TRÌNH BÀY QUÁ TRÌNH RA ĐỜI CỦA ĐỒNG EURO VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI

Một trong những yếu tố cần thiết để một đồng tiền nào đó được các nước khác sử dụng như đồng tiền quốc tế là quốc gia đó phải chiếm tỉ trọng lớn trong mậu dịch quốc tế. Nếu chỉ riêng Đức, Anh hoặc Pháp thì không thể nào sánh được với Mỹ và Nhật. Sự hình thành Liên Minh Châu Âu hiện nay tạo ra tỉ trọng mậu dịch đáng kể có so sánh với Mỹ và Nhật. Sự hình thành Liên Minh Châu Âu còn tạo ra thị trường thống nhất giữa các quốc gia thành viên. Là một thị trường thông nhất, nghĩa là trong phạm vi các nước thành viên người dân có thể tự do di chuyển và hàng hóa dịch vụ, kể cả vốn cũng có thể tự do lưu thông mà không chịu một sự hạn chế nào. Tuy nhiên, thị trường thống nhất không thể dễ dàng đem lại lợi ích đầy đủ của nó khi mà chi phí giao dịch tương đối cao do phải chuyển đổi từ loại tiền của nước này sang loại tiền của nước khác, và tình trạng bấp bênh gắn với sự bất ổn của tỉ giá. Những trở ngại này sẽ mất đi nếu như Liên Minh Châu Âu sử dụng chung một loại tiền. Những lí do trên thúc đẩy các nước trong Liên Minh Châu Âu đi đến quyết định tạo lập đồng tiền chung châu Âu có tên gọi là đồng EURO. Nhóm chúng tôi sẽ đi sâu phân tích, tìm hiểu rõ hơn lý do, quá trình ra đời của đồng Euro cũng như ảnh hưởng của đồng tiền này tới nền kinh tế thế giới để mọi người có một cái nhìn bao quát nhất về đồng Euro.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA: KINH TẾ QUỐC TẾ (CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ QUỐC TẾ)



BÀI TẬP THẢO LUẬN

ĐỀ

TÀI: TRÌNH BÀY QUÁ TRÌNH RA ĐỜI CỦA ĐỒNG EURO

VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI

Môn học : Hội nhập kinh tế quốc tế

Giảng viên : Th.S Lê Tuấn Anh

Hà Nội , năm 2021

DANH SÁCH PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC NHÓM 5

STT Họ và tên Mã sinh viên Công việc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

I. Sự ra đời của đồng tiền chung châu Âu 1 Cơ sở ra đời 1.1 Cơ sở pháp lý 4

1.2 Cơ sở lý luận… 4

1.3 Cơ sở thực tiễn… 5

2 Quá trình ra đời 2.1 Ý tưởng thiết lập… 6

2.2 Quá trình ra đời 7

II. Tác động của đồng tiền chung châu Âu 1.Đối với các nước thành viên trong khối 1.1. Thị trường chung châu Âu sẽ trở nên đồng nhất và có hiệu quả hơn… 7

1.2. Tiết kiệm chi phí giao dịch ngoại hối 8

1.3. Giảm rủi ro và giảm chi phí bảo hiểm 9

1.4. Thúc đẩy thương mại các nước EU 9

1.5. Khuyến khích đầu tư quốc tế… 10

1.6. Kích thích hoạt động du lịch quốc tế… 10

1.7. Giúp các nước trong khối hỗ trợ lẫn nhau… 11

1.8. Tạo ra chính sách tiền tệ cứng nhắc… 11

1.9. Tạo ra sự bất bình đẳng trong khối 12

2. Đối với các hệ thống quốc tế 2.1. Đối với hệ thống tiền tệ quốc tế… 13

2.2. Đối với dự trữ quốc tế… 14

III. Kết luận 14

MỞ ĐẦU

Một trong những yếu tố cần thiết để một đồng tiền nào đó được các nước khác

sử dụng như đồng tiền quốc tế là quốc gia đó phải chiếm tỉ trọng lớn trong mậu dịch quốc tế Nếu chỉ riêng Đức, Anh hoặc Pháp thì không thể nào sánh được với Mỹ và Nhật

