Tài liệu Sổ tay thực hành nuôi tôm bán thâm canh ppt

Nếu có kính lúp thì lấy 15 tôm giống từ cùng mẻ giống và xem qua kính lúp nếu gan tụy và ruột của chúng không tốt nhỏ hoặc rỗng, thì phải tìm mẻ giống khác tốt hơn.. Cũng từ 15 tôm giố

Hỗ Trợ Chương Trình Ngành Thuỷ Sản - FSPS

Hợp Phần Hỗ Trợ Nuôi Trồng Thuỷ Sản Biển và

Nước Lợ - SUMA

Nuôi Trồng Thúy Sản Châu Á Thái Bình Dương

10 - 12 Nguyễn Công Hoan, Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam

Điện thoại: (844) 771 6516 (Máy lẻ: 329)

x: (844) 771 6517

uma.suma@fsps.com.vn

Website: www.mofi.gov.vn/suma

THUC HANH NUOI TOT

CHO NUOI TOM BAN THAM CANH

0 VIET NAM

⁄ AC

<: ‹ Cử

sO TAY

THUC HANH NUOI TOT

CHũ NUÔI TÔM BAN THÂM CRNH

Ủ UIỆT NRM

BMP

Hỗ Trợ Chương Trình Ngành Thuỷ Sản - FSPS Hợp Phần Hỗ Trợ Nuôi Trồng Thuỷ Sản Biển

và Nước Lợ - SUMA

NACA- Mang Lưới Nuôi Trồng Thủy Sản

Châu Á Thái Bình Dương

DANIDA - Bộ Thuỷ Sán

Giới thiệu

Nuôi tôm là một nghề đem lại lợi nhuận cao Tuy

nhiên người nuôi tôm thường gặp phải những khó

khăn lớn như dịch bệnh hay chất lượng tôm nuôi

không tốt

Những vấn để này xuất phát từ rất nhiều lý do.Do các hộ dân luôn cố gắng để sản xuất

nhiều tôm, dẫn đến thực tế là có quá nhiều ao

nuôi tôm trên cùng một vùng hoặc tôm được thả

với mật độ quá lớn Đây là nguyên nhân dẫn đến

những vấn đề về môi trường, và hậu quả tác

động xấu đến sức khỏe tôm Khi sức khoẻ tôm

xấu, nhiều hộ dân sử dụng kháng sinh để điều

trị Tuy vậy, cách điều trị này thường không hiệu

quả và ảnh hưởng đến chất lượng tôm Tôm có

thể không đạt được yêu cầu mà các nước nhập

khẩu tôm đặt ra Vì tất cả những vấn để trên sẽ

dẫn tới việc lợi nhuận thu được giảm đi nên các

hộ dân ở nhiều nước đã quyết định giải quyết các vấn để trên bằng cách sử dụng các quy tắc thực hành nuôi tốt hơn (BMP) BMP là các quy

tắc thực hành hết sức đơn giản song lại tạo nên

sự khác biệt rõ rệt trong sản xuất

Cuốn sổ tay này giải thích cho các hộ dân cách thức áp dụng BMP để có thể thu được nhiều lợi

nhuận hơn từ ao nuôi của mình

|

Do Tién sy Pornlerd Chanratchakool,

Tién sy Flavio Corsin va Tién sy Matthew Briggs

thực hiện

Cộng tác viên: Trần Quốc Thành (Sở Thuỷ sản

Nghệ An), Trần Văn Liệu, Đặng Thu Hoàn (Sở

Thuỷ sản Hà Tĩnh) và Phạm Văn Khang

Xin chân thành cảm ơn Giáo sư Timothy Flegel

đã cung cấp nhiêu hình ảnh sử dụng trong tài

liệu này

10

CHUAN BI AO nuôi TÔM

Ao cần phải ướt để kiểm tra xem đáy ao có bẩn hay không Nếu ao khô, hãy làm ướt đáy

ao ít nhất là 3 ngày Nếu ao ngập nước thì phải xả hết nước

Kiểm tra xem đất ở đáy ao có bị màu đen hoặc có mùi khó chịu không Nếu đất có màu đen hoặc có mùi khó chịu là đáy ao bị bẩn

Cố gắng bỏ hết phần đất bị đen, đặc biệt là

ở khu vực cho tôm ăn Nếu dùng ao ương,

thì làm cho ao ương sâu hơn diện tích còn lại trong ao vì nước sâu sẽ tốt hơn cho tôm giống Đất bẩn bỏ di, nên để ra phía ngoài

ao, không để trên bờ ao

Nếu đất có phèn hoặc nếu đáy ao hay nước ao

có màu vàng, váng thì rửa ao 2 -3 lần để loại

bỏ phèn Cày ao có đất phèn sẽ làm tăng tính

phèn trong đất Vì vậy, đối với ao có đất phèn

không nên cày mà chí rửa ao, giữ ướt ao và

sau đó tiếp tục từ bước 7

Nếu không thể bỏ toàn bộ phần đất có màu

đen, hãy bỏ hết tảo mọc ở đáy ao trước, sau

đó cày dáy ao khi còn ướt hoặc giữ cho đáy

ao ướt ít nhất là 3 ngày sau khi cày khô Cày

đất ướt làm cho đất có màu đen trở thành màu nâu và sạch

Phơi ao 1 tuần và kiểm tra xem đất đáy ao có

còn bị đen không Nếu đất vẫn còn đen thì giữ

ao ướt và cày lại cho tới khi màu đen gần như

mất hẳn (xem hình ảnh dưới dây)

đà

@

Giữ đáy ao ướt trước khi bón vôi để vôi có tác dụng tốt hơn Kiểm tra độ pH (độ chua), hoặc

tham khảo cán bộ khuyến ngư để quyết định

loại và lượng vôi cần dùng Nếu đã biết độ pH

hãy theo bảng dưới dây, nhưng không nên chỉ dùng vôi nung mà dùng hỗn hợp vôi sẽ tốt hơn

pH của đất Kg bột đá/ha _ Kg vôi nung/ha

>6 1000 500

5 dén 6 2000 1000

<5 3000 1500

Ngay sau khi bón vôi, dat ít nhất 2 tầng lưới loại tốt tại nguồn nước cấp và lấy nước vào ao với độ sâu ít nhất là 1 mét Dùng lưới sẽ ngăn rác rưởi và những động vật bên ngoài vào trong,

ao Những động vật này có thể mang bệnh,

hoặc ăn tôm hay thức ăn của tôm

©

®

10 đến 15 ngày trước khi thả giống, bón phân

cho ao để tảo phát triển tốt (màu xanh hoặc

màu nâu) và tạo môi trường tốt hơn cho con giống Bón phân với hàm lượng phosphate

(phốt phát) cao để gây màu nước dễ hơn

Hoà tan phân bón với nước để bón xuống ao

Có thể sử dụng 30-50kg superphosphate

(su pe phốt phát) hoặc NPK (5:10:3) cho 1 ha

Nếu sau 3 ngày mà nước vẫn chưa có màu tốt

thì bổ sung thêm 2-3kg phân bón cho 1ha và chờ thêm 2-3 ngày nữa Sau đó cứ 2-3 ngày lại tiếp tục bổ sung 2-3kg phân bón cho 1 ha, cho

tới khi nước ao có màu tốt

Khi nước ao có màu xanh hoặc màu nâu là ao

có thể thả giống

10

CHUAN BI THA TOM

VA CHON GIONG TOT

Mỗi vụ nuôi chỉ nên thả một lần Tổ chức thả

giống sao cho toàn bộ người dân trong cả khu vực cùng thả trong khoảng 3-4 ngày Đối với

các ao cạnh nhau cố gắng thả giống cùng

một mẻ

Các hướng dẫn sau đây sẽ giúp cho việc

chọn được giống có chất lượng tốt nhất trong,

những điều kiện có thể được

Kiểm tra xem trại giống có được cấp chứng chỉ cho con giống tốt không Nếu có thì chỉ mua giống từ những túi giống có dán nhãn của trại giống (xem hình dưới đây) Cố gắng mua giống

từ những trại giống có dán nhãn hiệu như thế

CHI NHANH CONG TY "V7 4

Dia chi:

Điện thoại:

GIAY PHÉP KINH DOANH SỐ:

SỐ ĐĂNG KÝ CHẤT LƯỢNG CHAT LƯỢNG THEO TI

SỐ LƯỢNG TÔM GIỐNG

NGÀY SẲN XUẤT

Lựa chọn các mẻ giống có sức khoẻ tốt Để

làm được điều này, lấy mẫu từ đáy bể Cho

tôm giống vào chậu lớn và khuấy nhanh

nước trong chậu Nếu hầu hết tôm giống tập

trung ở giữa chậu thì có nghĩa chúng là những tôm giống yếu và mẻ giống đó xấu

(xem hình dưới)

Lựa chọn các mẻ giống có nhiều tôm giống

cùng cỡ như nhau PL15 nên có chiều dài

khoảng 12mm Nếu chúng nhỏ hơn, có thể

chúng chưa đạt tiêu chuẩn để thả Nếu kích

cỡ tôm giống có sự chênh lệch lớn thì một

số tôm giống có thể bị bệnh, bị đói và chất

lượng kém

© Kiểm tra sức khoẻ tôm bằng sốc với nước ngọt

hoặc íormol (phoóc môn) Sốc nuớc ngọt: lấy 20-30 tôm giống từ mẻ giống, thả vào 1 cái

cốc, cho thêm một lượng nước ngọt tương

đương vào và chờ trong thời gian 1 tiếng Nếu

hơn một phần tư số giống chết thì phải tìm mẻ giống khác tốt hơn

Sốc formalin (phoóc ma lin): lấy 100 tôm giống

cho vào 10 lít nước và thêm 2ml formol_ (sục khí) sau 60 phút, nếu số tôm chết nhiều hơn 10% thì đó là giống không tốt và nên tìm bể khác tốt hơn

Nếu có kính lúp thì lấy 15 tôm giống từ cùng

mẻ giống và xem qua kính lúp nếu gan tụy và

ruột của chúng không tốt (nhỏ hoặc rỗng), thì

phải tìm mẻ giống khác tốt hơn Nếu trại giống

có kính hiển vi thì yêu cầu họ giúp đỡ, dùng kính hiển vi để kiểm tra giống rõ ràng hơn (bước 7 và 8) Nếu điều kiện không có kính

hiển vi thì tiếp tục bước 9

Cũng từ 15 tôm giống này kiểm tra xem

nếu một trong số chúng có các sinh vậ

khác bám vào và gây bẩn hay không, nếu

có thì phải tìm mị g khác

@ Kiểm tra tượng tự trên 15 tôm giống này xem

nếu một trong số tôm có nhiều chân bị hỏng,

(bị gãy và bị đen) hoặc bị mất, nếu có thì tìm

mẻ giống khác tốt hơn (xem hình dưới)

©

Nếu có thể, lấy 15 tôm giống khác từ cùng mẻ giống, bỏ vào túi bóng và mang chúng tới

phòng thí nghiệm để kiểm tra virut MBV

Trong quá trình kiểm tra, cần giữ cho tôm vẫn

sống Nên chỉ mua những mẻ giống đã được kiểm tra và không bị nhiễm vi rút MBV

Lấy 60 tôm giống khác từ cùng mẻ giống,

cho chúng vào trong một lọ nhỏ có cồn 95 độ

và đem tới phòng thí nghiệm PCR để kiểm tra vi rút đốm trắng Chỉ nên mua những mẻ

giống đã được kiểm tra và không bị nhiễm vi

rút đốm trắng

Đảm bảo rằng chênh lệch độ mặn giữa trại

giống vào ao nuôi là thấp hơn 5 phần nghìn

để tránh cho tôm giống bị sốc Điều chỉnh độ

mặn, nhiệt độ của nước trong bể ương tôm

giống và của ao nuôi bằng cách: trước tiên

thả các túi đựng tôm giống còn buộc kín xuống ao khoảng 15 - 30 phút, sau đó cứ 2 phút lại mở túi và cho nước từ từ vào bao Sau

đó từ từ nghiêng túi để tôm bơi ra

Để tránh sốc cho tôm giống, giữ mức nước

trong ao nuôi, trong ao ương hoặc trong trại

ương sâu ít nhất là 1 mét

©

9

Không sử dụng lại bất kỳ dụng cụ (lưới, thuyền, đã được dùng trong ao khác vì chúng có thể mang mầm bệnh Trong trường, hợp ph dụng những dụng cụ đó thì phải đảm bảo các dụng cụ này đã được rửa sạch sẽ

và phơi khô ít nhất 1 ngày Ngoài ra nếu người nuôi đã xuống ao khác (dặc biệt là trong th gian thu hoạch) thì phải tắm rửa sạch sẽ v không chạm vào tôm, thức ăn của tôm hị nước ao trong thời gian ít nhất 1 ngày

ao có màu trong hoặc màu không tốt thì bố sung thêm phân bón có hàm lượng phốt phát cao Cứ 2-3 ngày, bón 2-3 kg phân

bón/ ha cho tới khi nước ao đạt được màu

theo yêu cầu

Nếu có tảo mọc ở đáy ao hoặc nổi trong ao thì

vớt bỏ hết

Nếu nước ao có bọt hoặc nước ao đột nhiên

trong thì thay khoảng 15-20 cm nước và bón

vôi (200-300 kg bột đá/ha), bổ sung phân bón để gây màu

không tốt

i

Nếu nước ao có màu tối đen (xem hình trên)

thì không được sử dụng bất kỳ loại hoá chất

nào để diệt tảo Thay 15-20 cm nước nếu có

thể Nếu không thể thay nước thì không được dùng thức ăn tươi sống trong thời kỳ này

Liên tục kiểm tra đất xung quanh khu vực cho

tôm ăn Nếu nó có màu nâu hoặc ít nhất có một

lớp mỏng màu nâu ngay trên bề mặt là được

Nếu đất có màu đen lên tận trên bề mặt thì cố

gắng rải đều thức ăn xa bờ hơn (dùng thuyền

nếu có thể), giảm bớt lượng thức ăn khoảng

chừng 2 ngày và thay khoảng 15-20 cm nước

không tốt

Nếu là đất phèn hoặc nước có màu vàng thì

bón vôi dọc theo bờ ao và tiếp tục bón vôi sau khi có mưa

Trong điểu kiện bình thường (không có tôm

bệnh) thì sau khi cho tôm ăn khoảng 2 tiếng

thu một vài mẫu tôm và kiểm tra xem ruột

tôm có dây không Nếu ruột tôm không đây

thì bổ sung thêm lượng thức ăn

=

@ Hàng ngày: ghi chép đầy đủ những hiện tượng,

không bình thường của tôm và số lượng tôm

bệnh hoặc tôm chết ở gần bờ Vớt số tôm chết

lên và chôn chúng ở nơi cách xa các ao tôm

Q) Hàng tuần: bắt lấy 10 con tôm để kiếm tra

xem vỏ hoặc mang của tôm có bị bẩn không

Nếu có, nên rắc thức ăn ra xa hơn và dùng,

lưới mắt nhỏ hoặc dùng tay để vớt tảo ở đáy

“ ao hoặc tảo nổi trên mặt nước Sau đó thay

© Nếu không thấy có tôm bệnh và sau khi thả

tôm giống được 3-4 tuần mà tôm vẫn bơi

quanh bờ ao, cần kiểm tra lớp đất ở đáy ao

xem có màu đen hoặc có tảo không Nếu có,

vớt sạch tảo từ đáy ao, giảm lượng thức ăn và thay 15-20 cm nước rồi rải đều bột đá xuống

ao theo mức từ 200-300 kg cho 1 ha ao Nếu đất đáy ao bình thường, tăng thêm một ít thức ăn

Nếu có tôm bệnh hay tôm chết ở bờ ao,

hoặc thấy tôm bị nhiễm bệnh phân trắng, cần kiểm tra xem vỏ hoặc mang tôm có bẩn không (xem các ảnh trong Bước 2)

Nếu có, không dùng thuốc để xử lý mà cần

giảm lượng thức ăn cho tôm và thay 15-20

cm nước Sau đó rải đều bột đá theo mức từ 200-300 kg cho 1 ha ao

@

Nếu bước thứ 4 mà vẫn thấy nhiều tôm bệnh hoặc tôm chết trong 2 ngày liên tiếp, hãy dùng

vó sạch và khô để vớt tôm Nếu thấy hơn 50%

tôm không ăn, xem xét việc thu hoạch

Nếu tôm bệnh hoặc tôm chết có các đốm trắng

trên vỏ (xem ảnh), không tháo nước ao và lập tức thông báo cho các chủ ao xung quanh biết

Nếu số tôm bệnh hoặc tôm chết tăng trong hai

ngày liên tiếp, hãy thu hoạch tôm nhưng không được tháo nước ao Nếu số tôm chết giảm dần và ngừng hẳn trong vòng 10 ngày,

có thể tiến hành thay nước ao

Nếu thấy tôm bệnh hoặc tôm chết sau khi trời mưa và đất ao có chất phèn, lập tức bón

thêm vôi bột cho ao (100-200 kg/ ha) và rắc

vôi quanh bờ ao Cần hỏi ý kiến của cán bộ

khuyến ngư để đo độ pH và độ mặn của nước

xem có cần bổ sung vôi nữa không Tốt nhất

là bón vôi xung quanh bờ ao trước khi mưa

Không chuyển tôm hoặc nước từ ao bệnh sang các ao khác

Nếu thấy tôm bơi quanh bờ ao vào buổi sáng, sớm, cần thay 15-20 cm nước, giảm lượng thức ăn và tăng cường quạt nước nếu có

Nếu thấy tôm bệnh hoặc tôm chết trong

quá trình nuôi, hãy đọc kỹ cuốn Sổ tay BMP

này gồm "10 bước chuẩn bị ao nuôi tôm", "10

bước chuẩn bị thả tôm và chọn giống tốt"

bước để quản lý tốt ao nuôi tôm" và “10 bước

để quản lý tốt sức khoẻ của tôm" để đề phòng các vấn để liên quan đến sức khoẻ của tôm trong vụ nuôi tiếp theo