ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN (Chương trình Cao cấp lý luận trị, theo TB số 216 ngày 7/4/2020)

Mục tiêu môn học - Về kiến thức: cung cấp cho học viên: Những lý luận cơ bản của kinh tế chính trị học Mác - Lênin, gồm: Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu, vị trí, vai trò của

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

(Chương trình Cao cấp lý luận chính trị, theo TB số 216 ngày 7/4/2020)

Hà Nội - 8/2020

PHÂN CÔNG THỰC HIỆN ĐỀ CƯƠNG

ThS Đỗ Thị Nga

2 Học thuyết giá trị thăng dư của Các Mác và ý nghĩa thời đại TS GVCC Tạ Thị Đoàn

ThS Đặng Thị Tố Tâm

TS GVC Ngô Quang Trung

3 Lý luận của V.I.Lê Nin về Chủ nghĩa Tư bản độc quyền nhà nước và những biểu

hiện mới trong chủ nghĩa tư bản ngày nay

TS GVCC Nguyễn Thị Thanh Tâm ThS Nguyễn Thị ThùyDung

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC TÊN MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ MÔN HỌC

1 Thông tin chung về môn học

- Tổng số tiết quy chuẩn: 70 tiết (Lý thuyết: 40; Thảo luận: 15; Thực tế môn học: 15)

- Khoa giảng dạy: Kinh tế chính trị.

- Số điện thoại: 0243.8540207;

Email Trưởng khoa: ducquan407@gmail.com; Khoa:

2 Mô tả tóm tắt nội dung môn học

- Vị trí môn học: Kinh tế chính trị học Mác – Lênin là một trong ba bộ phận cấu thành của Chủ nghĩa Mác – Lênin, nền tảng

lý luận của Đảng cộng sản Việt Nam, là môn học cơ bản trong chương trình Cao cấp Lý luận chính trị, chiếm 5,03% (70/1.390 tiết)thời lượng của chương trình

- Vai trò môn học: Kinh tế chính trị học Mác – Lênin, cung cấp kiến thức cơ bản về kinh tế, góp phần hình thành kiến thức nền

tảng về lý luận chính trị, làm cơ sở cho việc củng cố lập trường cách mạng, nâng cao năng lực tư duy khoa học và năng lực, phươngpháp lãnh đạo, quản lý, phương pháp tu dưỡng nhân cách của người cán bộ lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập và phát triển Kinh tế chính trị học Mác – Lênin, đặt tiền đề hình thành phươngpháp luận cho các môn học về đường lối phát triển kinh tế và khoa học lãnh đạo quản lý, như: Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế…

- Toàn bộ nội dung môn Kinh tế chính trị trong chương trình Cao cấp lý luận chính trị gồm 6 chuyên đề:

Chuyên đề 1: Khái quát về Kinh tế chính trị Mác-Lênin

Chuyên đề 2 Học thuyết giá trị thặng dư của Các Mác và ý nghĩa thời đại

Chuyên đề 3: Lý luận của V.I.Lênin về chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước và những biểu hiện mới trong chủ nghĩa tư bảnngày nay

Chuyên đề 4: Sở hữu và quan hệ lợi ích trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Chuyên đề 5: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Chuyên đề 6: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam

3 Mục tiêu môn học

- Về kiến thức: cung cấp cho học viên:

Những lý luận cơ bản của kinh tế chính trị học Mác - Lênin, gồm: Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu, vị trí, vai

trò của kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tư tưởng của Đảng ta và trong quản trị quốc gia; Học thuyết giá trị thặng dư củaC.Mác; Bản chất, nguyên nhân ra đời và những biểu hiện chính của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước theo quan điểm của Lê-nin; Sở hữu và quan hệ lợi ích kinh tế; Kinh tế thị trường định hướng XHCN; Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triểnkinh tế tri thức

Quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước về giá trị, gia trị thặng dư, độc quyền nhà nước ; Sở hữu và quan hệ lợi ích kinhtế; Kinh tế thị trường định hướng XHCN; Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức

Sự vận dụng lý luận kinh tế chính trị học Mác – Lênin như: Quy luật kinh tế, phương pháp nghiên cứu; Lý luận giá trị, lýluận giá trị thặng dư; Cơ chế kinh tế của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước để nhận biết bản chất các hiện tượng và quá trìnhkinh tế, giải quyết hiệu quả các vấn đề kinh tế xã hội phát sinh; Lý luận về sở hữu, về lợi ích kinh tế; về kinh tế thị trường; về côngnghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển tế tri thức để hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở ViệtNam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế ngành/địa phương/lĩnh vực nơi học viên công tác

- Về kỹ năng: cung cấp cho học viên:

Kỹ năng tư duy logic, hệ thống để nhận diện các vấn đề kinh tế theo phương diện của Kinh tế chính trị học Mác – Lênin

Kỹ năng phân tích đánh giá, phản biện, hoạch định, tư vấn chính sách và giải quyết các vấn đề thực tiễn nảy sinh trong pháttriển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam của các chủ thể kinh tế

- Về tư tưởng:

Củng cố, xây dựng niềm tin khoa học vào sự lãnh đạo của Đảng đối với phát triển kinh tế - xã hội đất nước trên cơ sở xâydựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế trithức và hội nhập quốc tế trong thời đại ngày nay

Nhận thức đúng đắn vai trò của chủ nghĩa tư bản trong tiến trình phát triển của lịch sử, từ đó cũng cố niềm tin về con đường

đi lên chủ nghĩa xã hội; Nhận thức sâu sắc hơn về các quy luật phát triển kinh tế thị trường, củng cố và khắc sâu niềm tin vàođường lối, chính sách phát triển kinh tế trong TKQĐ lên CNXH của Đảng và Nhà nước ta

Nhận thức đúng đắn quá trình xây dựng và phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam nhằm quántriệt, thực hiện các quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước về về sở hữu, về CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức để thúc đẩy pháttriển kinh tế đất nước, chủ động sáng tạo trong hoạch định và tổ chức thực thi chính sách

PHẦN II: CÁC BÀI GIẢNG/CHUYÊN ĐỀ MÔN HỌC

I Bài giảng/Chuyên đề 1

1 Tên chuyên đề: Khái quát về kinh tế chính trị Mác-Lênin

2 Số tiết lên lớp: 5 tiết

3 Mục tiêu: Bài giảng/chuyên đề này sẽ trang bị/cung cấp cho học viên:

- Về kiến thức: Lý luận về sự hình thành, phát triển, đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu, vai trò và chức năng của

kinh tế chính trị Mác-Lênin trong lãnh đạo quản lý quốc gia Trên cơ sở đó, học viên hiểu được mối liên hệ giữa kinh tế chính trịMác-Lênin với dòng chảy tư tưởng kinh tế nhân loại

Quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước liên quan đến đến KTCT Mác – Lênin trong lãnh đạo quản lý quốc gia

Những những khó khăn bất cập liên quan đến KTCT Mác-Lênin và định hướng giải quyết trong lãnh đạo quản lý quốc gia

- Về kỹ năng: Năng lực phân tích, tổng kết thực tiễn, tiếp thu sáng tạo lý luận kinh tế chính trị và vận dụng tri thức kinh tế

chính trị để giải quyết các quan hệ kinh tế trong lãnh đạo quản trị quốc gia/địa phương/ngành

- Về tư tưởng: Thông qua nhận thức sâu sắc về đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu của môn học, học viên

khẳng định được vị trí của khoa học Kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như ýnghĩa của môn học đối với việc nâng cao khả năng tư duy, tầm nhìn chiến lược trong hoạt động của đội ngữ cán bộ lãnh đạo quản

lý đang tham gia quản trị quốc gia

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học

Sau khi kết thúc bài giảng này, học viên có thể

đạt được:

Đánh giá người học Yêu cầu đánh giá Hình thức đánh giá

Về kiến thức:

- Luận giải được sự hình thành và phát triển của

- Phân tích, được tính vượt trội trong đối tượng,phương pháp của kinh tế chính trị Mác-Lênin so

- Thi viết tự luận;

- Thi vấn đáp;

KTCT Mác – Lênin.

- Phân tích được đối tượng, nội dung, phương pháp

nghiên cứu và các quy luật kinh tế của KTCT Mác

– Lênin

- Luận giải được vị trí, vai trò của KTCT Mác –

Lênin trong lãnh đạo quản lý quốc gia

- Nắm vững và luận giải được các quan điểm, chính

sách của Đảng/Nhà nước liên quan đến KTCT Mác

– Lênin trong lãnh đạo quản lý quốc gia

- Những vấn đề đặt ra đối với kinh tế chính trị Mác

– Lênin và định hướng giải quyết trong lãnh đạo

quản lý quốc gia/ngành/địa phương nơi học viên

công tác

với các trường phái tước đó để thấy được nhữngđóng góp của Mác, Lênin cho kinh tế chính trịhọc

- Phân tích, đánh giá việc vận dụng các quy luậtkinh tế trong hoạch định các chính sách kinh tế ởnước ta

- Phânn tích được các quan điểm, chính sách củaĐảng/Nhà nước liên quan đến KTCT Mác –Lênin trong lãnh đạo quản lý quốc gia/ngành/địaphương nơi học viên công tác

- Đánh giá được những khó khăn bấy cập liênquan đến KTCT Mác-Lênin và đề xuất đượcđịnh hướng giải quyết trong lãnh đạo quản lýquốc gia/ngành/địa phương nơi học viên côngtác

- Thi vấn đáp theonhóm

Về kỹ năng:

- Vận dụng phương pháp nghiên cứu của kinh tế

chính trị Mác – Lênin vào quá trình đổi mới kinh tế

ở nước ta

- Phân tích đánh giá được thực trạng vận dụng các

quy luật kinh tế trong hoạch định các chính sách

kinh tế dưới cách tiếp cận của kinh tế chính trị học

Mác – Lênin

- Kỹ năng vận dụng phương pháp nghiên cứucủa kinh tế chính trị Mác – Lênin trong quá trìnhđổi mới kinh tế ở nước ta

- Kỹ năng vận dụng các quy luật kinh tế tronghoạch định các chính sách kinh tế theo tiếp cậncủa kinh tế chính trị học Mác – Lênin

- Thi viết tự luận;

- Thi vấn đáp;

- Thi vấn đáp nhóm

- Phân tích, tổng kết được thực tiễn, tiếp thu sáng

tạo lý luận kinh tế chính trị và vận dụng tri thức

kinh tế chính trị để giải quyết các quan hệ kinh tế

trong lãnh đạo quản trị quốc gia/địa phương/ngành

Về tư tưởng:

Tin tưởng vào tính khoa học, cách mạng của kinh tế

chính trị học Mác-Lênin, vào nền tảng tư tưởng của

Đảng Cộng sản Việt Nam

Nhận thức sâu sắc về tính khoa học, cách mạngcủa kinh tế chính trị học Mác-Lênin và nền tảng

tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Thi viết tự luận;

- Thi vấn đáp;

- Thi vấn đáp nhóm

5 Tài liệu học tập:

5.1 Tài liệu phải đọc:

1 Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Tập 2: Kinh tế chính trị Học Mác – Lênin, NXB Lý luận Chính trị, H.2018 Bài 1: Trang 11-48 ;

2 Khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị khu vực I, Kinh tế học Chính trị Mác - Lê Nin, tập I: Về phương thức sản xuất TBCN, NXB Thông tin & Truyền thông, H 2016; Chương I: Trang 5-32;

3 C.Mác – Ăngghen, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H.1995, Tập 19, 23, 25, 26.

5.2 Tài liệu nên đọc:

1 V.I Lênin, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H 2005, Tập 30, 36, 38, 39, 41, 43, 44, 45;

2 Đinh Thế Huynh, Phùng Hữu Phú, Lê Hữu Nghĩa, Vũ Văn Hiền & Nguyễn Viết Thông, 30 năm đổi mới và phát triển ở Việt

Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Nxb Chính trị quốc gia, H 2015;

3 Phùng Hữu Phú, Lê Hữu Nghĩa, Vũ Văn Hiền & Nguyễn Viết Thông, Một số vấn đề lý luận – thực tiễn về chủ nghĩa xã hội

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam qua 30 năm đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, H.2016.

6 Nội dung

Câu hỏi cốt lõi bài giảng/

chuyên đề phải giải quyết

sách của Đảng/Nhà nước liên

quan đến quy luật và phương

1.1 Kinh tế chính trị Mác-Lênin trong nền tảng tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam

1.1.1 Sự hình thành và phát triển của kinh tế chính trị Lênin (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)

Mác-1.1.2 Vị trí, vai trò của kinh tế chính trị Mác – Lênin trong nềntảng tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam

1.2 Đối tượng, phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-Lênin

1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-Lênin(học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)

1.2.2 Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác-Lênin

1.3 Nội dung cơ bản của kinh tế chính trị Mác-Lênin (họcviện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)

- Kinh tế chính trị về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

- Kinh tế chính trị về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chủnghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

Câu hỏi trước giờ lên lớp(định hướng tự học):

1 KTCT Mác – Lênin được hìnhthành dựa trên cơ sở nào?

1 So sánh được đối tượng nghiêncứu kinh tế chính trị của các trườngphái trước Mác với đối tượngnghiên cứu KTCT Mác – Lênin đểthấy những đóng góp của Mác –Lênin?

3 Kinh tế chính trị Mác – Lêninbao gồm những nội dung cơ bảnnào?

Câu hỏi trong giờ lên lớp (giảng viên chủ động trong kế hoạch bài giảng)

1 Phân tích được sự hình thành

và phát triển của KTCT Mác –

2 QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH CỦA CỦA ĐẢNG/NHÀ

NƯỚC LIÊN QIUAN ĐẾN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

- Các quan điểm liên quan đến việc sử dụng các quy luật kinh tế

- Các quan điểm liên quan đến sử dụng các phương phápnghiên cứu trong KTCT

3 THỰC TẾ VẬN DỤNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ TRỊ MÁC – LÊNIN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN ĐẶT RA

3.1 Thực tế vận dụng KTCT Mác – Lênin

- Vận dụng các quy luật kinh tế

- Vận dụng các phương pháp của KTCT

3.2 Một số vấn đề đặt ra cần giải quyết

- Vấn đề sử dụng các quy luật kinh tế khách quan trong xâydựng, phát triển kinh tế đất nước

- Sử dụng phương pháp KTCT trong lãnh đạo quản lý quốc gia

4 ĐỊNH HƯỚNG VẬN DỤNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ TRỊ MÁC – LÊNIN TRONG LÃNH ĐẠO QUAN LÝ QUỐC GIA

4.1 Phải góp phần củng cố được lập trường tư tưởng chính trị, mở rộng tư duy chiến lược của cán bộ lãnh đạo quản lý trong việc giải quyết các quan hệ kinh tế liên tục phát sinh

4 So sánh được đối tượng nghiên cứu kinh tế chính trị của các trường phái trước Mác với đối tượng nghiên cứu KTCT Mác – Lênin để thấy những đóng góp của Mác – Lênin?

5 Hiểu và vận dụng được quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước lên quan đến KTCT Mác – Lênin?

Câu hỏi sau giờ lên lớp (định hướng tự học và ôn tập):

1 Phân tích, đánh giá cơ chế vậndụng các quy luật kinh tế tronghoạch định các chính sách kinh tế?

trong thực tiễn lãnh đạo quản lý đất nước

- Củng cố lập trường tư tưởng chính trị của đội ngũ lãnh đạo

quản lý

- Hình thành và phát triển tư duy chiến lược cho đội ngũ lãnh

đạo quản lý

3.2 Trong cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng tầm

nhìn, đường lối phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cho

đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trung cao cấp trong TKQĐ

lên CNXH ở Việt Nam

- Cung cấp cơ sở khoa học trong việc xây dựng tầm nhìn,

đường lối phát triển kinh tế cho cán bộ lãnh đạo quản lý trung

cao cấp

- Cung cấp cơ sở khoa học về các quy luật kinh tế trong điều

tiết các mối quan hệ kinh tế

3.3 Trong cung cấp phương pháp luận khoa học cho việc

thực hiện xây dựng các chính sách kinh tế đối nội cũng như

hội nhập quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh thế giới luôn

thay đổi

- Cung cấp phương pháp luận cho việc đảm bảo hài hòa các

quan hệ lợi ích

- Vận dụng sáng tạo phương pháp luận về giải quyết các vấn đề

kinh tế cơ bản trong quá trình giành giữ chính quyền

2 Ý nghĩa của kinh tế chính trịMác – Lênin đối với quá trình lãnhđạo, quản trị quốc gia?

3 Có những định hướng và giảipháp nào tiếp tục vận dụng tốt hơnkinh tế chính trị Mác – Lênintrong lãnh đạo quản lý quốc gia?

- Vận dụng phương pháp luận trong quá trình đổi mới phát triển kinh tế trong bối cảnh hội nhập

7 Yêu cầu với học viên:

- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Thảo luận nhóm theo nội dung thảo luận; Trình bày kết quả vào phiếu nhóm; Trưởng nhóm đại diệnnhóm lên trình bày kết quả làm việc nhóm

- Chuẩn bị nội dung tự học: Đọc trước các nội dung theo yêu cầu của giảng viên trong tài liệu đã được cung cấp

- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước, trong, sau giờ lên lớp

+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trước giờ lên lớp theo chuẩn đầu ra: Nhớ/hiểu được các nội dung câu hỏi

+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trong giờ lên lớp: Hiểu/áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giá được các nội dung câu hỏi.+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi sau giờ lên lớp: Áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giá được các nội dung câu hỏi

- Đọc tài liệu theo hướng dẫn: Đọc các nội dung trong các tài liệu đã hướng dẫn để phục vụ cho việc tham gia thảo luận

- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại, đóng góp ý kiến, thảo luận

II Bài giảng/Chuyên đề 2

1 Tên chuyên đề: Học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác và ý nghĩa thời đại

2 Số tiết lên lớp: 10 tiết

3 Mục tiêu:

- Về kiến thức: Chuyên đề/bài giảng này cung cấp cho học viên:

+ Các phạm trù cơ bản trong học thuyết giá trị (hàng hóa; giá trị của hàng hóa; lao động cụ thể, lao động trừu tượng; lượnggiá trị hàng hóa; quy luật giá trị) trên phương diện là cơ sở để tiếp cận học thuyết giá trị thặng dư

+ Các phạm trù cơ bản trong học thuyết giá trị thặng dư (hàng hóa sức lao động; phương pháp sản xuất giá trị thặng dư; giátrị thặng dư siêu ngạch; tư bản bất biến, tư bản khả biến; m’, M, P, Z, R; tích lũy tư bản)

+ Các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng/Nhà nước liên quan đến Học thuyết giá trị, Học thuyết giá trị thặng dưcủa Mác và những vấn đề đặt ra

+Vận dụng khung lý luận/khung phân tích và các quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước trong giảiquyết các vấn đề thực tiễn đặt ra

- Về kỹ năng:

Giúp học viên xây dựng được kỹ năng tư duy, phương pháp luận khoa học trong việc lý giải bản chất của các quan hệ kinh

tế nảy sinh trong bối cảnh thế giới hiện nay cũng như trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam;

Kỹ năng vận dụng các quy luật kinh tế cơ bản trong Học thuyết Giá trị, Học thuyết giá trị thặng dư của Mác vào thực tiễnnhằm phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam/ngành/địa phương nơi học viên công tác

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học

Chuẩn đầu ra (Sau khi kết thúc bài giảng/

chuyên đề này, học viên có thể đạt được)

Đánh giá người học Yêu cầu đánh giá Hình thức đánh giá

Về kiến thức:

- Cơ sở lý luận/khung phân tích

+ Hiểu được các phạm trù cơ bản trong Học

thuyết giá trị (hàng hóa; giá trị của hàng hóa; lao

động cụ thể, lao động trừu tượng; lượng giá trị

hàng hóa; quy luật giá trị)

+ Hiểu được Học thuyết giá trị thặng dư của

C.Mác (hàng hóa sức lao động, phương pháp sản

xuất giá trị thặng dư, giá trị thặng dư siêu ngạch,

tư bản bất biến, tư bản khả biến, m’, M, P, Z, R,

tích lũy tư bản)

- Các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà

nước liên quan đến Học thuyết giá trị, Học

thuyết giá trị thặng dư của Mác và những vấn

đề thực tiễn đặt ra

+ Liên quan đến học thuyết giá trị: Nhận thức

được các quan điểm, chính sách của Đảng và

Nhà nước về tác động của quy luật giá trị: Tác

động điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa;

- Hiểu được các phạm trù cơ bản trongHọc thuyết giá trị, Học thuyết giá trịthặng dư của C.Mác

- Nhận thức được các quan điểm,chính sách của Đảng/Nhà nước liênquan đến Học thuyết giá trị, Họcthuyết giá trị thặng dư của Mác vànhững vấn đề thực tiễn đặt ra

- Vận dụng được khung lý luận/khungphân tích và các quan điểm, đường lốicủa Đảng và chính sách của Nhà nướctrong giải quyết các vấn đề thực tiễnđặt ra

- Thi viết tự luận

- Thi vấn đáp

- Thi vấn đáp nhóm

Tác động cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất,

thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển; Phân hóa

giàu nghèo

Phát hiện được những vấn đề đặt ra: Sản xuất

mất cân đối cung/cầu; Hàng nhái, hàng giả; Phân

hóa giàu nghèo;,,,

+ Liên quan đến học thuyết giá trị thặng dư:

Nhận thức được các quan điểm, chính sách của

Đảng và Nhà nước về gia tăng giá trị tăng thêm

của của cải xã hội

Phát hiện được những vấn đề đặt ra: khả năng

ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất;

Trình độ lao động; Vốn;,,,

- Vận dụng khung lý luận/khung phân tích và

các quan điểm, đường lối của Đảng và chính

sách của Nhà nước trong giải quyết các vấn đề

thực tiễn đặt ra

- Vận dụng được lý luận về tác động của quy

luật giá trị để giải quyết những vấn đề đặt ra

trong phát triển kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam

- Vận dụng được lý luận về hai phương phương

pháp sản xuất giá trị thặng dư để giải quyết các

vấn đề đặt ra nhằm tạo ra giá trị tăng thêm trong

nền kinh tế;

- Vận dụng được lý luận về tích lũy tư bản (tích

tụ và tập trung tư bản) để giải quyết các vấn đề

đặt ra trong việc huy động và sử dụng có hiệu

quả các nguồn lực;

- Vận dụng được lý luận về giá trị thặng siêu

ngạch để giải quyết các vấn đề đặt ra trong việc

thúc đẩy nâng cao năng lực cạnh tranh;

- Vận dụng được lý luận về các hình thái biểu

hiện của giá trị thặng dư để giải quyết các vấn

đề đặt ra nhằm tạo ra giá trị gia tăng ở các lĩnh

vực thương nghiệp, tín dụng, ngân hàng và nông

nghiệp

- Nhận diện, đánh giá, đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước/địa phương /ngành/ nơi học viêncông tác;

- Về kỹ năng:

- Xây dựng được kỹ năng tư duy, phương pháp

luận khoa học trong việc lý giải bản chất của các

quan hệ kinh tế nảy sinh trong bối cảnh thế giới

hiện nay cũng như trong thời kỳ quá độ lên chủ

nghĩa xã hội ở Việt Nam

- Vận dụng các nguyên lý kinh tế cơ bản trong

Học thuyết Giá trị, Học thuyết giá trị thặng dư

của Mác vào thực tiễn nhằm phát triển kinh tế thị

trường ở Việt Nam ngành/địa phương nơi học

viên công tác hiện nay

- Tin tưởng vào đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trong quá trìnhxây dựng và phát triển kinh tế hiện nay

- Về tư tưởng:

- Nhận thức được sâu sắc hơn về tính quy luật

phát triển kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường

của nền sản xuất xã hội;

- Củng cố và khắc sâu được niềm tin vào đường

lối, chính sách phát triển kinh tế trong TKQĐ

lên CNXH của Đảng và Nhà nước ta

5 Tài liệu học tập (Phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra, nội dung bài giảng/chuyên đề và ghi rõ chương/mục/trang cần đọc)

5.1 Tài liệu phải đọc

(1) Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Kinh tế chính trị học Mác – Lênin,

Nxb Lý luận chính trị, H 2018

(2) Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 3 tháng 6 năm 2017 về phát triển kinh tế tư nhân trở

thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

(3) Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết 11-NQ/TW ngày 3 tháng 6 năm 2017 về hoàn thiện thể chế kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa

5.2 Tài liệu tham khảo

(1) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia,H.2002, t.23, tr 16, 61, 63, 65, 70, 72, 119, 158, 215, 221,

222, 249, 250, 253, 294, 295, 297, 298, 312, 313, 314, 467, 468, 817, 818,851, 880, 881, 882

(2) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.1994, t.25 (phần 1), tr.320, 352, 357, 358, 364.

(3) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.1995, t.26 (phần I), tr.215-217,583, 585, 521-522.

(4) Khoa Kinh tế chính trị học, Học viện Chính trị Khu vực I, Kinh tế học Chính trị Mác - Lê Nin, tập I: Phương thức sản

xuất TBCN, NXB Chính trị quốc gia, H 2001.

6 Nội dung

Câu hỏi cốt lõi bài giảng/

1 Vận dụng quy luật giá trị

vào giải quyết những vấn đề

1.1.4 Quy luật giá trị (nội dung, yêu cầu và tác động)

1.2 Các quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước liên quan đến học thuyết giá trị

Câu hỏi trước giờ lên lớp: (định hướng tự học):

1 Hàng hóa là gì? Hai thuộctính của hàng hóa? Vì saohàng hóa có 2 thuộc tính?

2 Phân tích các nhân tố ảnhhưởng đến lượng giá trị hànghóa Ý nghĩa thực tiễn

3 Nội dung, yêu cầu, tácđộng của quy luật giá trị ?

4 So sánh hàng hóa sức laođộng với hàng hóa thôngthường

2 Vận dụng lý luận hai phương

pháp sản xuất giá trị thặng dư

vào giải quyết những vấn đề

- Tác động điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

- Tác động cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, thúc đẩy lực

lượng sản xuất phát triển

- Phân hóa giàu nghèo

1.3 Thực tế vận dung lý luận giá trị và những vấn đề thực tiễn đặt ra

- Sản xuất mất cân đối cung/cầu;

- Hàng nhái, hàng giả;

- Phân hóa giàu nghèo

1.4 Định hướng vận dụng lý luận về tác động của quy luật giá trị để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra

- Vận dụng lý luận về tác động của quy luật giá trị để giải quyếtnhững vấn đề đặt ra trong phát triển kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

+ Tác động điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa+ Tác động cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, thúc đẩy lực

lượng sản xuất phát triển

+ Phân hóa giàu nghèo

2 NỘI DUNG HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ CỦA MÁC

2.1 Nguồn gốc và bản chất của giá trị thặng dư tư bản chủ nghĩa (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)

5 Luận giải nguồn gốc, bảnchất giá trị thặng dư tư bảnchủ nghĩa

6 Quy luật phổ biến của tíchlũy tư bản? Nhân tố ảnhhưởng đến quy mô tích lũy tưbản?

Câu hỏi trong giờ lên lớp (giảng viên chủ động trong kế hoạch bài giảng)

7 Phân tích điều kiện để sứclao động trở thành hàng hóa?Vận dụng vào thực tiễn pháttriển thị trường lao động ởViệt Nam hiện nay

8 Phân tích 2 phương phápsản xuất gía trị thặng dư Vậndụng vào phát triển kinh tếngành/ địa phương hiện nay

9 Lý giải tại sao giá trị thặng

dư siêu ngạch là hình thứcbiến tướng của giá trị thặng

thực tiễn đặt ra?

3 Vận dụng lý luận về quy luật

phổ biến của tích lũy tư bản vào

giải quyết những vấn đề thực

tiễn đặt ra?

2.1.1 Hàng hóa sức lao động và sự tạo ra giá trị thặng dư tư bản chủ nghĩa.

2.1.2 Tỷ suất và khối lượng gá trị thặng dư tư bản chủ nghĩa

2.2 Hai phương pháp sản xuất giá trị thăng dư trong tư bản chủ nghĩa

2.2.1 Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối 2.2.2 Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối

2.3 Các hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa

- Lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận, LNBQ,TSLNBQ

- Sự biểu hiện ra bên ngoài của lợi nhuận dưới các hình thức cụ

thể như lợi nhuận thương nghiệp, lợi tức, địa tô (học viện tựhọc, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)

2.4 Quá trình tích lũy tư bản

2.4.1 Bản chất của tích lũy tư bản (học viện tự học, GV kiểm

tra và neo chốt vấn đề)

2.4.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tích lũy của tư bản (học viện tự học, GV kiểm tra và neo chốt vấn đề)

2.4.3 Quy luật phổ biến của tích lũy tư bản

2.5 Quy luật giá trị thặng dư – Quy luật kinh tế tuyệt đối của chủ nghĩa tư bản

- Nội dung, bản chất của qui luật

dư tương đối

10 Giải thích Qui luật giá trịthặng dư – qui luật kinh tếtuyệt đối của chủ nghĩa tưbản?

11 Quan điểm, chính sáchcủa Đảng/Nhà nước liên quanđến Học thuyết giá trị, họcthuyết giá trị thặng dư

Câu hỏi sau giờ lên lớp (định hướng tự học và ôn tập):

12 Luận giải, làm rõ nộihàm phạm trù “bóc lột” trongbối cảnh hiện nay và lý luận

về bần cùng hóa của Máctrong thế giới hiện đại?

13 Ý nghĩa của việc nghiêncứu lý luận địa tô của Marxtrong thực tiễn ở nước ta hiệnnay

14 Có những định hướng,

- Tác động của qui luật

2.6 Các quan điểm, chính sách của Đảng/Nhà nước liên

quan đến học thuyết giá trị thặng dư

+ Liên quan đến học thuyết giá trị thặng dư: Các quan điểm,

chính sách của Đảng và Nhà nước về gia tăng giá trị tăng thêm

của của cải xã hội

2.7 Thực tế vận dụng lý luận giá trị thặng dư và những

2.8 Định hướng vận dụng khung lý luận giá trị thặng dư

trong giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra

- Vận dụng lý luận về hai phương phương pháp sản xuất giá trị

thặng dư để giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm tạo ra giá trị tăng

thêm trong nền kinh tế;

- Vận dụng lý luận về tích lũy tư bản (tích tụ và tập trung tư

bản) để giải quyết các vấn đề đặt ra trong việc huy động và sử

dụng có hiệu quả nguồn vốn;

- Vận dụng lý luận về giá trị thặng siêu ngạch để giải quyết các

giải pháp nào để tiếp tục vậndụng lý luận giá trị, lý luậngiá trị thặng dư trong lãnhđạo quản lý quốc gia?

vấn đề đặt ra trong việc thúc đẩy nâng cao năng lực cạnh tranh;

- Vận dụng lý luận về các hình thái biểu hiện của giá trị thặng

dư để giải quyết các vấn đề đặt ra nhằm tạo ra giá trị gia tăng ởcác lĩnh vực thương nghiệp, tín dụng, ngân hàng và nôngnghiệp

4 Học thuyết giá trị thặng dư

của C.Mác có ý nghĩa như thế

nào trong lãnh đạo, quản lý quốc

gia/địa phương/ngành?

3 Ý NGHĨA CỦA HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ CỦA C.MÁC TRONG LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ QUỐC GIA/ĐỊA PHƯƠNG/NGÀNH

- Học thuyết giá trị thặng dư là cơ sở khoa học cho việc luậngiải tính chất lịch sử của phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa

- Học thuyết giá trị thặng dư là cơ sở khoa học vững chắc trongthời đại ngày nay khi khẳng định nguồn gốc sự giàu có là từtăng năng suất lao động

- Học thuyết giá trị thặng dư là cơ sở khoa học cho việc nhậnthức và phát triển kinh tế thị trường hiện đại

7 Yêu cầu với học viên (Nêu rõ các hoạt động người học phải thực hiện phù hợp với chuẩn đầu ra, nội dung, hình thức tổ

chức dạy học và yêu cầu đánh giá của bài giảng đã tuyên bố).

- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Thảo luận nhóm theo nội dung thảo luận; Trình bày kết quả vào phiếu nhóm; Trưởng nhóm đại diện nhóm lên trình bày kết quả làm việc nhóm

- Chuẩn bị nội dung tự học: Đọc trước các nội dung theo yêu cầu của giảng viên trong tài liệu đã được cung cấp

- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước, trong, sau giờ lên lớp ở mục 6:

+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trước giờ lên lớp theo chuẩn đầu ra: Nhớ/hiểu các nội dung câu hỏi

+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi trong giờ lên lớp: Hiểu/áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giá các nội dung câu hỏi.+ Đối với ngưỡng đánh giá các câu hỏi sau giờ lên lớp: Áp dụng/phân tích/tổng hợp/đánh giá

- Đọc tài liệu theo hướng dẫn: Đọc các nội dung trong các tài liệu đã hướng dẫn để phục vụ cho việc tham gia thảo luận

- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại, đóng góp ý kiến, thảo luận

- Về kiến thức: Giúp học viên hiểu một cách sâu sắc về các nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền và độc quyền

nhà nước; Phân tích đặc điểm, bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền và độc quyền nhà nước, những hình thức biểu hiện và biểuhiện mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước Đánh giá được xu hướng lịch sử của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước bảnchất của chủ nghĩa tư bản với những biểu hiện mới của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa trong bối cảnh hiện nay

Quan điểm đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước và việc vận dụng lý luận của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nướctrong giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra về mặt nhận thức và điều hành quản trị quốc gia

- Về kỹ năng: Giúp học viên xây dựng được tầm nhìn về sự phát triển của thế giới đương đại Từ đó, học viên xây dựng được

phương pháp tư duy khoa học để vận dụng giải quyết các quan hệ kinh tế trong hội nhập và con đường phát triển của Việt Namhiện nay

- Về tư tưởng: Giúp học viên khắc phục những tư tưởng giáo điều, duy ý chí và không còn phù hợp với thực tiễn đang diễn ra.

Củng cố niềm tin vào thắng lợi của công cuộc đổi mới và tương lai của chủ nghĩa xã hội

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học

Chuẩn đầu ra (Sau khi kết thúc bài giảng/chuyên đề này, học viên có thể đạt được)

Đánh giá người học Yêu cầu đánh giá Hình thức đánh giá

Về kiến thức:

- Phân tích được nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước;

- Phân tích được bản chất, những hình thức biểu hiện và địa vị lịch sử của chủ

nghĩa tư bản độc quyền nhà nước;

- Phân tích được những biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước;

- Đánh giá được xu hướng lịch sử của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước;

- Phân tích các quan điểm đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về

chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước và những vấn đề thực tiễn đặt ra;

- Vận dụng lý luận của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước và các quan điểm

Hiểu một cách sâu sắc

vể bản chất của chủnghĩa tư bản ngày nayvới những biểu hiện rấtmới của nền sản xuất tưbản chủ nghĩa trong bốicảnh hiện nay

Thi vấn đáp theo nhóm

của, chính sách của Đảng/Nhà nước đề xuất được các giải pháp giải quyết các

vấn đề thực tiễn đặt ra

Về kỹ năng:

- Vận dụng được kinh nghiệm trong tổ chức quản lý của tổ chức độc quyền vào

việc sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay;

- Vận dụng được kinh nghiệm trong sử dụng các công cụ quản lý vĩ mô của nhà

nước tư sản trong việc điều tiết nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay;

- Nhận diện và tham mưu cho chính quyền các cấp nhằm hạn chế sự chi phối

chính sách của các tập đoàn xuyên quốc gia và đa quốc gia

Thành thạo phươngpháp tư duy khoa học

để giải quyết các quan

hệ kinh tế trong hộinhập và con đường vàphát triển của Việt Namhiện nay

Về tư tưởng:

- Đóng góp vào quá trình bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin; con đường

đi lên CNXH của Việt Nam;

- Đấu tranh trước những quan điểm giáo điều, duy ý chí và không còn phù hợp

với thực tiễn đang diễn ra ở các nước TBCN hiện nay

Củng cố niềm tin vàothắng lợi của công cuộcđổi mới và tương laicủa chủ nghĩa xã hội

5 Tài liệu học tập

5.1 Tài liệu phải đọc

1 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Kinh tế chính trị học Mác – Lênin, NXB Lý

luận Chính trị, H.2018

2 V.I.Lênin, Chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản, Nxb Tiến bộ, Matxcơva.1975.

3 Văn kiện Đại hôi đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI, XII của Đảng

5.2 Tài liệu nên đọc

1 Khoa Kinh tế chính trị học, Học viện Chính trị Khu vực I, Kinh tế học Chính trị Mác - Lê Nin, tập I: Phương thức sản xuất

TBCN, NXB Chính trị quốc gia, H 2001.

2 Nguyễn Khắc Thân, Tập bài giảng về Chủ nghĩa tư bản hiện đại, Nxb CTQG, H.2002

3 Nguyễn Văn Thức, Chủ nghĩa tư bản nhà nước: Từ quan niệm của V.I.Lênin đến sự vận dụng của Đảng ta trong công cuộc đổi mới; Tạp chí Triết học, số 11 (198), tháng 11 – 2007

6 Nội dung

Câu hỏi cốt lõi bài giảng/

chuyên đề phải giải quyết

Nội dung

Câu hỏi đánh giá quá trình

1 Nguyên nhân hình thành,

hình thức biểu hiện và biểu

1 LÝ LUẬN CỦA V.I.LÊNIN VỀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘCQUYỀN NHÀ NƯỚC VÀ NHỮNG BIỂU HIỆN MỚI TRONG

Câu hỏi trước giờ lên lớp:

1 Nguyên nhân hình thành chủ