội” cũng chỉ ra “Tuy nhiên, ngày nayvới sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và truyền thông mà đặc biệt

là sự lấn át của các phương tiện nghe nhìn văn hóa đọc đang đứng trước cả cơ hội

và thách thức Cơ hội bởi mỗi người đều được tiếp cận với một khối lượng tri thứckhổng lồ qua các phương tiện truyền thông khác nhau nhưng nó lại tiềm ẩn mộtnguy cơ làm mai một thói quen đọc.”

Hay theo Vũ Bảo Nguyên trong bài báo “Văn hóa đọc, có cần “báo động”” của

“Báo thanh niên” đã chỉ ra “…văn hóa nghe - nhìn lại bị “kết án” đã “lấn át văn hóađọc” dẫu rằng, đó vẫn là một “kênh thông tin” cực kỳ quan trọng trong thời đạingày nay”

Cùng quan điểm trên, Hồng Khanh(2014) đã nêu lên “Văn hóa nghe nhìn lấn átvăn hóa đọc… Các phương tiện như tivi, máy vi tính, điện thoại thông minh, máytính bảng với sự bùng nổ của mạng Internet, với sự thay đổi từng ngày của côngnghệ, người ta dễ dàng từ bỏ thói quen đọc sách hàng ngày mà thay vào đó là lướtnet nghe nhạc, xem phim, đọc tin tức…” trong bài báo “Làm gì để phát triển vănhóa đọc?” của báo Yên Bái

Nói tới ảnh hưởng của Internet, TS Phạm Văn Tình(2006) cho rằng “Internet

đã làm cho thế giới này bé nhỏ đi nhiều… Vậy là các thú vui đọc (tìm hiểu tri thứcghi trên giấy qua kênh thị giác) đang bị các thú vui khác lấn lướt và làm cho mấtdần vai trò độc tôn của nó… Tật ghiền chơi games giờ đây như một bệnh dịch Và

hiếm thấy ai đó chong đèn đọc sách thâu đêm, chúi đầu vào việc “dùi mài kinh sử”

với hết chồng sách này đến tập sách khác Nếu có, những người như vậy dễ bị thiên

hạ cho là “lạc hậu”, là “lập dị”, là “lũ mọt sách hâm đơ giữa thời hiện đại” ”

(Đọc và Văn hóa đọc trước ngưỡng thông tin - Tạp chí Thư viện số 3/2006)

Có thể thấy việc điều chỉnh văn hóa đọc ở thời điểm “bùng nổ” công nghệthông tin như hiện nay là một vấn đề nan giải và phải cần những giải pháp cụ thể,những chính sách mang tính chiến lược Bởi nhận thức của con người tuy không làphải cố định nhưng lại rất khó để thay đổi, nhất là khi nó đã đi vào thói quen,vàotiềm thức Những gì được con người ta cho là “không theo kịp sự vận động của xãhội” sẽ bị đào thải và dần được thay thế bới những thứ mang tính thời cuộc hơn Cụthể ở đây là Văn hóa đọc đương thời đã bị thay thế bởi Internet, sách báo đã bị thaythể bởi smartphone Do vậy, đây không phải là vấn để có thể thay đổi trong “mộtsớm một chiều”

Vậy tại sao phải cần đến những giải pháp mang tính chiến lược? Trước tiên, đểtrả lời ta cần phải hiểu Văn hóa đọc có vai trò như thế nào trong đời sống.

2.3 Vai trò của Văn hóa đọc:

Nói về chức năng cũng như vai trò của Văn hóa đọc, Trương Huyền Anh cũng

đã khẳng định “Văn hóa đọc là một trong những nhân tố, góp phần cấu thành đờisống văn hóa của con người trong xã hội… Việc đọc sách dần dần có tác dụng làmbiến đổi, làm hoàn thiện hơn về tư duy, về ý thức và về tri thức của người đọc,cũng như có tác dụng biến đổi và hoàn thiện thế giới nội tâm của các chủ thể đọc…Nếu muốn cho xã hội phát triển một cách bền vững, ở trong thời đại kinh tế trithức, thì việc duy nhất và quan trọng là vận động người dân quan tâm, rèn luyện đểhình thành thói quen đọc sách, các phương pháp đọc sách, để ai cũng phải tích lũy

và làm giàu vốn tri thức cho bản thân…”

