Thu hồi đất Thu hồi đất là việc nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đ
Trang 1Học phần: Luật Đất đai
Lớp: LA002-K43
Nhóm: 2A
Nguyễn Hồng Đào
Nguyễn Thị Thùy Dung
Ngô Đình Trung Nhân
Nguyễn Ngọc Diễm Quỳnh
Nguyễn Thị Phương Thanh
Mai Hương Thi
Đỗ Anh Thư
Phạm Yến Tiệp
Đề tài: Hoạt động thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
I Lý luận
1 Khái niệm
a Thu hồi đất
Thu hồi đất là việc nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai
Vậy thì trường hợp nào nhà nước sẽ quyết định thu hồi đất?
Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh : Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc; Xây dựng căn cứ quân sự; Xây dựng ga, cảng quân sự (đọc them tại điều 61 luật đất đai 2013)
Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội: Thực hiện các dự án do quốc hội, thủ tướng chính phủ hay hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định đầu tư, thu hồi đất
Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai : Có 9 hành vi vi phạm luật đất đai sẽ
bị nhà nước thu hồi đất được quy định cụ thể tại điều 64 luật đất đai 2013
Thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật: cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế, tự nguyện trả lại đất, đất có nguy cơ đe dọa tính mạng con người
b Bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất
Là việc bù đắp tổn thất đối với QSDĐ bị Nhà nước thu hồi
c Hỗ trợ
Hỗ trợ là việc nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản
Trang 2d Tái định cư
Có thể hiểu một cách đơn giản, tái định cư là quá trình di chuyển người dân đến nơi ở mới Là một chính sách bao gồm cả bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất giúp
ổn định lại cuộc sống
Được phân loại theo 3 hình thức: chính sách di dân vào đô thị hóa, chính sách chuyển dịch dân cư nội và ngoại thành và tái định cư tại chỗ
(Câu hỏi tương tác: Tái định cư tại chỗ là gì?
Đáp án: Tái định cư tại chỗ là người có đất thu hồi được bố trí tái định cư tại khu vực thu hồi đất)
2 Thẩm quyền thu hồi đất và quản lý diện tích đất đã thu hồi
a Thẩm quyền thu hồi đất (Điều 66 Luật Đất đai 2013)
Thẩm quyền thu hồi đất bao gồm hai cơ quan nhà nước quản lý là Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh và Uỷ ban nhân cấp huyện
Khoản 1 điểm a,b của điều này quy định đối với Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thì quyết định thu hồi đất đối với các tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp thu hồi đất của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, hoặc thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn
Khoản 2 điểm a,b quy định đối với Uỷ ban nhân dân cấp huyện thì quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, hoặc thu hồi đất của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam
Khoản 3 của điều này quy định trong trường hợp khu vực thu hồi đất bao gồm cả 2 khu vực trên thì Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất
b Quản lý diện tích đất đã thu hồi (Điều 68 Luật Đất đai 2013)
- Tổ chức phát triển quỹ đất quản lý đối với:
+ Thu hồi đất sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố mà chưa có dự
án đầu tư theo Điều 61, 62 Luật đất đai 2013
+ Đất đã thu hồi theo khoản 1 Điều 64 và điểm a, b, c và d khoản a Điều 65 Luật Đất đai 2013
- UBND xã quản lý: đất đã thu hồi theo quy định tại khoản 1 Điều 64 và các điểm a,
b, c và d khoản 1 Điều 65 Luật Đất đai 2013 là đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân
ở nông thôn
3 Trình tự, thủ tục thu hồi đất
Trang 3a Trình tự, thủ tục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế
-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (Điều 69 Luật đất đai 2013)
Bước 1: Xây dựng, thực hiện kế hoạch thu hồi đất điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm
+ Cơ quan tài nguyên môi trường trình UBND cùng cấp phê duyệt kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm
+ Thông báo về việc thu hồi đất trước khi có quyết định thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp
Bước 2: Lập, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
+ Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:
Tổ chức lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định, đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền (cơ quan tài nguyên và môi trường) trình Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất
Bước 3: Quyết định thu hồi đất, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
(quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trơ, tái định
cư trong cùng một ngày)
Bước 4: Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất
Sau khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; người bị thu hồi đất phải bàn giao mặt bằng
* Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất (Điều 70 Luật đất đai 2013)
Việc cưỡng chế sẽ được thực hiện bởi " Ban cưỡng chế" do Ủy ban nhận cấp huyện thành lập
Lưu ý: Thời gian niêm yết và tiếp nhận ý kiến đóng góp của người dân trong khu vực
có đất thu hồi ít nhất 20 ngày, kể từ ngày niêm yết
Trường hợp người có đất thu hồi không nhận tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương án được duyệt thì tiền bồi thường, hỗ trợ được gửi vào tài khoản tạm giữ của Kho bạc nhà nước (theo quy định tại Khoản 3 Điều 93 Luật đất đai)
(Câu hỏi tương tác: Quá thời hạn thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ thì người có đất
bị thu hồi có được nhận thêm tiền không?
