Bài giảng Hình ảnh cắt lớp vi tính chấn thương sọ não

Nội dung Giải phẫu não Các khái niệm Bệnh lý Giải phẫu não Não có ba thành phần chính: Đại não Tiểu não Thân não Đại não có một số thùy đôi bao gồm thùy trán, đỉnh, thái dương, chẩm và thùy đảo (insula lobe). Sâu bên trong não có cặp đồi thị (paired thalamus) và hạch nền (basal ganglia) bao gồm nhân đuôi (caudate nucleus), nhân cầu nhạt (globus pallidus) và nhân bèo sẫm (putamen)

HÌNH ẢNH CẮT LỚP VI

TÍNH CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Nội dung

Giải phẫu não

Các khái niệm

Bệnh lý

Giải phẫu não

• Sâu bên trong não có cặp đồi thị (paired thalamus) và hạch nền (basal ganglia) bao gồm nhân đuôi (caudate nucleus),

nhân cầu nhạt (globus pallidus) và nhân bèo sẫm (putamen)

Giải phẫu não

• Tiểu não bao gồm

• Thùy nhộng tiểu não (cerebellar vermis) ở giữa,

• Hai bán cầu tiểu não ở hai bên

• Thùy nhung nhân (flocculonodular lobe) ở dưới

Giải phẫu não

Thân não bao gồm não giữa, cầu não và hành não

Giải phẫu màng não

• Não được bọc bởi một phần của hộp sọ gọi là sọ não (neurocranium), nó bảo vệ não khỏi bị tổn thương

• Xung quanh não là màng não, trong đó bao gồm ba lớp:

• Màng cứng (dura),

• Màng nhện (arachnoid)

• Màng mềm (pia)

Khoảng cách giữa màng nhện và màng mềm gọi là khoang dưới nhện chứa dịch não tủy

Màng cứng

• Liềm đại não (falx cerebri) và liềm tiểu não (falx cerebelli) chia đại não và tiểu não thành hai phần bên trái và bên phải

• Lều tiểu não (tentorium cerebelli) tách não thành hai phần, phía trên là đại não

(cerebrum) và phía dưới là thân não (brain sterm)

Não thất

• Vùi sâu bên trong não là

hệ thống não thất, có chứa dịch não tủy.

• Hầu hết dịch não tủy được tạo ra trong não thất.

• Lỗ Monroe

• Lỗ Magendie

• Lỗ Luschka

Đường đi dịch não tủy

• Dịch não tủy chảy từ não thất bên, thông qua các lỗ Monroe (foramina of Monroe) vào não thất ba, thông qua cống não (cerebral

aqueduct) đổ vào não thất tư

• Tuần hoàn dịch não tủy cuối cùng thoát ra khỏi hệ thống não thất thông qua các lỗ Magendie (foramen of Magendie) (ở giữa) và

lỗ Luschka (foramina of Luschka) (ở phía bên) vào khoang dưới nhện trước khi được hấp thụ bởi các các hạt màng nhện (arachnoid

granulations)

•

Giải phẫu hình ảnh

CT sọ não

• Đọc từ trái sang phải

• Scout view

Giải phẫu

hình ảnh CT

sọ não

Các khái niệm

• Chấn thương sọ não là vấn

đề sức khỏe cộng đồng quan trọng và thường gặp

• Việc chẩn đoán thường là dựa vào LS, CT là chìa khóa

để phân loại, dự hậu và theo dõi

• Có nhiều cách phân loại CTSN

• Sọ bị xuyên thấu, gây rách màng cứng

• Vật xuyên thấu vận tốc cao: Đạn,…

• Vật xuyên thấu vận tốc thấp: Dao,…

Theo mức độ

• Thang điểm hôn

mê Glassgow (GCS)

• Nhẹ 13 – 15

• Vừa 9 – 12

• Nặng 3 – 8

XH dưới nhện

Trong trục

XH nhu

mô não

Dập não DAI

Thứ phát

Là hậu quả

của TT nguyên phát

Phù não

Nhồi/

thiếu máu não

Thoát

vị não

BỆNH LÝ

< 2-3 mm

So sánh, đối chiếu

Lún sọ

Xương bị đẩy lún vào trong so với xung quanh

Bản sọ trong thường bị nhiều hơn bản sọ ngoài

Vỡ nhiều mảnh

Vỡ dạng hình sao, nhiều mảnh

Tụ máu ngoài màng cứng (EDH)

• Là tụ máu ở khoang giữa bản sọ trong và màng cứng

• 90% do tổn thương ĐM màng não

• Có thể vượt qua nếp màng cứng (đường giữa, lều)

• Không vượt qua đường khớp

Tụ máu ngoài màng

cứng (EDH)

• Vì máu tụ ngoài màng cứng cấp tính chứa các cục máu đông mới hình thành => Tổn thương tăng tỷ trọng

• Máu động mạch có áp lực cao tách màng cứng ra khỏi hộp sọ => Hình 2 mặt lồi

Tụ máu dưới màng cứng

(SDH)

• Cục máu đông mới hình thành => Tổn thương tăng tỷ trọng

• Có hình liềm

Xuất huyết dưới nhện

• Là xuất huyết xảy ra trong khoang dưới nhện (giữa màng nhện và màng mềm)

• Lý do thường gặp nhất của xuất huyết dưới nhện: vỡ túi phình động mạch nội sọ, chấn thương

• Cục máu đông mới hình thành tạo nên hình ảnh tăng tỷ trọng (trắng) trong khoang dưới nhện, đặc biệt là rãnh não, bể não

Xuất huyết nhu mô não

• Là xuất huyết xảy ra trong nhu mô não

• Hình ảnh tăng tỷ trọng xuất hiện trong mô não

• Thường ở vị trí hạch nền

Dập não

• Tổn thương bề mặt não liên quan chất xám vỏ não

Tổn thương sợi trục lan tỏa (DAI)

• Là tổn thương não khi não bị chấn thương gây

căng, xé các sợi trục

• Do lực xoay, tăng/giảm tốc đột ngột

• 50-90% CT bình thường => MRI

• Nhiều nốt tăng đậm độ (do xuất huyết nhỏ)

vùng ranh giới chất trắng – chất xám, thể chai,

• Nốt giảm đậm độ nhỏ ở vị trí tổn thương trục

• Mất ranh giới chất xám-trắng

• Xóa các bể não, não thất, phù não lan tỏa

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ

NÃO

Nhu mô

não

Màng mềm

Màng nhện

Màng cứng

Xương sọ

Tụ máu NMC

Tụ máu DMC

XH dưới nhện

Trong trục Ngoài trục

XH dưới nhện

Trong trục

XH nhu

mô não

Dập não DAI

Thứ phát

Là hậu quả

của TT nguyên phát

Phù não

Nhồi/

thiếu máu não

Thoát

vị não

B(LOOD) IS  

FOR BLOOD

Is blood present? If so, where is it?

If present, what effect is it having?

C(AN) IS FOR

CISTERNS

Is there blood (subarachnoid hemorrhage)?

Are the cisterns open/is there high intracranial pressure?

B(E) IS FOR BRAIN  

B(E) IS FOR BRAIN  

• Tăng/ giảm tỷ trọng

• Máu, vôi, thuốc cản quang

TM sẽ có đậm độ cao

• Khí, mỡ, nhồi máu sẽ có đậm độ thấp.

• Các xoang phải thấy được và có khí Nếu có dịch => vỡ sọ?

KẾT LUẬN

• CT là một kỹ thuật quan trọng để chẩn đoán, đánh giá một bệnh nhân cấp cứu chấn thương sọ não

• Kết quả CT đúng và sớm sẽ giúp bệnh nhân có tiên lượng tốt hơn, giảm tỷ

lệ tàn tật và tử vong, giảm gánh nặng cho xã hội và bản thân người bệnh