Tài liệu Đề tài " Giải pháp đáng tin cậy : một viễn cảnh của sự đánh giá và chọn lựa theo trực giác " Phần 2 ppt

Cũng ở đây, ý kiến cho rằng một thay đổi của $100 trong tổng tài sản sẽ tác động đến sự ưa thích hơn không thể được thực hiện nghiêm túc.2 Những biến đổi nào với sự phồn vinh trong lý th

CÁC MẶT CỦA GIẢI PHÁP ĐÁNG TIN CẬY:

MỘT VIỄN CẢNH CỦA SỰ ĐÁNH GIÁ VÀ CHỌN LỰA THEO TRỰC GIÁC

DANIEL KAHNEMAN

Vấn đề 3

Bạn sẽ chọn những giải pháp nào ?

nhất định thua $100

hay

50% cơ hội thắng $50

50% cơ hội thua $200

Sự chọn lựa của bạn sẽ thay đổi nếu tổng tài sản của bạn hơn $100?

Trong vấn đề 3, vận may rủi thu hút nhiều hơn sự mất mát chắc chắn

Những kết quả dựa trên thí nghiệm chỉ ra rằng phần lớn những bên bị ưa thích tìm kiếm rủi ro hơn trong sự chọn lựa thuộc dạng này (Kahneman & Tversky, 1979) Cũng ở đây, ý kiến cho rằng một thay đổi của $100 trong tổng tài sản sẽ tác động đến sự ưa thích hơn không thể được thực hiện nghiêm túc.2 Những biến đổi nào

với sự phồn vinh trong lý thuyết của Bernoulli là câu trả lời cho một sự thay đổi

được đưa ra của sự phồn vinh Sự biến đổi này được mô tả bởi độ cong của hàm số lợi ích đối với sự phồn vinh Như một hàm số không thể được vẽ nếu lợi ích của

sự phồn vinh phụ thuộc tương ứng, bởi vì sau đó lợi ích không chỉ phụ thuộc vào

sự phồn vinh hiện tại mà còn phụ thuộc vào mức độ được trích dẫn

Vấn đề 2 và 3 gợi lên những ưu tiên khác rõ ràng, nhưng từ một viễn cảnh của Bernoulli, sự khác biệt là một tác động cơ cấu: khi đã phát biểu trogn các khoản tài sản sau cùng, các vấn đề chỉ khác nhau trong tất cả các giá trị thấp hơn $100 trong vấn đề 3 - một biến đổi không quan trọng Tversky và tôi đã nghiên cứu nhiều đôi chọn lựa của hình thức này trước đó trong những thăm dò của chúng tôi về sự chọn lựa rủi ro và kết luận rằng sự chuyển tiếp đột ngột từ ác cảm rủi ro đến tìm kiếm rủi ro không được giải thích hợp lý bởi một hoạt động hữu ích cho sự giàu

có Những đặc quyền ưu tiên xuất hiện được xác định bởi những quan điểm là gia tăng hay giảm đi, đã định nghĩa mối quan hệ với một điểm ưu tiên, nhưng lý

thuyết của Bernoulli và những người nối nghiệp ông không kết thành một đặc quyền ưu tiên Bởi vậy chúng tôi đã đưa ra một thuyết rủi ro luân phiên mà mang lại lợi ích tăng hay giảm - những thay đổi về tài sản hơn là trạng thái của sự giàu

có Thuyết viễn tượng (Kahneman & Tversky, 1979) bao quát ý kiến rằng những đặc quyền ưu tiên là đặc quyền ưu tiên phụ thuộc và bao gồm các thống số phụ được yêu cầu bởi giả định này

Những dự đoán rõ rệt của thuyết viễn tượng dựa theo hình thức của hàm số trị số được chỉ ra trong Hình 6 Hàm số trị số được định nghĩa trên sự gia tăng hay giảm

và được biểu thị đặc điểm bởi 4 nét riêng biệt: (1) nó lõm vào ở chỗ gia tăng, không thích rủi ro; (2) nó lồi ở chỗ giảm, tìm kiếm rủi ro; (3)Quan trọng nhất, hàm

số bị xoắn đột ngột ở điểm đặc biệt và chống giảm sút - gia tăng biến động nhanh chóng hơn giảm sút một hệ số khoảng 2-2.5 (Kahneman, Knetsch & Thaler, 1991; Tversky & Kahneman, 1992) (4) một vài nghiên cứu gợi ý rằng những hàm số trong hai phạm vi tương đương với nhau, với những trình bày tương tự nhau

(Swalm, 1966; Tversky & Kahneman, 1992) Tuy nhiên, hàm số giá trị không được mong đợi để mô tả đặc quyền ưu tiên đối với giảm sút có quan hệ rộng rãi với tổng tài sản, làm suỵ đổ hay giần như sụp đổ là một hậu quả có thể xãy ra

Sai sót của Bernoulli - giả định rằng những người mang đến lợi ích là những phát biểu cuối cùng - không bị hạn chế đối với việc đưa ra quyết định dưới rủi ro Thực vậy, lỗi của tính độc lập tương ứng xây dựng biểu tượng chuẩn mực của các biểu

đồ giống nhau Các nhà tâm lý học phải suy nghĩ rất nhiều rằng những biểu đồ bao gồm một biểu tượng của việc tích trữ hàng hóa khác nhau tạm thời - bản sao của quan điểm trích dẫn trong thuyết viễn tượng Dĩ nhiên thông số không được bao hàm, vì thuyết tiêu thụ giả định rằng nó không có ý nghĩa

Cơ cấu phong phú

Ý kiến cho rằng những người mang đến lợi ích là những thay đổi của sự phong phú hơn là các vị trí được mô tả như phần thiết yếu của thuyết viễn tượng

(Kahneman & Tversky, 1979, trang 273) Phát biểu này đã ám chỉ rằng những sự chọn lựa luôn được tạo ra bằng cách cân nhắc sự gia tăng hay giảm sút hơn các trạng thái sau cùng, những đề nghị đó phải được hội đủ tiêu chuẩn Phân tích khả năng dễ nhận thức và cơ cấu được đưa ra trước đó một chọn lựa có mức độ, mà (1) các vấn đề quyết định có thể được hình thành trong các định hạn của sự phong phú

hay trong sự biến đổi; (2) sự trình bày chính xác và rõ ràng có thể dẫn đến những đặc quyền ưu tiên khác nhau Ví dụ, xem xét vấn đề 4:

Vấn đề 4

Hãy định giá tổng tài sản của bạn, gọi đó là W

Tình huống nào trong 2 tình huống này chiếm ưu thế hơn:

Bạn sở hữu W

Hay

50% cơ hội bạn sở hữu W - $100

50% cơ hội bạn sở hữu W + $150

Thí nghiệm thông thường với các vấn đề thuộc dạng này đã đưa ra một đặc quyền

ưu tiên một các kiên định đối với trạng thái không rõ ràng của sự phong phú, và một ấn tượng mạnh mẽ mà các lợi tức đã đề cập trong câu hỏi hoàn toàn không đáng kể

Trong tổng tại sản sau cùng, vấn đề 4 tương tự với vấn đề 2 Hơn nữa, hầu hết các bên bị đều đồng ý, trên sự phản ánh, mà sự tương phản giữa các vấn đề không quan trọng - không đáng kể để biện hộ cho những sự chọn lựa khác nhau Vì thế, những đặc quyền ưu tiên khác nhau đã quan sát trong hai vấn đề này đáp ứng định nghĩa của một tác động cơ cấu

Thao tác của nhận thức đưa ra tác động cơ cấu không phức tạp Vận may rủi trong vấn đề 2 dường như gợi lên một định giá của các cảm xúc có liên quan với những hậu quả trực tiếp, sự trình bày chính xác và rõ ràng sẽ không đem đến những tư duy về sự phong phú hoàn toàn Ngược lại, sự trình bày chính xác và rõ ràng trong

vấn đề 4 ủng hộ một quan điểm về việc không rõ ràng như một phần đáng kể trong mối quan hệ với W, và cũng không đề cập đến sự gia tăng hay giảm sút Trong triển vọng này điều đáng ngạc nhiên là hai vấn đề nêu ra các nhận thức khác nhau,

và vì vậy những đặc quyền ưu tiên cũng khác nhau

Qua nhiều thế kỷ, lý thuyết của Bernoulli và những người nối nghiệp ông đac áp dụng các vấn đề quyết định mà hầu hết các kết quả luôn được hình thành trong định hạn của sự gia tăng hay giảm sút, không đề cập rõ ràng đến sự phong phú hiện tại hay sau cùng Giả định sự tiềm ẩn trong ứng dụng của thuyết dự đoán hữu ích là những kết quả đã mô tả sự gia tăng hay giảm sút được thay đổi đầu tiên thành các trạng thái sau cùng của sự phong phú, sau đó được đánh giá trong nhận thức Nhìn sơ qua thảo luận trước đó của cơ cấu, giả thuyết một biến đổi thật vô lý

và những câu trả lời khác nhau đã quan sát trong vấn đề 2 và vấn đề 4 cung cấp những bằng chứng trực tiếp chống lại nó

Lý luận giống như thế cũng áp dụng trong một hướng dẫn khác Cân nhắc một người đưa ra quyết định chỉ được đưa ra trong vấn đề 4 Thuyết viễn tượng cho rằng một hoạt động sơ bộ của việc điều chỉnh mà những viễn tượng phản ánh trong các dạng đơn giản hơn trước khi ước lượng Những vấn đề 2 không phải là một hình thức đơn giản hơn của vấn đề 4, bao gồm cả sự gia tăng hay giảm sút không được đề cập đến trong vấn đề 4 Thảo luận về cơ cấu đưa ra rằng vấn đề 4

sẽ được đánh giá như thể đã được phát biểu - trong những định hạn của sự phong phú Thực vậy, một số chọn lựa thực tế được tạo thành trong cơ cấu đó Đặc biệt, các tư vấn tài chính và người phân tích quyết định thường nhất định trong những kết quả được hình thành trong các khoản tài sản khi họ gợi ra những đặc quyền ưu tiên cho khách hàng của mình Thuyết viễn tượng không giống như việc cung cấp một mô tả chính xác của những quyết định tạo ra trong cơ cấu của sự phong phú Trong nghiên cứu dựa trên thí nghiệm cũng như trong thực tế, đa số quyết định được cấu tạo như sự gia tăng và giảm sút Không có nghiên cứu theo hệ thống của

sự lựa chọn mà người ta tạo ra trong cơ cấu của sự phồn vinh, nhưng một trong các thuộc tính quan trọng của các chọn lựa này không có gì để nghi ngờ: chúng sẽ tiếp cận tính chất trung lập rủi ro hơn những kết quả tương đương được cấu thành như gia tăng hay giảm sút Cơ cấu của sự giàu có ưu đãi tính chất trung lập rủi ro trong hai đường lối Thứ nhất, cơ câấ này loại trừ bất cứ đề cập nào về giảm sút,

và do đó cũng loại trừ việc không ưu thích giảm sút Thứ 2, tương tự với một nguyên tắc nhận thức quen thuộc, kết quả của những khoản tài sản lớn hơn

Nếu sự trình bày rõ ràng và chính xác của Bernoulli không xác thực xuyên suốt như một mô hình miêu tả của các chọn lựa rủi ro, như đã được tranh luận ở đây, tại sao mô hình này được sử dụng quá lâu? Câu trả lời có thể hoàn tất như nhiệm

vụ của sự hữu ích đối với sự phong phú là một mặt hợp lývà vì vậy thích hợp với giả định chung của sự hợp lý trong việc tạo ra lý luận kinh tế

Vấn đề 5

Hai người nhận được bảng báo các hàng tháng của họ từ một người môi giới:

A được cho biết là tài sản của cô ta từ 4 triệu đến 3 triệu

B được cho biết là tài sản của cô ta từ 1 triệu đến 1.1 triệu

"Ai trong hai người này có nhiều lý do hơn để đáp ứng tình hình kinh tế của

mình?"

"Ai là người được lợi nhiều hơn?"

Vấn đề 5 làm nổi bật giải thích tương phản của sự hữu ích trong các lý thuyết định nghĩa các kết quả như những trạng thái hay biến đổi

Trong phân tích của Bernoulli chỉ có câu đầu tiên trong hai câu hỏi là thích ứng và chỉ có vấn đề hậu quả lâu dài Ngược lại, thuyết viễn tượng có liên quan đến các

kết quả tức thời, và chức năng hữu ích có thể được phản ánh trong dự đoán sơ bộ

và sự quan tâm về các cảm xúc sẽ trải qua nhất thời của sự chuyển tiếp từ một trạng thái này sang trạng thái khác (Kahneman; 2000a,b; Mellers, 2000) Khái niệm hữu ích nào hữu dụng hơn? Đối với các mục đích mô tả, ý niệm thiển cận hơn nổi trộn hơn, nhưng các quy tắc mệnh lệnh của việc đưa ra quyết định hợp lý

để lựa chọn quan điểm lâu dài Định nghĩa của Bernoulli về các kết quả thích ứng

là một sự thích hợp trong một mô hình tác nhân duy lý

Đáng lưu ý rằng một loại trừ liên quan với sự lâu dài có thể là một mệnh lệnh cứng nhắc, bởi vì sự lâu dài không phải là nơi cuộc sống được sinh sống Sự hữu ích không thể bị tách rời ra khỏi cảm xúc, và được gây ra bởi những biến đổi Nó cũng dẫn đến những hướng dẫn không tối ưu hóa lợi ích củn những kết quả như họ thực

sự đã trải qua - nghĩa là lợi ích như Bentham nhận thức nó (Kahneman, 1994, 2000c; Kahneman, Wakker & Sarin, 1997)

4.THAY THỂ TƯỢNG TRƯNG: MỘT MÔ HÌNH PHÁN ĐOÁN BỞI

PHƯƠNG THỨC KHÁM PHÁ

Chương trình nghiên cứu hợp tác đầu tiên mà Tversky và tôi định thực hiện là nghiên cứu về các hình thức khác nhau của sự phán đoán về các sự kiện không rõ ràng, bao gồm sự tiên đoán bằng số và đánh giá những giả thuyết có thể xãy ra Chúng tôi xem xét lại tác phẩm này trong một bài báo thống nhất (Tversky & Kahneman, 1974), nhằm mục đích chỉ ra rằng "người ta tin vào một con số hữu hạn của các nguyên tắc khám phá làm giảm đi những bài đánh giá phức tạp có thể

có và giá trị sự đoán đến những hoạt động phán đoán đơn giản hơn Nói chung, những phương thức này khá hữu dụng, nhưng đôi khi chúng dẫn đến những lỗi nghiêm trọng và có hệ thống" (trang 1124) Đoạn văn thứ hai của bài báo đó đã giới thiệu ý kiến cho rằng "định giá để đánh giá chủ quan khả năng có thể xãy ra giống như những định giá chủ quan của lượng vật chất như là khoảng cách hay kích thước

Những phán đoán này đều dựa trên dữ liệu có giá trị giới hạn được giải quyết theo

những quy tắc để khám phá" Khái niệm khám phá được minh họa bằng vai trò

của các đường viền mờ như một yếu tố quyết định có sức thuyết phục của nhận thức mơ hồ Quan sát rằng sự tín nhiệm làm mờ đi như gợi ý mơ hồ sẽ tạo nên những khoảng cách được đánh giá cao trong các thời điểm không rõ ràng và đánh giá thấp vào các thời điểm rõ ràng là ví dụ của một khuynh hướng đi đến một giải pháp Như ví dụ minh họa này, những phương thức phán đoán đã được xác định bởi các lỗi thuộc tính mà chúng là nguyên nhân không thể tránh khỏi

Ba phương thức phán đoán, bao trùm sự tiêu biểu, sẵn có và kiên định được miêu

tả trong quan điểm 1974, song song với 12 khuynh hướng có hệ thống bao gồm dự đoán không thoái bộ, sự sao lãng thông tin lãi xuất gốc, cả tin và đánh giá cao chu

kỳ của các sự kiện dễ hồi tưởng Một số khuynh hướng được xác định bằng các lỗi

hệ thông trong việc đánh giá các số lượng được biết và các sự kiện thống kê Các khuynh hướng khác được xác định bằng những tương phản có hệ thống giữa sự hợp lệ của các phán đoán trực giác và nguyên tắc của lý thuyết có khả năng xãy ra, suy luận hay phân tích sự thoái bộ Bài báo định nghĩa "phương thức và các xu hướng tiếp cận" gọi là nghiên cứu phán đoán trực giác, là chủ đề của một bài diễn văn nghiên cứu thực tế (Kahneman, Slovic & Tversky, 1982; Gilovich, Griffin & Kahneman, 2002) và cũng là tiêu điểm của lý luận thực tế

Gần đây Tversky và tôi đã xem xét lại quan niệm khám phá và các khuynh hướng trong phát triển về nghiên cứu phán đoán và về lĩnh vực rộng rãi hơn của tâm lý nhận thức trong 3 thập kỷ giữa (Kahneman & Frederick, 2002) Mô hình mới tách rời từ sự trình bày rõ ràng và chính xác nguyên bản của các phương thức khám phá trong ba đường lối có ý nghĩa: (1) nó đề nghị một quá trình thông dụng của sự thay thế tượng trưng để giải thích các phương thức phán đoán hoạt động như thế nào"; (ii) nó bao gồm quan điểm rõ ràng của các điều kiện dưới các phán đoán trực

giác sẽ được điều chỉnh hay quan trọng hóa bởi các hoạt động theo dõi kết hợp với

hệ thống 2

Sự thay thế tượng trưng

Bài báo 1974 không bao gồm một định nghĩa về những phương thức phán đoán Các phương thức được mô tả ở những thời điểm khác nhau như nguyên tắc, chu trình, hay nguồn hướng dẫn cho các phán đoán Tính mơ hồ không gây hại, bởi vì chương trinh nghiên cứu chủ yếu dựa trên tổng số ba phương thức phán đoán không rõ ràng, mà được định nghĩa riêng lẻ trong chi tiết đầy đủ Ngược lại,

Kahneman và Frederick (2002) đưa ra một định nghĩa rõ ràng về một quá trình

khám phá tổng quát của sự thay thế tượng trưng: một phán đoán được dàn xếp bởi

một phương thức khi một cá nhân định giá một thay thể mục tiêu rõ nét của phán đoán tương phản bằng cách thay thế một thuộc tính khám phá có liên quan sẵn có trong ý thức Định nghĩa này thảo luận tỉ mỉ một đề tài nghiên cứu trước đó, người đương đầu với câu hỏi khó đôi khi trả lời bằng một thay thế dễ dàng hơn Vì thế, một người được hỏi: "Sự cân đối nào trong các mối quan hệ đường dài tan rã trong vòng 1 năm?" có thể trả lời như thể cô ta được hỏi rằng: "Những ví dụ nào về sự tan rã nhanh chóng của các mối quan hệ đường dài?" Đây sẽ là một áp dụng của khám phá sẵn có Một bên bị đã yêu cầu định giá khả năng có thể xãy ra mà đội A

sẽ đánh đội B trong một trận đấu bóng rổ có thể trả lời bằng cách vẽ sơ đồ một dấu

ấn về sức mạnh của hai đội lên trên phạm vi khả năng có thể xãy ra (Tversky & Koehler, 1994) Điều này có thể được gọi là một "khám phá sức mạnh tương quan" Trong cả hai trường hợp, mục tiêu tượng trưng ở mức độ thấp trong khả năng dễ nhận thức và trong thuộc tính khác nhau, (i) có liên quan với mục tiêu, (ii) được nhận thức dễ dàng, được thay thế trong vị trí của nó

Từ "phương thức khám phá" được sử dụng trong hai ý nghĩa của định nghĩa mới Danh từ dẫn đến quá trình nhận thức, và tĩnh từ trong "thuộc tính khám phá" chỉ rõ

sự thay thế xãy ra trong một phán đoán đặc thù Ví dụ, phương thức khám phá tiêu

biểu được định nghĩa bởi giá trị sử dụng của sự tiêu biểu như một thuộc tính khám phá để phán đoán khả năng có thể xảy ra Định nghĩa loại trừ các tác động mạnh

mẽ, mà phán đoán bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng tạm thời khả năng dễ nhận thức về một giá trị đặc thù của mục tiêu tượng trưng Mặc khác, định nghĩa khái niệm của phương thức khám phá bằng quá trình thay thế tượng trưng mở rộng hơn các dạng ứng dụng của nó

Đối với ví dụ nhận thức của thay thế tượng trưng, xem xét vấn đề: "Đâu là kích thước của hai con ngựa trong Hình 7, như chúng được chỉ ra trên giấy?" Các hình ảnh xác định kích thước thật, nhưng hình ảnh đưa ra một sự nhầm lẫn nghiêm trọng Mục tiêu tượng trưng mà người quan sát được hướng dẫn để tường thuật là kích thước hai chiều, nhưng những câu trả lời thực tế sắp xếp một biểu tượng của kích thước ba chiều lên trên các đơn vị chiều dài thích hợp với phán đoán được yêu cầu Trong các quy định của mô hình, kích thước ba chiều là thuộc tính khám phá Như trong những trường hợp khác của sự thay thế tượng trưng, sự nhầm lẫn

bị gây ra bởi khả năng dễ nhận thức khác Một biểu tượng của kích thước ba chiều

là biểu tượng duy nhất của kích thước được nhận thức đôiv với những người quan