Tài liệu Đề tài " Giải pháp đáng tin cậy : một viễn cảnh của sự đánh giá và chọn lựa theo trực giác " Phần 4 pptx

Một quan sát cơ bản khác là những phán đoán và ý định về trực giác thông thường trong ý nghĩa này, nhưng có thể được sửa đổi hay quan trọng hóa trong một cách thức được cân nhắc kỹ càng

CÁC MẶT CỦA GIẢI PHÁP ĐÁNG TIN CẬY:

MỘT VIỄN CẢNH CỦA SỰ ĐÁNH GIÁ VÀ CHỌN LỰA THEO TRỰC GIÁC

DANIEL KAHNEMAN

KẾT LUẬN

Điểm bắt đầu của phân tích hiện tại là sự quan sát mà các phán đoán và ưu tiên phức tạp được gọi là "trực giác" trong ngôn ngữ hàng ngày nếu chúng tiếp cận nhanh chóng không có hiệu quả giống như các nhận thức Một quan sát cơ bản khác là những phán đoán và ý định về trực giác thông thường trong ý nghĩa này, nhưng có thể được sửa đổi hay quan trọng hóa trong một cách thức được cân nhắc

kỹ càng hơn của sự hoạt động "Hệ thống 1" và "hệ thống 2" được kết hợp với hai hình thức chức năng nhận thức

Các phần trước đã thảo luận tỉ mỉ một đề xuất có đặc điểm chung riêng lẻ: "Biểu hiện dễ nhận thức cao được nảy sinh bởi hệ thống 1 kiểm soát các phán đoán và ưu tiên, ngoại trừ được sửa đổi hay quan trọng hóa bởi các hoạt động được cân nhắc

kỹ càng của hệ thống 2" Khuôn mẫu này thiết lập một chương trình hoạt động cho nghiên cứu: để hiểu các phán đoán và chọn lựa chúng ta phải nghiên cứu các yếu

tố của khả năng dễ nhận thức, các điều kiện dưới hệ thống 2 sẽ quan trọng hóa hay điều chỉnh hệ thống 1, và các quy tắc của những hoạt động được điều chỉnh này Nhiều quy tắc được biết đến về mỗi câu trong 3 câu hỏi này

Trước tiên, cân nhắc các cách thức mà khái niệm khả năng dễ nhận thức được sử dụng ở đây Các tác động cơ cấu được quy cho sự kiện mà những trình bày chính xác và rõ ràng luân phiên trong tình huống giống nhau tạo ra các phương diện có thể nhận thức được Ý kiến cốt lõi của thuyết viễn tượng, những người mang lại lợi ích thông thường gia tăng hay giảm sút, dẫn chứng một nguyên tắc chung mà những biến đổi có liên quan dễ nhận thức hơn các giá trị tuyệt đối Các phương

thức phán đoán được giải thích như sư thay thế của một thuộc tính khám phá có thể nhận thức được cho một mục tiêu tượng trưng có khả năng nhận thức thấp hơn Nói chung, lời đề nghị các mức độ trung bình thì dễ nhận thức hơn các tổng số đã thống nhất các phân tích phương thức nguyên mẫu Một đề tài tái diễn là các phương diện khác nhau của những vấn đề được tạo nên có thể nhận thức được trong những thí nghiệm ở giữa và bên trong các vật thể, và rõ ràng cụ thể hơn trong các đánh giá riêng rẽ và hợp nhất trong các tác nhân kích thích Trong tất cả các trường hợp này, thảo luận đã lôi kéo các quy tắc dễ nhận thức hợp lý độc lập

và đôi khi khá rõ ràng

Vị trí của các nhân tố có thể nhận thức được trong việc tạo ra lý luận tâm lý, theo nguyên tắc, tương tự với vị trí của các nhân tố hợp thành nhóm nhận thức Trong

cả hai trường hợp, không có lý thuyết tổng quát, chỉ có một bảng liệt kê sự tổng quát hóa theo lỗi kinh nghiệm mạnh mẽ cung cấp một nền tảng âm thanh cho các giải thích dựa trên thí nghiệm của cho những mô hình của hiện tượng mức độ cao hơn Không giống như các nguyên tắc của Gestall, được liệt kê trước đây rất lâu, một bảng liệt kê bao hàm các nhân tố mà khả năng có thể nhận thức tác động hãy còn được vạch ra Bảng liệt kê rất dài nhưng nhiều yếu tố của nó hoàn toàn được biết đến Ví dụ, chắc chắn khi giả định rằng sự tương tự dễ nhận thức hơn khả năng có thể xãy ra, những biến đổi dễ nhận thức hơn các giá trị tuyệt đối, và các mức độ trung bình dễ nhận thức hơn tổng số Hơn nữa, mỗi giả định này có thể được thử nghiệm độc lập bởi các hoạt động đa số, bao gồm sự đo lường thời gian phản ứng, nhạy cảm và ưu tiên bởi các nhiệm vụ phụ, và việc chuẩn bị không đối xứng Giả định về khả năng có thể nhận thức được tạo ra lý luận một cách hoàn toàn, nhưng chúng khong cần sự mơ hồ và chúng có thể thực hiện việc giải thích thực tế

Thảo luận hiện tại về các tác động khả năng dễ nhận thức đã hạn chế khả năng dễ nhận thức khác nhau của các thuộc tính mà phán đoán phản đối thay đổi, như độ

dài hay giá cả, sự tượng tự và khả năng có thể xãy ra (Kahneman & Federick, 2002) Một phân tích tương tự có thể được áp dụng cho khả năng có thể nhận thức được về những giá trị đặc trưng của các thuộc tính như "6 bộ" hay "2 đôla" Giá trị nhận thức cao bị quá tải, và khi đã cân nhắc kỹ càng như những câu trả lời có thể xãy ra đối với một câu hỏi chúng trở nên vững chắc (Epley & Gilovich, 2002; Strack & Mussweiler, 1997; Chapman & Johnson, 2002) Những tác động của sự vững chắc đóng một vai trò trung tâm trong các quan điểm của phán đoán và chọn lựa Thực vậy, các tác động vững chắc ở giữa hiện tượng phán đoán quả quyết nhất và quá tải trong các giá trị nổi bật giống như là cơ cấu giải thích tại sao các sự kiện ít khả năng xãy ra đôi khi xuất hiện trong việc tạo ra kết luận Phân tích khả năng dễ nhận thức có thể được mở rộng có liên quan đến các quan sát này

Yêu cầu mà các minh họa nhận thức sẽ xãy ra ngoại trừ chúng bị hạn chế bởi chu

kỳ thăm dò hệ thống 2 Các suy diễn bị hạn chế bởi vai trò của hệ thống 2 có thể được xác định độc lập trong một số hình thức Ví dụ, giả định rằng hệ thống 2 dễ

bị gây trở ngại vởi các hoạt động cạnh tranh đề xuất rằng biểu hiện của tư duy trực giác thông thường bị ngăn chặn có thể được diễn đạt khi người ta được sắp xếp dưới gánh nặng nhận thức Một giả thuyết thử nghiệm khác là các phán đoán trực giác bị ngăn chặn bởi hệ thống 2 vẫn có thể dò ra, thí dụ trong những câu trả lời đến sau sự chuẩn bị

Các nguyên tắc dễ nhận thức xác định khả năng có liên quan của các gợi ý mà các hoạt động thăm dò của hệ thống 2 đáp ứng Ví dụ, chúng ta biết rằng sự khác biệt giữa các chọn lựa nổi bật trong sự đồng nhất hơn trong đánh giá riêng lẻ, và bất cứ biến đổi nào được thao tác trong một phác họa giai thừa sẽ thu hút một số sự chú

ý Những gợi ý khác nhau có thể được phát hiện trong cách diễn đạt ngôn từ của các vấn đề và trong ngữ cảnh của các bài trước Nhiều mâu thuẫn hiển nhiên về văn chương trong các phương thức phán đoán được giải quyết dễ dàng bên trong

cơ cấu tổ chức này (Kahneman & Federick, 2002) Một phán đoán có xu hướng

xuất hiện trong một số tình huống thường cung cấp thông tin về các nhân tố kiểm soát các hoạt động đúng đắn Như đã lưu ý, quy cho biến đổi của các phán đoán trực giác về hệ thống 2 là một nguồn giả thuyết thử nghiệm Ví dụ, nó đề xuất rằng

sự hiểu biết có tương quan với tính nhạy cảm đến các khuynh hướng duy nhất trong các vấn đề cung cấp những gợi ý không đủ sức thuyết phục có liên quan với giải pháp đúng Khi thiếu các gợi ý, không có cơ hội cho sự hiểu biểt hay tạo ra rắc rối hiển nhiên nhất cho chính nó Khi các gợi ý kém phong phú, ở thái cực khác, thậm chí chúng ta có thể dễ dàng phát hiện ra chúng (Kahneman, 2000a; Stanovich & West, 1999, 2002)

Mô hình đưa ra 4 hình thức mà một phán đoán hay chọn lựa có thể được tạo ra: (i) không có câu trả lời theo trực giác, và phán đoán được nảy sinh từ hệ thống 2 (ii) một phán đoán hay ý định trực giác được nêu ra, và:

a được chứng thực bởi hệ thống 2;

b được tận dụng như một sự vững chắc cho các điều chỉnh để trả lời cho những nét đặc trưng của tính huống;

c được xác định là không hợp với một quy tắc chủ quan vững chắc, và bị hạn chế

từ sự diễn đạt rõ ràng

Dĩ nhiên không có cách thức để chắc chắn chính xác các chu kỳ có liên quan của các kết quả này, nhưng quan sát ngẫu nhiên đưa ra trình tự sau , từ thường xuyên nhiều nhất đến ít nhất:

(iia) - (iib) - (ii) - (iic)

Hầu hết các thái độ là trực giác, kỹ năng, không cần phải bàn và thành công

(Klein, 1998) Trong một số phân đoạn của các trường hợp, một yêu cầu để điều

chỉnh các phán đoán và ưu tiên trực giác sẽ được công nhận, nhưng biểu tượng trực giác sẽ là sự vững chắc cho phán đoán Sự điều chỉnh chưa hoàn tất có thể đúng hơn sự điều chỉnh bao trùm trong các trường hợp như thế Một dự đoán tổng quát bảo thủ là những biến đổi bị sao nhãng trong trực giác sẽ nhắc nhở sự thiếu quan trọng trong các phán đoán được cân nhắc

Phân tích của tư duy và chọn lựa trực giác được đưa ra ở đây cung cấp một hệ thống cơ bản làm nổi bật các đoàn thể giữa những đường kẻ trong nghiên cứu thường được thực hiện riêng rẻ Đặc biệt, tâm lý phán đoán và tâm lý chọn lựa phân chia các nguyên tắc cơ bản của chúng, và phần lớn khác nhau về nội dung Ở một mức độ chi tiết hơn, các phương thức nguyên mẫu giải quyết các vấn đề kết cấu tương tự trong các phạm vi thay đổi khác nhau mà chúng tạo ra những hình thức tương tự của kết quả Hơn nữa, các nguyên tắc không rành mạch với phạm vi phán đoán/tạo ra quyết đinh Sự tương tự giữa trực giác và nhận thức đặc biệt hữu ích trong việc xác định những hình thức mà tư duy trực giác khác biệt với lý luận được cân nhắc kỹ càng, và những ý niệm của các phân tích khả năng nhận thức và quy trình kép đóng một vai trò cơ bản trong một số lĩnh vực tâm lý và nhận thức

Một hệ thống cơ bản tổng quát như hệ thống cơ bản đã được đưa ra ở đây không phải là một sự thay thế cho các khái niệm và lý thuyết trong phạm vi chi tiết Đối với một sự vật, những hệ thống cơ bản chung và các mô hình chi tiết tạo nên những ý kiến dễ nhận thức khác nhau Những ý kiến mới lạ và các ví dụ quan trọng có thể đúng hơn nảy sinh từ tư duy về các vấn đề ở một mức độ thấp hơn của

sự trừu tượng và tính tổng quát Tuy nhiên một hệ thống cơ bản rộng rãi có thể hữu dụng nếu nó hướng dẫn một nguyên tắc tìm kiếm những tương quan qua các lĩnh vực, để xác định các quá trình thông thường và hạn chế thái quá các giải thích hạn hẹp trong những phát hiện

= = =

* Bài tiểu luận này xét lại những vấn đề mà Amos Tversky và tôi đã cùng nghiên cứu nhiều năm về trước, và tiếp tục thảo luận trong đối thoại đã kéo dài một vài thập kỷ Bài báo được dựa trên bài diễn thuyết Nobel mà em gái tôi Lenore

Shoham giúp tôi sắp xếp lại Nó dựa vào một phân tích của những phương pháp đánh giá được phát triển trong sự cộng tác với Shane Frederick (Kahneman và Frederick, 2002) Shane Frederick, David Krantz và Daniel Reisberg kêu gọi giúp

đỡ đối với tác động này Craig Fox, Peter McGraw, Daniel Read, David Schkade

và Richard Thaler đã đưa ra nhiều lời bình luận và đề xuất sâu sắc Kurt Schoppe

đã đưa ra sự giúp đỡ hữu ích, George Goodwin và Amir Goren giúp kiểm chứng khoa học Nghiên cứu của tôi được hỗ trợ bởi NSF 285-6086 và Trường Woodrow Wilson đối với những vấn đề cộng đồng và quốc tế tại Trường đại học Princeton Một bản dịch khác của bài báo này xuất hiện trong Khảo sát kinh tế châu Mỹ ( tháng 12 / 2003)

1 Các phương thức khám phá hiện hữu cơ bản dựa trên một đánh giá khả năng nhận thức, mà những ảnh hưởng hay khả năng có thể xãy ra được phán đoán bằng

sự dễ dàng với những minh họa phát sinh Tversky và tôi chịu trách nhiệm đối với nhầm lẫn thuật ngữ này (Tversky và Kahneman, 1973)

Tài Liệu Tham Khảo

Agnoli, F (1991) Sự phát triển của các phương thức khám phá phán đoán và lý

luận hợp lý: Đào tạo chống lại các phương thức khám phá tiêu biểu Phát triển nhận thức, 6, 195-217

Agnoli, F & Krantz, D.H (1989) Hạn chế những phương thức khám phá tự nhiên

bằng sự chỉ dẫn hình thức: Trường hợp ngụy biện liên kết Tâm lý nhận thức, 21,

515-550

Anderson, N.H (1981).Thiết lập lý thuyết hợp nhất thông tin New York: Viện

hàng lâm ấn bảng

Anderson, N.H (1991a) Sự đóng góp cho thuyết hợp nhất thông tin (Quyển I:

Nhận thức) Hillsdale, NJ: Erlbaunm

Anderson, N.H (1991b) Sự đóng góp cho thuyết hợp nhất thông tin (Quyển II: Xã

hội) Hillsdale, NJ: Erlbaunm

Anderson, N.H (1996) Một thuyết hoạt động nhận thức Hillsdale, NJ: Erlbaunm

Ariely, D (1998) Kết hợp các kinh nghiệm qua thời gian: Các tác động của thời

gian, những thay đổi cường độ,…Nhật ký quyết định, 11,19-45

Ariely, D (2001) Xem các chuỗi: Tiêu biểu bằng các thuộc tính thống kê Khoa học tâm lý, 12, 157-162

Ariely, D., & Loewenstein, G (2000) Khi nào vấn đề thời gian có tính chất quan

trọng trong phán đoán và tạo nên quyết định? Nhật ký tâm lý dựa trên thí nghiệm: Tổng quát, 129, 524-529

Arrow, K.J (1982) Nhận thức rủi ro trong tâm lý và kinh tế Điều tra kinh tế, 20,

1-9

Bar-Hillel, M., & Neter, E (2002) Giống nhau bao nhiêu tương phản thích hợp bấy nhiêu: Một ngụy biện tách biệt trong các phán đoán khả năng có thể xãy ra

T.Gilovich, D.Griffin & D.Kahneman, Các phương thức khám phá và sai lệch

(trang 82-97) New York: Trường đại học Cambridge ấn bản, 2002, 82-97

Bargh, J.A (1997), Tính tất yếu trong đời sống hàng ngày R.S Wyer, Tính tất yếu trong đời sống hàng ngày: Sự tiến bộ trong nhận thức xã hội (Quyển 10, trang

1-61) Mahwah, NJ: Erlbaum

Bernouli, D (1954) Bình luận của một lý thuyết mới trên sự đo lường rủi ro, 22, 23-36 (Tác phẩm nguyên bản đã xuất bản năm 1738)

Bless, H.,Clore, G.L.,Schwarz,N.,Golisano, V.,Rade,C.,& Wolk, M (1996) Hình thức diễn đạt và cách sử dụng của các kịch bản: Một lối diễn đạt thích hợp thực sự

dẫn đến sự vô thức? Nhật ký tâm lý cá nhân và xã hội, 71, 665-679

Bodenhausen, G.V (1990) Các khuôn mẫu như những phương thức phán đoán:

Bằng chứng của các biến đổi hàng ngày trong phán đoán Khoa học tâm lý, 1,

319-322

Brenner, L.A.,Koehler,D.J.,& Rottenstreich, Y (2002) Bình luận thuyết tương hổ: Những tiến bộ hiện tại và các khuynh hướng trong tương lai T.Gilovich, D.Griffin

& D.Kahneman, Các phương thức khám phá và sai lệch (trang 489-509) New

York: Trường Đại học Cambridge ấn bản

Cacioppo, J.T.,Priester, J.R., & Berntson, G.G (1993) Những xác định nguyên lý

cơ bản của các thuộc tính II: Điểm uốn và sự mở rộng có những tác động khác

nhau lên các thuộc tính Nhật ký tâm lý cá nhân và xã hội, 65, 5-17

Chaiken, S., & Trope, Y.(1999) Các lý thuyết chu trình kép trong tâm lý học xã hội New York: Guilforf ấn bản

Chapman,G.B.,& Johnson, E.J.(2002) Kết hợp không liên quan: Sự vững chắc trong các phán đoán của lòng tin và giá trị T.Gilovich, D Griffin & D.Kahneman,

Các phương thức khám phá và sai lệch (trang 120-138) New York: Trường Đại

học Cambridge ấn bản

Chong, S.C., & Treisman, A.(2003) Miêu tả các thuộc tính thống kê Nghiên cứu tầm nhìn

Cosmides,L.,& Tooby, J.(1996).Con người có phải là những thống kê trực giác chính đáng? Cân nhắc lại một số kết luận từ tài liệu trong phán đoán và không rõ

ràng Nhận thức, 58, 1-73

Desvousges, W.H., Johnson, F., Dunford, R., Hudson, S., Wilson, K., & Boyle, K (1993) Đánh giá nguồn gốc tự nhiên tác động xấu đến đánh giá ngẫu nhiên: Các

phương thức thử nghiệm giá trị và độ tin cậy J.A.Hausman, Đánh giá ngẫu nhiên: Một đánh giá quyết định (trang 91-159) Amsterdam: Bắc Hà Lan

Epley, N., & Gilovich, T (2002) Tiếp tục hướng tới sự điều chỉnh trong sự vững chắc và điều chỉnh các phương thức khám phá T Gilovich, D Griffin & D

Kahneman, Các thuộc tính khám và Sai lệch (trang 139-149) New York: Trường

đại học Cambridge ấn bản

Epstein, S (1994) Sự thống nhất nhận thức và động lực tâm lý không ý thức Nhà tâm lý học châu Mỹ, 49, 709-724

Evans, J St B T., Handley, S J., Over, D E., & Perham, N (2002) Dựa trên nền

tảng những sự tin tưởng trong suy luận Bayesian Trí nhớ và Nhận thức, 30,

179-190

Finucane, M L., Alhakami, A., Slovic, P., & Johnson, S M (2000) Các tác động

của phương thức khám phá trong cán phán đoán rủi ro và lợi ích Nhật ký tạo ra quyết định, 13, 1-17

Fiske, S (1998) Khuôn mẫu, định kiến, và phân biệt In D T Gilbert & S T

Fiske,Sách hướng dâzn tâm lý xã hội (phiên bản thứ 4, Quyển 1, trang 357-441)

New York: McGraw-Hill

Frederick, S W., & Fischhoff, B (1998) Phạm vi quan tâm (nếu có) trong các

định giá được đưa ra Rủi ro,Quyết định, và Chính sách, 3, 109-123

Fredrickson, B L., & Kahneman, D (1993) Quãng thời gian bị lờ đi trong các

định giá trong quá khứ của những thành phần có hiệu quả Nhật ký tâm lý cá nhân

và xã hội, 65, 45-55

Gigerenzer, G (1991) Làm thế nào để các minh họa nhận thức không tồn tại: Đối lập với "Các phương thức khám phá và Sai lệch" W Stroebe & M Hawthorne,

Quan điểm của người châu Âu về tâm lý xã hội (Quyển 2, trang 83-115)

Chichester, UK: Wiley

Gigerenzer, G., Hell, W & Blank, H (1988) Tính tiêu biểu và nội dung - cách sự

dụng base-rate như một biến số liên tục Nhật ký tâm lý dựa trên thí nghiệm: Nhận

thức và thực hiện của nhân loại, 14, 513-525

Gigerenzer, G., Swijtink, Z., Porter, T., Daston, L., Beatty, J., & Krueger, L

(1989) Dành thêm các cơ hội: Khả năng có thể xãy ra đã thay đổi khoa học và đời sống hàng ngày như thế nào Cambridge, UK: Trường Đại học Cambridge ấn

bản

Gilbert, D T (1989) Tư duy mơ hồ: Các bộ phận tự động của quá trình suy luận

xã hội J Uleman & J A Bargh (Eds.), Tư duy không chủ ý (trang 189-211)

Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall

Gilbert, D T (2002) Sự điều chỉnh suy luận T Gilovich, D Griffin & D

Kahneman, Các phương thức khám phá và Sai lệch (trang 167-184) New York:

Trường Đại học Cambridge ấn bản

Gilovich, T., Griffin, D., & Kahneman, D (2002) Các phương thức khám phá và Saci lệch New York: Trường Đại học Cambridge ấn bản

Griffin, D W., & Tversky, A (1992) Tầm quan trong của bằng chứng minh họa

và sự xác định Tâm lý nhận thức, 24, 411-435

Hammond, K R (1996) Phán đoán của con người và chính xách xã hội: Sự mơ

hồ không thể hạn chế, lỗi không thể tránh khỏi, việc bất công không thể ngăn chặn New York: Trường Đại học Oxford ấn bản