- Tìm ra một số biện pháp tích cực, tối ưu qua công tác chủ nhiệm lớp gópphần nâng cao sự hình thành, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, để từ đó họcsinh ý thức được giá trị của bản thâ
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Đất nước ta đang bước vào thời đại mới, thời đại hội nhập với sự pháttriển nhanh chóng của công nghệ thông tin và khoa học kĩ thuật hiện đại Trên
đà phát triển công nghiệp hóa và hiện đại hóa của đất nước đó, nền giáo dục
của nước ta vẫn được coi là quốc sách hàng đầu “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm
mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.” Muốn đạt được
mục tiêu đó, ngay khi mới ở bậc Tiểu học, người giáo viên không chỉ cungcấp kiến thức mà phải giáo dục về kỹ năng sống cho các em Thực tế , trongthời đại Công nghệ -Thông tin, học sinh có những hiểu biết khá phong phú,thông qua các kênh thông tin, đặc biệt là nhờ truy cập Internet, thế nhưng kỹnăng sống của các em vẫn còn nhiều hạn chế Hầu hết các em lúng túng khi trảlời hoặc chưa biết cách xử lý các tình huống thường gặp trong cuộc sống, tronggiao tiếp Đặc biệt các em học sinh lớp 5, kỹ năng tự bảo vệ trước những vấn
đề xã hội có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn cuộc sống như: kỹnăng nhận diện một vấn đề, biết cách xác định tình huống, biết cách từ chối, kỹnăng xử lý mâu thuẫn, kỹ năng ra quyết định, tự chăm sóc sức khỏe bản thân còn gặp nhiều khó khăn lúng túng Để làm tốt nhiệm vụ giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh, không ai có thể có đủ điều kiện để làm tốt hơn thầy cô chủ nhiệmlớp Vì thầy cô chủ nhiệm là người hiểu các em nhất, gần gũi với các em nhấttrong thời gian các em đến trường học tập
Vậy làm thế nào để đào tạo được những thế hệ mới có khả năng làm chủbản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khảnăng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống ? Là một giáo viênchủ nhiệm lớp 5 tôi hết sức trăn trở và mạnh dạn chọn đề tài sáng kiến kinh
nghiệm: “ Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 thông qua công tác chủ nhiệm lớp”.
II ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI
Thực tế đã có nhiều sáng kiến kinh nghiệm nghiên cứu về giáo dục kĩ năngsống cho học sinh Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay, những đề tài nghiên
Trang 2cứu về việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 thông qua công tác chủnhiệm còn ít Đặc biệt là những đề tài đi sâu nghiên cứu bồi dưỡng KNS quavai trò nhiệm vụ của người làm công tác chủ nhiệm lớp Bồi dưỡng những kĩnăng được hình thành trong quá trình học tâp, lĩnh hội và rèn luyện trong cuộcsống
- Tìm ra một số biện pháp tích cực, tối ưu qua công tác chủ nhiệm lớp gópphần nâng cao sự hình thành, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, để từ đó họcsinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội, hiểu biết về thểchất, tinh thần của bản thân mình; có hành vi, thói quen ứng xử có văn hóa, hiểubiết và chấp hành pháp luật… và có đủ khả năng tự chủ, độc lập, tự tin khi giảiquyết công việc, đem lại cho các em vốn tự tin ban đầu để trang bị cho các emnhững kĩ năng cần thiết làm hành trang bước vào đời
Học tập là một nhu cầu thường trực của con người trong mọi thời đại.
Học tập không chỉ dừng lại ở các tri thức khoa học thuần túy mà còn được hiểu
là mọi tri thức về thế giới trong đó có cả những mối quan hệ, cách thức ứng xửvới môi trường xung quanh
Kĩ năng sống là một trong những vấn đề quan trọng đối với mỗi cá nhântrong quá trình tồn tại và phát triển
Chương trình học hiện nay đang gặp phải nhiều chỉ trích do quá nặng nề vềkiến thức trong khi những tri thức vận dụng cho đời sống hàng ngày bị thiếuvắng Hơn nữa, người học đang chịu nhiều áp lực về học tập khiến cho khôngcòn nhiều thời gian cho các hoạt động ngoại khóa, hoạt động xã hội Điều nàydẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức, thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ratrong cuộc sống
Mặc dù ở một số môn học, các hoạt động ngoại khóa, giáo dục kĩ năng sống
đã được đề cập đến Tuy nhiên, do nội dung, phương pháp, cách thức truyền tải chưa
Trang 3phù hợp với tâm sinh lí của đối tượng,đặc biệt là lứa tuổi học sinh ở lớp 5 do có sựphát triển về mặt thể chất và tâm lí của tuổi dậy thì nên hiệu quả lồng ghép cònchưa cao
Qua thực tế giảng dạy bản thân tôi thấy học sinh lớp 5 là lớp cuối cấp
ở Tiểu học Ở lứa tuổi này,các em đã có nhiều thay đổi về nhận thức, về tâmsinh lí, tình cảm và các mối quan hệ xã hội.Nhiều em đang ở ngưỡng cửa củatuổi dậy thì Các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ, bị xâm hại, … Nhưng các em vẫnchưa có đủ khả năng từ chối, để tự bảo vệ mình,nên kĩ năng sống của học sinhlớp 5 chưa cao Chỉ một số học sinh có hành vi, thói quen, kĩ năng tốt Còn phầnlớn các em có nhận xét, đánh giá về sự việc nhưng chưa có thái độ và cách ứng
xử, cách xưng hô chuẩn mực, chưa có các kĩ năng thích nghi, thích ứng, hợptác… Các em luôn thích tập làm người lớn, có những hành vi khác lạ, ngông dạitrong ứng xử để bắt chước tập làm người lớn hay là ít ra là muốn được nhiềungười chú ý đến cách hành xử của mình đối với các mối quan hệ( do đặc điểmtâm sinh lí của lứa tuổi )
1 Những thuận lợi, khó khăn khi rèn kĩ năng sống cho học sinh:
Trong quá trình rèn kĩ năng sống cho trẻ nhằm thực hiện nội dung phongtrào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, bản thân đã gặpnhững thuận lợi và khó khăn sau:
1.1 Thuận lợi:
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường họcthân thiện - học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đếnđịa phương Phòng Giáo dục và Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học vớinhững biện pháp cụ thể để rèn kĩ năng sống cho học sinh một cách chung nhấtcho các bậc học, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như:Rèn luyện kĩ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen
và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệsức khỏe, kĩ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạnthương tích khác; rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình,phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học giúp GV thuận lợicung cấp cho các em hình ảnh, thông tin thiết thực để tăng cường giáo dục KNSqua các bài học, môn học
Trang 4Bên cạnh đó, bản thân nhận được một tập thể học sinh khá ngoan và biếtvâng lời, các em gần gũi với cô giáo Ngoài ra Ban lãnh đạo nhà trường luôntheo sát, quan tâm, hỗ trợ cho giáo viên trong công tác giảng dạy cũng như giáodục Chính vì thế bản luôn cố gắng làm sao rèn cho các em kĩ năng sống, giúpcác em có một niềm tin, phát triển một cách toàn diện để trở thành con ngườinăng động, sáng tạo phù hợp với một xã hội hiện đại đang phát triển
1.2 Khó khăn
* Đối với giáo viên
Trong thực tế hiện nay, việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kĩ năngsống cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế Qua dùng phiếu thăm dò,khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên lúng túng cả về nội dung, biện pháprèn kĩ năng sống cho học sinh Nhận thức của nhiều giáo viên còn mơ hồ, chưa
rõ, chưa đầy đủ rèn kĩ năng sống cho học sinh là rèn những kĩ năng gì; vì nhậnthức chưa đủ, chưa rõ nên không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ chứchữu hiệu để rèn kĩ năng sống cho học sinh
Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tập trungnhiều nội dung chung cho các bậc học, giáo viên chưa hiểu nhiều về nội dungphải dạy trẻ theo từng khối lớp những kĩ năng sống cơ bản nào, chưa biết vậndụng từ những kế hoạch định hướng chung để rèn luyện kĩ năng sống cho HS