Sự hình thành Liên Minh Châu Âu hiện nay tạo ra tỉ trọng mậu dịch đáng kể

có so sánh với Mỹ và Nhật Sự hình thành Liên Minh Châu Âu còn tạo ra thị trường thống nhất giữa các quốc gia thành viên

Là một thị trường thông nhất, nghĩa là trong phạm vi các nước thành viên người dân có thể tự do di chuyển và hàng hóa dịch vụ, kể cả vốn cũng có thể

tự do lưu thông mà không chịu một sự hạn chế nào

Tuy nhiên, thị trường thống nhất không thể dễ dàng đem lại lợi ích đầy đủ của

nó khi mà chi phí giao dịch tương đối cao do phải chuyển đổi từ loại tiền của nước này sang loại tiền của nước khác, và tình trạng bấp bênh gắn với sự bất

ổn của tỉ giá Những trở ngại này sẽ mất đi nếu như Liên Minh Châu Âu sử dụng chung một loại tiền

Những lí do trên thúc đẩy các nước trong Liên Minh Châu Âu đi đến quyết

định tạo lập đồng tiền chung châu Âu có tên gọi là đồng EURO.

Nhóm chúng tôi sẽ đi sâu phân tích, tìm hiểu rõ hơn lý do, quá trình ra đời của đồng Euro cũng như ảnh hưởng của đồng tiền này tới nền kinh tế thế giới để mọi người có một cái nhìn bao quát nhất về đồng Euro

NỘI DUNG

I Sự ra đời của đồng tiền chung Châu Âu

1 Cơ sở ra đời

1.1.1 Cơ sở pháp lý

Cơ sở pháp lý cho sự ra đời của đồng EURO là hệ thống các văn bản pháp quy của liên minh cao nhất là Hiệp ước ( Hiệp ước Maastricht) và các nghị quyết có liên quan được Nghị viện Châu Âu, Ủy ban Châu Âu, Hội đồng Châu Âu, Hội đồng các bộ trưởng kinh tế tài chính Châu Âu phê duyệt Bên cạnh đó là hệ thống pháp luật của mỗi nước thành viên phải ban hành các văn bản luật và dưới luật cần thiết khác đảm bảo đầy đủ cơ sở pháp lý cho đồng EURO ra đời và thay thế hợp pháp, vĩnh viễn các đồng tiền quốc gia đã lưu hành từ bao đời nay Đồng EURO có cơ quan điều hành độc lập và chịu trách nhiệm là Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB)

1.1.2 Cơ sở lý luận

Dựa trên Lý thuyết khu vực tiền tệ tối ưu (OCA) của Robert Mundell

Lý thuyết khu vực tiền tệ tối ưu được phát triển vào năm 1961 bởi nhà kinh tế học Robert Mundell, dựa trên công trình trước đó của Abba Lerner Đây là một trong những lý thuyết quan trọng để đánh giá khả năng hội nhập tiền tệ của các quốc gia Một khu vực tiền tệ tối ưu có thể bao gồm một số quốc gia, hay các phần của một vài quốc gia hoặc các khu vực trong cùng một quốc gia

Lý thuyết khu vực tiền tệ tối ưu phát biểu rằng rằng các khu vực cụ thể không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia sẽ được hưởng lợi từ một loại tiền tệ chung Nói cách khác, các khu vực địa lý có thể nên sử dụng cùng một loại tiền thay vì mỗi quốc gia sử dụng đồng tiền riêng

