Tài liệu Tiểu luận:"đầu tư trực tiếp (FDI) và đầu tư gián tiếp (FPI)." docx

Trong khi nguồn vốn FDI cóvai trò trực tiếp thúc đẩy sản xuất, thì FPI lại có tác động kích thích thịttrường tài chính phát triển theo hướng nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộngquy mô và

TRƯỜNG ……….

KHOA……….

- -TIỂU LUẬN

Đầu tư trực tiếp (FDI) và đầu tư

gián tiếp (FPI)

MỤC LỤC

Lời mở đầu: 1

Khái quát về đầu tư gián tiếp nước ngoài: 2

Khái niệm đầu tư gián tiếp nước ngoài: 2

Đặc điểm của đầu tư gián tiếp nước ngoài: 3

Tính bất ổn định: 3

Đặc điểm của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam: 16

Các giải pháp nhằm thu hút FPI ở Việt Nam: 26

Định hướng thu hút FPI của Việt Nam trong thời gian tới: 26

Những ưu thế và trở ngại trong việc tăng cường thu hút FPI vào Việt Nam: 27

Các giải pháp cho việc thu hút vốn FPI vào Việt Nam: 28

Kết Luận: 32

Lời mở đầu:

Trên thế giới, nguồn vốn đầu tư ra nước ngoài ngày càng giữ vai tròquan trong đối với sự phát triển của mỗi quốc gia Nguồn vốn này bao gồmđầu tư trực tiếp (FDI) và đầu tư gián tiếp (FPI) Trong khi nguồn vốn FDI cóvai trò trực tiếp thúc đẩy sản xuất, thì FPI lại có tác động kích thích thịttrường tài chính phát triển theo hướng nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộngquy mô và tăng tính minh bạch, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước

dễ dàng tiếp cận với nguồn vốn mới; nâng cao vai trò quản lý nhà nước vàchất lượng quản trị doanh nghiệp, có tác động thúc đẩy mạnh mẽ các mốiquan hệ kinh tế

Việt Nam là một nước có được một sự ưu đãi đặc biệt từ phía các nhàđầu tư nước ngoài Những năm vừa qua, Việt Nam đã và đang từng bước cảithiện vị trí của mình trên bản đồ kinh tế khu vực và quốc tế Trong giai đoạnsắp tới, là giai đoạn nước rút để Việt Nam hoàn thành kế hoạch, đến năm

2020 sẽ cơ bản trở thành nước công nghiệp, Việt Nam cần một lượng vốn lớndành cho phát triển, vừa để phục hồi kinh tế trong giai đoạn khủng hoảng vừaqua, vừa để dành cho những mục tiêu sắp tới Do đó, nguồn vốn FPI đóng vaitrò rất quan trọng trong tiến trình phát triển của Việt Nam Tuy nhiên, vốnFPI cũng tiềm ẩn những rủi ro khôn lường Đề án này được đưa ra hằm đánhgiá thực trạng việc thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài tại Việt Namtrong thời gian qua, từ đó đưa ra những giải pháp và gợi ý chính sách phùhợp, từ đó cải thiện tình hình thu hút vốn đầu tư gián tiếp trong thời gian tới

Khái quát về đầu tư gián tiếp nước ngoài:

Khái niệm đầu tư gián tiếp nước ngoài:

Khoản 3 điều 3 Luật đầu tư quy định “Đầu tư gián tiếp là hình thức đầu

tư thông qua việc mua cổ phần, cổ phiếu, các giấy tờ có giá khác, quỹ đầu tưchứng khoán và thông qua các định chế tài chính trung gian khác mà nhà đầu

tư không trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư”

Như vậy, theo đó, đầu tư gián tiếp nước ngoài (Foreign PortfolioInvestment, hay thường được viết tắt là FPI) là hình thức đầu tư gián tiếpxuyên biên giời Nó chỉ các hoạt động mua tài sản tài chính của nước ngoàinhằm kiếm lời Hình thức đầu tư này không kèm theo việc tham gia vào cáchoạt động quản lý và nghiệp vụ của doanh nghiệp

Từ khái niệm trên ta có thể thấy, trong hoạt động đầu tư gián tiếp nướcngoài, nhà đầu tư không trực tiếp tham gia quản lý doanh nghiệp phát hànhchứng khoán hoặc các hoạt động quản lý nói chung của cơ quan phát hànhchứng khoán Theo đó, nhà đầu tư đầu tư nhưng không kèm theo cam kếtchuyển giao tài sản vật chật, công nghệ, đào tạo lao động và kinh nghiệmquản lý Một cách đơn giản hơn, FPI là đầu tư tài chính thuần tùy trên thịtrường tài chính

Đặc điểm của đầu tư gián tiếp nước ngoài:

Tính bất ổn định:

Mục tiêu của các nhà đầu tư khi thực hiện đầu tư gián tiếp là tỷ suất lợitức cao mà không quan tâm đến quá trình kinh doanh sản xuất Vì vậy, cácnhà đầu tư luôn có xu hướng thay đổi các chứng khoán hoặc tài sản mìnhđang sở hữu, nhằm tìm kiếm mức lợi tức cao nhất họ có thể đạt được với độrủi ro thấp nhất Việc này dẫn tới tính mất ổn định của dòng vốn FPI Sự bất

ổn định, trong một giới hạn nào đó có thể có lợi do nó làm cho thị trường tàichính nội địa hoạt động năng động và hiệu quả hơn, vốn đầu tư không ngừngđược phân bổ lại, dịch chuyển từ nơi có tỷ suất lợi nhuận thấp sang nơi có tỷsuất lợi nhuận cao Tuy nhiên, nếu điều đó xảy ra với tốc độ quá nhanh,những ảnh hưởng xấu đến hệ thống tài chính và dễ xảy ra tình trạng mất ổnđịnh trong nền kinh tế, đặc biệt là đối với những nước có thị trường tài chínhmới hình thành, còn non kém, chưa sẵn sàng với những biến đổi đột ngột vàbất ngờ như thị trường tài chính Việt Nam.

2.2 Tính dễ đảo ngược:

Tính dễ đảo ngược của dòng vốn FPI thực sự gây tác động xấu đến nềnkinh tế và là hệ quả tất yếu của tính bất ổn định Chỉ trong một thời gianngắn, luồng vốn FPI có thể chuyển sang một thị trường khác để lại hậu quảkhôn lường cho nền kinh tế Kinh nghiệm khủng hoảng kinh tế tài chính củaChâu Á vào cuối thập niên 90 của thế kỷ 20 đã cho thấy tác hại của sự đảongược dòng vốn FPI khi nền kinh tế của các quốc gia này xuất hiện cáckhoảng trống khó bù đắp, hậu quả là những nền kinh tế bong bóng nhanhchóng bị sụp đổ, gây hậu quả to lớn, khó có thể khắc phục được trong ngắnhạn

1 Các tác động của FPI:

FPI có vai trò lớn trong nển kinh tế tòan cầu nói chung và đối với từngnước nói riêng FPI có tác động nhiều mặt, cả tích cực và tiêu cực đối vớinước đầu tư và nước nhận vốn đầu tư

3.1 Những tác động tích cực:

Thứ nhất, trực tiếp làm tăng tổng vốn đầu tư gián tiếp và gián tiếp làmtăng tổng vốn đầu tư trực tiếp của xã hội Dòng vốn đầu tư gián tiếp nướcngoài khi đổ vào Việt Nam sẽ trực tiếp làm tăng lượng vốn đầu tư gián tiếptrên thị trường vốn trong nước như một phép cộng đương nhiên vào tổng sốdòng vốn này Hơn nữa, khi vốn đầu tư gián tiếp nước gia tăng sẽ làm phátsinh hệ quả tích cực gia tăng dây chuyền đến dòng vốn đầu tư gián tiếp trong

nước Nói cách khác, các nhà đầu tư trong nước sẽ “nhìn gương” các nhà đầu

tư gián tiếp nước ngoài và tăng động lực bỏ vốn đầu tư gián tiếp của mình,kết quả tổng đầu tư gián tiếp xã hội sẽ tăng lên Hơn nữa, khi dòng vốn đầu

tư gián tiếp nước ngoài gia tăng sẽ là một bảo đảm và tạo động lực mới hấpdẫn hơn cho các nhà đầu tư khác mạnh dạn thông qua các quyết định đầu tưtrực tiếp mới của mình, kết quả là gián tiếp góp phần làm tăng đầu tư trựctiếp xã hội từ phía các nhà đầu tư cả nước ngoài, cũng như trong nước

Thứ hai, góp phần tích cực vào phát triển thị trường tài chính nói riêng,hoàn thiện các thể chế và cơ chế thị trường nói chung Việc gia tăng và pháttriển bộ phận thị trường vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài sẽ làm cho thịtrường tài chính (đặc biệt là thị trường chứng khoán) trở nên đồng bộ, cân đối

và sôi động hơn Hơn nữa, điều kiện và như là kết quả đi kèm với sự gia tăngdòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài này là sự phát triển nở rộ các định chế

và dịch vụ tài chính - chứng khoán, trước hết là các loại quỹ đầu tư, Công tytài chính, và các thể chế tài chính trung gian khác, cũng như các dịch vụ tưvấn, bổ trợ tư pháp và hỗ trợ kinh doanh, xác định hệ số tín nhiệm, bảo hiểm,

kế toán, kiểm toán và thông tin thị trường; Đồng thời còn kéo theo sự giatăng yêu cầu và hiệu quả áp dụng các nguyên tắc cạnh tranh thị trường, trướchết trên thị trường chứng khoán Tất cả những điều này trực tiếp và gián tiếpgóp phần phát triển mạnh mẽ hơn các bộ phận và tổng thể thị trường tài chínhnói riêng, các thể chế và cơ chế thị trường nói chung trong nền kinh tếchuyển đổi Việt Nam

