BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1 Bộ môn: Tiếng Việt

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN TỨ KỲBẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1 Bộ môn: Tiếng Việt Năm học: 2020 - 2021... Chính vì

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN TỨ KỲ

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1

Bộ môn: Tiếng Việt

Năm học: 2020 - 2021

MỤC LỤC

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

4.2 Giải pháp 2: Rèn cách cầm bút đúng, tư thế ngồi đúng 6

4.5 Giải pháp 5: Kết hợp song song và đồng bộ với các môn học

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: “Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để nâng cao

chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1”

2 Bộ môn ( lĩnh vực) áp dụng sáng kiến: Tiếng việt lớp 1

3 Tác giả:

Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Huyền Nam (nữ): Nữ

Ngày tháng/năm sinh: 17/07/1989

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên – Trường Tiểu học Chí Minh 1Điện thoại: 0382147260

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có): Trường Tiểu Học Chí

Minh 1 - Nhân lý- Chí Minh- Tứ Kỳ- Hải Dương SĐT: 02203747509

6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 9/2020

TÓM TẮT SÁNG KIẾN

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:

Năm học 2020 - 2021 là năm học đầu tiên cả nước ta thực hiện theochương trình giáo dục phổ thông 2018 đối với học sinh lớp 1 Đi kèm với sựthay đổi đó là các quy trình dạy, tài liệu dạy và học thay đổi với nguồn học liệu

đa dạng của 5 bộ sách khác nhau Chương trình Tiếng Việt 1 trong chương trìnhgiáo dục phổ thông 2018 là một bước tiến mới trong việc rèn đọc, viết đúng gópphần giúp các em phát triển những phẩm chất, năng lực chung và năng lực đặcthù riêng trong môn học

Là giáo viên dạy lớp 1, tôi nhận thấy, trong những năm gần đây chữ viếtcủa học sinh vẫn còn nhiều hạn chế như viết sai, viết xấu và viết rất chậm, chữviết mất nét, nghiêng ngả Học sinh viết chưa đúng độ cao, độ rộng của từng conchữ; khoảng cách giữa các chữ chưa đều, cỡ chữ chưa chuẩn, chữ quá to hoặcquá bé Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập môn Tiếng Việtnói riêng và học tập các môn học khác nói chung Đó chính là điều mà tôi bănkhoăn và trăn trở khi dạy tập viết cho các em

Chính vì những lý do trên mà tôi đã tìm hiểu, viết và áp dụng sáng kiến:

“Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1”

2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến:

- Điều kiện:

+ Đảm bảo trường có đủ cở sở vật chất để dạy học 2 buổi/ngày

+ Giáo viên đạt chuẩn về trình độ, phải có lòng say mê, có tinh thần tráchnhiệm cao, tâm huyết với nghề nghiệp, đổi mới phương pháp dạy học, vận dụngcác phương pháp và hình thức tổ chức dạy học linh hoạt, phù hợp

+ Học sinh được trang bị đầy đủ sách, vở và đồ dùng học tập

- Thời gian: Năm học 2020 - 2021

- Đối tượng: Áp dụng cho học sinh lớp 1 trong trường Tiểu học

3 Nội dung sáng kiến:

- Tính mới, tính sáng tạo sáng kiến: Sáng kiến đã đưa ra được các biệnpháp giúp nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh cụ thể như sau:

+ Giải pháp 1: Phân loại chữ viết.

+ Giải pháp 2: Rèn cách cầm bút đúng, tư thế ngồi đúng

+ Giải pháp 3: Rèn viết theo từng nhóm chữ

+ Giải pháp 4: Giáo viên viết mẫu

+ Giải pháp 5: Kết hợp song song và đồng bộ với các môn học khác

+ Giải pháp 6: Đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lựchọc sinh

- Khả năng áp dụng của sáng kiến: Sáng kiến góp phần củng cố phát triểnđược các năng lực chung: tự chủ, tự học, tự giải quyết vấn đề và sáng tạo trongrèn luyện kĩ năng viết chữ đúng, đẹp Đồng thời góp phần hình thành và pháttriển các phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và tráchnhiệm; bồi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách của một người có văn hóa

- Lợi ích thiết thực của sáng kiến: Giúp giáo viên có một phương pháp dạyhiệu quả, áp dụng kết quả nghiên cứu của đồng nghiệp, tăng năng suất lao động

4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:

- Sáng kiến đã giúp đội ngũ giáo viên có phương pháp làm việc khoa học,sáng tạo, chất lượng đội ngũ được nâng cao

- Chất lượng học tập của học sinh được nâng lên rõ rệt

- Sáng kiến là một phương pháp học tập hiệu quả cho mỗi giáo viên, bồidưỡng kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao chất lượng đội ngũ

5 Đề xuất và kiến nghị để thực hiện áp dụng và mở rộng sáng kiến:

Giáo viên cần tự giác, tích cực học tập, tích cực đổi mới phương pháp

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:

Chữ viết là sáng tạo kỳ diệu của con người Sự xuất hiện của chữ viết đánhdấu một giai đoạn phát triển về chất của một ngôn ngữ Chữ viết ra đời góp phần

ổn định hóa ngôn ngữ âm thanh, mở rộng phạm vi hoạt động ngôn ngữ từ nghe,nói sang đọc, viết Chữ viết chắp cánh cho chúng ta vượt qua mọi hạn chế vềthời gian, không gian cũng như mọi hạn chế khác nảy sinh trong giao tiếp

Ở cấp tiểu học, môn học nào cũng có một vị trí quan trọng riêng của nó.Song, đặc biệt chữ viết được coi như một phần máu thịt không thể thiếu củamôn Tiếng Việt Chữ viết còn mang đặc trưng tính cách của con người Người tanhìn chữ để biết ý nghĩ, trông chữ để đoán tính cách, tình cảm của con người,

như câu nói của người xưa “Nét chữ - nết người” Do vậy, ở cấp tiểu học, chăm

lo cái chữ là chăm lo cái đức, chăm lo tính cách, nhân cách của học sinh Cố Thủ

tướng Phạm Văn Đồng nói: “Chữ viết là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp góp phần rèn luyện các em tính cẩn thận, lòng tự trọng với mình cũng như thầy và bạn đọc bài vở của mình”.

Là giáo viên dạy lớp 1, tôi nhận thấy, trong những năm gần đây, chữ viếtcủa học sinh vẫn còn nhiều hạn chế như viết sai, viết xấu và viết rất chậm, chữviết mất nét, nghiêng ngả Học sinh viết chưa đúng độ cao, độ rộng của từng conchữ; khoảng cách giữa các chữ chưa đều, cỡ chữ chưa chuẩn, chữ quá to hoặcquá bé Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập Tiếng Việt nóiriêng, học tập các môn học khác nói chung

Năm học 2020 - 2021 là năm học đầu tiên cả nước ta thực hiện theochương trình giáo dục phổ thông 2018 đối với lớp 1 Đi kèm với sự thay đổi đó

là các quy trình dạy, tài liệu dạy và học thay đổi với nguồn học liệu đa dạng của

5 bộ sách khác nhau Chương trình Tiếng Việt 1 trong chương trình giáo dụcphổ thông 2018 là một bước tiến mới trong việc rèn đọc, viết đúng, góp phầngiúp các em phát triển những phẩm chất, năng lực chung, năng lực đặc thù riêng

để phát triển toàn diện hơn Đó chính là điều mà tôi băn khoăn và trăn trở khidạy tập viết cho các em Là một giáo viên dạy lớp 1, tôi luôn tự đặt cho mình

những câu hỏi: Làm thế nào để những đôi bàn tay còn vụng về, lóng ngóng củacác em có thể viết đúng, viết đẹp được?

Chính vì những lý do trên mà tôi mạnh dạn đưa ra suy nghĩ của mình về

việc: “Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để nâng cao chất lượng chữ

viết cho học sinh lớp 1” Mong rằng qua sáng kiến này, giáo viên có thể áp

dụng để chất lượng dạy học môn Tiếng Việt cho học sinh lớp 1 sẽ ngày càngđược nâng cao hơn

2 Cơ sở lí luận:

Mục tiêu chủ yếu của môn Tiếng Việt lớp 1 là giúp học sinh đạt được các

yêu cầu cơ bản sau: Hình thành, phát triển năng lực ngôn ngữ và văn học cho

HS, cụ thể là hình thành, phát triển cho HS các kĩ năng đọc, viết, nghe, nói vớimức độ căn bản để làm công cụ học các môn học khác và tự học Thông qua cáchoạt động đọc, viết, nghe, nói, môn Tiếng Việt bước đầu hình thành cho HSnăng lực văn học, giúp HS cảm nhận được cái hay, cái đẹp của tác phẩm, nhânvật, hình ảnh, bồi dưỡng thẩm mĩ cho các em Góp phần phát triển các năng lựcchung theo quy định của chương trình đó là: Năng lực tự chủ, tự học; Năng lựcgiao tiếp và hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.Góp phần hìnhthành và phát triển cho HS những phẩm chất chủ yếu là: Yêu nước; Nhân ái;chăm chỉ; Trung thực; Trách nhiệm