Đa số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm nhưng việc đổi mới phươngpháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo
và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh còn gặp nhiều khókhăn; giáo viên trẻ tuổi ít hơn, năng động, sáng tạo nhưng lại khó trong công tác bồidưỡng do nhận thức về nghề chưa sâu sắc nên giáo viên mới thường không an tâmcông tác
* Đối với học sinh
Trong các nhà trường ít nhiều vẫn còn có hiện tượng học sinh cãi nhau,đánh nhau, chưa lễ phép, gây mất đoàn kết trong tập thể lớp,
Một số học sinh thiếu thốn tình cảm (như chỉ ở với mẹ hoặc bố, cha mẹlàm ăn xa hoặc ở với ông bà nội,ngoại) nên các em không được quan tâm, giáodục toàn diện như các bạn cùng trang lứa, có em còn có những biểu hiện mặccảm tự ti, không dám hòa mình trong mọi hoạt động chung của lớp Mặt khác do
có sự phát triển của cơ thể có nhiều sự thay đổi nên các em vừa tỏ ra tò mò vừa
Trang 5cảm thấy lo sợ,không dám chia sẽ với bố mẹ,bạn thân Cũng nhiều em đếntrường lại tỏ ra nói nhiều vì ở nhà các em không có người trò chuyện, sẻ chia…
Đa số các em còn thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu bản lĩnh vượt qua khókhăn, thiếu sáng kiến và dễ nản chí nhưng lại thích hành động bốc đồng,tựphát,thiếu kiểm soát
* Đối với phụ huynh học sinh
Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng vội trong việc dạy con; họ chỉchú trọng đến việc con mình về nhà mà chưa đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làmToán thì lo lắng một cách thái quá! Ngoài ra, một trở ngại nữa là phụ huynhtrong lớp có một số bố mẹ thì quá nuông chiều, đồng thời lại chiều chuộng, cungphụng con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ bản thân Ngược lại, một
số phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em trong các hoạtđộng cần thiết…
2 Nguyên nhân của những thực trạng nói trên:
Hiện tượng trẻ em chưa linh hoạt khi phải xử lí những tình huống của cuộc
sống thực, thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu bản lĩnh vượt qua khó khăn, thiếusáng kiến và dễ nản chí ngày càng nhiều Nguyên nhân do đâu? Phải khẳng địnhrằng, trước hết do giáo dục Nhiều vấn đề của xã hội hiện đại tác động đến trẻchưa được cập nhật, bổ sung vào chương trình giáo dục nhà trường Phươngpháp giáo dục nhồi nhét, lí thuyết suông, không tạo được cho trẻ khả năng tưduy, óc phân tích, suy xét, phán đoán, không tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệmnhững vấn đề thực trong cuộc sống hiện tại…
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy ở trường, bản thân nhận tôi thấy học sinhchưa biết giao tiếp, chưa biết ứng xử, chưa có các kĩ năng thích nghi, thích ứng,hợp tác… là do sự giáo dục của gia đình và nhà trường, sự phức tạp của xã hộihiện đại là nguyên nhân trực tiếp khiến học sinh gặp khó khăn trong xử lí vớitình huống thực của cuộc sống Giáo viên và người lớn chưa thật coi trọng việc
GD KNS cho các em
Việc rèn kĩ năng sống qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục, vuichơi còn chưa được chú trọng Công tác tuyên truyền cho các bậc cha mẹ thựchiện giáo dục KNS cho các em chưa nhiều
Trang 6Qua tiến hành khảo sát một số kĩ năng cơ bản ( lần 1) lớp 5A đầu năm học với chủ đề “ Kĩ năng của em”; kết quả như sau:
Các kĩ năng khác các em cũng còn thể hiện rất nhiều hạn chế
Kết quả trên cho thấy, số học sinh có kĩ năng tốt ít và số học sinh
có kĩ năng chưa tốt còn nhiều Chính vì vậy mà việc rèn kĩ năng sống cho họcsinh là vấn đề cần quan tâm Muốn làm tốt công tác này chúng ta cần phải làmgì? Nhất là những người làm công tác chủ nhiệm vì thầy cô chủ nhiệm là ngườihiểu các em nhất, gần gũi với các em nhất
Từ các nguyên nhân, tình hình thực tiễn cũng như các thuận lợi và khókhăn nêu trên, bản thân đã cố gắng tìm nhiều biện pháp rèn luyện kĩ năng sốngcho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp nhằm đem lại hiệu quả caotrong công tác giáo dục
II MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 5 THÔNG QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Trang 7Kĩ năng sống được giáo dục ở nhà và ở trường Kĩ năng sống đượcgiáo dục trong các môn học chính khóa và ngoại khóa Giáo dục kĩ năng sốngcần bắt đầu từ nhỏ, từ từng hành vi cá nhân đơn giản nhất, theo đó hình thành
tính cách và nhân cách Sau đây là những biện pháp giáo dục đã được bản thân
tôi áp dụng tại lớp mình phụ trách và được đồng nghiệp cùng áp dụng có hiệuquả:
Biện pháp 1: Nhận thức sâu sắc về sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5.
Ở học sinh lớp 5 việc chuẩn bị chuyển tiếp từ bậc tiểu học lên bậcTHCS được coi là bước ngoặc trong cuộc đời, các em đã bắt đầu thời kỳ chuyểntiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành nên giáo viên chớ “ coi thường” lứa tuổi
dễ “ nổi loạn” này Vì đây là giai đoạn bắt đầu dậy thì Lứa tuổi này các em cóbước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần Các em đang tập khẳng định mình Các
em biết cách bảo vệ lời nói của mình bằng lời nói và hành động Vì vậy ngườigiáo viên cần phải biết cách tôn trọng tính độc lập và quyền bình đẳng của các
em, cần gương mẫu, khéo léo trong mọi vấn đề Thầy cô cần nhận thức sâu sắc
về sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho các em Vậy những kĩ năngnào cần để trang bị cho các em đây ? Theo tôi nghĩ vấn đề giáo dục đạo đức lốisống, văn hoá con người, văn hoá dân tộc, văn hoá ứng xử là vấn đề cần quantâm nhất Muốn làm được điều đó tôi đã từng bước phân loại các nhóm KNS cầntăng cường cho các em như:
- Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với chính mình: tự nhận thức, xácđịnh giá trị, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, tự trọng, tự tin Nhóm
kĩ năng sống này giúp các em luôn cảm thấy tự tin với chính mình trong mọitình huống ở mọi nơi
- Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác: giao tiếp có hiệuquả, thương lượng, thương thuyết từ chối, giải quyết mâu thuẫn, bày tỏ sự cảmthông, hợp tác và tìm kiếm sự giúp đỡ Nhóm kĩ năng năng này sẽ giúp các embiết cảm thông và cùng làm việc với các bạn Là một trong những nhóm kĩ năngquan trọng nhất cần có ở các em lớp 5, ở lứa tuổi khát khao được học, đượcmuốn làm người lớn Đây là nhóm kĩ năng cơ bản vì đó chính là yếu tố cần thiết
để giúp học sinh sẳn sàng học mọi thứ và biết cách hòa nhập với mọi người
- Nhóm các kĩ năng ra quyết định một cách hiệu quả: tìm kiếm và xử líthông tin, lựa chọn và ra quyết định một cách hiệu quả, giải quyết các tình
Trang 8huống đặc biệt khó khăn trong cuộc sống, giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, tưduy sáng tạo Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạtđộng và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khơi gợi trí não nhiều hơn lànhững thứ có thể đoán trước được Đây là nhóm kĩ năng giúp các em thể hiện vàkhẳng định được bản lỉnh của mình.
Các hình thức giáo dục KNS cũng rất đa dạng phong phú gắn với các hoạt động thường xuyên:
- Gắn với các hoạt động học tập như: thảo luận nhóm, thực hành, thi tìmhiểu theo chủ đề ,…
- Gắn với các hoạt động giáo dục thể chất như: bóng đá, bóng chuyền,cầu lông, trò chơi dân gian,…
- Gắn với các hoạt động giáo dục thẩm mĩ như: hát múa, hát dân ca, vẽ,báo tường, trang trí lớp…
- Gắn với các hoạt động giáo dục như: giáo dục truyền thống văn hóa địaphương, danh lam thắng cảnh…
Muốn giáo dục KNS tốt thì thầy cô phải luôn nhận thức đúng đắn để cónhững chuẩn mực đúng đắn, nghiêm túc bởi lẽ tôi nghĩ muốn học trò tốt thì thầy
cô phải tốt; muốn học trò ngoan thì thầy là tấm gương toàn diện Thầy cô giáokhông chỉ trang bị cho trẻ vốn kiến thức sống đồng thời hãy giáo dục các em lốisống có văn hoá chuẩn mực từ những công việc nhỏ nhất
Biện pháp 2 : Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp
2 1 Giáo viên chủ nhiệm phải xác định đúng vai trò, vị trí, nhiệm vụ của mình:
GVCN phải xây dựng được hình tượng cô giáo mẫu mực trong lònghọc sinh, được học sinh tin yêu quý trọng, có vậy thì trong lời nói, cử chỉ, hànhđộng của thầy cô mới có tính thuyết phục cao đối với học sinh Người giáo viênchủ nhiệm, trước hết phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy giáo nóichung, đó là mẫu mực về đạo đức, tác phong, gương mẫu trong việc chấp hànhpháp luật và những quy định của nhà nước, nắm vững đường lối, chủ trương,quan điểm, lý luận giáo dục và biết vận dụng sáng tạo vào thực tiển giáo dục thế
hệ trẻ, làm tốt công tác giáo dục, vũ trang tri thức khoa học, phát triển trí tuệ củahọc sinh
2.2.Tìm hiểu đặc điểm tình hình HS để lên kế hoạch phù hợp:
Trang 9Khi mới nhận lớp, tôi đã tìm hiểu hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý,nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh như :
- Gặp giáo viên chủ nhiệm cũ để nắm bắt tình hình chung, tình hình của một
số học sinh trong lớp (như học sinh tiếp thu nhanh, học sinh cá biệt, học sinh cóhoàn cảnh đặc biệt,…) và các thông tin về hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý,nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh từ đó giáo viên mới xâydựng kế hoạch chủ nhiệm và có những phương pháp giáo dục phù hợp nhằmthúc đẩy nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh lớp mình
- Kết hợp với hội cha mẹ học sinh lớp trong buổi họp phụ huynh học sinhđầu năm để cập nhật thông tin về học sinh lớp mình
em có ý thức tự giác, biết sửa chữa bản thân, hầu hết các em đều có tiến bộ vàtrở thành những học sinh gương mẫu Tôi tập huấn cho đội ngũ cán bộ lớp đểtriển khai xuống lớp những qui định của giáo viên, của lớp…giao nhiệm vụ chotừng thành viên như sau:
* CTHĐTQ: Có nhiệm vụ thay mặt cô giáo chủ nhiệm quản lý lớp và tổchức điều khiển các hoạt động của lớp, trong lớp như: thể dục đầu giờ, giờ chào
cờ, giờ múa hát tập thể và điều hành công việc ra, vào lớp, thu thập kết quả củacác tổ báo cáo với cô giáo, điều hành giờ sinh hoạt lớp
* Ban học tập: Có nhiệm vụ hỗ trợ CTHĐTQ, chịu trách nhiệm về việc họctập của lớp như: truy bài đầu giờ và giữa giờ, làm thay khi CTHĐTQ vắng mặt
Trang 10* Ban văn nghệ: Phụ trách văn nghệ của lớp, điều hành văn nghệ đầu giờ,giữa giờ, cuối giờ, giải lao giữa tiết.
* Ban thể dục: Có nhiệm vụ theo dõi phần tập thể dục giữa giờ và các tiếthọc thể dục xem bạn nào thực hiện tốt, bạn nào thực hiện chưa tốt
* Ban sức khỏe: Theo dõi về sức khỏe nếu trong lớp bạn nào có vấn đề vềsức khỏe thì đưa bạn lên phòng y tế của trường hoặc báo với cô y tế
* Ban thư viện: Cho các bạn mượn truyện đọc, thu truyện và sắp xếp thưviện gọn gàng ngăn nắp
* Các nhóm trưởng: Điều hành nhóm mình, đôn đốc các bạn trong nhómlàm bài tập, kiểm tra bài học, quản lý việc thảo luận, trình bày kết quả thảo luậncủa nhóm, tham gia các trò chơi học tập, thi đua luyện nói giữa các nhóm, thubài, phát vở cho bạn tránh tình trạng lộn xộn, nói chuyện, làm việc riêng…Tất cả hệ thống cán bộ lớp phải gương mẫu điều hành công việc dưới sựchỉ đạo của giáo viên chủ nhiệm Chia các nhóm có số học sinh nam nữ; họcsinh có học lực đều giống nhau
Việc xây dựng một đội ngũ cán bộ lớp gương mẫu, tự giác là một yếu tố
quan trọng giúp tôi thành công trong công tác chủ nhiệm lớp Tôi luôn đề caovai trò của cán bộ lớp và luôn thay đổi nhóm trưởng để tạo cơ hội cho các emphát huy năng lực lãnh đạo của mình
2.4 Xây dựng nề nếp học tập và ý thức tự quản trong giờ học:
Để lớp chủ nhiệm của mình thực sự thân thiện, học sinh của mình thực
sự tích cực, bên cạnh việc nắm chắc vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người giáoviên chủ nhiệm, tôi đã có định hướng cụ thể cho công việc của mình Đặc biệt
để các em xích lại gần nhau hơn, để xây dựng được một tập thể lớp học đoànkết, thân thiện, ngoài việc chú trọng xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp như đãnêu trên, tôi còn chú trọng đến các công việc sau:
*Tập trung duy trì thói quen thực hiện tốt nề nếp sinh hoạt
Ngay từ khi nhận lớp, tôi đã cho các em tự đề ra Nội quy của lớp, thống nhất và ghi vào bảng treo lên tường lớp để học sinh quan sát,đọc và thực hiện
Đó là những quy định về nề nếp, kĩ cương về trường học nên có tác dụnggiáo dục đạo đức, ý thức cho học sinh.Trong quá trình lên lớp, học sinh phải trật
tự thì tôi mới bắt đầu tiết học, tuyệt đối không có tình trạng thầy nói - trò nói,không ai nghe ai Tôi luôn dành nhiều phần lớn thời gian cho các em tổ chức các
Trang 11hoạt động thảo luận, đặt vấn đề, giải quyết vấn đề trong tiết học Qua đó pháthuy tính tích cực và rèn kĩ năng nói, kĩ năng trình bày ý kiến trước đám đông,trước tập thể lớp
Ngay từ đầu năm, tôi đã đưa ra các yêu cầu thi đua giữa các nhóm và các cánhân ngay từ buổi học đầu tiên để các em cùng thi đua, phấn đấu Tôi phát chomỗi nhóm một quyển sổ theo dõi các cá nhân trong nhóm mình về ưu, nhượcđiểm Luôn duy trì đều đặn hoạt động thi đua giữa các nhóm, các cá nhân, cókhen chê kịp thời nhưng lấy tiêu chí khen, động viên là chính Bên cạnh đó, tôiluôn giáo dục các em ý thức giữ gìn môi trường xung quanh xanh, sạch, đẹpgiúp cho chúng ta có sức khoẻ tốt, hướng dẫn các em giữ vệ sinh kể cả việc đi
vệ sinh đúng nơi quy định, vứt rác đúng chỗ Tôi luôn đề cao tinh thần tự quảncủa các em, khen ngợi những tập thể cá nhân có ý thức tự quản tốt, từ đó giúpcác em có ý thức học tập lẫn nhau để cùng tiến bộ, tôi luôn giành thời gian chocác em tự bình bầu thi đua giữa các nhóm, các cá nhân vào các tiết sinh hoạtcuối tuần và tiến hành tổng kết thi đua vào cuối tháng Các nhóm và cá nhânxuất sắc được tuyên dương, khen thưởng trước tập thể lớp
* Tập trung duy trì, rèn nề nếp học tập.
Trong giảng dạy luôn ưu tiên đến các học sinh tiếp thu chậm trong lớp,giành cho các em này những câu hỏi đơn giản để các em cảm thấy tự tin khi phátbiểu ý kiến Tôi cũng luôn tạo ra trong lớp một không khí thi đua học tập tốt, sôinổi trong mọi tiết dạy Khi xếp chỗ ngồi, tôi luôn chú ý xếp xen kẽ học sinh tiếpthu chậm với học sinh tiếp thu nhanh để các em tự giúp đỡ nhau trong học tập,cuối tuần luôn có bình bầu đôi bạn nào tiến bộ nhất trong tuần đó Có kế hoạchkèm cặp các em tiếp thu chậm, thường xuyên gọi các em nhút nhát để các em tựtin và mạnh dạn hơn
* Tập trung duy trì, rèn nề nếp tự quản:
Trong 15 phút đầu giờ mỗi tiết học, tôi đã hướng dẫn các em nhómtrưởng kiểm tra bài các bạn trong nhóm của mình, dần dần xây dựng một ý thức
tự quản dưới sự điều khiển của chủ tịch HĐTQ và nhóm trưởng Các học sinhtiếp thu chậm được lên bảng thường xuyên làm những bài tập bắt đầu từ đơngiản trước Từ đó, các em có ý thức tự học và ham học hơn Với hình thức xâydựng “ Đôi bạn cùng tiến”, các em học sinh tiếp thu nhanh đã giúp đỡ các emhọc sinh tiếp thu chậm vào những giờ tự học Học sinh không những được tiến
bộ trong học tập mà có thêm tình thân, sự đoàn kết, gắn bó với nhau hơn Đó
Trang 12cũng là yếu tố hình thành nhân cách tốt cho các em Tôi đã giáo dục học sinh ýthức giờ nào việc nấy, biết chú ý nghe bạn nói, biết lắng nghe thầy cô giảng bài.Tôi không quên tạo phong trào thi đua giữa các nhóm, cá nhân Phong trào thiđua này được tiến hành liên tục tuần nối tuần, suốt trong cả năm học Với hìnhthức khen thưởng, động viên kịp thời là một yếu tố vô cùng quan trọng khôngthể thiếu vì đó là động lực giúp các em cố gắng, nổ lực hơn Để rèn tính tự quản,tôi giao trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ lớp tự quản lý, điều hành, giải quyếtmọi công việc của lớp nhất là khi không có mặt giáo viên chủ nhiệm Sau khivận dụng biện pháp này, tôi thấy các em học sinh lớp 5A đã phát huy được tính
tự giác rất cao Xây dựng nề nếp lớp tự quản dựa trên nội quy của trường, lớpkhông những thỏa mãn được nét tâm lý phổ biến của các em, mà còn giúp các
em có cơ hội để nó được nuôi dưỡng, rèn luyện và phát triển theo
2.5 - Nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt lớp.
Để giờ sinh hoạt lớp được thành công, phát huy vai trò HĐTQ đảm bảo sựcông bằng cho mọi thành viên trong lớp, bản thân tôi luôn chú trọng các nộidung sau:
* Nhận xét học sinh trong giờ sinh hoạt lớp theo tinh thần của Thông tư 30:
Trong giờ sinh hoạt lớp, ngoài sự đánh giá nhận xét của HĐTQ, các thànhviên trong lớp thì việc nhận xét của giáo viên có một vai trò hết sức quan trọng.Trong các buổi sinh hoạt lớp bản thân tôi luôn cố gắng khen học sinh nhiều hơn
là phê bình Tôi nhận thấy biết khen, phê bình đúng mực sẽ khiến học sinh thíchthú trong học tập
Về nguyên tắc khen phải nhiều hơn phê bình để tạo tâm lí tích cực vì aicũng thích khen Khen ngợi phải cụ thể, gọi tên các phẩm chất
+ Học sinh thường nhớ đến những phẩm chất nào mà GVCN hay tuyêndương Sự công nhận đó nó có thể mở ra cơ hội cho những em cảm thấy bất lực,các em sẽ thay đổi quan điểm của mình từ tiêu cực sang tích cực
VD: Khi hai học sinh có mâu thuẫn nhưng có một trong hai học sinh đãhành xử đúng mực thì giáo viên cần nên có lời khen: Cô thấy em đúng là ngườibiết suy nghĩ , em đã không đánh bạn khi bị bạn chế giễu; hoặc : Cô đánh giácao cách ứng xử của em , …
+ Lời nói của GVCN phải chân thật mới cảm hoá được học sinh Chínhlòng yêu thương sẽ tạo nên cảm xúc gieo vào lòng học sinh niềm tin và động lực
để các em phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện
