Cách mạng xã hội chủ nghĩa và những thành quả xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc 19541975. Ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay

Những thành tựu xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và đặt nền móng để từ đó, toàn quân, toàn dân bước vào công cuộc khôi phục và xây dựng lại nước Vi

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI: Cách mạng xã hội chủ nghĩa và những thành quả xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc 1954-1975 Ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay

Hà Nội, tháng 10 năm 2021

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 3

B NỘI DUNG 5

I Phần lý luận 5

1 Tình hình cách mạng Việt Nam sau 1954 5

2 Miền Bắc thực hiện nhiệm vụ khôi phục kinh tế và hàn gắn vết thương chiến tranh (1954-1975) 6

3 Miền Bắc cải tạo xã hội chủ nghĩa, bước đầu phát triển kinh tế văn hóa (1958-1960) 7

4 Miền Bắc thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất ở miền Bắc (1961-1965) 8

5 Xây dựng chủ nghĩa xã hội và đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai của Mỹ, tăng cường chi viện cho miền Nam (1965-1968) 10

II Phần liên hệ thực tiễn 12

1 Ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn 12

2 Trách nhiệm của bản thân đối với công cuộc bảo vệ Tổ quốc 15

C KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

A MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trải qua quãng thời gian dài hơn 20 năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ, sự lớn mạnh của hậu phương miền Bắc là nguồn cổ vũ to lớn cho nhân dân miền Nam chiến đấu giành lại độc lập tự do, thống nhất đất nước Miến Bắc đã đóng vai trò quyết định cho thắng lợi của Tổ quốc Những thành tựu, thắng lợi của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc giai đoạn 1954-1975

đã khẳng định sự lãnh đạo, đường lối đúng đắn, sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Dưới sự dẫn dắt, chỉ huy tài tình của Đảng, nhân dân ta đã hoàn toàn đập tan âm mưu xâm lược của Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ đất nước Những thành tựu xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và đặt nền móng để từ

đó, toàn quân, toàn dân bước vào công cuộc khôi phục và xây dựng lại nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa Bởi thế, tôi đã lựa chọn:” Cách mạng xã hội chủ nghĩa và những thành quả xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc 1954-1975

Ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho bài tiểu luận của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu làm rõ cách mạng xã hội chủ nghĩa và

những thành quả xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc giai đoạn 1954-1975

Từ đó giúp người đọc nhận thức được ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu: Tiểu luận nghiên cứu khái quát tình hình cách mạng

Việt Nam sau năm 1954 và những chính sách, chủ trương xây dựng chủ nghĩa

xã hội, khôi phục và phát triển nền kinh tế, chống chiến tranh phá hoại của

Mỹ và ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Bài tiểu luận tập trung nghiên cứu tình hình cách mạng Việt Nam sau năm

1954 và sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng trong việc xây dựng, bảo vệ đất nước

và khôi phục lại nền kinh tế trong quá khứ, hiện tại và tương lai

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Tiểu luận nghiên cứu dựa vào những quan điểm của chủ nghĩa

Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Phương pháp nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp tài liệu, thống nhất logic và

lịch sử

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Tiểu luận nghiên cứu tổng quát về cách mạng xã hội chủ

nghĩa và những thành tựu chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc giai đoạn 1965-1975

để từ đó xác định rõ ý nghĩa với công cuộc bảo vệ Tổ quốc

Ý nghĩa thực tiễn: Tiểu luận cung cấp những cơ sở khoa học đáng tin cậy để

nhận định đúng những giá trị của cương lĩnh, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời giúp sinh viên và giới trẻ hiện nay nhận thức ý nghĩa quan trọng của nó và trách nhiệm của bản thân đối với sự phát triển và bảo vệ đất nước

B NỘI DUNG

I Phần lý luận

1 Tình hình cách mạng Việt Nam sau 1954

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nước ta đứng trước tình hình mới Đất nước tạm thời chia cắt hai miền với hai chế độ chính trị

-xã hội khác nhau Ở miền Bắc, sau khi hội quân, ngăn chặn các âm mưu phá hoại của đế quốc Mỹ và tay sai, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân lao động đã khẩn trương hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế, bước đầu phát triển văn hóa, chuẩn bị những điều kiện cần thiết để tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa Ở miền Nam, Mỹ lợi dụng sự thất bại của Pháp, nhảy vào Miền Nam, đưa tập đoàn phản động Ngô Đình Diệm lên nắm chính quyền, hất cẳng Pháp và tập trung tiêu diệt phong trào cách mạng miền Nam với ý đồ chia cắt lâu dài đất nước ta, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới

và căn cứ quân sự của Mỹ Do thế, đồng bào miền Nam phải tiếp tục tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng chống lại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai

Trước bước ngoặt quan trọng của cách mạng, Đảng ta kịp thời đề ra đường lối chiến lược phù hợp để lãnh đạo nhân dân cả nước tiến lên giành thắng lợi mới Sau khi vạch rõ mâu thuẫn chung của cả nước và những mâu thuẫn cụ thể của từng miền, Đại hội lần thứ III của Đảng đã xác định nhiệm vụ chung của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn này là: tăng cường đoàn kết toàn dân, kiên quyết đấu tranh giữ vững hoà bình, đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đồng thời đẩy mạnh cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ, xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh Tuy thực hiện hai nhiệm vụ khác nhau, nhưng hai mối quan hệ tác động thường xuyên lẫn nhau Cả hai đều thực hiện mục tiêu chung là tiến tới

sự hòa bình thống nhất đất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Miền Bắc đóng

vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển cách mạng cả nước Miền Nam đóng vai trò quyết định trong việc đánh bại đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, góp phần bảo vệ miền Bắc tiến tới hòa bình thống nhất đất nước Nhận thức đúng đặc điểm đó, Đảng ta đã đề ra và lãnh đạo nhân dân cả nước thực hiện đường lối: “Kết hợp, giương cao hai ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đi đầu trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đưa tới thắng lợi vẻ vang”

2 Miền Bắc thực hiện nhiệm vụ khôi phục kinh tế và hàn gắn vết thương chiến tranh (1954-1975)

Tháng 9/1954, Bộ Chính trị đã ra nghị quyết xác định nhiệm vụ trước mắt trong thời kỳ tới là ổn định trật tự xã hội, bình ổn giá cả, bình ổn thị trường Tập trung chủ yếu ở cả thành phố và nông thôn là phục hồi và tăng gia sản xuất, khôi phục nền kinh tế quốc dân mà trọng điểm là phục hồi sản xuất nông nghiệp Việc khôi phục giao thông vận tải có tính chất mở đường đồng thời chú trọng khôi phục và nâng cao sản xuất công nghiệp, thủ công nghiệp, nhất

là những công xưởng công nghiệp nhẹ sản xuất những mặt hàng phục vụ đời sống nhân dân

Mục tiêu của khôi phục kinh tế là mức sản xuất năm 1939 - mức cao nhất ở Đông Dương trước chiến tranh Tới cuối năm 1957, kế hoạch khôi phục kinh

tế cơ bản được hoàn thành và nhiều chỉ tiêu hoàn thành vượt mức Về nông nghiệp, hầu hết các công trình thuỷ lợi đã được khôi phục, các hệ thống sông Giang, sông Cầu, sông Chu và nhiều công trình thuỷ lợi khác bắt đầu được sửa chữa Nhân dân khắp nơi đào mương, đắp đê, khai hoang phục hố ruộng đất Nông dân thi đua sản xuất vào tổ đổi công, thành lập hợp tác xã để đẩy mạnh sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân Nạn đói của chế độ cũ đã bước đầu đã được giải quyết Về công nghiệp, Miền Bắc đã khôi phục được 29 xí nghiệp cũ, xây dựng được 55 xí nghiệp mới, chủ yếu là sản xuất hàng tiêu dùng như nhà máy Diêm Thống Nhất, Thuốc lá Thăng Long Những nhà

máy, xí nghiệp quan trọng như mỏ than, nhà máy xi măng, nhà máy dệt đều được khôi phục và phát triển Cuối năm 1957, miền Bắc đã có 97 nhà máy, xí nghiệp do nhà nước quản lý Trong lĩnh vực giao thông vận tải Miền Bắc đã khôi phục được gần 700 km đường sắt, đặc biệt nhất là tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn, sửa chữa và làm mới hàng nghìn km đường ô tô, xây dựng và

mở rộng nhiều bến cảng như Hải Phòng, Cẩm Phả,… Đường hàng không dân dụng quốc tế cũng được khai thông Các ngành văn hóa, giáo dục, y tế, cũng

đã phát triển nhanh chóng Nền giáo dục được phát triển theo hướng xã hội chủ nghĩa, Giáo dục phổ thông và đại học được chú ý phát triển Số học sinh trung học chuyên nghiệp và đại học tăng lên

Trải qua thời gian 3 năm, nhân dân miền Bắc đã đạt được những thành tích lớn trong công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế, bước đầu phát triển văn hóa Những thắng lợi lớn này đã góp phần tích cực vào việc thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội miền Bắc thời kỳ đó Tạo tiền đề cho việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu trong thời kỳ cải tạo xã hội chủ nghĩa

3 Miền Bắc cải tạo xã hội chủ nghĩa, bước đầu phát triển kinh tế văn hóa (1958-1960).

Tháng 11/ 1958, Hội nghị lần thứ XIV Ban chấp hành Trung ương Đảng đã quyết định khích lệ toàn Đảng, toàn quân và toàn dân miền Bắc thực hiện kế hoạch khôi phục và phát triển kinh tế, văn hóa và cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với kinh tế cá thể của nông dân, thợ thủ công, người buôn bán nhỏ và kinh tế

tư bản tư doanh Đồng thời là ra sức phát triển thành phần kinh tế quốc doanh trở thành đầu tàu, lãnh đạo nền kinh tế quốc dân

Trong cải tạo nông nghiệp, cuối năm 1958, số lượng hợp tác tăng lên 4.721 và tháng 11/1960 lên tới 41.401 hợp tác xã với 76% diện tích đất canh tác Đây

là thắng lợi quan trọng đối với nông thôn và nông dân miền Bắc Nó tạo điều kiện để phát triển sản xuất nông nghiệp, đảm bảo lương thực, thực phẩm cho miền Bắc và chi viện cho miền Nam Trong cải tạo công, thương nghiệp tư

bản tư doanh, nhà nước chủ trương mua lại, chuộc lại tư liệu sản xuất của tư sản và trả dần tiền chuộc cho họ Tất cả các cơ sở công thương sau khi được

tổ chức thành các xí nghiệp công thương hợp doanh, hợp tác…, xóa bỏ sự bóc lột của tư bản, góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển trong thời chiến Trong cải tạo thủ công nghiệp và những người buôn bán nhỏ: toàn miền Bắc đã chuyển đổi 81% thợ thủ công sang các hình thức hợp tác xã, 60% số người buôn bán nhỏ được chuyển đổi tham gia vào các tổ hợp mua bán hoặc các hợp tác xã mua bán Về công nghiệp, tổng số ngân sách đầu tư cho công nghiệp giai đoạn 1958 – 1960 tăng gấp 3 lần so với giai đoạn 1955 – 1957 Giá trị sản phẩm công nghiệp miền Bắc chiếm 41% tổng giá trị kinh tế quốc dân; trong đó công nghiệp quốc doanh chiếm 90,8% sản lượng công nghiệp Về nông nghiệp, năm 1957-1960, miền Bắc tăng từ 16 lên 59 nông trường quốc doanh Vốn đầu tư cho nông nghiệp giai đoạn này tăng gấp đôi so với giai đoạn 1955 - 1957 Trong xây dựng cơ bản, nhiều công trình quan trọng đã được xây dựng như: nhà máy sứ Hải Dương, thuốc lá ở Hà Nội, các công trình thủy lợi Về văn hóa, giáo dục, y tế, đến năm 1960, số học sinh phổ thông tăng gấp 2 lần, số học sinh trung học chuyên nghiệp tăng 4 lần, đại học tăng 4 lần với 9 trường đại học và 11.000 sinh viên Số bệnh viện, bệnh xá, trạm xá, cơ sở hộ sinh tăng gấp 11 lần, số giường bệnh tăng gấp đôi so với trước Đồng thời với nhiệm vụ khôi phục, phát triển văn hóa, Đảng và Nhà nước còn quan tâm đến việc xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng để biến miền Bắc trở thành một hậu phương lớn, vững chắc cho cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam

4 Miền Bắc thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất ở miền Bắc (1961-1965)

Kế hoạch 3 năm (1958-1960) đã giúp Việt Nam có những cơ sở công nghiệp quan trọng đầu tiên Tỷ trọng của công nghiệp trong nền kinh tế tăng song vẫn nhỏ hơn tỷ trọng của khu vực nông nghiệp Phong trào hợp tác hóa trong

nông nghiệp và thủ công nghiệp được triển khai rầm rộ Những thành tựu và tồn tại của kế hoạch 3 năm đã thôi thúc Đảng này triển khai một kế hoạch với những tham vọng lớn hơn Nhiệm vụ cơ bản của Kế hoạch nhà nước 5 năm

1961-1965 là "phấn đấu xây dựng bước đầu cơ sở vật chất và kỹ thuật của

chủ nghĩa xã hội, thực hiện một bước công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa và hoàn thành công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa, tiếp tục đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội"

Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, Miền Bắc đã xác định những nhiệm vụ cụ thể

về mọi mặt và đạt nhiều thành tựu đáng kể Công nghiệp được nhà nước ưu

tiên đầu tư vốn để phát triển Trong công nghiệp nặng, có khu gang thép Thái Nguyên, các nhà máy nhiệt điện Uông Bí, thủy điện Thác Bà,… trong công nghiệp nhẹ, có các khu công nghiệp Việt Trì, Thượng Đình (Hà Nội), các nhà máy Vạn Điểm, sứ Hải Dương, Công nghiệp quốc doanh chiếm tỉ trọng 93,1% trong tổng giá trị sản lượng công nghiệp toàn miền Bắc, giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân Ở địa phương, có hàng trăm xí nghiệp được xây dựng để hỗ trợ cho công ghiệp trung ương và giải quyết nhu cầu tại chỗ Được sự giúp đỡ của Liên Xô, các nước Xã hội chủ nghĩa và Trung Quốc nên đạt nhiều thành tựu

Nông nghiệp được coi là cơ sở của công nghiệp Nhà nước ưu tiên xây dựng

và phát triển các nông trường, lâm trường quốc doanh, trại thí nghiệm cây trồng và vật nuôi Người nông dân mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học - kĩ thuật Diện tích nước tưới được mở rộng nhờ phát triển hệ thống thủy nông vừa và nhỏ Nhiều hợp tác xã đạt năng xuất 5 tấn thóc trên 1 ha Trên 90% hộ nông dân và hợp tác xã, trong đó có 50% hộ vào hợp tác xã bậc cao Hệ thống thủy nông phát triển, xây dựng hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải Nhiều Hợp tác xã nông nghiệp đạt và vượt năng suất 5 tấn thóc trên 11 hécta

Thương nghiệp quốc doanh được nhà nước ưu tiên phát triển nên đã chiếm

lĩnh được thị trường, góp phần vào phát triển kinh tế, củng cố quan hệ sản

xuất, ổn định đời sống nhân dân Trong giao thông vận tải, mở rộng các mạng

lưới đường bộ, đường sắt, đường sông, đường biển được xây dựng, củng cố, hoàn thiện, đã phục vụ đắc lực cho yêu cầu giao lưu kinh tế và củng cố quốc

phòng Các ngành văn hóa, giáo dục, y tế có bước phát triển và tiến bộ đáng

kể Vấn đề văn hóa - tư tưởng, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

được đặc biệt coi trọng Về giáo dục, so với năm học 1960 - 1961, số học sinh

phổ thông năm học 1964 - 1965 tăng từ 1,9 triệu lên 2,7 triệu, số trường đại học tăng gấp đôi Có 9000 trường các cấp và 2.6 triệu học sinh

Bên cạnh đó, miền Bắc còn làm nghĩa vụ hậu phương, chi viện cho Miền Nam Trong 5 năm, một khối lượng lớn vũ khí, đạn dược, thuốc men, được chuyển vào chiến trường Ngày càng có nhiều đơn vị vũ trang, nhiều cán bộ quân sự, chính trị, văn hóa, giáo dục, y tế được huấn luyện đưa vào chiến trường tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, xây dựng vùng giải phóng Tuy kế hoạch 5 năm lần thứ nhất mắc một số sai lầm chủ yếu do tư tưởng chủ quan nóng, đề ra các mục tiêu, chỉ tiêu quá cao, không tính đến khả năng thực hiện và điều kiện cụ thể của đất nước nhưng những thành tựu để lại đã đưa miền Bắc nước ta tiến những bước dài chưa từng thấy Đến ngày 5/8/1964 Mỹ

mở chiến dịch bắn phá miền Bắc sau khi dựng lên Sự kiện Vịnh Bắc bộ, từ đây miền Bắc phải chuyển hướng xây dựng và phát triển và không thể tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 – 1965)

5 Xây dựng chủ nghĩa xã hội và đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai của Mỹ, tăng cường chi viện cho miền Nam (1965-1968)

Ngày 1/11/1968, Mỹ kết thúc ném bom hoàn toàn chiến tranh phá hoại lần thứ nhất ở miền Bắc Hòa bình được lập lại ở miền Bắc, Đảng và Chính phủ

đã chủ trương khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế, phát triển văn hóa, chăm lo đời sống nhân dân, ra sức chi viện cho tiền tuyến

ở miền Nam Miền Bắc tiến hành khôi phục mọi hoạt động sản xuất và đời sồng trở lại bình thường Các cơ sở sản xuất công nghiệp, nông nghiệp nhanh