Thứ ba, góp phần tăng cường cơ hội và đa dạng hoá phương thức đầu

tư, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và thu nhập của đông đảo người dân.Việc phát triển thị trường vốn đầu tư gián tiếp cả về bề rộng và bề sâu sẽmang lại những cơ hội mới và sự đa dạng hoá trong lựa chọn các phươngthức đầu tư cho các nhà đầu tư tiềm năng nước ngoài và trong nước

Thứ tư, góp phần nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước theocác nguyên tắc và yêu cầu kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế Sự gia tăngdòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài và phát triển thị trường tài chính sẽ đặt

ra những yêu cầu mới và cũng tạo các công cụ, khả năng mới cho quản lý nhà

nước nói chung và quản lý, quản trị doanh nghiệp nói riêng Việc quản lý vàquản trị doanh nghiệp phát hành chứng khoán sẽ được thực hiện nghiêm túc,hiệu quả hơn do yêu cầu về báo cáo tài chính doanh nghiệp và minh bạchhoá, cập nhật hoá thông tin liên quan đến các chứng khoán mà doanh nghiệp

đã và sẽ phát hành Hơn nữa, về nguyên tắc, các nhà đầu tư chỉ lựa chọn đầu

tư vào chứng khoán của các doanh nghiệp đáng tin cậy, đang và sẽ có triểnvọng, phát triển tốt trong tương lai Chính điều này sẽ cho phép quá trình

“chọn lọc nhân tạo”, “bỏ phiếu” cho sự hỗ trợ và phát triển các doanh nghiệpnày trở nên khách quan và phù hợp cơ chế thị trường hơn (còn những doanhnghiệp khác mà chứng khoán của họ không hấp dẫn sẽ phải điều chỉnh lạiđịnh hướng và chất lượng quản trị kinh doanh, sáp nhập hoặc giải thể) Hệthống luật pháp, cũng như các cơ quan, bộ phận và cá nhân tỏng hệ thốngquản lý nhà nước liên quan đến thị trường tài chính, nhất là đến đầu tư giántiếp nước ngoài sẽ phải được hoàn thiện, kiện toàn và nâng cao năng lực hoạtđộng hơn theo yêu cầu, đặc điểm của thị trường này, cũng như theo các camkết hội nhập quốc tế Đồng thời, thông qua tác động vào thị trường tài chính,nhà nước sẽ đa dạng hoá các công cụ và thực hiện hiệu quả việc quản lý củamình theo các mục tiêu lựa chọn thích hợp Trên cơ sở đó, năng lực và hiệuquả quản lý nhà nước đối với nền kinh tế nói chung, thị trường tài chính nóiriêng sẽ được cải thiện hơn

3.2.Một số tác động tiêu cực:

Bên cạnh những tác động tích cực nêu trên, việc gia tăng thu hút vốnđầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam có thể gây ra một số tác động tiêucực sau:

Thứ nhất, làm tăng mức độ nhạy cảm và bất ổn về kinh tế có nhân tốnước ngoài Khác với FDI là nguồn vốn đầu tư lâu dài chủ yếu dưới dạng vậtchất (xây dựng nhà máy, mua sắm thiết bị, máy móc, nguyên vật liệu dùngcho sản xuất), khó chuyển đổi hoặc thanh khoản, vốn đầu tư gián tiếp nướcngoài được thực hiện dưới dạng đầu tư tài chính thuần tuý với các chứngkhoán có thể chuyển đổi và mang tính thanh khoản cao trên thị trường tàichính, nên các nhà đầu tư gián tiếp nước ngoài dễ dàng và nhanh chóng mở

rộng hoặc thu hẹp, thậm chí đột ngột rút vốn đầu tư của mình về nước, haychuyển sang đầu tư dưới dạng khác, ở địa phương khác tuỳ theo kế hoạch vàmục tiêu kinh doanh của mình Trong tình huống như vậy, một sự đổ vỡ, mộtcuộc khủng hoảng đầu tư – tài chính - tiền tẹ, thậm chí là khủng hoảng kinh

tế hết sức tệ hại và bất khả kháng là hoàn toàn có thể xảy ra đối với nước tiếpnhận đầu tư, nếu không có và triển khai tốt các phương án phòng ngừa hiệuquả

Thứ hai, làm gia tăng nguy cơ bị mua lại, sáp nhập, khống chế và lũngđoạn tài chính đối với các doanh nghiệp và tổ chức phát hành chứng khoán

Sự gia tăng tỷ lệ nắm giữ chứng khoán, nhất là các cổ phiếu, cổ phần sánglập, được biểu quyết của các nhà đầu tư gián tiếp nước ngoài đến một mức