Nội dung của Lý thuyết OCA có thể được phân thành hai hướng:(i) tìm kiếm những đặc điểm kinh tế quan trọng để xác định biên giới của khu vực và xem xét khu vực phù hợp với cơ chế tỷ giá hối đoái nào; (ii) làm rõ lợi ích và chi phí đối với mỗi quốc gia dự định gia nhập khu vực đồng tiền chung Lý thuyết khu vực tiền tệ tối ưu có thể mang lại lợi ích cho một khu vực địa lý bằng cách tăng đáng kể hoạt động thương mại Tuy nhiên, giá trị mang về từ

thương mại phải lớn hơn chi phí của việc các quốc gia từ bỏ đồng tiền riêng của mình với tư cách là một công cụ để điều chỉnh chính sách tiền tệ Các khu vực sử dụng lý thuyết khu vực tiền tệ tối ưu vẫn có thể duy trì một hệ thống tỷ giá hối đoái linh hoạt

Theo Lý thuyết OCA truyền thống, khu vực tiền tệ tối ưu có các tiêu chí sau:

- Mức độ dịch chuyển nguồn lực (chủ yếu là nguồn lao động) cao

- Mức độ mở cửa cao và quy mô của nền kinh tế nhỏ

- Giá cả và mức lương có độ linh hoạt cao giữa các quốc gia

- Đa dạng hoá sản xuất

- Sự tương đồng về tỷ lệ lạm phát

- Biến động tỷ giá hối đoái ít

 Các quốc gia có càng nhiều các tiêu chí trên thì chi phí chuyển đổi sang đồng tiền chung sẽ càng thấp

Ngoài ra, so với Lý thuyết OCA truyền thống, Lý thuyết OCA hiện đại chỉ

ra rằng sẽ mất ít chi phí và có nhiều lợi ích hơn khi tham gia Liên minh tiền tệ Trong đó, mức tương đồng về tốc độ phát triển kinh tế và hệ thống tài chính

có thể là hai tiêu chí có ảnh hưởng lớn đến việc xác định quốc gia nào nên tham gia vào khu vực tiền tệ tối ưu

1.1.3 Cơ sở thực tiễn

Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, Châu Âu đã nhận thức rõ được tính tất yếu của xu hướng vận động không thể nào cưỡng lại được của thế giới hiện đại, đó là hội nhập kinh tế hay cao hơn là liên kết kinh tế Thực tế đến nay cho thấy, mối liên kết kinh tế giữa các nước, các khu vực ngày càng phát triển, cả

về chiều rộng lẫn chiều sâu Nhưng nhìn chung, sự liên kết này luôn diễn ra theo một trình tự nhất định, từ liên kết thương mại, đến liên kết thị trường, rồi liên kết kinh tế và sau cùng là liên kết kinh tế - tiền tệ Liên kết kinh tế - tiền

tệ là hình thức liên kết cao nhất của một khối liên kết khu vực, nó ra đời từ sự hợp tác chặt chẽ giữa tự do hóa thương mại, đầu tư trong một khu vực và là công cụ hiệu quả để đẩy nhanh quá trình khu vực hóa, tạo ra sức cạnh tranh mới cho một khu vực trên thị trường quốc tế Theo trình tự liên kết trên, đồng EURO ra đời xuất phát trước hết là từ sự liên kết thị trường giữa các nước

thành viên EEC mà sau này là EU Liên kết thị trường được đẩy mạnh vào cuối thập kỷ 1980 và đến ngày 1/ 1/ 1993 thị trường thống nhất bắt đầu đi vào hoạt động chính thức Việc tự do hóa lưu thông hàng hóa dịch vụ, sự vận động của các luồng vốn, các nguồn lao động, sự đi lại tự do của các công dân giữa các nước EU đòi hỏi phải có một chính sách chung tiền tệ thống nhất Thực tế cho thấy, việc nhất thể hóa sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu thiếu một cơ chế chung về thanh toán các luồng tiền vốn nói chung và hàng hóa nói riêng Sự bất cập đó phải được khắc phục bằng việc xúc tiến để cho ra đời một hệ thống tiền tệ chung