Chữ viết và dạy chữ viết được mọi người quan tâm Dạy tập viết là dạy họcsinh có những khái niệm cơ bản về đường kẻ, dòng kẻ, độ cao, cỡ chữ, hìnhdáng, tên gọi các nét chữ, cấu tạo các chữ cái, vị trí dấu thanh, dấu phụ, cáckhái niệm liên kết nét chữ, hoặc liên kết chữ cái…Từ đó hình thành cho các emnhững biểu tượng về hình dáng, đường nét các con chữ, độ rộng, độ cao sự cânđối, tính thẩm mĩ của chữ viết

Dạy học sinh biết được những kỹ năng và thao tác viết chữ từ đơn giản đếnphức tạp bao gồm những kỹ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái và liên kết chữcái tạo chữ ghi tiếng Đồng thời giúp các em xác định khoảng cách, vị trí cỡ chữtrên vở kẻ ô li để hình thành kỹ năng viết đúng mẫu, rõ ràng, đều nét, liền mạch,viết thẳng hàng các chữ trên dòng kẻ và cao hơn là viết nhanh, viết đúng, viết đẹp

Ngoài ra, tư thế ngồi, cách cầm bút, cách để vở, cách trình bày bài viết cũng làmột kỹ năng đặc thù của dạy Tập viết mà giáo viên cần thường xuyên quan tâm.Học sinh lớp 1 ngày đầu tiên đi học còn rất nhiều bỡ ngỡ Việc làm quenvới chữ viết đối với các em thật khó khăn bởi đôi tay còn non nớt, vụng về, lúngtúng Là giáo viên dạy lớp 1, có lẽ ai trong chúng ta cũng luôn trăn trở suy nghĩmột câu hỏi: Ở lớp 1, làm thế nào để dạy cho học sinh viết đúng, đảm bảo tốc độ

và tiến tới viết đẹp? Đó là câu hỏi được giáo viên luôn băn khoăn, trăn trở

3 Cơ sở thực tiễn - Thực trạng dạy và học:

3.1 Ưu điểm

- Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn Tiếng Việt của bộsách Cánh diều đã được tăng 2 tiết/tuần đối với học sinh lớp 1 nhằm giúp họcsinh phát triển kĩ năng nghe, nói, đọc, viết Tiếng Việt, nhờ đó có được công cụ

để học tốt các môn học khác Mục tiêu của môn Tiếng Việt theo chương trìnhgiáo dục phổ thông 2018 đặc biệt chú trọng tới kĩ năng viết đúng

- Sách tiếng Việt cấu trúc bài rõ ràng, giáo viên dễ định hướng dạy cho họcsinh và các em cũng dễ tìm hiểu, biết nội dung cần đạt ở mỗi bài Sách giáokhoa có kênh hình đẹp, sinh động gần gũi với đời sống của trẻ.Sách điện tử rất

dễ sử dụng và Học sinh rất chú ý vào bài giảng

- Nhà trường tạo điều kiện mua sắm đồ dùng cần thiết phục vụ cho giảngdạy Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đến công tác đổi mới phươngpháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

- Học sinh có đầy đủ sách, vở và các đồ dùng học tập Nhiều học sinh đượccha mẹ quan tâm

3.2 Hạn chế

3.2.1 Về phía giáo viên:

Trong quá trình giảng dạy nhiều giáo viên còn hướng dẫn viết một cáchchung chung nên học sinh xác định chưa đúng điểm đặt bút, điểm dừng bút, độrộng, độ cao các con chữ

Một số ít giáo viên chưa hiểu rõ bản chất của các nguyên tắc và phươngpháp dạy tập viết cho học sinh, thường có quan niệm xem nhẹ việc dạy chữ,

chưa hiểu rõ được vai trò, tác dụng của một số phương tiện trực quan trong việcdạy chữ như bảng con, chữ mẫu Bên cạnh đó một số giáo viên chưa có sự thốngnhất về tên gọi của các nét chữ, con chữ trong khi dạy tập viết, chưa nắm được

kỹ thuật viết chữ, cách gọi các thuật ngữ khi dạy viết chữ Tiếng Việt như: chữghi âm, chữ ghi vần, chữ ghi tiếng, chữ ghi từ Mặt khác còn nhiều giáo viên cònnhầm lẫn giữa cách rê bút, cách lia bút, điểm đặt bút, điểm dừng bút, cách nốichữ khi viết