Còn theo như Phùng Thị Ngân “Văn hóa đọc - một bộ phận của Văn hóa là mộttrong những động lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những công dân

có hiểu biết, có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại - xãhội dựa trên nền tảng của nền kinh tế tri thức Văn hoá đọc, với tư cách văn hoáhành vi của mỗi cá nhân con người, biểu hiện ở khả năng lựa chọn sách, kỹ năngđọc và lĩnh hội sách cũng như cách thức ứng xử với sách báo, là sự thể hiện rõ ràngnhất đặc điểm tâm lý và nhân cách của mỗi cá nhân, đặc biệt rất quan trọng đối vớisinh viên thế hệ trẻ thế hệ tương lai của đất nước.” Chưa hết, vai trò của hoạt độngđọc nói chung cũng được bà nhắc tới “Đọc là một dạng của lao động trí óc, món ăntinh thần rất cần thiết và hữu ích Nó dẫn ta tới kho tàng tri thức của nhân loại, mà

từ đó, mỗi người không chỉ tiếp nhận những ý tưởng và kinh nghiệm quý báu đãđược tích lũy, mà còn có thể tìm thấy nhiều nguồn vui, khả năng nhìn nhận và cảmthụ cái đẹp Hoạt động tư duy và đón nhận khoái cảm thẩm mỹ là hai mặt hợpthành một chỉnh thể thống nhất của việc đọc.”

Nói đến vai trò Văn hóa đọc thì không thể không đề cập tới vai trò của thư viện

và sách Sách là nguồn kiến thức bất tận của nhân loại Chắc hẳn ai cũng biết điều

đó Việc đọc sách không chỉ giúp tiếp thu văn hóa, tri thức mà còn giúp phát triển

tư duy, sang tạo trong nhận thức cũng như trong cuộc sống “Đọc sách để hiểu biết,nắm vững tri thức Đọc sách để làm giàu về kinh tế Một chuyện không phải bàncãi, nền kinh tế tri thức là quan trọng nhất trong thế kỷ XXI này Giá trị 1 ngày hay

1 giờ lao động từ bộ não là vô biên trong khi cùng thời gian đó, giá trị từ sức laođộng chân tay thấp hơn rất nhiều” (Huỳnh Phương Đài)

Trong bài báo mới đây của báo Tuổi Trẻ với tựa “Phát triển văn hóa đọc nhìn từthư viện trường học”(2019) có viết “Thư viện không chỉ là không gian đọc sách màcòn là không gian mở để học sinh có thể chia sẻ kiến thức thông qua các hoạt độngnhóm, là nơi mà các em có thể hình thành và thực hiện các ý tưởng sáng tạo, pháttriển các kỹ năng khác như viết vẽ, tìm hiểu và tra cứu thông tin Thông qua cáchoạt động tại thư viện, các em sẽ có được những trải nghiệm thú vị nhằm bổ sungtốt hơn cho chương trình học chính khóa”

Các nhóm giải pháp của Trương Huyền Anh (2017) sẽ giúp ta có cái nhìn tổngquát:

 Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách

 Nhóm giải pháp về tuyên truyền giáo dục

 Nhóm giải pháp về tổ chức các hoạt động Trong môi trường học đường, dù ở cấp bậc học thức hay trình đồ nào thì việccải thiện Văn hóa đọc cũng nên được trú trọng Có thể nói học tập là một quá trìnhkhai thác kiến thức,xử lý thông tin và vận dụng những gì tích lũy được vào trongquá trình học Vì vậy,Việc khai thác kiến thức không thể hiệu quả nếu không có sựđọc và vai trò của Văn hóa đọc trong môi trường học đường là không thể phủ nhận Theo Huỳnh Phương Đài(2013) nói đến trong công trình nghiên cứu “Văn hoáđọc trong đời sống sinh viên khoa PR, trường Đại học Văn Lang”: Tác động vàonhận thức của sinh viên; Trang bị “thiết bị lọc” cho người đọc; Một số đề xuất khác(Tổ chức Tháng đọc quốc gia; Đi kèm theo tháng đọc sách là tổ chức các; Tổ chứccác cuộc thi đọc sách trên quy mô quốc gia; Xây dựng một đội ngũ những nhà viếtsách có chất lượng cao Nhà nước đầu tư hơn nữa cho các hệ thống thư viện;…) Theo Vũ Thị Thu Hà (2013) “Ngay từ khi còn nhỏ việc đọc cần sự định hướng,hướng dẫn đúng đắn từ gia đình, nhà trường Vấn đề đổi mới phương pháp dạy vàhọc; xây dựng thói quen đọc, kỹ năng đọc như một môn học cần thiết cần được ápdụng ở các cấp học Thầy cô giáo là người chọn lọc và định hướng học sinh đến vớitác phẩm hay, có ý nghĩa… Từ góc độ gia đình, sự quan tâm, hướng dẫn chỉ bảocủa bố mẹ sẽ tạo cho giới trẻ thói quen đọc sách lành mạnh và những kỹ năng cầnthiết để lựa chọn sách đọc… Về phía đội ngũ sáng tác cần sự sáng tạo, đổi mới vềnội dung và hình thức tạo nên tác phẩm văn chương có giá trị nghệ thuật cao, thuhút độc giả… Môi trường đọc cũng là một trong những giải pháp quan trọng tạohứng thú cho người đọc và thúc đẩy văn hóa đọc phát triển Tăng cường đầu tư cơ

