Giáo trình internet và thương mại điện tử 2021

Mỗi doanh nghiệp cần phải cónhững giải pháp, chiến lược liên quan đến việchuy động và sử dụng nguồn vốn, khai thác hiệuquả tài sản, vận dụng khoa học kỹ thuật, kỹ năngtrình độ quản lý,…

itaf.e

du.vn

2

Ờ I MỞ ĐẦU 17

1.4.3 Do w nload và streaming m edi a 79

2.5 Phân loại TMĐT 99

2.8 T hực t r ạng phát t riển T h ương m ại điện t ử trên

t h ế giới và t ại

Việt N a m 116

u y đ ị n h v ề

k

i n h d o a n h v à đ iề u ki ệ n k i n h d o a n h v ậ n t ả i b ằ n g x

3.1.1 Kh á i niệ m 135

3.1.2 Nguy ê n tắc khi t iến h à nh g i ao dịch điện tử 135

3.1.3 Các h à nh vi bị c ấ m trong g i ao dịch điện tử 136

3.1.4 An n i nh, an toàn, bảo v ệ , bảo m ật t rong g

i ao dịch điện

tử

136

3.2 Chữ ký số và dịch vụ c h ứng thực c h ữ ký số

t ro n g giao dịch

điện t ử 138

3.2.6 Quy t rình sử dụng chữ k ý số để ký c ác thông đ iệ p dữ

l i ệu 145

3.3 H ợp đồng điện t ử 147

3.3.1 Kh á i niệ m 147

3.3.2 Sự khác b i ệt giữa hợp đ ồ ng điện t ử v à hợp đồng t r uyền

4.1.2 Điều kiện thực hi ệ n tha n h toán điện

4.3.1 Bảo mật và a n toàn trong t hanh toán điện tử

5.1.2 E-mark e tin g 2315.1.3 Tiếp thị kỹ thuật s ố .231

6

m 251

5.4.5 Ma r k e t i ng t ự động và hệ t hống quản l ý quan hệ khá c h

hàng ( C R M ) 2535.4.6 Tiếp thị l i ên kế t 257

5.4.7 Ma r k e t i ng lan truy ề n

(vi

r al ) 259

5.4.8 Ma r k e t i ng và quảng c á o dựa t r ê n m ạng xã

động 260

5.4.9 Ma r k e t i ng đa k ê nh .265

5.5 C hi phí và hiệu quả quảng c áo tr ự c

5.6.2 T ệ p t i n C ookie và c á c t ệ p tin t heo dõi

Bộ m

ôn T

in h

ọc T

CKT

- HVT C

www.