Việc phối hợp với gia đình học sinh chưa thường xuyên, điều đó hạn chếviệc tạo điều kiện về tinh thần, vật chất cho học sinh và việc rèn luyện chữ viếttrong phong trào “Vở sạch - Chữ đẹp” Đa số giáo viên còn coi nhẹ việc hìnhthành nề nếp học của học sinh chưa chú ý đến tư thế ngồi viết, cách cầm bút, để

vở của học sinh

3.2.2 Về phía học sinh:

Rất nhiều yếu tố ảnh hưởng tới chữ viết của các em đó là: Tư thế ngồi viết,cầm bút, để vở không đúng; việc chuẩn bị dụng cụ học tập chưa tốt, chưa nắmchắc mẫu chữ và quy trình viết hoặc ý thức rèn chữ chưa tốt Không nắm chắcquy tắc chính tả, nguyên tắc đánh dấu thanh hoặc đọc không đúng, đọc ngọng.Đối với học sinh lớp 1, tâm lý cảm xúc khi viết ảnh hưởng rất nhiều tớichất lượng chữ viết: Nếu các em hứng thú tập trung khi viết chất lượng bài viếtsẽ rất tốt, ngược lại nếu các em mệt mỏi, viết với tâm lý qua quýt cho xong bàithì chắc chắn hiệu quả bài viết sẽ rất thấp

Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy bên cạnh những ưu điểm

mà chương trình mang lại thì thời lượng tiết học dành cho việc rèn chữ, kĩ thuậtviết chữ không nhiều Trong một bài học, các em phải viết khá nhiều ở bảng, vởTập viết, vở Luyện viết Do đó, giáo viên không có nhiều thời gian rèn chữ chocác em Mặt khác, các chữ được viết ở bài cũ và bài mới chưa có sự tương đồngnhiều về nét chữ Vì vậy, học sinh chưa có cơ hội để củng cố kỹ năng viết saocho đúng, đẹp

Từ cơ sở lí luận và thực tiễn giảng dạy, tôi đã mạnh dạn lựa chọn và đi sâuvào nghiên cứu giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Tôi mạnh dạn

đưa ra suy nghĩ của mình về việc: “Phân loại các chữ theo từng nhóm chữ để

nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1”.

3.3 Khảo sát trước khi nghiên cứu:

Sau khi được phân công dạy lớp 1A với tổng số là 36 em, ngay từ đầu năm

học tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng chữ viết của lớp 1A (Lớp thực nghiệm)

và lớp 1B (Lớp đối chứng)

Thời gian khảo sát: Tháng 9/2020

Nội dung: Tôi phát cho mỗi em một bài khảo sát có sẵn mẫu các nét và yêucầu các em viết lại

KẾT QUẢ KHẢO SÁT

Lớp Sĩ số Hoàn thành tốt Hoàn thành

Chưa hoàn thành

4 Các giải pháp thực hiện:

4.1 Giải pháp 1: Phân loại chữ viết

Ngay từ đầu năm học, tôi đã phân loại chữ viết của học sinh theo các mức độ:

- Học sinh viết đúng mẫu chữ, đúng cỡ chữ, có thao tác viết liền mạch, đặtđúng vị trí dấu thanh, đảm bảo tốc độ

- Học sinh viết đúng mẫu, đúng cỡ chữ nhưng chưa đẹp

- Học sinh viết quá chậm, viết sai nhiều

Sau mỗi giai đoạn viết chữ: Viết âm, vần, tiếng, câu, đoạn chính tả Tôi lạitiếp tục phân loại học sinh, tìm hiểu xem trong từng giai đoạn, những em nàocòn viết sai, viết chưa đúng Từ đó, đưa ra các giải pháp tích cực hơn để rèn kĩnăng viết đúng cho học sinh

4.2 Giải pháp 2: Rèn cách cầm bút đúng, tư thế ngồi đúng

Trong quá trình viết, cách cầm bút và tư thế ngồi có ảnh hưởng trực tiếp tớichất lượng chữ viết của học sinh

- Cách cầm bút đúng:

+ Cầm bút bằng ba ngón tay: Ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa

+ Khi viết dùng ba ngón tay di chuyển bút từ trái sang phải, ngòi bút úpxuống không quay nghiêng

- Tư thế ngồi đúng:

+ Lưng thẳng, không tì ngực vào bàn

+ Đầu hơi cúi, mắt cách vở khoảng 20cm - 30cm

+ Tay phải cầm bút, tay trái tì nhẹ lên mép vở để giữ

+ Hai chân để song song, thoải mái

Việc ngồi viết không đúng quy định sẽ để lại nhiều di hại suốt đời cho họcsinh như: Cận thị do ngồi viết nơi thiếu ánh sáng, cúi đầu sát vở, cong vẹo cộtsống, gù lưng do ngồi không đúng tư thế Vì vậy khi hướng dẫn học sinh viếtbài, tôi luôn coi trọng việc phối hợp đồng bộ các bộ phận của cơ thể, chú ý sửasai triệt để cách cầm bút

Tôi treo bức tranh có em học sinh cầm bút đúng và ngồi đúng tư thế ở lớp

để học sinh luôn được quan sát và làm theo Thường xuyên nhắc nhở tư thế ngồi

và cách cầm bút trước khi các em bắt đầu viết bài Những em hay cầm bút sai,viết sai tôi xếp ngồi ở bàn đầu để giáo viên dễ kèm cặp và nhắc nhở

Trong quá trình dạy tập viết, tôi luôn thực hiện nghiêm ngặt các bước dạyhọc Ở các tiết Tiếng Việt buổi một tôi dạy đúng chương trình cũng như quytrình tập viết

Nghĩa là, tôi vẫn cho các em quan sát mẫu chữ, hướng dẫn độ cao, độ rộngtừng con chữ, chấm các điểm tọa độ chính Để nâng cao kỹ năng viết đúng, cáctiết Tiếng Việt buổi hai tôi tiến hành vận dụng sáng kiến theo từng giai đoạn họctập tương ứng với từng mẫu bài, cụ thể:

4.3 Giải pháp 3: Rèn viết theo từng nhóm chữ

4.3.1 Giai đoạn 1: Luyện viết các nét cơ bản

Đối với học sinh lớp 1, nếu cùng một lúc đòi hỏi các em viết đúng và đẹpngay là điều rất khó thực hiện Do vậy, tôi đã xác định muốn viết chữ đẹp thì

việc đầu tiên cần làm ở lớp 1 là rèn cho các em có nề nếp và kĩ thuật viết chữđúng thì mới có cơ sở để viết chữ đẹp Đây chính là yêu cầu có tính quyết địnhtrong việc rèn viết chữ cho suốt quá trình học tập của học sinh

Trong chương trình Tiếng Việt theo Chương trình giáo dục phổ thông

2018, các em sẽ học các nét cơ bản ở tuần đầu tiên Trong tuần học đầu, tôi dànhnhiều thời gian rèn nề nếp; tư thế ngồi; xác định đúng các vị trí trên/dưới,trái/phải, trong/ngoài, trước/sau Tôi luôn sát sao trong việc dạy các em cáchcầm bút cũng như hướng dẫn các em xác định đường kẻ, ô li Việc nhận biếtchính xác thứ tự 6 đường kẻ ngang, các đường kẻ dọc và 5 ô li sẽ giúp cho họcsinh và giáo viên rất nhiều trong việc dạy và học viết chữ đúng, đẹp sau này

Ở giai đoạn này, việc rèn học sinh viết đúng các nét cơ bản là một điều vôcùng quan trọng Tôi yêu cầu các em phải nhớ và viết chính xác 14 nét cơ bản.Sau đó, dựa vào sự tương đồng tôi chia các nét cơ bản theo nhóm chữ nhằm giúphọc sinh ghi nhớ nhanh, luyện viết đúng và chính xác các nét cơ bản làm cơ sởcho viết nhanh, đúng sau này Dựa vào quy trình viết các nét cơ bản được chiathành nhóm:

- Điểm đặt bút: Là điểm bắt đầu khi viết một nét trong chữ cái Điểm đặtbút có thể nằm trên đường kẻ ngang hoặc không nằm trên đường kẻ ngang

- Điểm dừng bút: Là vị trí kết thúc của nét chữ trong một chữ cái Điểmdừng bút có thể trùng với điểm đặt bút hoặc không nằm trên đường kẻ ngang