=>Thời gian chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành Quá thời hạn nêu trên thì phải thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậm trả (theo quy định tại Khoản 1 và 2 Điều 93 Luật đất đai).)
Trang 4b Trình tự, thủ tục thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người (Điều 65 Nghị định 43/2014/ NĐ-CP)
Bước 1: Xác định người sử dụng đất, cơ quan ban hành quyết định giải thể, phá sản Bước 2:Ban hành quyết định thu hồi đất
Bước 3:Triển khai thu hồi đất, quản lý, đấu giá quyền sử dụng đất: Trung tâm Phát triển quỹ đất thực hiện việc thu hồi, quản lý, đấu giá quyền sử dụng đất
c Trình tự, thủ tục thu hồi đất do vi phạm pháp luật (Điều 66 Nghị định 43/2014/NĐ-CP)
Bước 1: Xác định hành vi vi phạm Luật đất đai mà phải thu hồi đất:
Trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai bị xử phạt vi phạm hành chính, vi phạm pháp luật về đất đai không bị xử phạt vi phạm hành chính
Bước 2: Ban hành quyết định thu hồi đất:
- Cơ quan tài nguyên và môi trường thẩm định, xác minh thực địa khi cần thiết, trình
UBND cùng cấp quyết định thu hồi đất
Bước 3: Triển khai thu hồi đất và xử lý phần giá trị còn lại đã đầu tư vào đất hoặc tài sản gắn liền với đất (nếu có)
Bước 4: Quản lý quỹ đất, đấu giá quyền sử dụng đất (Điểm b Khoản 2 Điều 68 Luật đất đai): đất được thu hồi sẽ giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất để quản lý, đấu giá quyền sử dụng đất
4 Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
pháp lý
Phạm vi
áp dụng
- Khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng
- Thu hồi đất ở khu vực ô nhiểm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người (sạt lỡ, sụp lún,…)
Điều 6, 16,
47/2014 NĐ-CP
Đối tượng
áp dụng Các chủ thể sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất
+ Tổ chức: cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân,…
+ Cộng đồng dân cư
Khoản 2, Điều 2 NĐ 47/2014 NĐ-CP
Trang 5+.… Điều 5 Luật
Đất Đai 2013
Trách
nhiệm bồi
thường,
hỗ trợ, tái
định cư
- Tổ chức, thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho các trường hợp trên
-Người được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng, cho thuê đất tự nguyện ứng trước kinh phí BT,HT,TĐC theo phương án được cơ quan Nhà nước xét duyệt thì trừ vào tiền sử dụng đất, theo đất phải nộp
- Người được Nhà nước giao đất không thu tiền, giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật đất đai mà được miễn tiền thuê đất, sử dụng đất nếu tự nguyện ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo phương án Nhà nước được tính vào vốn đầu tư của dự án
Điểm b, Khoản 4, Điều 30 NĐ 47/2014 NĐ-CP
Nguyên
tắc bồi
thường,
hỗ trợ, tái
định cư
- Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất đủ điều kiện Điều 75 LĐĐ 2013 thì được bồi thường
- Bồi thường bằng việc giao đất cùng mục đích
sử dụng với loại đất thu hồi ( Không có đất bồi thường thì bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại thu hồi tại thời điểm UBND tỉnh quyết định thu hồi)
- Đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật
Điều 74, 75 Luật Đất Đai 2013
* Bồi thường thiệt hại
Bồi thường thiệt hại về đất
- Điều kiện được bồi thường:
+ QSDĐ bị thu hồi phải được công nhận là tài sản của người sử dụng đất và thuộc loại được phép giao dịch
+ Có căn cứ chứng minh quyền sử dụng đất ( vb, giấy tờ QSDĐ, )
Trang 6 Trường hợp người bị thu hồi đất không có giấy tờ về QSDĐ nhưng đáp ứng đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận QSDĐ, QSH nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Khoản
1 Điều 75 LĐĐ 2013
Trường hợp người bị thu hòi đất không có giấy tờ về QSDĐ và không đủ điều kiện nhưng đc bồi thường ( hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp trước ngày 1/7/2004 ) Khoản 2 Điều 77 LĐĐ 2013
+ Việc thu hồi đất không phải do vi phạm pháp luật đất đai
(Câu hỏi tương tác: Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất khi
Nhà nước thu hồi có được bồi thường không ?