“vượt ngưỡng” nhất định nào đó sẽ cho phép họ tham dự trực tiếp vào chiphối và quyết định các hoạt động sản xuất kinh doanh và các chủ quyền kháccủa doanh nghiệp, tổ chức phát hành chứng khoán, thậm chí lũng đoạn doanhnghiệp theo phương hướng, kế hoạch, mục tiêu riêng của mình, kể cả cáchoạt động mua lại, sáp nhập doanh nghiệp

Thứ ba, làm tăng quy mô, tính chất và sự cấp thiết đấu tranh với tìnhtrạng tội phạm kinh tế quốc tế Đầu tư gián tiếp quốc tế không chỉ làm giatăng cácnguy cơ và tác hại của các hoạt động đầu cơ, lũng đoạn kinh tế viphạm các quy định pháp lý của nước tiếp nhận đầu tư, mà còn là mảnh đấtmàu mỡ sinh sôi và phát triển các loại tội phạm kinh tế có yếu tố nước ngoài,thậm chí xuyên quốc gia, như hoạt động lừa đảo, hoạt động rửa tiền, hoạtđộng tiếp vốn cho các kinh doanh phi pháp và hoạt động khủng bố, cùng cácloại tội phạm và các đe doạ an ninh phi truyền thống khác Sự cộng hưởngcủa các hoạt động tội phạm và tác động mặt trái của dòng vốn đầu tư giántiếp nước ngoài kể trên, nhất là khi chúng diễn ra một cách “có tổ chức” củagiới đầu cơ hay lực lượng thù địch chính trị quốc tế, sẽ ít nhiều, trực tiếp haygián tiếp, trước mắt và lâu dài gây tổn hại tới hoạt động kinh tế lành mạnh vàlàm tăng tính dễ tổn thưởng của nền kinh tế nước tiếp nhận đầu tư trong bốicảnh toàn cầu hoá hiện nay; Thậm chí trong một số trường hợp, chúng cònlàm mất uy tín nhà nước và gây sụp đổ một nội các Chính phủ

Ngoài ra, sự gia tăng dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài vào ViệtNam còn đặt ra yêu cầu Chính phủ và các cơ quan Trung ương phải chủ độngđổi mới và sử dụng hiệu quả các công cụ quản lý kinh tế của mình theonguyên tắc thị trường hơn, trong đó có việc sử dụng bảo lãnh nhà nước, quyđịnh tỷ lệ và sử dụng các công cụ dự phòng, dư nợ cũng như các công cụkhác của các định chế tài chính - tiền tệ quốc gia và địa phương Tất cảnhững điều này là cần thiết để đảm bảo sự thu hút và khai thác có hiệu quảcác tác động tích cực của dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài.

2 So sánh FPI và FDI:

Theo Luật đầu tư 2005, “đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là việc nhàđầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bằng bất kỳ tài sảnnào để tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định”

Từ đó, ta có thể rút ra những điểm giống và khác nhau của FPI và FDInhư sau:

4.1 Giống nhau:

Cả FPI và FDI đều đơn thuần là hoạt động đầu tư vốn ra nước ngoài,luồng vốn được luân chuyển từ nước của người đầu tư sang nước sử dụngvốn đầu tư, và làm tăng lượng vốn và dự trữ ngoại tệ cho nước chủ nhà FDI

và FPI xuất hiện do nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế

Bên cạnh đó, cả hai hình thức này đều nhằm mục đích tạo lợi nhuận chonhà đầu tư Để tạo ra lợi ích tốt nhất cho mình, nhà đầu tư có thể chọn chomình cách thức đầu tư phù hợp nhất, hoặc kết hợp cả hai hình thức trên Lợinhuận của nhà đầu tư phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và

tỷ lệ thuận với số vốn đầu tư Do đó, tình hình hoạt động của doanh nghiệp làmối quan tâm chung của cả hai hoạt động đầu tư này

Do đều là hoạt động đầu tư quốc tế nên FDI và FPI chịu sự điều chỉnhcủa nhiều luật lệ khác nhau Mặc dù các hoạt động này chịu ảnh hưởng lớn từluật pháp nước tiếp nhận đầu tư, nhưng trên thực tế vẫn bị điều chỉnh bởi các

điều ước, thông lệ quốc tế và luật của bên tham gia đầu tư Do đó, để tạo mộtmôi trường đầu tư lành mạnh, tránh những xung đột và tranh chấp khôngđáng có, trong quá trình hội nhập và phát triển, các nước nên có sự điều chỉnhluật lệ của mình gần và phù hợp với các điều ước, luật lệ quốc tế.