=> Đồng Euro ra đời theo một lịch trình được thiết kế hợp lý, thận trọng, thích hợp với sự vận động từ thấp tới cao Về mặt kỹ thuật sự ra đời của đồng Euro được chuẩn bị kỹ càng, không vội vàng đột ngột, khởi đầu bằng việc sáng lập đơn vị tiền tệ của cộng đồng trên cơ sở tập hợp các đồng tiền quốc gia thành viên hay gọi là "rổ tiền tệ (ECU, 1975), tiếp theo là thành lập và vận hành hệ thống tiền tệ châu Âu (EMS, 1978) và quá trình triển khai liên minh tiền tệ theo 3 giai đoạn với các nội dung cụ thể cho từng giai đoạn để tạo lập các điều kiện cần thiết cho sự ra đời một đồng tiền chung và vận hành thống nhất một chính sách tiền tệ Một thị trường chung rộng lớn như EU cần được tăng cường sức mạnh bằng việc lưu hành 1 đồng tiền chung đó cũng là logic phát triển của tự nhiên Đồng thời chính sức mạnh của thị trường thống nhất đó tạo

cơ sở kinh tế cho sự ra đời của đồng Euro mạnh và ổn định

2 Quá trình ra đời

2.1 Ý tưởng thiết lập

Mong muốn có một đồng tiền chung đã hình thành từ lâu ở Châu Âu, vào khoảng thế kỷ 19 với nền tảng là sự ra đời của Liên minh tiền tệ Latinh, Liên minh tiền tệ Đức, Bản vị vàng Sự mất ổn định tiền tệ trong những năm 1920 và 1930 đã làm cho nhu cầu của một đồng tiền chung trở nên ngày càng mạnh mẽ Tuy nhiên, khi thị trường chung Châu Âu được thành lập vào thập niên 1950 thì Liên minh tiền tệ vẫn chưa được lưu tâm đến trong các chương trình nghị sự mặc dù các nước Châu Âu đã xác định tỷ giá là một trong những vấn đề mang lại lợi ích chung Trong hiệp ước thành lập Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (EEC-1975) ý tưởng cho sự ra đời một đồng tiền chung

đã được đề cập và trước sự thất bại của Hệ thống Bretton Wood và sự bất ổn định của tiền tệ, nó đã trở thành chủ đề lặp đi lặp lại trong các chương trình nghị sự Châu Âu được cụ thể hóa qua các báo cáo chính thức như: Werner(1970), Delor(1989)

2.2. Quá trình ra đời

Quá trình ra đời của đồng tiền chung Châu Âu được chia thành 3 giai đoạn, mỗi giai đoạn có một mục tiêu, nhiệm vụ riêng

 Giai đoạn I ( 1/7/1990-31/12/1993) :Nội dung của giai đoạn này là thống nhất chính sách tiền tệ quốc gia, rút ngắn sự khác biệt của nền kinh tế các quốc gia thành viên Thực hiện tự do hóa lưu thông vốn và thanh toán qua việc hoàn thành thị trường thống nhất vào ngày 1/1/1993 Các ngân hàng Trung ương các nước thành viên phối hợp chặt chẽ chính sách tiền tệ để giữ ổn định tỷ giá cố định giữa các đồng tiền trong Hệ Thống tiền tệ Châu Âu

 Giai đoạn II (1/1/1994 - 31/12/1998) : Nội dung của giai đoạn này là:

 Tăng cường triển khai chiến lược tụ hội về chính sách kinh tế và thị trường giữa các nước thành viên

 Hoàn chỉnh các công tác về mặt thể chế cho đồng EURO ra đời như: xây dựng bộ máy và cơ chế vận hành của Ngân hàng Trung ương Châu Âu Từ ngày 1/7/1998 ECB chính thức đi vào hoạt động

 Quyết định tỷ giá chuyển đổi, tên các đơn vị tiền tệ, căn cứ vào các tiêu chuẩn đã đề ra để xét các nước đủ tiêu chuẩn tham gia đồng EURO trong đợt đầu Tháng 5/1998, 11 nước thành viên đủ tiêu chuẩn đã được lựa chọn tham gia khu vực đồng tiền chung EURO đợt đầu

 Giai đoạn III ( 1/1/1999 - 30/6/2002 ) Đồng EURO chính thức ra đời và

đi vào lưu thông, dần thay thế hoàn toàn các đồng bản tệ Giai đoạn này chia thành 2 bước:

 Bước 1:(1/1/1999 - 31/12/2001) là giai đoạn quá độ, đồng EURO được lưu thông và song song tồn tại với đồng tiền quốc gia

 Bước 2 (1/1/2002 - 30/6/2002) là quá trình thu hồi các đồng tiền quốc gia, đồng EUR giấy ra đời, thay thế hoàn toàn đồng bản tệ trong kênh lưu thông

II Tác động của đồng tiền chung Châu Âu

1 Đối với các nước thành viên EU

1.1.1 Thị trường chung châu Âu sẽ trở nên đồng nhất và có hiệu quả

hơn

Khi đồng tiền chung châu Âu EURO được đưa vào lưu thông, giá cả của mọi hàng hóa và dịch vụ được tính toán và biểu thị bằng một đồng tiền duy nhất Khi thống nhất giá, phạm vi thị trường được mở rộng hơn Người tiêu dùng và nhà đầu tư trong khu vực sẽ dễ dàng hơn trong việc so sánh giá

cả và hiệu quả của hoạt động đầu tư giữa các quốc gia trong khu vực Khi không còn bị cản trở bởi khác biệt trong hệ thống tiền tệ hay rủi ro về tỷ giá hối đoái, nhà đầu tư có thể tập trung vào nghiên cứu đầu tư vào thị trường nào

sẽ có hiệu quả nhất Do vậy, tổng cầu nội bộ trong khối sẽ tăng, kích thích sản xuất và đầu tư, đẩy mạnh lưu thông vốn và hàng hóa, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Bên cạnh đó, việc xuất hiện đồng tiền chung EURO cũng làm cho cạnh tranh trong thị trường châu Âu trở nên gay gắt hơn, dẫn đến xu hướng tái cơ cấu và sáp nhập Đây là tiền đề quan trọng cho quá trình tăng năng suất lao động do đạt được tính kinh tế theo quy mô

Tuy nhiên, tồn tại mặt trái là sự cạnh tranh ngày càng tăng đã kích thích vốn và lao đông di chuyển từ khu vực có năng suất lao đông thấp đến nơi có năng suất lao đông cao Điều này tạo ra hâu quả nghiêm trọng vì lực lượng lao đông đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia trong khối Tại các nước kém phát triển hơn như Hy Lạp, để tránh làn sóng di dân khi thực

hiên tự do hóa lao đông, chính phủ buôc phải gia tăng các khoản chi phúc lợi, chi an sinh xã hôi cho người dân Điều này dẫn đến thâm hụt ngân sách gia tăng và là một nguyên nhân quan trọng dẫn tới cuôc khủng hoảng nợ công sau này Sự khác biệt gia tăng giữa các nền kinh tế thành viên

EU đã làm gia tăng các phong trào chính trị, tuy rất đa dạng nhưng có chung

những giải pháp mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa và chống châu Âu, cho rằng cần phải quay trở lại với các đồng tiền quốc gia

1.1.2 Tiết kiệm chi phí giao dịch ngoại hối

Khi đồng EURO ra đời, các giao dịch ngoại hối trực tiếp giữa các đồng tiền nội khối với nhau hoặc giao dịch gián tiếp thông qua đồng USD đã biến mất

Chi phí về mặt thời gian để chuyển đổi từ đồng tiền của gia này sang đồng tiền của quốc gia khác được cắt giảm do hàng hóa, dịch vụ đều được yết giá bằng đồng EURO và các giao dịch bằng đồng EURO được chấp nhận trong toàn khối