itaf.e

du.vn

5.6.4 Công cụ t ì m kiếm vị t rí v à tên miề n 283

Mua b á n và cho t huê tên m i ề n 291

Câu hỏi ôn t ậ p 294

CH Ư Ơ N G 6 MỘ T S Ố V Ấ N Đ Ề V Ề A N N I N H B Ả O M Ậ T 29 7

6.1 T ổng quan về v ấ n đ ề a n ninh t rực tuyế n

297 6.1.1 Sơ lược về a n ninh m áy tính 298

6.1.2 An ninh: m ột vấn đề phức tạp 299

6.1.3 Bảo mật m áy tính và quản lý rủi r o 300

6.2 Đả m bảo a n ninh t rong môi t rường thương m ại đ i ện tử

306

6.2.1 Mã độc 306

6.2.2 Ứng dụng không m ong muốn 315

6.2.3 H ac k, phá h o ại t r ê n mạ n g, và c hủ nghĩa tin tặ c

319 6.2.4 Truy cậ p t r ái phép dữ li ệ u 321

6.2.5 Trộm c ắp thông t i n t hẻ tín dụn g 322

6.2.6 T ấ n công từ c hối d ị ch v ụ 325

6.2.7 Tr a ng we b g i ả mạo và s p am (junk ) 326

6.2.8 Nghe lén thông tin 328

6.2.9 T ấ n công từ b ê n tron g 328

6.2.10 P hần mềm được thiết kế ké m 329

6.2.11 Vấn đề a n ninh m ạng x ã hộ i 332

6.2.12 Vấn đề a n t o àn tr ê n n ề n t ảng di độn g

333 6.2.13 An ninh cho điện thoại thông m in h 335

6.3 Xâ y dựng kế h o ạ c h a n n i nh cho thương mại điện tử 344

6.3.1 Một số kỹ thuật đảm bảo an toàn c ho giao dịch TM

Đ T

8

6.3.3 Một số biện pháp khác nhằm đảm bảo an toàn cho hệ

thống TMĐ T 353

Câu hỏi ôn t ậ p 355

CH

Ư ƠNG 7 XÂY DỰNG Ứ NG DỤNG TMĐT T

R O NG

DOANH NGH I Ệ P 357

7.1 L ên kế ho ạ ch x â y dựng ứ ng dụng

TMĐ T 357

7.1.1 Ý tưởng 357

7.1.2 X á c định m ô hình kinh doanh và do a nh thu 358

7.1.3 X á c định đối tượng mục

t iê u 358

7.1.4 X á c định t hị trườn g .359

i ể u 364

7.1.9 X á c định chi ph í 365

7.2 Xâ y dựng ứng dụng T M ĐT theo c á ch tiếp cậ n h ệ thốn g 366

7.2.1 L ê n kế hoạc h 367

7.2.2 Phân t í ch h ệ th ố ng 368

7.2.3 Thi ế t k ế h ệ th ố n g 370

7.2.4 X â y d ự ng h ệ th ố n g 370

7.2.5 Kiểm tra hệ thốn g .374

7.2.6 Thực hiện và b ảo tr ì .375

7.2.7 Tối ưu hóa hiệu su ấ t c ủ a

7.3.6 Chức n ă ng phần mềm m áy c hủ TMĐT

384

7 3 7 L ự a c h ọ n n ề n t ản g p h ầ n m ề m t hư ơ n g m ạ i đ

iệ n t ử 3 8 6

7.4 L ựa c họn ph ầ n cứn g .388

7.4.1 Chọn phần c ứ ng theo y ê u cầu c ủ a ng ư ời dùn g 388

7.4.2 Chọn phần c ứ ng theo y ê u cầu nhà cung cấ

409

7.7.1 Giới th i ệu tổng

quan 409

7.7.2 Cài đặ t 414

T

I Ế NG V IỆ T 429T

I Ế NG A N H 429

10

Danh mục từ viết tắt tiếng Việt

Danh mục từ viết tắt tiếng Anh

Hình 2.2 Phân lo ạ i T M ĐT theo gi a o

dịch 100

Hình 2.3 Sự phát triển của m - co m merce tại M ỹ 106

Quố c 124

Hình 2.9 Doanh t h u TMĐT M ỹ .125

phương

thức thanh toá n 180

Hình 4.2: Qui trì n h xử lý giao dị c h thẻ tín dụ n g onlin e 187

Hình 5.1: Hệ thố n g qu ả n lý quan h ệ khách hà n g 255

Hình 5.2: Chi phí quả n g cáo trực tuyến của H oa Kì 287

Hình 5 3: Ướ c tí n h chi tiêu ho q uảng c áo tr ự c tuyến tại Việt

Nam năm 2 01 9 288

Hình 6.1 Mô hình quản lý rủi

Hình 6.2 Các yêu c ầ u c ho bảo mật

TMĐ T 304

Hình 6 3 Các công cụ sẵn có để đ ạ t đ ư ợc b ả o mật một trang

web 344Hình 6.4 Phương p h áp mã hoá kh o á

riên g 347

Hình 6.5 Phương p h áp mã hoá kh o á công

