Quan điểm của chủ nghĩa MácLênin về vấn đề tôn giáo. Ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội ở Việt nam hiện nay.

Lí do chọn đề tài Trong quá trình hình thành và phát triển xã hội, sự phát triển về kinh tế, chính trị, khoa học – kĩ thuật và nghệ thuật đã đáp ứng rất nhiều những nhu cầu của con ngư

MỤC LỤC Trang

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 5

Chương 1: Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề tôn giáo 1.1 Bản chất, nguồn gốc, và tính chất của tôngiáo 5

1.2 Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 7

Chương 2: Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam 2.1 Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam 8

2.2 Chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độ nên CNXH ở Việt Nam 8

Chương 3: Liên hệ thực tiễn 3.1 Ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay 10

3.2 Nhận thức của bản thân về vấn đề tôn giáo 11

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong quá trình hình thành và phát triển xã hội, sự phát triển về kinh tế, chính trị, khoa học – kĩ thuật và nghệ thuật đã đáp ứng rất nhiều những nhu cầu của con người trong đó thì như cầu về tín ngưỡng tôn giáo là một nhu cầu

về tinh thần không thể thiếu của con người Tôn giáo được ra đời cùng với quá trình phát triển của lịch sử loài người và nhanh chóng trở thành một hiện tượng xã hội Sự tự do về tín ngưỡng là tuyệt đối n ên đã có rất nhiều tôn giáo khác nhau được sinh ra trên thế giới và nhìn chung mọi tôn giáo đó đều hướng tới con người với những giá trị tốt đẹp Các nền kinh tế lớn hàng đầu trên thế giới họ không phủ nhận những vấn đề tôn giáo mà dung hòa chúng trong đời sống xã hội để hoàn toàn phát triển Ở nước ta cũng như vậy, các tôn giáo ở Việt Nam được Nhà nước khuyến khích tham gia các hoạt động từ thiện, giáo dục theo hướng dẫn của các cơ quan, ban ngành có chuyên môn; tạo các điều kiện thuận lợi để giao lưu quốc tế hay đi đào tạo bên ngoài nước Lợi dụng các chính sách đó, có không ít những tổ chức phản động cực đoan núp dưới lớp vỏ bọc là một tổ chức tôn giáo đã xuyên tạc các chủ trương phát triển kinh tế, xã hội của Đảng và Nhà nước ta Đây là lý do em chọn đề tài:" Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn đề tôn giáo Ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay." làm chủ đề nghiên cứu cho bài tiểu luận

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của bài viết nhằm giúp mỗi người dân xác định rõ tư tưởng tự

do tín ngưỡng phải gắn liền với tuân thủ, chấp hành pháp luật của Đảng và Nhà nước; để tự trang bị cho bản thân mỗi chúng ta nhận thức rõ các chính sách của Đảng tránh khỏi sự vô tình tiếp tay cho các tổ chức phản động

Nhiệm vụ nghiên cứu là quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn đề tôn giáo, chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH và ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội của nhân dân Việt Nam hiện nay Nhiệm vụ nghiên cứu là quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin

về vấn đề dân tộc; các quan điểm và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH; và ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống

xã hội của người dân Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề tôn giáo, chính sách tôn giáo của

Đảng, Nhà nước và ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống hiện nay

Phạm vi: Các vấn đề tôn giáo ở Việt Nam từ thời kỳ quá độ lên CNXH đến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay

Phương pháp nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Về lý luận: Làm rõ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn đề tôn giáo và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước

Về thực tiễn: Hiểu rõ được bản chất, nguồn gốc, và các tính chất của tôn giáo Nắm vững và thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Ý thức

về trách nhiệm của bản thân về vấn đề tôn giáo

NỘI DUNG Chương 1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề tôn giáo

1.1 Bản chất, nguồn gốc, và tính chất của tôn giáo

❖ Bản chất của tôn giáo

Một là, tôn giáo là một hình thái ý thức phản ánh tồn tại xã hội, phản ánh

hư ảo hiện thực khách quan, thông qua hệ thống các biểu tượng siêu nhiên và niềm tin

Hai là, tôn giáo là sản phẩm của con người, gắn với những điều kiện lịch

sử tự nhiên và lịch sử xã hội xác định

Ba là, tôn giáo là một hiện tượng xã hội phản ánh sự yếu thế, bất lực, bế tắc của con người trước tự nhiên, xã hội và trước các thế lực trong đời sống Theo C.Mác: "Sự nghèo nàn của tôn giáo là biểu hiện của sự nghèo nàn hiện thực, vừa là sự phản kháng chống lại sự nghèo nàn ấy Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân"

Tuy nhiên tôn giáo cũng chứa đựng vô số những giá trị nhân văn, phù hợp với đạo đức, đạo lý của xã hội

❖ Nguồn gốc của tôn giáo

Nguồn gốc tự nhiên, kinh tế - xã hội: sự bất lực của con người trước các thế lực tự nhiên, thế lực xã hội.Trong xã hội nguyên thủy, do trình độ phát triển sản xuất của con người còn yếu kém, lạc hậu họ luôn cảm thấy bất lực trước những điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên nên họ gắn cho tự nhiên những sức mạnh to lớn, thần thánh hóa sức mạnh đó Từ đó họ xây dựng những biểu hiện về tôn giáo để thờ cúng sức mạnh đó Khi xã hội có sự phân

chia giai cấp rõ rệt, giai cấp công nhân cảm thấy bất lực trước sức mạnh của giai cấp thống trị Từ đó, họ thần thánh hóa tôn thờ một người có quyền lực,

có khả năng chi phối suy nghĩ và hành động của người khác mà lập thành tôn giáo

Nguồn gốc nhận thức: khi lích sử phát triển đến một giai đoạn nhất định, nhận thức của con người về tự nhiên, xã hội và bản thân có những hạn chế Bên cạnh đó, trong tự nhiên và xã hội có những điều khoa học chưa thể khám phá và giải thích được do trình độ phát triển còn kém nên con người đã tìm đến tôn giáo Qua đó, ta thấy sự yếu kém về trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, sự bần hàn về kinh tế, áp bức, bốc lột về chính trị, bất lực trước những bất công của xã hội là nguồn gốc sâu xa của tôn giáo

Nguồn gốc tâm lý: do sự sợ hãi, lo âu, những ảnh hưởng của yếu tố tâm

lý (cả tiêu cực và tích cực) của con người trước sức mạnh trước sức mạnh của

tự nhiên và xã hội mà dẫn đến sự ra đời của tôn giáo Đặc biết là sự bất lực trong đời sống, trong nhận thức, tọa ra sự sợ hãi, bi quan Các nhà duy vật cổ đại đưa ra luận điểm "sự sợ hãi sinh ra tôn giáo", đó là những tình cảm làm nảy sinh và duy trì niềm tin tôn giáo

❖ Tính chất của tôn giáo

Tính lịch sử: có sự hình thành, tồn tại, và phát triển (một số tôn giáo còn biến mất); mặc dù tôn giáo còn tồn tại lâu dài nhưng nó chỉ là một phạm trù lịch sử Trong từng giai đoạn lịch sử, thời đại thay đổi tôn giáo cũng có sự biến đổi theo phù hợp với kết cấu chính trị và xã hội của thời đại đo

Tính quần chúng: có nhiều người tham gia ở các quốc gia khác nhau, tôn giáo là nơi sinh hoạt văn hóa, tinh thần của một số bộ phận quần chúng nhân dân lao động

Tính chính trị: khi xã hội phân chia giai cấp, tôn giáo ít nhiều mang tính chính trị, các giai cấp thống trị đã lợi dụng tôn giáo để trục lợi về mình

Tính đạo đức: nhìn chung các tôn giáo thường có tính nhân văn, nhân đạo hướng thiện, khuyên con người làm điều thiện tránh điều ác, hướng con người đến một xã hội tự do, bình đẳng, bác ái

1.2 Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, tôn giáo còn tồn tại và biến đổi sao cho phù hợp với xã hội lúc bấy giờ Vì vậy, khi giải quyết các vấn đề tôn giáo cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

Một là, tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân

Hai là, khắc phục dần các ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo, gắn liền với

quá trình cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới

Ba là, phân biệt hai mặt chính trị và tôn giáo, phân biệt hoạt động tôn giáo bình thường và việc lợi dụng tôn giáo

Bốn là, có quan điểm lịch sử-cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn giáo

Chương 2 Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam

2.1 Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam

Việt Nam có lịch sử lâu đời và nền văn minh hình thành từ sớm, lãnh thổ gần kề với hai nền văn minh lớn của loài người là Trung Hoa và Ấn Độ nên tôn giáo có ảnh hưởng sâu đậm từ hai nền văn minh này Do đó nước ta là quốc gia có nhiều tôn giáo khác nhau, trong đó có 6 tôn giáo lớn (Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo, Cao Đài, Hòa Hảo) với khoảng 20 triệu tín đồ Tôn giáo ở Việt Nam có các đặc điểm sau:

✓ Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo

✓ Tôn giáo ở Việt Nam đa dạng, đan xen, chung sống hòa bình và không có xung đột tôn giáo

✓ Tín đồ các tôn giáo ở Việt nam phần lớn là nhân dân lao động có lòng yêu nước và tinh thần dân tộc

✓ Chắc sắc tôn giáo có vai trò, vị trí quan trọng trong xã hội, có úy tín và ảnh hưởng tới các tín đồ

✓ Tôn giáo ở Việt Nam thường bị các thế lực phản động lợi dụng phát động biểu tình chống đối Đảng, Nhà nước ta

2.2 Chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta khẳng

định: "Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân Thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền quyền tự do tín ngưỡng theo hoặc không theo một tôn giáo nào, quyền sinh hoạt tôn giáo bình

thường theo đúng pháp luật chống mọi hành động vi phạm tự do tín

ngưỡng đồng thời chống việc lợi dụng tự do tín ngưỡng để làm tổn hại đến lợi ích quốc gia và nhân dân" Dựa trên quan điểm đó, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra các chính sách tôn giáo sau:

✓ Thực hiện quyền tự do tin ngưỡng, không tín ngưỡng của mọi công dân trên cơ sở pháp luật

✓ Tích cực vận động đồng bào tôn giáo tăng cường đoàn kết toàn dân nhằm xây dựng một cuộc sống "tốt đời, đẹp đạo" góp phần vào công cuộc phát triển, đổi mới kinh tế - xã hội

✓ Hướng các chức sắc giáo hội hoạt động ton giáo theo đúng pháp luật, làm cho các giáo hội ngày càng gắn bó với dân tộc và sự nghiệp cách mạng toàn dân

✓ Luôn luôn cảnh giác, kịp thời chống lại những âm mưu và thủ đoạn của các thế lực phản động thù địch lợi dụng tôn giáo chống lại sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta

✓ Những quan hệ quốc tế và đối ngoại về vấn đề tôn giáo hoặc liên quan tới tôn giáo cần phải tuân theo chế độ, chính sách chung về quan hệ quốc tế và đối ngoại của Nhà nước ta

Chương 3 Liên hệ thực tiễn

3.1 Ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay Phật giáo được du nhập vào Việt Nam cách đây hơn 2000 năm bằng hai

con đường gồm đường thủy thông qua việc mua bán, trao đổi hàng hóa với các thương gia Ấn Độ, đường bộ thông qua giao lưu văn hoá và buôn bán với người Trung Quốc Giáo lý của Đạo Phật bình đẳng, bác ái, hướng tâm con người đến những việc làm tốt nên thân thuộc với người dân Việt Nam Trải qua 2000 năm với các thời kỳ lịch sử của đất nước, Phật giáo đã ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều phương diện đời sống xã hội các tầng lớp nhân dân Việt Nam Mặc dù, có nhiều người Việt không phải là Phật tử, nhưng họ luôn đặt niêm tin của bản thân vào Đức Phật, hay đi chùa, lễ phật Những người dân Việt Nam sinh sống ở làng quê đã quen thuộc, gắn bó thân thiết với hình ảnh mái chùa cổ kính, vào các ngày rằm, các ngày lễ lớn họ thường lên chùa lễ Phật cầu nguyện cho bản thân, gia đình và những người thương yêu với tấm lòng thành kính Họ tin vào Đức Phật, tin rằng Ngài sẽ giúp họ vượt qua những khó khăn trong đời sống, che chở mỗi khi gặp khổ đau, đặc biệt là thực hành đạo lý nhân quả sẽ đem lại những điều tốt đẹp Nếu người thân trong gia đình qua đời, họ mời sư thầy đến nhà tụng kinh cầu nguyện cho linh hồn sớm được siêu thoát Đó là nét đặc biệt, đồng thời nói lên tính chất ảnh hưởng mạnh mẽ, lan tỏa sâu rộng của Phật giáo trong đời sống xã hội Việt Nam trước nay

Và trong thực tế, trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và

đế quốc Mỹ, nhiều ngôi chùa trở thành nơi nuôi dưỡng các chiến sĩ cách mạng Có thể nói Phật giáo đã hòa làm một với lịch sử dân tộc Việt Nam để giúp nhân dân tìm được cuộc sống tự do, bình đẳng của mình trong xã hội mới Tính hướng thiện của Phật giáo đã giúp cho người dân lương thiện hơn, sống tốt đời đẹp đạo, biết ơn với tổ quốc, đồng bào, các vị anh hùng dân tộc

và hun đúc tư tưởng yêu nước Đặc biệt với giá trị cốt lõi tâm từ bi, cứu khổ cứu nạn, rất nhiều tổ chức từ thiện Phật giáo đã tích cực tham gia công tác từ thiện đem những phần quà, những miếng cơm manh áo hay những ngôi nhà tình nghĩa tới cho các mảnh đời khốn khó, bất hạnh Đối với phương pháp giáo dục của Đạo Phật, Phật giáo không đề cao những niềm tin mù quáng mà lấy chính kiến làm nền tảng cho sự giải thoát Chỉ khi con người có trí tuệ, có tấm lòng từ bi mới tránh xa các tệ nạn xã hội, bạo lực học đường, bạo lực trong gia đình, mưu mô, thủ đoạn tranh giành lợi ích các nhân Do vậy Phật giáo Việt Nam ngày nay luôn cần được giữ gìn và được lan tỏa đến mọi người thực hiện thực mục tiêu nhiệm vụ dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh

Hiện nay nhiều tổ chức xã hội đã thực hiện quyên góp công đức để để

khôi phục, tôn tạo lại chùa chiền Những việc này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là danh lam nổi tiếng để các du khách khắp phương đến tham quan và chiêm ngưỡng Có thể nói trải qua hàng ngàn năm, chứng kiến mọi

sự thay đổi phát triển của xã hội, thăng trầm của lịch sử nhưng Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, cùng đóng góp những giá trị đích thực của đời sống

3.2 Nhận thức của bản thân về vấn đề tôn giáo

Bản thân em là một công dân của Việt Nam – là một trong những nền văn hóa lâu đời của lịch sử loài người, và là một sinh viên Học viên Ngân hàng luôn tự nhận thức về trách nhiệm của bản thân trong công cuộc bảo vệ đất nước, góp phần cống hiến đưa đất nước tiến lên trong công cuộc phát triển về mọi mặt: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,v.v Trong số đó là nhận thức của bản thân về vấn đề tôn giáo ở Việt Nam ta Bản thân em luôn tôn trọng quyền

tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người dân cũng như phản đối việc kì thị tôn giáo và càng không nên mang những lời lẽ trêu đùa hày xúc phạm đến tôn giáo của mỗi công dân Trong thời gian tới, tích cực tham gia các hoạt động

xã hội, công cuộc đoàn kết, gắn bó các tôn giáo trở thành một thể thống nhất Tích cực học tập, nâng cao sự hiểu biết của bản thân về phương hướng chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước nhằm đấu tranh chống lại sự lôi kéo của thế lực thù địch tham gia hoạt động chống phá chính quyền, chống phá Nhà nước Những năm gần đây có không ít các trường hợp hoạt động tôn giáo bất hợp pháp, vượt qua quy định của pháp luật, những hành vi mê tín dị đoan với mục đích trục lợi bất chính gây mất an toàn xã hội Điển hình là sự việc tại chùa Ba Vàng tại Tp.Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức "thỉnh vong" ,"gọi hồn" – những việc không nằm trong chức năng của nhà chùa, để thu tiền từ các phật tử thông qua hình thức đưa tiền mặt hoặc chuyển khoản, thậm chí là trả góp trục lợi số tiền hàng trăm tỷ đồng làm xôn xao dư luận trong thời gian qua.Không chỉ vậy,ngoài xã hội còn xuất hiện một nhóm người tự xưng là Hội Đức Thánh Chúa Trời hoạt động trái pháp luật.Nhóm này chuyên đi lôi kéo những người nhẹ dạ cả tin,sinh viên mới ở quê lên còn ngây ngô Nhiều người đã bỏ bê công việc,bỏ nhà ,bỏ học bán hết cả tài sản để đi theo cống nạp cho hội với mong muốn được Chúa che trở và một niềm tin mãnh liệt là chết sẽ được lên thiên đàng Những hành vi trên đang đi ngược lại với quan điểm, chính sách của Đảng về tôn giáo, làm cho mọi người có cái nhìn tiêu cực và bài trừ tôn giáo Qua đó hiểu được tầm quan trọng của tôn giáo trong đời sống xã hội của người dân Việt Nam, về những nét độc đáo và đa dạng của tôn giáo