4.2 Khác nhau:

Về đặc điểm, FPI và FDI có những điểm khác nhau như sau:

Với FDI, nhà đầu tư vừa là người bỏ vốn, vừa là người trực tiếp quản lýđiều hành việc sử dụng vốn của mình và có quyền tham gia vào hoạt độngcủa doanh nghiệp Do đó nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp vì liên quan trực tiếp đến lợi nhuận của

họ Hay nói cách khác, quyền sở hữu và quyền sử dụng gắn liền với nhà đầu

tư Lợi ích thu được theo lợi nhuận công ty và được phân chia theo tỷ lệ vốngóp Trái lại, FPI chỉ đơn thuần là hoạt động bỏ vốn, đầu tư vốn vào doanhnghiệp thông qua việc mua bán chứng khoán hoặc những tài sản có giá khác,nhà đầu tư không có quyền tham dự vào hoạt động của công ty Lợi nhuậnthu được từ việc chia cổ tức hoặc việc bán chứng khoán thu chênh lệch Tuynhiên, nếu nắm giữ một số cổ phần nhất định, FPI có thể chuyển thành FDI,nhà đầu tư có quyền ra quyết định với công ty họ đang bỏ vốn

Đặc điểm nổi bật nhất của FPI là tính bất ổn định Việc bán chứngkhoán diễn ra đơn giản hơn nhiều so với việc hủy bỏ một dự án đầu tư trongđầu tư trực tiếp nước ngoài Do đó, tốc độ luân chuyển vốn của FPI cao hơnnhiều so với FPI Điều này có thể giúp các nền kinh tế mới nổi tăng tính linhhoạt, thúc đẩy quá trình phát triển của mình Tuy nhiên, trong thời kỳ kinh tếsuy thoái, lượng vốn ra và vào quá nhanh lại khiến cho nền kinh tế mất tínhcân bằng, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất Ngược lại, FPI lànguồn bổ sung vốn dài hạn cho nước chủ nhà, không dễ bị rút đi trong thờigian ngắn vì gắn liền với hoạt động của dự án Nước chủ nhà sẽ được tiếpnhận một nguồn vốn lớn bổ sung cho vốn đầu tư trong nước mà không phải

lo trả nợ

FDI không chỉ gắn liền với việc di chuyển vốn mà còn đi kèm với hoạtđộng chuyển giao công nghệ, chuyển giao kiến thức và kinh nghiệm, tạo thịtrường mới cho cả bên đầu tư và bên tiếp nhận đầu tư Vốn FDI không chỉbao gồm vốn đầu tư ban đầu của chủ đầu tư dưới hình thức vốn pháp định màcòn bao gồm cả vốn vay doanh nghiệp để triển khai và mở rộng dự án cũngnhư vốn đầu tư trích từ lợi nhuận thu được trong quá trình hoạt động củadoanh nghiệp Thông thường, FDI thường đi kèm với ba yếu tố: hoạt độngthương mại (xuất, nhập khẩu), chuyển giao công nghệ và di cư lao động quốc

tế Trong khi đó, FPI chỉ đơn thuần là luân chuyển vốn từ nước đầu tư sangnước tiếp nhận đầu tư

Cuối cùng, để thực hiện được FPI, cần có một hệ thống tài chính hoạtđộng hiệu quả Trong khi đó, các nước kém phát triển lại có hệ thống tàichính yếu, nên FPI có xu hướng luân chuyển giữa các nước phát triển vớinhau, hoặc giữa nước đang phát triển sang nước phát triển, hơn là luânchuyển sang các nước đang phát triển Trái lại, FDI có xu hướng chuyển từnước phát triển sang các nước đang phát triển nhằm tìm kiếm thị trường,nguồn nhân công rẻ và lợi nhuận cao

3 Các hình thức đầu tư gián tiếp nước ngoài:

Các hình thức đầu tư gián tiếp nước ngoài bao gồm: Mua cổ phần, cổphiếu, trái phiếu và các loại giấy tờ có giá khác thông qua quỹ đầu tư chứngkhoán hoặc thông qua các định chế tài chính trung gian khác

Vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài đổ vào các nước tồn tại dưới các loạiquỹ hoặc các công ty tài chính dưới một số dạng như:

Quỹ tương hỗ: Là quỹ được điều hành bởi công ty đầu tư nhằm huyđộng vốn cổ đông và đầu tư vào chứng khoán, trái phiếu, hợp đồng option,hàng hoá hay các chứng khoán trên thị trường tiền tệ, thường phát hànhchứng khoán quỹ để huy động vốn Đây là một loại chứng khoán tạo cơ hộicho các nhà đầu tư nhỏ có khả năng tiếp cận với một danh mục đầu tư đadạng và có một sự quản lý chuyên môn Mỗi cổ đông đều có cơ hội được

hưởng lãi từ hoạt động đầu tư của quỹ nhưng đồng thời cũng phải chịu lỗ nếunhư đầu tư không thành công.

