Lý luận chung về gia đình và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay

Đảng ta rất coi trọng vấn đề gia đình, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh: “Nêu cao trách nhiệm của gia đình trong việc xây dựng và bồi dưỡng các t

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU……….1

NỘI DUNG……….3

Phần 1: Lý luận chung……… 3

1.1 Khái niệm, vị trí, chức năng của gia đình……… 3

1.1.1 Khái niệm……… ……….3

1.1.2 Vị trí……….……… 3

1.1.3 Chức năng ……… 4

1.2 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội……… 5

1.2.1 Cơ sở kinh tế-xã hội………5

1.2.2 Cơ sở chính trị-xã hội……… 5

1.2.3 Cơ sở văn hóa……… 5

1.2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ……….5

1.3 Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội……… 6

Phần 2 Phần liên hệ thực tế và liên hệ bản thân……… 7

2.1 Thực trạng gia đình Việt Nam hiện nay……….7

2.2 Vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt nam hiện nay………7

2.2 Liên hệ bản thân……….11

KẾT LUẬN……….13

TÀI LIỆU THAM KHẢO……….15

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gia đình là nơi thiêng liêng giúp tâm hồn con người bình yên và vui sướng, là vòng ôm ấm áp, là tình yêu chân thành, là nơi mà con người không cần tính toán thiệt hơn

Trong thời đại hiện nay cùng với sự phát triển của xã hội và các vấn

đề mới nảy sinh trong đó gia đình cũng biến đổi rất phức tạp Đảng ta rất coi trọng vấn đề gia đình, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh: “Nêu cao trách nhiệm của gia đình trong việc xây dựng và bồi dưỡng các thành viên của mình có lối sống văn hóa, làm cho gia đình thực sự là tổ ấm của mỗi người và là tế bào lành mạnh của xã hội” Có thể nói gia đình là vấn đè của mọi dân tộc và thời đại Qua đó ta có thể thấy rõ vai trò của người phụ nữ trong công cuộc xây dựng gia đình mới và phát triển xã hội một cách toàn diện Thấy được tầm quan trọng và sự cấp thiết của vấn đề em đã quyết tâm lựa chọn đề tài này nhằm để nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ vấn đề xây dựng gia đình và vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu: Phân tích làm rõ vấn đề gia đình, những chức

năng của gia đình trong quá trình xây dựng CNXH, từ đó liên hệ vai trò của người phụ nữ trong công cuộc xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Khái quát lý luận chung của chủ nghĩa xã hội khoa học về vấn đề gia

đình và cơ sở xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội

- Phân tích sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kỳ quá độ lên CNXH

ở Việt Nam hiện nay

- Liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Gia đình và những phương hướng xây dựng

gia đình

* Phạm vi nghiên cứu: Ở Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên

CNXH

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề gia

đình

* Phương pháp nghiên cứu: đề tài sử dụng phương pháp luận biện

chứng duy vật với các phương pháp như: thống nhất lôgic và lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa

5 Ý nghĩa luận và thực tiễn của đề tài

* Ý nghĩa luận: Đề tài sẽ giúp chúng ta hiểu rõ những lý luận khái

quát về gia đình cũng như : khái niệm, vị trí, chức năng của gia đình với

xã hội Rồi từ đó liên hệ vai trò của người phụ nữ trong xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên CNXH

* Ý nghĩa thực tiễn: Thông qua nghiên cứu đề tài, chúng ta sẽ nhận

thức rõ được tầm quan trọng của gia đình rồi từ đó liên hệ vai trò của người phụ nữ trong công cuộc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay, bên cạnh đó cũng rút ra được những định hướng cho bản thân để góp phần vào công cuộc xây dựng gia đình, xây dựng xã hội phát triển

NỘI DUNG Phần1 Lý luận chung

1.1 Khái niệm, vị trí và chức năng của gia đình

1.1.1 Khái niệm

Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu dực trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng, cùng với các quy định về quyên và nghĩa vụ của các thành viên gia đình

1.1.2 Vị trí

Gia đình là tế bào của xã hội, có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại, vận động, và phát triển của xã hội Điều này trước hết chỉ ra rằng, gia đình

và xã hội có mối quan hệ mật thiết với nhau Quan hệ đó giống như sự tương tác hữu cơ của quá trình trao đổi chất, duy trì sự sống giữa tế bào và một cơ thể sinh vật Xã hội- cơ thể lành mạnh tạo điều kiện cho các gia đình tiến bộ, gia đình- tế bào hạnh phúc góp phần cho sự phát triển hài hòa của xã hội

Gia đình là tổ ấm, nơi mang lại các giá trị, niềm hạnh phúc và sự hài hòa trong đời sống cá nhân mỗi thành viên Trong gia đình, cá nhân được đùm bọc về mặt vật chất và giáo dục về tâm hồn, trẻ em có điều kiện được

an toàn và khôn lớn, người già có nơi nương tựa, người lao động được phục hồi sức khỏe và thoải mái tinh thần Có rất nhiều vấn đề ngoài môi trường gia đình, không ở đâu có thể đáp ứng giải quyết có hiệu quả Chỉ khi nào được yên ấm trong gia đình và hữu ái trong xã hội, cá nhân mới thực sự yên tâm lao động và làm việc sáng tạo

Gia đình còn là cầu nối giữa các thành viên trong gia đình và xã hội, khôg thể có cá nhân bên ngoài gia đình, cũng khôg thể có cá nhân bên goài xã hội; do chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh lịch sử và chế độ xã hội, nên đặc điểm của gia đình ở mỗi xã hội là khác nhau

1.1.3 Chức năng

Trong thực tế, vị trí và vai trò to lớn của gia đình với tư cách là tế bào của xã hội được thể hiện ở các chức năng cơ bản sau:

Chức năng sản xuất ra con người: Đây là chức năng đặc thù nhất của gia

đình Chức năng một mặt đáp ứng nhu cầu tự nhiên, mặt khác nó mang ý nghĩa xã hội lớn lao là cung cấp những công dân mới, đảm bảo cho sự phát triển liên tục và sự trường tồn của xã hội loài người

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục: Đây là chức năng xã hội hết sức quan

trọng vì làm tốt chức năng này của gia đình thực sự góp phần quan trọng vào việc đào tạo thế hệ trẻ nói chung, vào việc duy trì, phát triển truyền thống đạo đức, văn hóa dân tộc…

Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng: Nhằm tạo thu nhập cho gia đình,

đảm bảo các nhu cầu thiết yếu nhất của thành viên trong gia đình Qua đó, gia đình có cơ sở để tổ chức đời sống (vật chất và tinh thần), nuôi dạy, giáo dục con cái, đồng thời góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng xã hội bằng việc làm cụ thể

Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình: Chức

năng này có vị trí đặc biệt quan trọng, cùng với các chức năng khác tạo ra khả năng thực tế để xây dựng gia đình hạnh phúc, đồng thời là những tiền

đề cần thiết cho một thái độ, hành vi tích cực của cá nhân trong cuộc sống gia đình và xã hội

Chức năng văn hóa: gia đình là nơi lưu giữ, kế thừa và sáng tạo truyền

văn hóa dân tộc và tộc người, thể hiện qua phong tục, tập quán, sinh hoạt văn hóa trong gia đình

Chức năng chính trị: gia đình là một tổ chức chính trị thu nhỏ của xã hội,

là nơi tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật nhà nước và quy chế địa phương (hoặc hương ước làng xã), là cầu nối của mối quan hệ giữa công dân và nhà nước

1.2 Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1.2.1 Cơ sở kinh tế-xã hội

Cơ sở kinh tế-xã hội cho việc xây dựng gia đình trong thời lỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội chính là sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan

hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa

Cốt lõi của quan hệ sản xuất ấy từng bước hình thành chế độ công hữu và từ đó thay thế chế độ tư hữu, là cơ sở để tạo nên sự bình đẳng giới

và bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình, từ đó đặt nền tảng cho một kiểu gia đình mới tốt đẹp

1.2.2 Cơ sở chính trị-xã hội

Cơ sở chính trị-xã hội cho việc xây dựng gia đình trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội chính là việc thiết lập nhà nước xã hội chủ nghĩa, công cụ để thực hiện việc giải phóng cong người và bảo vệ hạnh phúc gia đình

Hệ thống văn bản pháp luật về hôn nhân và gia đình cung với các chính ách xã hội đảm bảo cho việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mỗi thành viên gia đình, đảm bảo bình đẳng về cơ hội và khả năng phát triển toàn diện

1.2.3 Cơ sở văn hóa

Cơ sở văn hóa cho việc xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội chính là nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa, vừa thừa kế những giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại tốt đẹp, vừa sáng tạo những giá trị văn hóa mới

Những giá trị, chuẩn mực văn hóa mới được hình thành tạp nên nền tảng điều chỉnh các mối quan hệ trong gia đình

1.2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ

Hôn nhân tự nguyện: là hôn nhân bắt nguồn từ tình yêu năm nữ, mỗi các nhân có quyền tự quyết định yêu ai và lấy ai để cùng xây dựng hạnh

phúc gia đình; bao gồm cả quyền tự do ly hôn khi mục đích hôn nhân không đạt được; hôn nhân tự nguyện phải trên cơ sở pháp luật và đạo đức Hôn nhân một vợ một chồng, bình đẳng; chế độ hôn nhân một vợ một chồng là đặc trưng của hôn nhân tiến bộ, là cơ sở để đảm bảo cho quyền bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau giữa vợ và chồng, từ đó ảnh hưởng đến các mối quan hệ khác trong gia đình

Hôn nhân được đảm bảo về pháp lý: hôn nhân vừa là quan hệ riêng

tư, vừa là quan hệ xã hội, do đó hôn nhân tự nguyện được pháp luật bảo

hộ, vì hạnh phúc của cá nhân và gia đình

1.3 Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Biến đổi về các chức năng của gia đình:

Chức năng tái sản xuất ra con người: chịu ảnh hưởng của chính sách kế

hoạch hóa gia đình, dẫn đến các tỉ lệ về sinh đẻ, nam nữ và độ tuổi đều thay dổi

Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng: kinh tế gia đình chuyển từ sản

xuất tự tức sang sản xuất hàng hóa, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước

mà còn hướng đến đáp ứng nhu cầu ngoài nước; với thu nhập ngày càng tăng, gia đình thức sự trở thành một đơn vị tiêu dùng quan trọng của xã hội

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục: việc đầu tư cho nuôi dưỡng, giáo dục

con cái của gia đình đang tăng lên; không chỉ giáo dục con cái về đạo đức, ứng xử, kỹ năng mà còn giáo dục tri thức khoa học công nghệ, ngoại ngữ

và hướng đến hòa nhập quốc tế

Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình: trong

gia đình hiện nay, nhu cầu thỏa mãn tâm sinh lý và tình cảm đang tăng

lên, cùng với việc coi trọng tự do cá nhân hơn ở mỗi thành viên đã và đang làm biến đổi chức năng này

Phần 2 Phần liên hệ thực tế và liên hệ bản thân

2.1 Thực trạng gia đình Việt nam hiện nay

Về cơ bản, gia đình Việt Nam hiện nay vẫn là mô hình truyền thống

đa chức năng Những giá trị truyền thống quý báu của gia đình Việt nam truyền thống vẫn được bảo tồn và phát huy Đồng thời gia đình Việt nam cũng tiếp thu những tinh hoa, giá trị hiện đại của gia đình tiên tiến như: tôn trọng tự do cá nhân, dân chủ trong mọi quan hệ, bình đẳng trong nghĩa

vụ và trách nhiệm…Trong bối cảnh đổi mới, gia đình Việt nam đã biến đổi một cách toàn diện và ngày càng trở thành một thực thể hoàn thiện, năng động phù với với điều kiện kinh tế-xã hội đầy biến động Bên cạnh

đó vần tồn tại nhiều vấn đề đáng báo động: bạo lực gia đình, số vụ ly hôn tăng nhanh qua các năm, tệ nạn xã hội thâm nhập vào gia đình…Chính vì vậy cần sự quan tâm của các cấp ủy Đảng và sự chỉ đạo của chính quyền các cấp đối với công tác gia đình Đặc biệt là xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế gia đình; củng cố và nâng cao hệ thống dịch

vụ tư vấn gia đình; kế thừa và đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học về gia đình…

2.2 Vai trò của người phụ nữ trong gia đình Việt nam hiện nay

Một trong những định hướng cơ bản xây dựng gia đình mới ở nước

ta hiện nay là dựa trên cơ sở các quan hệ bình đẳng, thương yêu, có trách nhiệm cùng chia sẻ, gánh vác công việc của các thành viên để thực hiện các chức năng cơ bản của gia đình và nghĩa vụ xã hội Vậy nên với vai trò

là người mẹ, người vợ, người chị, người phụ nữ có trách nhiệm rất lớn, có tầm quan trọng và quyết định đến sự ổn định, hạnh phúc gia đình - tế bào của xã hội, qua đó tạo ổn định và phát triển của xã hội, đất nước

Thứ nhất, thiên chức làm mẹ

Người phụ nữ có thiên chức cao quý là sinh đẻ để duy trì nòi giống

và nuôi dạy con cái từ khi con cất tiếng chào đời đến khi con đã trưởng thành

Bằng tình thương xuất phát từ trái tim người mẹ tần tảo nuôi con khôn lớn Mẹ dành cả cuộc đời hy sinh vì con, mẹ luôn dành những điều tốt nhất cho con đồng thời là người bạn lớn luôn ở bên con để che chở động viên con vượt qua khó khăn vất vả trong cuộc sống để con trưởng thành Người mẹ cũng là người thầy đầu tiên của mỗi người Từ khi con cất tiếng khóc chào đời người mẹ là người đầu tiên dạy con chập chững từng bước đi, dạy con từng chữ đầu tiên và các cử chỉ, hoạt động trong sinh hoạt Khi con lớn hơn một chút, mẹ dạy con các hành vi đạo đức, cách ứng xử theo chuẩn mực của xã hội Người mẹ là chỗ dựa tinh thần của con, mẹ lắng nghe, mẹ khuyên nhủ con, mẹ dạy bảo con tháo gỡ những trở ngại khó khăn trong cuộc sống Trước vấp ngã của cuộc sống thì mẹ luôn dang tay ôm con vào long, động viên giúp con đứng vững trong đường đi tới ước mơ Những phẩm chất quý báu của người mẹ: sự tần tảo, dịu hiền, đức hy sinh, sự nhẫn nại, thái độ hòa nhã, lòng yêu thương con, lòng bao dung độ lượng có sức cảm hóa mạnh mẽ để con cái học tập, noi theo

Thứ hai, người phụ nữ là một trong những trụ cột chính tạo thu nhập cho gia đình

Trong gia đình người phụ nữ cũng cùng chồng chia sẻ trách nhiệm

về kinh tế, tổ chức đời sống vật chất cho gia đình Người phụ nữ trực tiếp tham gia lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất góp phần nâng cao thu nhập cho gia đình, làm giàu cho gia đình và xã hội

Bên cạnh đó, người phụ nữ cũng là người quản lý các nguồn lực của gia đình, đảm nhiệm vai trò như một “trưởng phòng tài chính” trong gia

đình, cùng chồng quản lý chi tiêu, cân đối thu chi, đảm bảo cho gia đình

có cuộc sống ổn định Phụ nữ là những người giỏi giang trong việc cân đối các khoản thu chi, biết tính toán một cách khoa học và có nghệ thuật

trong việc bếp núc, đảm bảo những nhu cầu thiết yếu cho gia đình

Thứ ba, phụ nữ là người chăm sóc sức khỏe và sắp xếp tổ chức cuộc sống gia đình

Ngoài trách nhiệm phát triển kinh tế, người phụ nữ là người đảm nhiệm chính các công việc nội trợ nấu ăn, chăm sóc sức khỏe cho mọi thành viên trong gia đình trong việc đảm bảo chế độ dinh dưỡng để tái sản xuất sức lao động

Người phụ nữ luôn quan tâm chăm sóc các thành viên trong gia đình không chỉ trong việc ăn uống mà còn chăm sóc khi các thành viên trong gia đình (ông bà, cha mẹ, chồng, con ) khi đau ốm giúp người già sống lâu, người chồng khỏe mạnh, con cái phát triển tốt

Vai trò quan trọng khác của người phụ nữ là sắp xếp tổ chức cuộc sống gia đình trong việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch thu, chi Cùng chồng phân công công việc cho các thành viên một cách hợp lý đảm bảo sự bình đẳng trong lao động, đồng thời họ gánh vác công việc nội trợ,

là người lập kế hoạch tổ chức cuộc sống gia đình vui vẻ đầm ấm, phù hợp với sở thích của các thành viên bằng những bữa cơm ngon và cách giao tiếp cởi mở chân thành tạo không khí thân mật ấm cúng, hòa thuận trong gia đình

Thứ tư, người phụ nữ là người chăm lo đời sống tinh thần cho gia đình

Với trái tim nhân hậu, người phụ nữ biết cách tạo nên gia đình trở thành tổ ấm, nơi sum vầy chia sẻ yêu thương, nơi bộc lộ cảm xúc tâm hồn của mỗi thành viên Người phụ nữ trở thành sợi dây liên kết tình cảm trong gia đình, là người thường xuyên gần gũi động viên, kết nối các thế