Chi phí về mặt tài chính cũng được tiết kiệm cho các cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động kinh tế trong khối EU Chi phí về tài chính là khoản phí khi chuyển đổi giữa các đồng tiền, là chênh lệch giữa giá mua ngoại tệ trừ đi giá bán ngoại tệ, và là nguồn thu nhập của các ngân hàng trong nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ việc sử dụng một đồng tiền chung euro đã tiết kiệm 30 tỷ đôla mỗi năm cho chi phí giao dịch chuyển đổi ngoại tệ khi các ngân hàng quốc tế thường tính mức phí từ 1-2% cho mỗi giao dịch khi chuyển đổi từ một ngoại tệ này sang ngoại tệ khác.việc sử dụng một đồng tiền chung euro đã tiết kiệm 30 tỷ đôla mỗi năm cho chi phí giao dịch chuyển đổi ngoại tệ khi các ngân hàng quốc tế thường tính mức phí từ 1-2% cho mỗi giao dịch khi chuyển đổi từ một ngoại tệ này sang ngoại tệ khác Việc sử dụng một đồng tiền chung EURO đã tiết kiệm 30 tỷ đôla mỗi năm cho chi phí giao dịch chuyển đổi ngoại

tệ khi các ngân hàng quốc tế thường tính mức phí từ 1-2% cho mỗi giao dịch khi chuyển đổi từ một ngoại tệ này sang ngoại tệ khác

1.1.3 Giảm rủi ro và chi phí bảo hiểm rủi ro

Đồng EURO đã mang lại sự bình ổn lớn hơn cho hệ thống hối đoái khi loại bỏ những rủi ro do sự thay đổi tỷ giá giữa các đồng tiền quốc gia Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho các doanh nghiệp trong hoạt động ngoại thương trong khu vực đồng EURO

Thu nhập bằng ngoại tệ luôn tồn tại rủi ro ngoại hối Để tránh các rủi ro này, các nhà đầu tư phải tiến hành hoạt động bảo hiểm rủi ro ngoại hối và phải chịu chi phí bảo hiểm đó Khi xuất hiện đồng tiền chung EURO thì các chi phí

này cũng biến mất do đồng EURO đã thế chỗ của các đồng bản tệ trong các hoạt động thương mại và đầu tư

1.1.4 Thúc đẩy thương mại của các quốc gia EU

Đồng tiền chung có tác dụng như chất bôi trơn cho hoạt động thương mại, làm cho hàng hóa và dịch vụ lưu thông một cách thuận tiện hơn

Về phía cung: Do giảm được chi phí chuyển đổi tiền tệ, giá nguyên vật liệu và nhân công rẻ hơn từ thị trường chung nên đường cung xuất khẩu sẽ dịch chuyển sang phải

Về phía cầu: Rào cản về khác biệt tiền tệ cũng như chi phí chuyển đổi tiền tệ được dỡ bỏ Do đó, cầu về hàng nhập khẩu sẽ tăng lên, đường cầu dịch chuyển sang phải

Cung và cầu xuất khẩu nội khối đều tăng, dẫn đến lượng tiêu dùng cả khối tăng lên

Sự thống nhất về đồng tiền chung cũng thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu của EU đối với các nước ngoài khối Chính sách tiền tệ thống nhất tạo ra một thế mạnh cho EU khi tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu với thế giới

so với khi chưa có chính sách tiền tệ thống nhất Hoạt động mua sắm online cũng trở nên thuận tiện và dễ dàng hơn đối với cả khách hàng và nhà cung cấp, vì không cần quan tâm đến tỷ giá hối đoái hay các chi phí giao dịch tài chính phức tạp

1.1.5 Khuyến khích đầu tư quốc tế

Lãi suất của các nước sau khi tham gia vào khu vực đồng tiền chung EURO có xu hướng giảm so với trước, mức chênh lệch lãi suất giữa các nước được thu hẹp, chi phí chuyển đổi ngoại tệ giảm, dòng vốn dễ dàng di chuyển nội khối, thị trường đồng nhất đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư quốc tế

Bên cạnh đó, đồng tiền chung EURO cũng tạo được sự ổn định vĩ mô cho nền kinh tế khối EU do có chính sách tiền tê ̣ chung, làm môi trường đầu tư kinh doanh của EU trở nên hấp dẫn hơn,không chỉ tăng cường thu hút đầu tư từ bên ngoài mà còn thúc đẩy đầu tư nội khối