Quỹ trợ cấp và hưu bổng: được thành lập để tạo nguồn thu nhập chonhững người về hưu và không còn khả năng làm việc Các quỹ này nhận tiềnđóng góp của công nhân, chủ doanh nghiệp và sử dụng nguồn ngân quỹ cóđược đầu tư vào cá loại trái phiếu chính phủ, trái phiếu kho bạc, trái phiếu đôthị, đầu vào cổ phiếu, trái phiếu của doanh nghiệp Các loại quỹ này thường

có quy mô nhỏ do đó việc đầu tư bị hạn chế

Công ty bảo hiểm (Insurance Firm): gồm bảo hiểm nhân thọ và bảohiểm phi nhân thọ (bảo hiểm trách nhiệm và tài sản) Các công ty bảo hiểm

có ưu điểm nổi bật là có tiềm lực tài chính mạnh nên khả năng đầu tư lớnnhưng lại có rủi ro cao, do đặc tính của ngành

Các tổ chức tài chính (Financial Corporation): các tổ chức hoặc các tậpđoàn kinh tế lớn khi muốn đầu tư vào thị trường nước ngoài thường thiết lậpcác quỹ đầu tư trên thị trường đó Đầu tư dưới hình thức hỗ trợ kỹ thuật, mua

cổ phần hoặc huy động vốn Các quỹ này không trực tiếp tham gia vào việcđiều hành và quản lý doanh nghiệp mà chỉ thông qua việc hỗ trợ và tư vấn kỹthuật Việc cấp vốn được thực hiện thông qua các trung gian tài chính là ngânhàng Loại quỹ này có tiềm lực tài chính mạnh, quay vòng vốn nhanh nênkhả năng đầu tư vào thị trường cao Tuy nhiên để tiếp cận được nguồn vốnnày thì các doanh nghiệp phải đáp ứng các nhu cầu khắt khe hơn từ phía nhàđầu tư

Quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital Funds): đầu tư mạo hiểm là việccác chuyên gia đầu tư tiến hành bỏ vốn vào các công ty có tiềm năng mặc dùcòn mới Nhà đầu tư không trực tiếp tham gia vào quá trình kinh doanh củacông ty mà đóng vai trò cố vẫn, hỗ trợ các giải pháp điều hành tiên tiến đểthúc đầy sự phát triển kinh doanh Những lĩnh vực mà nhà đầu tư lựa chọnthường là những lĩnh vực có khả năng phát triển cao Nhà đầu tư mạo hiểmthường đầu tư vào những lĩnh vực mới, lĩnh vực công nghệ cao nên quỹ đầu

tư mạo hiểm trở thành người đỡ đầu cho các công ty mới hình thành, thiếu

vốn và uy tín Các quỹ đầu tư mạo hiểm thường được thành lập tư các công

ty hoặc tập đoàn kinh tế lớn nên có tiềm lực kinh tế mạnh, đội ngủ chuyêngia đầu tư hung hậu, có khả năng phân tích tình hình đầu tư Các chiến lượcđầu tư thường là dài hạn và đã có sự tính toán tỉ mỉ Các quỹ đầu tư mạohiểm thường thu lợi rất lớn nếu dự án thành công, nhưng rủi ro, nếu xảy ra,cũng có hậu quả nặng nề hơn các hình thức đầu tư khác

4 Các nhân tố ảnh hưởng đến nguồn vốn FPI.

Nguồn vốn FPI chịu ảnh hưởng của các nhân tố sau:

- Bối cảnh quốc tế (hòa bình, ổn định vĩ mô, các quan hệ ngoại giao vàmôi trường pháp lý quốc tế thuận lợi)

- Nhu cầu và khả năng đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài

- Mức độ tự do hóa và cạnh tranh (chủ yếu là ưu đãi tài chính và sự thânthiện, sự thuận tiện của quản lý nhà nước đối với nhà đầu tư) của môi trườngđầu tư trong nước

- Sự phát triển của hệ thống tiền tệ và các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh nóiriêng, của các thể chế thị trường nói chung ở nước tiếp nhận đầu tư

Ngoài ra dòng FPI cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố khácnhư:

- Sự phát triển và độ mở cửa của thị trường chứng khoán, chất lượngcủa các cổ phiếu, trái phiếu do doanh nghiệp và Nhà nước phát hành, cũngnhư các chứng khoán có giá khác lưu thông trên thị trường tài chính

- Sự đa dạng và vận hành có hiệu quả của các định chế tài chính trunggian (trước hết là quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư tài chính các loại,các quỹ đầu tư đại chúng, quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ thành viên)

- Sự phát triển và chất lượng của hệ thống thông tin và dịch vụ chứngkhoán, trong đó có các tổ chức cung cấp dịch vụ tư vẫn và dịch vụ định mức

hệ số tín nhiệm của doanh nghiệp và chứng khoán do doanh nghiệp pháthành.

Dòng FPI tỷ lệ thuận theo cấp số nhân cũng với sự gia tăng quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động hiệu quả ở trong nước, cùng với việc mở rộng tỷ lệ nắm giữ cổ phần

của các nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp.