kha i 348

14

Bảng 4.1 Xu hướng ch ủ yếu trong thanh t oán thương mại đ iện

tử 2016 -201 7 179

Bảng 5.1: Quản l ý qu a n hệ khách hàng v ới c ô ng nghệ tươ n g

mật và mã hoá

khoá công kha i 349Bảng 7.1 Kế hoạch vi ệ c xây dựng ứ ng d ụ ng T MĐT 364

Bảng 7.2 Phân tí c h hệ t hống cho v iệc xây d ự ng TMĐT n ền

tảng di độn g 404

Bảng 7.3: Tính n ă ng đ ộc đáo phải có khi t hiết kế hình d á ng

điện thoạ i 407

15

itaf.e

du.vn

itaf.e

du.vn

LỜI MỞ ĐẦU

uộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu

2009-2014 buộc các tổ chức, doanh nghiệp

phải tăng cường cắt giảmchi phí trong môi trường kinh tế suy giảm Mộttrong những biện pháp làm cắt giảm chi phí làtiến hành kinh doanh trực tuyến nhiều hơn Trongbối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, sản xuất vàkinh doanh theo cơ chế thị trường, các doanhnghiệp luôn phải đối mặt với môi trường cạnhtranh gay gắt Để có thể tiếp tục tồn tại và pháttriển bền vững, các doanh nghiệp luôn hướng đếnmục tiêu tối đa hóa hiệu quả của hoạt động kinhdoanh của mình Mỗi doanh nghiệp cần phải cónhững giải pháp, chiến lược liên quan đến việchuy động và sử dụng nguồn vốn, khai thác hiệuquả tài sản, vận dụng khoa học kỹ thuật, kỹ năngtrình độ quản lý,… để có thể tối đa hóa thu nhậphoạt động kinh doanh của mình từ những nguồnlực sẵn có Thương mại điện tử góp phần hìnhthành thêm các mô hình kinh doanh mới trong đóchi phí được cắt giảm, hiệu quả kinh doanh đượcnâng cao

Thương mại điện tử (TMĐT) mô tả cách thức giao dịch diễn ra trên các mạng, chủ yếu là Internet Đó là quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ và thông tin điện tử Một số ứng dụng

C

TMĐT như mua và bán cổ phiếu và vé máy bay trên Internet đang phát triển rất nhanh, vượt qua các giao dịch ngoài Internet Nhưng TMĐT không chỉ là mua và bán; nó cũng là về giao tiếp điện tử, hợp tác, và khám phá thông tin Đó là

về học tập trực tuyến, chính phủ điện tử, y tế điện tử,

được biên soạn nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy, học tập của giảng viên, sinh viên ngành kinh tế nói chung và sinh viên của Học viện Tài chính nói riêng Ngoài ra, giáo trình còn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho các đối tượng khác như cán bộ làm công tác quản lý, người kinhdoanh và người tiêu dùng Với mục tiêu này, giáo trình trang bị từ những kiến thức cơ bản nhất tới những kiến thức cập nhật và hiện đại về thương mại điện tử.

Giáo trình do Ths GVC Phan Phước Long và TS.GVC Hà Văn Sang đồng chủ biên Tham gia biên soạn là những giảng viên với nhiều năm giảng dạy trong lĩnh vực CNTT, kinh tế, tài chính

- Ths Nguyễn Văn Thanh

- Ths Nguyễn Đình Sơn Thành

Thương mại điện tử là lĩnh vực đang nhận được sự quan tâm của cả thế giới và thay đổi liên tục, dù đã rất cố gắng tuy

itaf.e

du.vn

nhiên chắc chắn sẽ có những thiếu sót Chúngtôi rất mong nhận được những đóng góp của cácnhà khoa học và bạn đọc để chất lượng của giáotrình hoàn thiện hơn nữa

Học viện xin cảm ơn những đóng góp của các nhà khoa học, các nhà giáo, các chuyên gia

