Bài giảng thuốc điều trị rối loạn lipid máu

I. ĐẠI CƯƠNG Tăng lipid máu: tình trạng đặc trưng bởi sự gia tăng của bất kỳ hoặc tất cả các thành phần lipid hoặc lipoprotein trong máu Rối loạn lipid máu: tăng lipid (cholesterol) + giảm HDLc Nguyên nhân chính gây xơ vữa động mạch, thiếu máu mạch não, bệnh mạch máu ngoại biên

THUỐC ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN

LIPID MÁU

I ĐẠI

CƯƠNG- Tăng lipid máu: tình trạng đặc trưng bởi sự gia tăng của bất

kỳ hoặc tất cả

các thành phần lipid hoặc lipoprotein trong máu

- Rối loạn lipid máu: tăng lipid (cholesterol) + giảm HDL-c

- Nguyên nhân chính gây xơ vữa động mạch, thiếu máu mạch não, bệnh mạch

máu ngoại biên

(Goodman & Gilman’s The pharmacological basis of Therapeutics)

- Điều trị cao cholesterol huyết

e

• Mong muốn: < 200 mg/dL

• Giới hạn: 200 – 400 mg/dL

• Nguy cơ cao: 400 – 1000

mg/dL

- Mục tiêu điều trị cao

cholesterol huyết

Phân loại bệnh

nhân

Mục tiêu điều trị

Nguy cơ thấp về bệnh tim-mạch vành

(không có TS gia đình về bệnh

Nguy cơ cơ cao về bệnh tim-mạch

- Với BN cao triglyceride (>1000 mg/dL) cần điều trị để đưa xuống < 600 mg/dL

hoặc < 400 mg/dL để tránh nguy cơ viêm tụy

• Đa số chuyển hóa lần đầu ở gan (SKD : 5-30%)

• > 90% gắn protein huyết tương (Pravas: >50%), thải trừ qua gan, thận

- Là nhóm thuốc có tác dụng hạ lipid máu mạnh nhất

- Tác động giảm LDL-c: từ 20-55%, tùy thuộc loại statin và liều dùng

5 mg Sim = 15 mg Lov = 40 mg Flu

20 mg Sim = 10 mg Ator, 20 mg Ator = 10 mg Rosu

- Statin còn làm tăng HDL-c từ 5-10%

- Đối với BN cao triglyceride (> 250mg/dL): statins có tác dụng làm giảm đáng

kể Tri

-

TDP:

• Dung nạp tốt, TDP thường gặp : đau bụng, đầy

hơi, táo bón

• Tăng men gan

• Viêm cơ vân, ly giải cơ vân: hiếm nhưng nghiêm

• Một số statin được chỉ định trong bệnh tăng

cholesterol máu ditruyền (dị hợp tử): Ator, Lo, Sim (trẻ >= 11 tuổi),

Pra (>=8 tuổi)

• Ngừa nhồi máu cơ tim tiên phát,

thứ phát

- CCĐ: PNCT, bệnh gan, mẫn cảm

- Tương tác thuốc (cần lưu ý để giảm nguy cơ của viêm

cơ, tiêu cơ vân)

• Các thuốc làm giảm chuyển hóa hoặc tác động đến sự hấp thu statin vào tế

bào gan: gemfibrozil (38%), cyclosporine (4%), digoxin (5%), warfarin (4%),

macrolides (3%), kháng nấm azole (1%), ức chế protease

(HIV), fibrates,

niacin,…

- Statins kết hợp với các thuốc hạ lipid máu khác

• Resin: giảm thêm 20-30% LDL-c

• Niacin: tăng tác dụng của statins (* lưu

2 Nhựa gắn với acid mật

(resin)

- Nhựa trao đổi ion có cấu trúc

polymer

(Goodman & Gilman’s)

- Cơ chế:

• Tương đối an toàn

• Thường gặp: trướng bụng, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, táo bón

- Chỉ định

• Thuốc phụ trợ cho nhóm

statin, niacin

• Colesevelam: viên 0.625g hoặc gói bột 1.875g hoặc

3.75g, liều 6v/buổitối/ngày, tối đa

7v/ngày

• Không bao giờ dùng resin dưới dạng

bột khô

3

Fibrates

- Cơ chế:

Kích thích PPARα

acid béo hợp LPL gen apoC-III gen apoA-I, A-II

thải VLDL

ly giải lipoproteingiàu triglycerid

HDL

• BN cao triglyceride kèm cao cholesterol

• BN cao triglyceride + HDL-c thấp kèm nguy cơ cao của xơ vữa động mạch(e.g tiểu đường

type II)

• Phối hợp các thuốc hạ lipid khác trong TH rối loạn lipid

máu kháng trị

4 Niacin (Nicotinic acid)

enzyme sinh tổng hợp triglyceride

• Ở gan: ức chế tổng hợp và ester hóa các acid

béo => giảm THtriglyceride => giảm tổng hợp VLDL =>

- Dược động

học

• Hấp thu tốt, nồng độ đỉnh đạt sau 30-60 phút

• Rối loạn tiêu hóa

• Có thể gây loét dạ dày tá tràng

• Tăng men gan, tăng đường huyết, acid uric

• Nhanh nhĩ, rung nhĩ

- Chống CĐ

• PNCT

• Bệnh gan mạn tính

• Loét dạ dày

• CCĐ tương đối: tiền sử cao uric

- Liều dùng: 2-6g /ngày, 3 lần, sau ăn

- Khi phối hợp với statin có thể gây bệnh cơ

- Nhiều tác dụng phụ => phụ trợ cho statins, resin trong điều trị cao

LDL, VLDL hoặc thay thế gemfibrozil trong điều trị cao triglyceride và

chylomicron nếu gemfibrozil không hiệu quả

remnants) => giảm nguy cơ gây xơ vữa

+ giảm cholesterol đến gan => tăng hoạt động của gen điều hòa sự biểu hiện

của LDL-receptor (=> tăng đào thải LDL-c khỏi huyết tương) và sinh tổng hợp

• Phối hợp với statin để tăng hiệu quả (e.g 80 mg

simvastatin + 10 mgezetimide => giảm 60% LDL > [đơn

trị statins])

- Làm giảm triglyceride nhưng gây tăng cholesterol

- Dùng ở BN cao triglyceride nặng để tránh nguy cơ viêm tụy

- Chống chỉ định với BN cao LDL-c (do gây tăng LDL-c)

- Tác động khác: chống kết tập tiểu cầu, kháng viêm, giảm fibrinogen

máu,…