> Key: Theo Khoản 2 Điều 173 LĐĐ 2013 thì không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
Câu hỏi tương tác: Trường hợp đất thuê trả tiền 1 lần cho cả thời gian thuê khi Nhà
nước thu hồi có được bồi thường không?
> Trương hợp đất thue trả tiền một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất thì không bồi thường Còn đất thuê trả tiền hằng năm mà không được miễn tiền thuê đất thì bồi thường ( điểm c, khoản 1 Điều 76 LĐĐ 2013) )
Bồi thường thiệt hại đối với tài sản trên đất, bồi thường do ngừng sản xuất, kinh doanh
- Chủ sở hữu hợp pháp tài sản gắn liền với đất, vật nuôi trên đất khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệt hại thì được bồi thường
- Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư
ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất kinh doanh
mà có thiệt hai thì được bồi thường
* Bồi thường, hỗ trợ về đất trong một số trường hợp
Đất được giao không đúng thẩm quyền trước ngày 01 tháng 07 năm 2004 nhưng đã nộp tiền để được sử dụng đất mà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Điều 11 ND47)
- Trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 thì người đang sử dụng đất được bồi thường về đất đối với loại đất và diện tích được giao
- Từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 thì người đang
sử dụng đất được bồi thường, hỗ trợ:
+ Được bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất được giao là đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở trong hạn mức giao đất quy định Khoản 2 Điều 83 và Khoản 5 Điều 84 Luật đất đai 2003
+ Được bồi thường về đất đối với diện tích đất được giao là đất ở vượt qua hạn mức giao đất quy định Khoản 2 Điều 83 và Khoản 5 Điều 84 Luật đất đai 2003 nhưng phải trừ
đi tiền sử dụng đất phải nộp theo mức thu quy định của CP về thu tiền sử dụng đất
Trang 7Diện tích đất đo đạc thực tế khác với diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất (Điều 12 ND47)
- Diện tích đo đạc thực tế < diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất=> bồi thường theo diện tích đo đạc thực tế
- Diện tích đo đạc thực tế > diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất
+ Do đo đạc thiếu chính xác, không kê khai hết diện tích; Do khai hoang hoặc nhận chuyển quyền của người sử dụng trước đó được UBND xã, phường thị trấn xác nhận mà toàn bộ ranh giới không thay đổi, không tranh chấp với người sử dụng đất liền kề => bồi thường theo diện tích đo đạc thực tế
* Chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Điều 93 LĐĐ 2013 và Điều 30 NĐ 47/2014 NĐ-CP
- Thời hạn chi trả: Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi đất của cơ quan Nhà nước có hiệu lực thi hành
5 Việc mua bán thế chấp nhà tái định cư và vấn đề sổ đỏ của đất tái định cư
a Việc mua bán thế chấp nhà tái định cư
Theo quy định tại khoản 6 điều 3 Luật nhà ở 2014: “Nhà ở để phục vụ tái định cư là nhà ở để bố trí cho các hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở, bị giải tỏa nhà ở theo quy định của pháp luật”
- Mua bán nhà tái định cư
Nghị định 99/2015/NĐ-CP, ngày 20-10-2015 của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà ở Theo đó, Điều 30 của Nghị định quy định đối tượng, điều kiện được thuê, thuê mua, mua nhà ở phục vụ tái định cư
Như vậy, chỉ những đối tượng có đủ các điều kiện theo Luật nhà ở tái định cư mới có quyền mua nhà tái định cư Hay nhà ở tái định cư với mục đích để bố trí cho các hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở, bị giải phóng mặt bằng theo quy định của pháp luật Loại hình nhà này chỉ được bán cho hộ dân thuộc diện