Một việc không thể thiếu là khi dạy từng nhóm nét tôi đều hướng dẫn các

em cách chấm tọa độ từ điểm đặt bút đến điểm chuyển hướng bút rồi đến vị trídừng bút Trong quá trình các em viết giáo viên phải thật sát sao để sửa chữa,khắc phục lỗi sai của em

Việc rèn các nét cơ bản tưởng chừng như đơn giản nhưng đây lại là tiền

đề để các em viết đúng các chữ, có giá trị định hướng cho mọi giờ tập viết

về sau

4.3.2 Giai đoạn 2: Luyện viết chữ nhỡ

Ở giai đoạn “học âm” các em sẽ học viết các chữ cái theo đúng trình tựbảng chữ cái Việc rèn viết các chữ cái đúng, đẹp có ý nghĩa quyết định sự thànhbại của cả quá trình rèn chữ ở lớp 1 Do vậy, tôi lập kế hoạch mỗi tuần rèn viếtmột nhóm chữ Rèn viết đúng nhóm chữ này thì mới chuyển sang nhóm chữkhác Cứ như thế, học sinh say mê, hứng thú với quá trình luyện chữ

Dựa vào việc chia nhóm các nét cơ bản, chữ nhỡ cũng được chia theonhóm chữ giúp học sinh ghi nhớ nhanh các chữ có các nét cơ bản giống nhau.Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo nét và mối quan hệ về cách viết các chữ cái để họcsinh viết đúng kĩ thuật, ngay từ đầu, tôi chia nhóm chữ và xác định chữ trọngtâm đại diện cho mỗi nhóm chữ để phát hiện học sinh hay sai chỗ nào, học sinhgặp khó khăn gì khi viết các chữ ở nhóm đó

Nhóm 1: Nhóm chữ có nét nét hất (sổ) và nét móc

Với nhóm chữ này, học sinh hay mắc lỗi, viết chưa đúng nét nối giữa cácnét, nét móc thường bị đổ nghiêng, khi hất lên thường choãi chân ra nên khôngđúng Nhiều em còn chưa xác định đúng điểm đặt bút, điểm dừng bút

Để khắc phục nhược điểm trên, ngay từ nét bút đầu tiên, tôi đặt trọng tâmrèn luyện học sinh viết nét móc ngược, móc hai đầu thật đúng, thật ngay ngắntrước khi ghép các nét tạo thành chữ Khi ghép chữ, tôi luôn chú ý minh họa rõnét điểm đặt bút, điểm dừng bút của mỗi nét để chữ viết cân đối, đẹp

Ví dụ:

- Các chữ n, m: Hai chữ này bắt đầu bằng nét móc xuôi nên khi viết đặt bút

ở giữa đường kẻ ngang 2 và đường kẻ ngang 3, dừng bút trên đường kẻ ngang 2

- Các chữ i, u, ư, t: Những chữ này bắt đầu là nét xiên trái Đặt bút ở đường

kẻ thứ 2 và dừng bút ở đường kẻ thứ 2, ngang bằng với điểm đặt bút

Từ các nét cơ bản ở nhóm chữ thứ nhất được viết đúng kĩ thuật, học sinh sẽ

có cơ sở viết chữ ở nhóm thứ 2 dễ hơn

Nhóm 2: Nhóm chữ có nét khuyết trên và nét khuyết dưới

Ở nhóm chữ này, học sinh viết chưa đúng điểm giao nhau của nét và chữviết còn cong vẹo Để giúp học sinh viết đúng điểm giao nhau của các nétkhuyết, tôi cho học sinh xác định rõ ràng điểm giao nhau của nét khuyết bằngmột dấu chấm nhỏ tại vị trí cắt nhau giữa đường kẻ ngang thứ 3 với đường kẻdọc Sau đó, rèn học sinh thói quen luôn đưa bút từ điểm bắt đầu qua đúng điểmchấm rồi mới đưa bút lên tiếp để viết nét khuyết trên

Đối với nhóm chữ này tôi lấy chữ làm chữ trọng tâm rèn viết để làm

cơ sở cho các chữ còn lại trong nhóm

- Chữ gồm nét khuyết trên và nét xoắn.

- Chữ gồm 2 nét: Nét cong kín và nét khuyết dưới

- Chữ gồm 3 nét: Nét xiên, nét móc ngược và nét khuyết dưới

Đối với học sinh lớp 1, để viết được nhóm chữ này thẳng, ngay ngắn thìcần rèn cho học sinh biết viết nét sổ thật đúng, thật thẳng ở ngay các bài nét chữ

cơ bản khi nào thành thạo thì mới tiến hành viết nét khuyết

Để học sinh viết nhóm chữ này đúng, giáo viên nên hướng dẫn các em kĩthuật viết thanh đậm bằng một mẹo nhỏ: nét đưa lên thì đưa nhẹ tay để tạo nétthanh nhỏ, nét kéo xuống thì viết mạnh tay hơn tạo nét đậm và dựa vào đường

Chính vì vậy, ở nhóm chữ này tôi xác định cần dạy học sinh viết đúng chữ

o để làm cơ sở cho viết đúng các chữ khác trong nhóm Vậy thì chữ o viết thếnào cho đúng? Điểm đặt bút từ đâu? Chiều ngang chiếm tỉ lệ bao nhiêu so vớichiều cao? Đó là việc làm rất khó để cho học sinh xác định được

Viết được chữ o đúng, học sinh dễ dàng viết đúng các chữ cái kháctrong nhóm.

Nhóm 4: Nhóm chữ có nét cong, nét móc, nét có vòng xoắn

Đây là nhóm gồm các nét cong khó viết Ở nhóm này học sinh hay xác địnhchưa đúng vị trí đặt bút, dừng bút, phần thân con chữ thường phình ra Do vậy, giáoviên cần hướng dẫn các em viết nét cong đúng, đẹp, mềm mại Đối với nhóm chữnày, tôi lấy chữ c và chữ s làm chữ trọng tâm rèn viết cho các chữ còn lại

* Viết chữ c

- Nhận xét: Chữ c là một nét cong hở phải

- Cách viết: Đặt bút dưới đường kẻ 3 một chút, viết nétcong từ trái qua phải cao 2 ô li, rộng 1 li rưỡi đếnkhoảng giữa đường kẻ ngang 1 và đường kẻ ngang 2 thìdừng lại

* Một số lưu ý khi dạy học sinh viết chữ nhỡ:

- Để chữ viết không bị rời rạc, đứt nét giáo viên phải nhấn mạnh hơn chỗnét nối, nhất là chỗ rê bút, từ điểm dừng bút của con chữ vừa viết, rê bút lên viếtliền mạch đến đâu mới được nhấc bút

- Giải thích rõ các thuật ngữ như:

+ Viết liền mạch: Là thao tác đưa ngòi bút liên tục từ điểm dừng bút củanét đứng trước tới điểm đặt bút của nét đứng sau

Ví dụ: Khi viết e, u, ư, n, m, nh, ph hoặc chữ đứng trước liền với các nétmóc trên, móc dưới, nét xiên, nét khuyết như: en, ưu, in, nhện, ên, un, um, im,inh, ênh, phim

+ Lia bút: Để đảm bảo tốc độ trong quá trình viết một chữ cái hay viết nốicác chữ cái với nhau, nét bút được thể hiện liên tục nhưng dụng cụ viết (đầungòi bút, phấn) không chạm vào mặt phẳng viết (giấy, bảng) Thao tác đưa búttrên được gọi là lia bút

Ví dụ: Viết chữ sau khi viết xong nét móc ngược thì ta cần lia bút lênđường kẻ 3 viết nét ngang

+ Rê bút: Đó là trường hợp viết đè lên theo hướng ngược lại với nét chữvừa viết Ở đây xảy ra trường hợp dụng cụ viết (đầu ngòi bút, phấn) chạy nhẹ từđiểm kết thúc của nét đứng trước đến điểm bắt đầu của nét liền sau

Ví du: n, m, h, p, ph

+ Nhấc bút: Là động tác kết thúc khi viết xong một chữ, ta nhấc bút bắt đầuviết chữ kế tiếp

- Ở phần đầu học chữ ghi âm, học sinh đã được hướng dẫn rất kĩ về độ cao,

độ rộng của từng nét chữ, con chữ Khi dạy sang phần vần tuy không cần hướngdẫn quy trình viết từng chữ song tôi vẫn thường xuyên cho học sinh nhắc lại độcao các chữ cái, những chữ cái nào có độ cao bằng nhau, nét nối giữa các chữcái trong một chữ ghi tiếng, khoảng cách giữa các chữ ghi tiếng (bằng một conchữ o)

4.3.3 Giai đoạn 3: Luyện viết chữ nhỏ

Trường tôi lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống Trong mônTiếng Việt học sinh bắt đầu hạ cỡ chữ từ tuần 16 nhưng song song vở Tập viếtvẫn cho các em viết chữ cỡ nhỡ đan xen, tôi cho học sinh luyện viết tăng cườngcác chữ cỡ nhỏ vào tiết tăng buổi chiều song song chữ cỡ nhỡ nên việc học sinhcòn nhầm lẫn độ cao hai kiểu chữ là không tránh khỏi Vì vậy, khi dạy học sinhchữ cỡ nhỏ, tôi cũng thường xuyên luyện cho các em bằng phương pháp phânloại các chữ theo nhóm chữ giúp các em nhớ lâu và viết đều nét, liền mạch,đúng độ cao, độ rộng các chữ hơn

*Lưu ý: Khi viết chữ cỡ nhỏ thì các em viết con chữ bằng ½ chữ cỡ nhỡ

Nhóm 1: Nhóm chữ có nét nét hất (sổ) và nét móc

Nhóm 2: Nhóm chữ có nét khuyết trên và nét khuyết dưới

Nhóm 3: Nhóm các chữ có nét cong

Nhóm 4: Nhóm chữ có nét cong, nét móc, nét có vòng xoắn

4.3.4 Giai đoạn 4: Luyện viết chữ hoa

Đối với học sinh lớp 1, các em sẽ làm quen với chữ viết hoa thông qua hìnhthức tập tô ở đầu học kì II Chữ hoa theo mẫu hiện hành là chữ hoa đẹp nhưnglại rất khó viết Đặc biệt là đối với các em học sinh đầu cấp, các em thườngcảm thấy bỡ ngỡ và khó khăn trong việc ghi nhớ và viết đúng các nét cong, nétlượn mềm mại và thay đổi liên tục trong một con chữ Để tạo dáng thẩm mỹ,các nét cơ bản ở chữ cái viết hoa thường có biến điệu, không “thuần tuý” như ởchữ cái viết thường Chính vì vậy khi viết chính tả, chữ hoa của các em mớidừng ở mức độ gần giống với hình dáng theo mẫu chữ qui định, một số em cònthao tác ngược hoàn toàn với quy trình viết hoặc nhấc bút tuỳ tiện không biếtđâu là điểm nhấn của con chữ để tạo độ mềm mại, đẹp Đa số học sinh chưanắm được luật viết hoa và cách viết hoa

Sau khi tiến hành nghiên cứu mẫu chữ hoa, tôi thấy việc viết hoa cần tuântheo những quy tắc hiện hành chứ không thể tuỳ tiện Mỗi chữ cái viết hoathường có những nét cong, nét lượn, tạo dáng thẩm mĩ của chữ cái, đảm bảocách viết liền nét và hạn chế số lần nhấc bút Vì vậy, so với chữ cái viết thường,các nét cơ bản của chữ cái viết hoa thường có biến điệu.

Nét cơ bản trong bảng chữ cái viết hoa chỉ có 4 loại (không có nét hất): nétthẳng, nét cong, nét móc, nét khuyết

Đối với một số nét phụ (ghi dấu phụ của con chữ) cách gọi tương tự như ởchữ cái viết thường:

+ Dấu mũ (trên đầu các chữ cái hoa Â, Ê, Ô) tạo bởi 2 nét thẳng xiên ngắn(trái - phải)

+ Nét cong dưới nhỏ (đầu chữ cái Ă hoa) - dấu á

+ Nét râu (ở các chữ cái hoa Ơ, Ư)

Việc chia nhóm chữ hoa được dựa trên đặc điểm cấu tạo của từng chữ Vìvậy cơ sở chia nhóm chữ hoa là: Các chữ có nét bắt đầu giống nhau được xếpcùng nhóm Chữ dễ viết được hướng dẫn trước, làm cơ sở học viết chữ khó hơncùng nhóm Để học sinh ghi nhớ được cấu tạo từng chữ hoa và viết đúng thìtheo tôi giáo viên không nên giảng giải, thuyết trình một cách đơn điệu Giáoviên cần gợi ý học sinh quan sát chữ mẫu chữ để nhận biết, so sánh

Để có thể viết đẹp các mẫu chữ viết hoa này, trước hết cần phân loại chúngthành các nhóm có sự tương đồng giữa các nét và cách viết sau đó tiến hành dạyhọc sinh luyện tập theo 6 nhóm như sau: