Lý luận chung về gia đình và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay

Chính bởi những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Lý luận chung về gia đình và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình.. Làm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 3

NỘI DUNG PHẦN 1: PHẦN LÝ LUẬN 1.1 Khái quát lý luận chung của chủ nghĩa xã hội khoa học về vấn đề gia đình 4

1.1.1 Khái niệm gia đình 4

1.1.2 Vị trí của gia đình 4

1.1.3 Chức năng của gia đình 5

1.2 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội 6

1.2.1 Cơ sở kinh tế - xã hội 6

1.2.2 Cơ sở chính trị - xã hội 6

1.2.3 Cơ sở văn hóa 7

1.2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ 7

1.3 Sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 8

1.3.1 Chức năng tái sản xuất ra con người 8

1.3.2 Chức năng kinh tế 8

1.3.3 Chức năng tiêu dùng 8

1.3.4 Chức năng giáo dục 8

1.3.5 Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm – sinh lý 9

PHẦN 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN 9

2.1 Vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay 9

2.1.1 Thực trạng 9

2.1.2 Vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay 10

2.1.3 Giải pháp phát huy vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay 11

2.2 Quan điểm cá nhân về vấn đề gia đình 11

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gia đình và những vấn đề xung quanh gia đình luôn là mối quan tâm của toàn xã hội Gia đình có vai trò vô cùng quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi con người sinh ra và lớn lên, là môi trường giáo dục đầu tiên, là nơi hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người Gia đình là nơi chứa chan tình yêu thương, là tổ ấm tràn ngập niềm hạnh phúc Dù ngoài kia có bao nhiêu khó khăn, vất vả, chông gai thì mái ấm gia đình vẫn luôn chờ đợi chúng ta trở về Gia đình chính là nơi bình yên nhất, hạnh phúc nhất Trong suốt chiều dài của lịch sử, gia đình vẫn luôn giữ

vị trí, vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước Xây dựng gia đình văn hóa phải gắn liền với xây dựng đất nước Muốn một xã hội phát triển bền vững, lớn mạnh thì từng cá nhân chính là “tế bào” trong xã hội

ấy cũng phải phát triển Xây dựng gia đình văn hóa, ấm no, hạnh phúc chính là tiền đề, điều kiện quan trọng trong việc hình thành một công dân tốt, góp phần xây dựng đất nước vững mạnh Bởi vậy, lựa chọn đề tài gia đình là dựa trên tính cấp thiết của vấn đề gia đình trong thời đại xã hội hiện nay

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luôn quan tâm đến vai trò của gia đình Bác đã khẳng định: “Quan tâm đến gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì vậy, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội

là phải chú ý hạt nhân cho tốt” Hiện nay, Việt Nam ta đang xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Để thực hiện hóa mục tiêu đó, Đảng và Nhà nước ta đã

đề ra những chủ trương, yêu cầu thực hiện nhiều nhiệm vụ, trong đó nhiệm vụ

“Xây dựng Gia đình Văn hóa” là nhiệm vụ hết sức cơ bản và quan trọng Đảng

ta luôn coi trọng vấn đề gia đình Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VIII, 1996

khẳng định: “Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc, làm cho gia đình thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là tổ ấm của mỗi người” Quán triệt quan điểm của Đảng, ngày 4/5/2001, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã Quyết định lấy ngày 28 tháng 6 hàng năm là ngày gia đình Việt Nam Đây là dịp để tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam, phát huy, tiếp nối những giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam đã được hình thành, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

Chính bởi những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Lý luận chung về gia đình

và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay” làm

đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề về gia đình và cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Bên cạnh đó, làm rõ vấn đề về sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay Trên cơ sở lý luận về vấn đề gia đình, liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay và nêu lên quan điểm cá nhân về vấn đề này

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, khái quát lý luận chung của chủ nghĩa xã hội khoa học về vấn đề gia đình và cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Thứ hai, phân tích sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kì quá độ lên

CNXH ở Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về vấn đề gia đình, cở sở xây dựng gia đình và sự biến đổi chức năng gia đình

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian: Nghiên cứu vấn đề gia đình, cơ sở xây dựng gia đình và sự biến đổi chức năng gia đình ở Việt Nam

Phạm vi thời gian: Nghiên cứu vấn đề gia đình, cơ sở xây dựng gia đình

và sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường

lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về vấn đề gia đình

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật với các phương pháp như: thống nhất logic và lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

5.1 Ý nghĩa lý luận

Giải quyết được lý luận về vấn đề gia đình và cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Giải quyết được sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay

5.2 Ý nghĩa thực tiễn

Khẳng định được tầm quan trọng và ý nghĩa thực tiễn của gia đình và vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG Phần 1: Phần lý luận

1.1 Khái quát lý luận chung của chủ nghĩa xã hội khoa học về vấn đề gia đình

1.1.1 Khái niệm về gia đình

Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu trên cơ sở hôn nhân và huyết thống Bản chất của gia đình chính là quan hệ hôn nhân và huyết thống Nhưng xét rộng hơn và đầy đủ hơn, gia đình không chỉ là một đơn vị tình cảm – tâm lý, mà còn là một tổ chức kinh tế - tiêu dùng (sở hữu, sản xuất, thu nhập và chi tiêu, ), một môi trường

giáo dục và văn hóa, một cơ cấu – thiết chế xã hội,

1.1.2 Vị trí của gia đình

Một là, gia đình là “tế bào của xã hội”

Gia đình và xã hội có mối quan hệ mật thiết với nhau Xã hội lành mạnh mới tạo điều kiện cho gia đình tiến bộ, gia đình hạnh phúc góp phần xây dựng

xã hội phát triển bền vững Với tư cách là tế bào của xã hội, gia đình tác động tích cực đến tiến trình phát triển của xã hội Ph Ăngghen nhận định: “Những trật

tự xã hội trong đó những con người của một thời đại lịch sử nhất định và của một nước nhất định đang sống, là do hai loại sản xuất quyết định: một mặt là do trình độ phát triển của lao động và mặt khác là do trình độ phát triển của gia đình” Nhận định đó đã cho thấy rõ vai trò to lớn của gia đình đối với xã hội

Hai là, gia đình là cầu nối giữa mọi thành viên trong gia đình và xã hội

Gia đình là nơi để mọi thành viên đoàn tụ, sum vầy Gia đình là nơi kết nối, gắn kết tất cả những thành viên trong gia đình Thế nhưng, mỗi cá nhân không chỉ sống trong quan hệ gia đình mà còn cần trong quan hệ xã hội Nhiều thông tin về xã hội tác động đến con người thông qua lăng kính gia đình Nhiều

nội dung quản lý xã hội tác động đến con người không chỉ qua hoạt động của các thiết chế xã hội mà còn qua hoạt động của gia đình Qua đó mối quan hệ giữa gia đình và xã hội ngày càng gắn bó

Ba là, gia đình là tổ ấm thân yêu đem lại hạnh phúc cho mỗi con người

Gia đình là nơi nuôi dưỡng, giáo dục, hình thành những nguồn nhân lực mới cho xã hội Sự hạnh phúc của gia đình chính là điều kiện hình thành nhân cách, trí lực và thể lực để trở thành một công dân tốt Trong gia đình, trẻ thơ có điều kiện được an toàn và khôn lớn, người già có nơi nương tựa, người lao động được phục hồi sức khỏe và thoải mái tinh thần Gia đình là tổ ấm tràn ngập tình yêu thương, là chỗ dựa tinh thần vững chãi Gia đình chính là nơi bình yên nhất

và hạnh phúc nhất

1.1.3 Chức năng của gia đình

Thứ nhất, Chức năng tái sản xuất ra con người

Đây là chức năng đặc thù của gia đình Chức năng này đáp ứng nhu cầu tình cảm riêng, rất tự nhiên của cá nhân là sinh con đẻ cái, đồng thời mang ý nghĩa chung lớn lao là cung cấp những lớp người mới, bảo đảm sự phát triển liên tục và trường tồn của xã hội loài người Cần thực hiện sinh đẻ có kế hoạch

để việc tái sản xuất ra con người được hài hòa và phù hợp

Thứ hai, Chức năng kinh tế

Hoạt động kinh tế hộ gia đình đều vì mục đích tăng thu nhập, làm giàu chính đáng, nhằm tạo ra điều kiện vật chất để thúc đẩy các chức năng khác của gia đình, góp phần xây dựng và phát triển xã hội nói chung và gia đình nói riêng

Thứ ba, Chức năng tiêu dùng

Gia đình thực hiện chức năng tiêu dùng nhằm phục vu cho đời sống vật chất, cũng như đời sống tinh thần của gia đình Tiêu dùng nhằm phục vụ, duy trì

đời sống hộ gia đình Chi tiêu hợp lý các khoản thu nhập giúp gia đình đảm bảo, duy trì đời sống gia đình về mặt vật chất cũng như tinh thần

Thứ tư, Chức năng giáo dục

Chức năng giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng Gia đình là ngôi trường đầu tiên, nơi phát triển, hình thành nhân cách con người như ứng xử, lối sống, đạo đức, Thực hiện tốt chức năng này, gia đình thực sự góp phần lớn lao vào việc đào tạo thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, cung cấp những nguồn nhân lực mới cho xã hội, góp phần xây dựng xã hội phát triển

Thứ năm, Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm – sinh lý

Chức năng này có vị trí đặc biệt quan trọng Mỗi thành viên bày tỏ tình cảm, quan tâm, chia sẻ với nhau sẽ tạo nên bầu không khí vui vẻ, hòa thuận Gia đình là chỗ dựa tinh thần vững chãi Chức năng thảo mãn nhu như cầu tâm, sinh

lý cho các thành viên của mình cùng với các chức năng khác tạo ra khả năng thực tế để xây dựng gia đình hạnh phúc, đồng thời là những tiền đề cần thiết cho

một thái độ, hành vi tích cực của cá nhân trong cuộc sống gia đình và xã hội

1.2 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội 1.2.1 Cơ sở kinh tế - xã hội

Thứ nhất, xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất là xóa bỏ nguồn gốc gây nên tình trạng thống trị của người đàn ông trong gia đình, sự nô dịch với người phụ nữ, sự bất bình đẳng giữa nam và nữ, giữa vợ và chồng

Thứ hai, xây dựng chế độ sở hữu XHCN về tư liệu sản xuất là cơ sở để biến lao động tư nhân trong gia đình thành lao động xã hội trực tiếp và xây dựng quan hệ bình đẳng trong gia đình, tạo điều kiện cho các gia đình phát triển

1.2.2 Cơ sở chính trị - xã hội

Xóa bỏ nhà nước của giai cấp thống trị bóc lột – tức là xóa bỏ công cụ bảo

vệ cho kiểu gia đình cũ, chế độ hôn nhân cũ

Thiết lập nhà nước XHCN – công cụ bảo vệ quyền bình đẳng trong gia đình và hạnh phúc gia đình, tạo ra những điều kiện thiết yếu để xây dựng một gia đình kiểu mới, khác về chất so với các kiểu gia đình trong các xã hội trước

Nhà nước ban hành một hệ thống pháp luật, chính sách xã hội tạo tiền đề quan trọng cho xây dựng gia đình mới

1.2.3 Cơ sở văn hóa

Sự phát triển hệ thống giáo dục – đào tạo góp phần nâng cao dân trí, kiến thức khoa học – công nghệ, cung cấp cho các thành viên những kiến thức làm nền tảng điều chỉnh các mối quan hệ gia đình Từ đó, làm cơ sở để xây dựng gia đình bình đẳng

Xây dựng nền văn hóa mới có tác dụng to lớn trong đấu tranh chống lại những quan điểm không đúng, những hiện tượng không đúng về hôn nhân và gia đình, những hủ tục lạc hậu của gia đình cũ

1.2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ

Một là, hôn nhân tự nguyện: Bảo đảm tối đa cho tình yêu tiến tới hôn

nhân một cách hiện thực Là hôn nhân bắt nguồn từ tình yêu nam nữ, không bị những tính toán đơn thuần về vật chất, địa vị xã hội hay những yếu tố nào khác

ép buộc, chi phối; bao gồm cả quyền tự do ly hôn khi mục địch hôn nhân không đạt được; hôn nhân tự nguyện phải trên cơ sở pháp luật và đạo đức

Hai là, hôn nhân một vợ một chồng, bình đẳng: chế độ hôn nhân một vợ

một chồng là đặc trưng của hôn nhân tiến bộ, là cơ sở để đảm bảo cho quyền bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau giữa vợ và chồng, từ đó ảnh hưởng đến các mối quan hệ khác trong gia đình

Ba là, hôn nhân được đảm bảo về pháp lý: một mặt thể hiện sự tôn trọng

và quyết tâm đến với nhau của lứa đôi, mặt khác nói lên được trách nhiệm của

xã hội thông qua nhà nước pháp quyền để bảo vệ hôn nhân tiến bộ và những lợi ích chính đáng của gia đình

1.3 Sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam hiện nay

1.3.1 Chức năng tái sản xuất ra con người

Nhà nước ta đã tuyên truyền, giáo dục thông qua Cuộc vận động sinh đẻ

có kế hoạch, áp dụng chính sách kế hoạch hóa gia đình đó là mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ 1 đến 2 con Việc thực hiện tốt chính sách kế hoạch hóa gia đình góp phần thực hiện việc tái sản xuất con người hài hòa và phù hợp với những điều kiện đảm bảo cụ thể, giúp hình thành những lớp người mới cho xã hội có khả năng phát triển cả về trí lực và thể lực, đem lại niềm vui và hạnh phúc cho gia đình, xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ Việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình đã dẫn đến các tỉ lệ về sinh đẻ, nam – nữ, độ tuổi đều thay đổi

1.3.2 Chức năng kinh tế

Kinh tế gia đình đã có những biến đổi: Từ kinh tế tự cung, tự cấp chuyển sang nền kinh tế hàng hóa Từ một nền kinh tế sản xuất ra để nhằm đáp ứng nhu cầu của gia đình thì đã chuyển sang nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội Nền kinh

tế không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn đáp ứng nhu cầu ngoài nước Kinh tế gia đình có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân

1.3.3 Chức năng tiêu dùng

Sự phát triển của kinh tế hàng hóa và nguồn thu nhập bằng tiền của gia đình tăng lên đã làm cho gia đình trở thành đơn vị tiêu dùng quan trọng của xã hội Với sự phát triển của xã hội, việc tiêu dùng, mua sắm các hàng hóa, dịch vụ của gia đình ngày càng phát triển và thuận tiện hơn

1.3.4 Chức năng giáo dục

Giáo dục trong gia đình mới đòi hỏi sự cố gắng cao và những hiểu biết về khoa học, tâm lý, của cha mẹ và của mọi thành viên khác Giáo dục gia đình hiện nay phát triển theo xu hướng sự đầu tư tài chính của gia đình cho giáo dục