bị giải tỏa của dự án
* Cách tính giá mua nhà tái định cư:
Giá nhà ở nhà tái định cư = Giá gốc + Tiền chênh
Trong đó: tiền giá trị gốc của căn hộ sẽ là khoản tiền phải đóng cho nhà nước để được cấp giấy chứng nhận Còn phần tiền chênh thì sẽ không phải tính vào tiền đóng cho nhà nước
- Thế chấp nhà ở tái định cư
Nếu nhà tái định cư không thuộc loại hình nhà ở xã hội thì sẽ chỉ cần đáp ứng đủ các điều kiện tham gia giao dịch tại quy định tại Điều 118 Luật nhà ở năm 2014 là có thể thế
Trang 8chấp nhà mà không bị hạn chế về mục đích.Cụ thể các điều kiện để nhà ở tái định cư có thể thế chấp là:
+ Có giấy chứng nhận theo quy định của pháp luật, một số trường hợp nhà ở tái định
cư không bắt buộc phải có Giấy chứng nhận
+ Không có các tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện, về quyền sở hữu, nếu nhà ở sở hữu
có thời hạn thì phải trong hạn sở hữu
+ Không thuộc đối tượng bị kê biên thi hành án, chấp hành quyết định hành chính có hiệu lực
+ Không thuộc diện đã có quyết định thu hồi đất, có thông báo giải tỏa, phá dỡ nhà ở của cơ quan có thẩm quyền
b Vấn đề sổ đỏ của đất tái định cư
- Đất tái định cư là đất do nhà nước cấp để hồi thường thu hồi đất và hỗ trợ người dân
bị thu hồi đất ổn định cuộc sống Về mặt pháp lý người được cấp đất tái định cư là đất ở
có đủ quyền sở hữu Do đó đất tái định cư đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì về bán chất người có quyền sử dụng đất hợp pháp này hoàn toàn có các quyền như các loại đất ở thông thường khách Vì vậy, loại đất tái định cư có thể được tách sổ đỏ nếu
nó đảm bảo các quy định về điều kiện tách sổ đỏ theo quy định của pháp luật: diện tích tối thiểu, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, làm thủ tục xin tách sổ đỏ…
Đối với trường hợp đất tái định cư chưa có sổ đỏ có thể có các loại giấy tờ sau:
+ Biên bản họp xét tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi
+ Biên bản bốc thăm nền tái định cư
+ Biên bản bàn giao nền tái định cư ngoài thực địa
+ Quyết định về việc giao nền tái định cư
Tuy nhiên, các loại giấy tờ này không thể là căn cứ để đất tái định cư chưa có sổ đỏ tách sổ được; mà chỉ khi người được cấp đất tái định cư này được cấp Giấy CNQSDĐ mới có thể làm thủ tục sang, mua bán chuyển nhượng hay tách sổ đỏ, thế chấp
II Tình huống thu hồi đất mở rộng Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 1
1 Tóm tắt
-Ngày 25/11/2016, UBND quận Bắc Từ Liêm có Thông báo thu hồi và Quyết định về việc thu hồi đất để thực hiện dự án mở rộng Trường ĐHCN HN tại cơ sở I
- Tổng diện tích đất thu hồi là 1.8 ha với mức giá bồi thường, hỗ trợ là 201.600 đồng/ m2, mức giá đối với đất nông nghiệp
2 Vấn đề
- Bức xúc của người dân: video
Trang 9- Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050, các trường đại học sẽ được di dời hoặc xây dựng cơ sở 2 từ nội đô ra các đô thị vệ tinh hoặc các tỉnh trong vùng Thủ đô (Quyết định
số 1259/QĐ-TTg) Vậy việc thu hồi đất ở đây để mở rộng trường đại học là phù hợp hay không?
- Trường ĐHCN HN có 3 cơ sở, tổng diện tích là 50 ha, cơ sở vật chất đáp ứng cho việc đào tạo 60.000 sinh viên, số lượng sinh viên đang theo học tại trường là 30.000 sinh viên Vậy việc thu hồi đất mà người dân đang sinh sống để mở rộng trường có thật sự cần thiết?