Thực trạng đầu tư gián tiếp nước ngoài vào Việt

Nam:

Sự cần thiết thu hút FPI ở Việt Nam:

Trên thế giới, nguồn vốn đầu tư nước ngoài ngày càng giữ vai trò quantrọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia Nguồn vốn này bao gồm đầu tưtrực tiếp (FDI) và đầu tư gián tiếp (FPI) Trong khi nguồn vốn FDI có vai tròtrực tiếp thúc đẩy sản xuất, thì FII lại có tác động kích thích thị trường tàichính phát triển theo hướng nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng quy mô vàtăng tính minh bạch, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước dễ dàng tiếpcận với nguồn vốn mới; nâng cao vai trò quản lý nhà nước và chất lượngquản trị doanh nghiệp, có tác động thúc đẩy mạnh mẽ các mối quan hệ kinhtế

Đối với Việt Nam, thu hút nguồn vốn FPI mang một ý nghĩa rất quantrọng Để thực hiện thành công sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, Việt Namcần một lượng vốn đầu tư rất lớn (khoảng 140 tỷ USD) cho giai đoạn (2006-2010) để xây dựng, từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế và hạ tầng

xã hội Các doanh nghiệp Việt Nam đang trong quá trình cải cách và cổ phầnhóa nhằm gia tăng năng lực và hiệu quả cạnh tranh khi gia nhập WTO Cổphần hóa phải đi đôi với việc hình thành các thị trường vốn, các kênh huyđộng vốn (hạt nhân là thị trường chứng khoán (TTCK) Các mối quan hệkinh tế gia tăng, dòng vốn lưu chuyển nhanh sẽ góp phần tạo ra các hiệu ứngtốt tác động đến các doanh nghiệp Lợi ích của hội nhập không những đượcđánh giá thông qua sự luân chuyển (vào, ra) dễ dàng của dòng hàng hóa,dòng người mà còn có cả dòng vốn.Việc tham gia của các nhà đầu tư FII sẽ

có tác động mạnh mẽ đến thị trường tài chính, giúp cho thị trường tài chínhminh bạch và hoạt động hiệu quả hơn, xác lập giá trị thị trường của các cổphiếu niêm yết một cách chuyên nghiệp, giảm thiểu những dao động “phi thịtrường” và góp phần giải quyết một cách cơ bản các mối quan hệ kinh tế(vốn, công nghệ, quản lý…).

Hơn nữa, FPI có thể giúp vốn cho doanh nghiệp trong nước, giúp doanhnghiệp tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh, do vậy FPI rất quantrọng đối với các doanh nghiệp trong nước đang thiếu vốn

Tuy nhiên, dòng vốn FPI cũng tiềm ẩn những rủi ro hơn so với các kênhhuy động vốn từ nước ngoài khác Do vậy, thúc đẩy thu hút FPI ổn định,tương xứng với tiềm năng, góp phần tạo động lực phát triển thị trường vốn,nâng cao năng lực quản trị của nhà doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Namthời kỳ hậu WTO là vấn đề cần được quan tâm

2 Các giai đoạn thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài ở Việt Nam:

- Giai đoạn 1(1995-1998): Là thời kỳ mở đầu cho dòng vốn FPI vàoViệt Nam theo xu hướng mở cửa và hội nhập, tạo động lực, hy vọng chungcho các nhà đầu tư nước ngoài Trong giai đoạn này Việt Nam có 7 quỹ đầu

tư nước ngoài được thành lập với tổng số vốn huy động được khoảng 400triệu USD

- Giai đoạn 2 (1998-2002): là thời kỳ khủng hoảng và hậu khủng hoảngtài chính-tiền tệ Châu Á khiến cho các dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếpnước ngoài vào Châu Á vị chững lại, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng chungcủa xu hướng này Giai đoạn này, Việt Nam bị giảm sút và thu hẹp đáng kểquy mô vốn FDI và FPI Trong số 7 quỹ nêu trên, có tới 5 quỹ rút khỏi ViệtNam, một Quỹ thu hẹp trên 90% quy mô quỹ Chỉ còn duy nhất quỹ VietnamEnterprise Investment Fund được thành lập 7-1995 là còn hoạt động cho đếnnay

- Giai đoạn 3 (từ 2003-2006): thời kỳ phục hồi trở lại của dòng vốn FPIvào Việt Nam cùng với xu hướng tăng cường cải thiện đầu tư, phát triển các

định chế thị trường tài chính Việc thành lập sàn giao dịch chứng khoán ởTP.Hồ Chí Minh và trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội, đặc biệt chủtrương và quyết tâm của Chính phủ đẩy mạnh việc cổ phần hóa và nới lỏng tỷ

lệ nắm giữ cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài trong các doanh nghiệp Tuynhiên, tính đến 6/2006, cả nước đã có 9 quỹ đầu tư nước ngoài với tổng vốn1,9 tỷ USD đnag hoạt động ở Việt Nam Tổng cộng đến nay, FPI mà ViệtNam thu hút được bằng 2-3% so với tổng vốn FDI trong cùng thời kỳ (cònrất khiêm tốn so với 30-40% của các nước trong khu vực)

- Giai đoạn 4 (2006-2008)- giai đoạn hậu WTO: năm 2006 đánh dấuthời điểm Việt Nam gia nhập WTO, đây là một dấu mốc quan trọng cho đầu

tư gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam Ở giai đoạn này, cùng với sự đi lêncủa thị trường chứng khoán, luồng vốn liên tục tăng nhanh và liên tục thuhoạch thành công Có 19 công ty quản lý quỹ được hình thành và trên 1000nhà đầu tư trên khắp thế giới đăng ký tài khoản tại Việt Nam, trong đó cónhiều công ty đa quốc gia Chỉ riêng thời điểm cuối năm 2006, vốn FPI làtrên 2 tỷ USD, cao hơn tất cả các giai đoạn trước cộng lại, và đến năm 2007đạt đến mức kỷ lục, khoảng 8 tỷ USD Vào giai đoạn này, lượng đầu tư chủyếu vào thị trường trái phiếu Việc bùng nổ FPI góp phần thúc đẩy hệ thốngngân hàng Việt Nam phát triển mạnh

- Giai đoạn 5 (2008-nay): giai đoạn này chứng kiến nhiều bước thăngtrầm của nguồn vốn FPI vào Việt Nam Cùng với sự sụp giảm của thị trườngchứng khoán và khủng hoảng kinh tế toàn cầu, FPI từ tháng 5-2008 đếnkhoảng tháng 3-2009 đã có giảm rõ rệt, lần lượt các nhà đầu tư rút ra khỏi thịtrường Việt Nam, đỉnh điểm là vào cuối năm 2008, giao dịch gần như đóngbăng Tuy nhiên, theo một số nhận định của các chuyên gia kinh tế, kế từquý II/2009, các nhà đầu tư nước ngoài đã quay trở lại thị trường Việt Nam,tuy nhiên còn khá dè dặt

3 Tiềm năng thu hút vốn FPI ở Việt Nam:

Theo khảo sát của Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) gần đây cho thấy, vào năm

2001 lợi nhuận từ vốn FPI thế giới tăng gấp 2 lần vốn FDI Trong vòng 4

năm, đầu tư gián tiếp toàn cầu đã tăng 2 lần; nước có tỷ trọng đầu tư gián tiếplớn nhất là Mỹ chiếm 24,5%, tiếp đó là Anh chiếm 10% Dòng vốn FII đangtrỗi dậy mạnh mẽ sau cuộc khủng hoảng tài chính 1997 và đang chuyểnhướng đầu tư sang các quốc gia đang phát triển có tiềm năng, nhằm hạn chếcác rủi ro đầu tư.

Hiện có khoảng trên 100 định chế đầu tư tài chính chuyên nghiệp trênthế giới đang quản lý một khối lượng tài sản khổng lồ, khoảng 300 tỷ USD.Chỉ cần họ chấp nhận đầu tư vào Việt Nam 0,1% là chúng ta đã có khoảng

300 triệu USD

Trong nền kinh tế toàn cầu hóa, các yếu tố sản xuất trong quá trình táisản xuất hàng hóa, dịch vụ được dịch chuyển tự do hơn từ nơi này sang nơikhác, nhằm phát huy lợi thế so sánh của mỗi quốc gia thông qua các cam kết

mở cửa thị trường Việt Nam đang nổi lên như một quốc gia có nhiều tiềmnăng thu hút đầu tư nước ngoài Bên cạnh vị trí địa lý thuận lợi, chính trị ổnđịnh, tiềm năng tăng trưởng kinh tế dài hạn, Việt Nam còn là một quốc gia cónhiều lợi thế so sánh hấp dẫn nhà đầu tư như: nguồn lao động, thị trường, tàinguyên Hơn nữa, vận nước đang lên, Việt Nam ngày càng khẳng định vaitrò, vị trí và tầm quan trọng của mình trên bản đồ kinh tế khu vực và thế giới

Sự quan tâm của khu vực và thế giới tới Việt Nam, đặc biệt là thời điểm ViệtNam gia nhập WTO, cộng với sự thành công của các nhà đầu tư hiện hữu tạiđây sẽ mở ra cơ hội lớn trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Nhìn chung, nguồn vốn đầu tư gián tiếp (FPI) là một tiềm năng rất lớn đối với thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam Với các yếu tố thuận lợi khách quan, Việt Nam hoàn toàn có khả năng khai thác tiềm năng dòng chảy vốn FII của thế giới phục

vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc điểm của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường

chứng khoán Việt Nam:

Tại thị trường chứng khoán Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài có mộtđộng thái rất đặc biệt: trong đa số trường hợp biến động về giá cổ phiếu,dường như nhà đầu tư nước ngoài luôn giữ một tư thế độc lập và tách rời hẳn