đã có những ý kiến đóng góp quý báu để giáo trình được hoàn thiện hơn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục hìnhảnh và tài liệu tham khảo, nội dung chính của giáo trình này được chia thành 07 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: IN T E RN E T : C Ơ S Ở H Ạ TẦN G

C

N T T Chương 2: TỔN G Q U A N V Ề TH Ư ƠN G MẠ

I ĐIỆ N T Ử

Chương 3: G I A O D Ị C H Đ I Ệ N T Ử V À H Ợ P Đ

H B Ả O M Ậ T

Chương 7: X Â Y D Ự N G Ứ N G DỤN G T M Đ T TR

O N G D OAN H NGHIỆ P

itaf.e

du.vn

20

1.1.2 Vai trò của mạng máy tính

Mạng máy tính đã trở nên quá quen thuộc đối với hầu hết mọi người, trong mọi lĩnh vực như khoa học, quân sự, quốc phòng, thương mại,dịch vụ, giáo dục Việc kết nối máy tính thành mạng đã mang lại những lợi ích như:

- Dùng chung tài nguyên như thiết bị phần cứng,chương trình, dữ liệu Ví dụ: Chia sẻ máy in,

bộ nhớ, ổ đĩa và nhiều thiết bị khác để ngườidùng trên mạng có thề dùng chung; Có thểcài đặt phần mềm lên máy tính để ngườidùng trên mạng dùng chung; Điều này giúp

- Mạng máy tính có thể giúp doanh nghiệpphát triển, cho phép lưu trữ dữ liệu kinhdoanh quan trọng ở một vị trí tập trung.

21

1.1.3 Phân loại mạng máy tính

Có nhiều cách phân loại mạng máy tính dựa theo tiêu chí phân loại khác nhau Sau đây

là phân loại mạng máy tính có dây

Phân loại mạng máy tính dựa trên khoảng cách địa lý:

- Mạng cục bộ (Local Area Network - LAN): có phạm vi hẹp, bán kính khoảng vài chục km

- Mạng đô thị (Metropolitan Area Network - MAN): phạm vi rộng hơn, với bán kính nhỏ hơn 100km

phạm vi mạng có thể vượt biên giới quốc gia, lục địa

- Mạng toàn cầu(Global Area Network - GAN): phạm vi trải rộng trên toàn thế giới

Phân loại mạng máy tính dựa trên kiến trúc mạng

tính đều được nối vào một đường truyền chính.Đường truyền chính này được giới hạn hai đầubởi một loại đầu nối đặc biệt gọi là đầu cuối(terminator)

hình mạng đơn giản nhưng thông dụng nhất Mạng này bao gồm một thiết bị trung tâm là bộchuyển mạch (switch hay hub), hoạt động giống nhưmột tổng đài cho phép thực hiện việc nhận và truyền dữ liệu từ trạm này tới các trạm khác.

22

hình mạng mà một nút được kết nối chính xác với

là thiết bị trung tâm cho phép các máy giaotiếp với nhau bằng giao thức mạng

- Bộ định tuyến (router): là thiết bị mạng cóchức năng chuyển tiếp gói dữ liệu giữa cácmạng máy tính Có thể hiểu, bộ định tuyếnthực hiện "chỉ đạo giao thông" trên Internet

và ghép nối những mạng cục bộ sử dụngcùng giao thức với nhau

- Cổng nối (gateway) là thiết bị phép nốighép hai loại giao thức với nhau Ví dụ: kếtnối mạng sử dụng giao thức IP và mạng

sử dụng giao thức IPX, Novell, DECnet,SNA hoặc với một giao thức nào đó thìGateway sẽ chuyển đổi từ loại giao thứcnày sang loại khác

Với mạng cục bộ cần phải có cáp mạng (cable) hoặc điểm truy cập (accesspoint) để cung cấp truy cập không dây

vào internet thông qua đường dây điện thoại,đường truyền lõi đồng hoặc cáp quang Chức năngcủa modem là đổi tín hiệu số (digital) thành tínhiệu tương tự (analog) và ngược lại.

23