sở vật chất, ứng dụng trang thiết bị hiện đại cho các thư viện và hỗ trợ xây dựngthói quen đọc tại thư viện, siêu thị sách ”

Việc làm cụ thể của nhà nước trong việc cải thiện Văn hóa đọc được nhắc BíchNgọc(Thư viện quốc gia Việt Nam) nhắc đến trong “Văn hóa đọc và ngày hội sáchthế giới 23/4”: “Những năm gần đây Bộ Văn Hoá Thông tin - Thể thao và Du lịch

đã quyêt định chọn ngày 23/4 hàng năm làm ngày hội đọc sách của Việt Nam, do

Thư viện Quốc gia làm chủ trì nhằm khuyến khích, đưa phong trào đọc sách, báotrở thành thành nét đẹp văn hóa của con người Việt Nam trong thời kỳ đất nướcgiao lưu, hội nhập quốc tế” “Trung tâm Văn hóa Quận 6, Bảo tàng Tôn ĐứcThắng, Trường Tiểu học Phú Định đã tổ chức trưng bày, triển lãm và phục vụ sáchvới chủ đề: “Tuần lễ Khơi nguồn Văn hóa đọc” ( Mô hình “Khơi nguồn văn hóađọc” - Thư Viện Khoa Học Tổng Hợp Tp.Hồ Chí Minh)

2.5 Đánh giá – Nhận xét:

Đề cập như vậy không có nghĩa Văn hóa đọc của nước ta không có những điềutích cực Nói về mặt tích cực của Văn hóa đọc ở Việt Nam, theo Huỳnh PhươngĐài (2013) đề cập “Có người đã thống kê số sách được đưa vào xuất bản tăngkhoảng 10%/năm Năm 1975 chỉ chưa đầy 4.000 tên sách, đến nay có khoảng26.000 tên sách được xuất bản hàng năm, cùng với 400 đầu báo và tạp chí khácnhau Hệ thống thư viện công cộng được tự động hoá thành thư viện điện tử/thưviện số Hệ thống thư viện ngày càng nhiều, phát triển không chỉ ở các thành phốlớn mà còn ở các tỉnh nhỏ, huyện, xã với quy mô ngày được mở rộng về số lượngsách, cơ sở vật chất,…Sự xuất hiện của Internet đảm bảo cho chúng ta một khốilượng thông tin, kho tàng tri thức khổng lồ Bên cạnh đó là một phương pháp đọc

vô cùng hiện đại… Hàng năm, các hội chợ sách diễn ra trên khắp cả nước, tạo điềukiện để người dân dễ dàng tiếp cận với sách nhiều hơn với giá tiết kiệm, thu hút rấtnhiều đối tượng đọc giả Hay như bài viết “Văn hóa đọc và phát triển Văn hóa đọc

ở Việt Nam” của Nguyễn Hữu Viêm có đoạn “Ngày nay hệ thống thư viện côngcộng đã phát triển từ tỉnh tới huyện và đang vươn tới nhiều xã trên toàn quốc, khắp

từ Bắc tới Nam, bao gồm 64 thư viện tỉnh, 587 thư viện huyện và khoảng 10.000thư viện và tủ sách cơ sở ở xã Trong loại thư viện phục vụ công chúng rộng rãi cònphải kể tới 10.000 tủ sách pháp luật xã và cũng khoảng trên 10.000 điểm bưu điệnvăn hoá xã Tại các vùng nông thôn Việt Nam đã có khoảng 3 vạn điểm đọc sáchbáo cho người dân Qui mô của các thư viện tỉnh và huyện ngày càng được mở