- Chính quyền địa phương cho rằng đây là đất nông nghiệp nên bồi thường với giá 201.600 đồng/m2 là phù hợp Nhưng người dân không đồng ý, vì đây là đất họ đang ở và
có vị trí thuận lợi, nên giá này là quá thấp
- Không có chính sách hỗ trợ cho người dân khi chuyển sang nơi ở mới
- Việc tái định cư của người dân không được giải quyết
3 Nhận xét
- Việc thu hồi đất để mở rộng Trường ĐHCN HN có nhiều vấn đề cần làm rõ
- Chính quyền địa phương cần xem xét cẩn thận các văn bản quy hoạch sử dụng đất
và sự cần thiết của dự án trước khi ra quyết định thu hồi đất
- Số tiền bồi thường cho người dân là phù hợp Với số tiền này không thể nào giúp cho người dân có được một nơi ở mới
- Cần có các chính sách hỗ trợ người dân khi chuyển đến nơi mới như hỗ trợ đào tạo chuyển nghề, hỗ trợ chi phí di chuyển
- Nếu đất bị thu hồi thì người dân sẽ không có nơi sinh sống Vì vậy cần bố trí nơi tái định cư cho người dân
- Việc phát triển cơ sở hạ tầng là cần thiết nhưng cũng cần phải quan tâm nhiều hơn đến đời sống của người dân
III Quan điểm và giải pháp
1 Mặt tích cực
So với luật đất đai 2003,luật đất đai 2013 có những quy định tiến bộ hơn về sự đổi mới công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thông qua quy định: giá đất bồi thường không áp dụng theo bảng giá đất mà áp dụng giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất
Quan tâm hơn đến đảm bảo sinh kế cho người có đất thu hồi thông qua quy định các khoản hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất như hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tạo việc làm; hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở
mà phải di chuyển chỗ ở
Trang 102 Những tồn tại trong hoạt động thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Thứ nhất, căn cứ thu hồi đất ở để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công
cộng trong rất nhiều trường hợp đã bị lạm dụng
Căn cứ thu hồi đất trong rất nhiều trường hợp đã bị lạm dụng nhất là các loại dự án được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận, bao gồm: “Dự án xây dựng khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng”
Nhiều dự án khó chứng minh được là “vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng” Chẳng hạn: “Dự án khu đô thị du lịch sinh thái FLC Sầm Sơn” theo Giấy chứng nhận đầu tư điều chỉnh vào ngày 12/12/2014 Theo đó, Dự án bao gồm 05 khu chính đã hoàn thành, đưa vào sử dụng 03 khu, giai đoạn 2 tập trung làm khu công viên và đô thị du lịch biển Phần đất của 28 hộ dân bị thu hồi nằm trọn vẹn trong khu đô thị du lịch biển Ở đây, Tập đoàn FLC sẽ xây các khu thương mại, nhà biệt thự, liền kề để bán Việc Sở Tài nguyên
và Môi trường Thanh Hóa viện dẫn điểm d khoản 3 Điều 62 để thu hồi đất của 28 hộ dân trên với lý do “phát triển kinh tế – xã hội vì mục đích quốc gia, công cộng” khiến nhiều người băn khoăn Hay Dự án khu công viên công nghệ thông tin Hà Nội cũng là loại dự
án được ưu tiên đầu tư, Nhà nước đứng ra thu hồi, bồi thường về đất sau đó giao cho doanh nghiệp Cho đến nay, doanh nghiệp chỉ ưu tiên xây dựng hạng mục công trình để kinh doanh, mang lợi ích cho riêng họ còn những công trình cho mục đích công cộng thì chưa thấy đâu
Thứ hai, vấn đề tái định cư chưa được giải quyết một cách hiệu quả
Vẫn còn rất nhiều vướng mắc trong công tác tái định cư, tình trạng thiếu nhà ở, đất ở tái định cư hoặc thiếu nguồn vốn dành cho việc xây dựng các khu tái định cư Chất lượng các khu tái định cư chưa bảo đảm, đặc biệt đối với các nhà ở tái định cư là chung cư Tỉ lệ lấp đầy các chung cư còn thấp, nhà xây xong không có người ở, xây thô không hoàn thiện hoặc đất chia lô để đấy, không triển khai xây dựng Điển hình như các dự án dọc đại lộ Thăng Long, đường 32 (Hà Nội); khu Nhơn Trạch (Đồng Nai); khu đô thị Đông Hải Phòng…, rất nhiều trường hợp hộ gia đình khi chuyển về nơi tái định cư không có việc làm, đời sống gặp nhiều khó khăn, trong khi chính quyền địa phương, chủ đầu tư chưa thực sự quan tâm đến đời sống của họ… Đó là một trong những nguyên nhân gây cản trở trong công tác thu hồi, chống người thi hành công vụ, khiếu kiện đất đai kéo dài làm phức tạp tình hình chính trị địa phương
Thứ ba, việc xác định mục đích sử dụng đất còn nhiều bất cập
Mục đích sử dụng đất là yếu tố quan trọng quyết định giá trị mà người bị thu hồi đất nhận được Mục đích sử dụng có thể được xác định bằng 2 cách: do pháp luật quy định
và dựa trên thực tế Khi thu hồi đất, nhà nước dựa vào pháp luật mà xác định mục đích sử dụng đất, còn người dân thì dựa vào mục đích thực tế mà họ đang sử dụng Vì vậy người dân thường không chấp nhận giá mà nhà nước đưa ra