SK Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi

Từ những nhận thức trên là một giáo viên mầm non đang phụ trách ở lớp trẻ 5 - 6 tuổi, tôi băn khoăn suy nghĩ mình phải làm như thế nào để giúp trẻ hình thành thói quen tự phục vụ.. Vì vậ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH THÓI QUEN TỰ PHỤC VỤ CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON HẠNH PHÚC

I ĐẶT VẤN ĐỀ

“ Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”

Thực vậy trẻ em là chủ tương lai của đất nước Một đất nước muốn phát triển vững mạnh phải có con người, có đủ sức khoẻ, có trí tuệ đồng thời để đáp ứng với sự phát triển không ngừng của sự ngiệp giáo dục, việc chăm sóc giáo dục trẻ mầm non là vô cùng quan trọng

Bác Hồ kính yêu đã nói:

"Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ biết học hành là ngoan."

Đúng như vậy trẻ em như một cây non Cây non được sự chăm sóc tận tình của người lớn thì cây sẽ lên tốt, dạy trẻ tốt thì sau này trẻ thành người tốt Chính

vì vậy ngành học mầm non luôn coi trọng sự nghiệp chăm sóc - giáo dục trẻ, đây

là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đặt nền tảng cho sự nghiệp giáo dục chung Muốn thực hiện được nhiệm vụ to lớn này thì mỗi nhà giáo dục, mỗi một cô giáo, người mẹ thứ hai của trẻ, thì phải làm sao hình thành cho các cháu bước đầu có một đức tính tốt để sau này trẻ trở thành người công dân tốt

Đặc biệt là trẻ 5 – 6 tuổi, trẻ thường muốn làm những việc mình thích, hay bắt chước người lớn và muốn làm người lớn Bên cạnh đó, phụ huynh thường luôn coi trẻ còn rất nhỏ và non nớt nên nuông chiều con quá mức, khiến trẻ chỉ biết hưởng thụ; sau này trở thành người có tính ích kỉ, vụng về, thiếu tự tin trong cuộc sống Vì vậy vai trò của người lớn chúng ta là rất quan trọng, đặc biệt đối với giáo viên mầm non, cô là người hướng trẻ tới những hành vi đúng, tránh xa những thói hư tật xấu Một ngày các cháu đến trường với cô từ sáng đến chiều mọi sinh hoạt học hành, ăn ngủ đều do cô giáo hướng dẫn Một tay cô giáo chăm, một tay cô giáo dạy bảo Vì vậy cần hình thành cho trẻ thói quen tự phục

vụ ngay từ khi học lớp mẫu giáo

Bản thân tôi là giáo viên mầm non lại trực tiếp giảng dạy trẻ 5 - 6 tuổi Ngay từ đầu năm học tôi đã xác định được vai trò và nhiệm vụ của mình sẽ là người hướng lái cho các cháu có một thói quen tốt, một nề nếp tốt Trong thời gian đầu quá trình làm quen, trò chuyện, hoạt động và gần gũi trẻ tôi thấy nhiều trẻ lớp tôi còn nhút nhát, ỉ lại, lười vân động, các cháu chưa có nề nếp, chưa có tính tự lập Mọi hoạt động của trẻ đều do cô giáo phục vụ hay nhắc trẻ làm Trẻ chưa có tính tự giác, chưa chủ động trong các hoạt động, chưa phát huy được tính tự giác của mình Từ những nhận thức trên là một giáo viên mầm non đang phụ trách ở lớp trẻ 5 - 6 tuổi, tôi băn khoăn suy nghĩ mình phải làm như thế nào

để giúp trẻ hình thành thói quen tự phục vụ Vì vậy tôi mạnh dạn tìm “Một số biện pháp giúp hình thành thói quen tự phục vụ cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Sao Mai” nhằm giúp trẻ biết tự phục vụ bản thân trong sinh hoạt của mình

NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN

*Thuận lợi

Ban Giám hiệu luôn tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên về chuyên môn, cơ sở vật chất, đồ dùng trang thiết bị dạy học, động viên sự sáng tạo của giáo viên, khích lệ chị em ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

Giáo viên nắm vững phương pháp, có trình độ trên chuẩn, sớm được tiếp cận với các hoạt động giáo dục mầm non mới, được tham gia vào các lớp học bồi dưỡng chuyên môn của Phòng Giáo dục, của nhà trường, sáng tạo trong cách dạy và làm đồ dùng, đồ chơi

Lớp đủ diện tích cho trẻ hoạt động

Đa số phụ huynh nhiệt tình, quan tâm đến việc chăm sóc dạy dỗ trẻ

Trẻ 5 - 6 tuổi đã đủ sức khỏe để làm một số công việc tự phục vụ bản thân

* Khó khăn

Bảng khảo sát đầu năm trong thói quen tự phục vụ hàng ngày của trẻ

Nội dung các hoạt động Số trẻ Tỷ lệ %

Thói quen tự xúc cơm, cất chén đúng chỗ quy định 13/34 38, 23 Trẻ ngủ nề nếp, biết lấy và cất gối giúp cô 16/34 47, 05

Trẻ có thói quen đánh răng sau khi ăn, sau khi ngủ

Trẻ có thói quen rửa tay theo 6 bước 19/34 55, 88

Qua thực tế của trường, của lớp và của địa phương tôi còn gặp nhiều khó khăn như sau:

Số lượng trẻ trong lớp đông mà lớp chỉ có một giáo viên nên việc rèn luyện thói quen tự phục vụ gặp nhiều khó khăn

Một số trẻ khi đến lớp trẻ mang theo thói quen ở nhà, không tự giác cất đồ dùng, đồ chơi mà đợi cha mẹ làm cho

Khi trẻ ngồi học xong không biết cất đồ dùng, xếp ghế gọn gàng

Một số trẻ chưa biết cách rửa mặt, rửa tay.

Đến giờ ăn, nhiều trẻ chưa biết xúc ăn khiến cô phải đút cho từng cháu, khi

cô không đút thì trẻ cứ ngồi chờ cô Ăn xong trẻ chưa biết xếp chén, cất ghế đúng nơi quy định

Giờ ngủ trẻ không biết lấy và cất gối, nệm

50 % trẻ chưa biết đánh răng sau khi ăn xong và sau khi thức dậy.

Một số trẻ chưa học qua lớp Chồi nên các kỹ năng tự phục vụ của trẻ hầu như không có mà hoàn toàn phụ thuộc vào bố mẹ và cô giáo

Một số phụ huynh nhận thức chưa đồng đều cho là lứa tuổi bé việc rèn thói quen tự phục vụ cho trẻ chưa quan trọng nên ở nhà các cháu được nuông chiều muốn gì được nấy, nên trẻ có thói quen ỉ lại

Nhiều phụ huynh cho con nghỉ học thường xuyên khiến việc rèn trẻ lại càng khó khăn hơn

Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc rèn luyện thói quen phục vụ cho trẻ 5 - 6 tuổi

II BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

Để khắc phục những khó khăn trên thì vấn đề rèn luyện thói quen tự phục

vụ ban đầu cho trẻ phải được chú trọng thường xuyên liên tục, ở lứa tuổi này giáo viên là người quan trọng nhất vì thời gian trẻ ở trường với cô nhiều hơn thời gian trẻ ở nhà với cha mẹ

Do vậy nhiệm vụ chính của tôi là làm sao tìm ra hình thức rèn luyện thói quen tự phục vụ cho trẻ phù hợp nhất và sử dụng hình thức một cách tốt nhất

1 Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn về việc rèn luyện thói quen tựu phục vụ cho trẻ ( 5-6 tuổi)

Muốn đưa chất lượng về việc rèn luyện thói quen tự phục vụ cho trẻ đạt hiệu quả cao, xuất phát từ tình hình thực tế, dựa vào đặc điểm sinh lý của trẻ để

đi sâu nghiên cứu, tìm tòi, tham khảo những tài liệu có nội dung về đề tài, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, của bản thân, nhận thức đúng đắn, hiểu được tầm quan trọng của vấn đề, nắm vững tình hình cụ thể của lớp, của trẻ Tích cực tham khảo qua tài liệu, sách báo, internet, tạp chí giáo dục mầm non, cần chịu khó kiên trì và sáng tạo trong từng bài dạy, từng tiết học và sáng tạo trong việc làm nhiều đồ dùng đồ chơi cho trẻ…Xác định rõ những khó khăn và điều kiện thuận lợi của nhà trường, của lớp, của bản thân Từ đó tìm ra biện pháp thực hiện hữu hiệu nhất

2 Cô làm gương cho trẻ:

Hàng ngày trẻ đến lớp phần lớn thời gian trong ngày trẻ được học tập và sinh hoạt cùng cô Cô giáo vừa là bạn vừa là người mẹ hiền thứ hai của trẻ cùng chơi, cùng học, chăm chút cho trẻ từ bữa ăn, giấc ngủ Vì vậy vai trò của cô giáo

rất quan trọng trong việc hình thành những thói quen, nề nếp cho trẻ Cô là tấm gương cho trẻ noi theo

Ở lớp, việc sắp xếp, trang trí lớp phải sạch sẽ, ngăn nắp, đẹp

Khi đến lớp cô giáo cất gọn gàng túi sách, mũ, dép và khi trẻ đến thấy cô xếp gọn gàng trẻ sẽ xếp gọn gàng theo cô

Trong giờ học khi dạy học xong cô cất gọn gàng đồ dùng của cô và nhắc trẻ xếp gọn gàng đồ dùng của trẻ vào đúng nơi quy định

Ví dụ :

- Các bé ơi! Mình treo cặp ở đâu?

- Cây bút chì màu phải để trong hộp bút nhé

Trong mọi hoạt động học tập, sinh hoạt cô giáo luôn là tấm gương trong việc giữ gìn sạch sẽ môi trường, lớp học Không vứt rác bừa bãi, bỏ rác vào đúng nơi quy định

Thường xuyên cùng trẻ vệ sinh trong và ngoài lớp học, lau dọn đồ dùng đồ chơi, nhổ cỏ, nhặt rác quanh lớp học, sân trường Khi được giúp cô trẻ thấy mình được làm việc có ích, thích được làm việc, từ đó hình thành cho trẻ một thói quen, nề nếp giữ gìn vệ sinh chung

Ví dụ:

- Trước giờ ăn cô rửa tay trước khi chia cơm và nhắc trẻ rửa tay sạch sẽ theo 6 bước trước khi ăn cơm Ăn cơm xong nhắc trẻ cất ghế, cất bát, lau mặt, uống nước, đánh răng

- Rèn cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng khi tay bẩn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh

- Khi trẻ chơi xong nhắc trẻ cất dọn đồ chơi đúng nơi quy định

Hình thành cho trẻ nề nếp gọn gàng, dần dần trẻ có một thói quen tốt làm

đâu gọn đấy

3 Rèn thói quen tự phục vụ trong mọi hoạt động, mọi lúc, mọi nơi.

Mỗi ngày đến lớp trẻ đều được tham gia với các nội dung hoạt động: giờ

ăn, giờ ngủ, vệ sinh, học tập, vui chơi, giờ đón, giờ trả trẻ mọi sinh hoạt đều là những hình thức để trẻ được rèn luyện Đối với độ tuổi này để đưa các cháu vào

nề nếp thói quen không phải là chuyện dễ và đơn giản Muốn tạo cho trẻ có được thói quen thường xuyên cô phải luôn nhẹ nhàng gần gũi và tình cảm với trẻ

để uốn nắn trẻ hoặc thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện, trò chơi,…có nội dung nói về nề nếp, thói quen, cô cũng có thể sử dụng để trẻ phần nào liên hệ tới bản thân mà ngoan hơn và biết vâng lời cô giáo Nhờ sự tạo điều kiện giúp đỡ của cô, trẻ được uốn nắn kịp thời thường xuyên, liên tục do đó việc rèn luyện thói quen tự phục vụ cho trẻ trong mọi hoạt động mọi lúc, mọi nơi mang lại hiệu quả cao hơn, các cháu ngoan và nề nếp hơn

Giờ đón trẻ, khi trẻ đến lớp cô nhắc nhở trẻ chào cô, chào cha mẹ, cất đồ dùng cá nhân : dép, cặp, mũ,…đúng nơi quy định

Giờ thể dục sáng, cô nhắc trẻ dọn dẹp đồ chơi ra sân tập thể dục

Trong giờ hoạt động ngoài trời, cô hướng dẫn để trẻ biết tự lấy đồ chơi ra chơi và cất đồ chơi đúng chỗ khi chơi xong

Giờ họat động có chủ đích cô giáo kết hợp giáo dục rèn luyện thói quen tự phục vụ, giáo dục ý thức sử dụng đồ dùng đồ chơi

Ví dụ: Trong giờ phát triển nhận thức (Làm quen với Toán) cô nhắc trẻ cất

rổ đồ dùng sau khi dùng xong

Qua bài thơ, bài hát rèn cho trẻ thói quen khi chơi xong biết cất dọn đồ chơi

và để đúng nơi qui định

Ví dụ:

“Bạn ơi hết giờ rồi Nhanh tay cất đồ chơi, Nhẹ tay thôi bạn nhé

Cất đồ chơi đi nào”

Hoặc :

“Giờ chơi hết rồi

Nào các bạn ơi

Ta cùng cất dọn

Đồ dùng đồ chơi Vào nới quy định”

Trong các tiết học cô luôn khuyến khích động viên trẻ tự tin, mạnh dạn, biết hoạt động độc lập và hoàn thành sản phẩm của mình Cô giáo là người dẫn dắt

tích cực hơn hoạt động vận động nhanh nhẹn hoạt bát hơn, rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay Phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, trẻ sẽ chủ động trong mọi hoạt động không ỉ lại người khác Biết tự mình hoàn thành một bức tranh theo ý tưởng của mình, một bài tập, một vai chơi Mạnh dạn đưa ra ý kiến của mình về một sự vật hiện tượng

Ví dụ:

- Trong giờ tạo hình, trẻ biết tự mình hoàn thành bức tranh vẽ ngôi nhà

- Qua câu chuyện, bài thơ trẻ biết nhận xét những việc làm tốt, chưa tốt

Từ các môn học giáo dục trẻ có nề nếp, thói quen tốt, biết lấy và cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định, giữ gìn đồ dùng đồ chơi Sắp xếp đồ dùng đồ chơi ngăn nắp gọn gàng Biết làm những việc tự phục vụ mình Hình thành cho trẻ một thói quen tốt

Ví dụ:

- Trong giờ phát triển nhận thức ( Khám phá môi trường xung quanh ) Chủ đề: Bản thân - tìm hiểu về các bộ phận cơ thể, cô giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân biết lấy khăn lau mặt, lau tay

- Giờ phát triển thẩm mỹ (Âm nhạc): Bài hát “ Thật đáng yêu" , giáo dục trẻ biết đánh răng, rửa mặt sau khi thức dậy

- Trong giờ phát triển ngôn ngữ ( Làm quen với tác phẩm văn học ): Bài thơ

“ Cô dạy ” Giáo dục trẻ giữ gìn đôi bàn tay sạch sẽ, biết rửa tay khi tay bẩn

Cô cũng thường xuyên phân công và theo dõi trẻ trực nhật, nói rõ vai trò của những trẻ trực nhật Người thực hiện nhiệm vụ trực nhật phải làm chu đáo

và có trách nhiệm với việc được phân công Tổ trực nhật trong giờ học sẽ lấy đồ dùng phát cho các bạn, thu dọn và cất đồ dùng đồ chơi Rèn cho trẻ thói quen nề nếp, sự cố gắng, sáng tạo và đề cao tinh thần trách nhiệm của mình với tập thể

Ví dụ : Cô cho trẻ phát bút, lấy vở, xếp bàn ghế, lau bảng, thu bài…

Trong giờ hoạt động góc cô nhắc trẻ lấy, cất đồ dùng gọn gàng, động viên trẻ hoàn thành vai chơi

Ví dụ:

- Góc Phân vai (Cô bán hàng vui vẻ): Trẻ biết tự bày hàng ra bán, chơi xong biết cất đồ dùng, đồ chơi lên kệ

- Góc xây dựng trẻ hoàn thành công trình, không bỏ dở công trình của mình

Ngay trong giờ ăn, ngủ, đi vệ sinh cần hình thành cho trẻ thói quen rửa tay, lau mặt, đánh răng

Vi dụ: Trước giờ ăn cô cho trẻ rửa tay theo 6 bước:

- Bước 1: Làm ướt 2 bàn tay bằng nước sạch, xoa xà phòng vào lòng bàn tay Chà sát hai lòng bàn tay vào nhau

- Bước 2: Dùng ngón tay và lòng bàn tay cuốn xoay lần lượt từng ngón của

lòng bàn tay kia và ngược lai

- Bước 3: Dùng lòng bàn tay này chà sát chéo lên mu bàn tay kia và ngược lại

- Bước 4: Dùng đầu ngón tay của bàn tay này miết vào kẽ giữa cuả bàn tay kia và ngược lại

- Bước 5: Chụm 5 đầu ngón tay của bàn tay này cọ vào lòng bàn tay kia bằng cách xoay đi xoay lại

- Bước 6: Rửa cho tay sạch hết xà phòng dưới nguồn nước sạch Lau tay

khô bằng khăn sạch

Ngoài rửa tay, cô cũng hướng dẫn và cho trẻ thực hiện việc đánh răng đúng quy trình

Giờ ngủ cô nhắc nhở trẻ tự lấy gối nằm ngủ, cất gối và đánh răng sau khi ngủ dậy

Giờ vệ sinh- trả trẻ, trẻ biết tự thay và gấp quần áo cất vào cặp Biết chào cô giáo, cha mẹ, lấy đồ dùng cá nhân về

Để hình thành cho trẻ khả năng tự kiềm chế, thói quen tự phục vụ trong các giờ hoạt động ngoài trời, vệ sinh cá nhân cô luôn là người hướng dẫn và thực hiện cùng trẻ Cô vừa hướng dẫn, vừa làm vừa trò chuyện với trẻ tạo cho trẻ môi trường gần gũi, thân mật và từ đó trẻ tự tin, mạnh dạn và hoạt bát hơn

Ví dụ: Cô cùng trẻ nhổ cỏ, chăm sóc cây cảnh, nhặt rác sân trường, lau rửa,

sắp xếp giá đồ chơi, gấp chăn, chiếu, tự rửa mặt phơi khăn…

Như Bác Hồ đã nói: “ Tuổi nhỏ làm việc nhỏ tuỳ theo sức của mình ” Vì vậy tôi luôn khuyến khích động viên trẻ tự hoạt động, tự phục vụ bản thân mình

từ những công việc nhỏ nhất Và từ đó hình thành cho trẻ có thói quen tự phục vụ

Tóm lại: Trong việc rèn luyện thói quen tự phục vụ cho trẻ không phải nói

mà có được, mà cô giáo là người phải thật sự nhiệt tình, nhẹ nhàng dìu dắt trẻ dần dần từng bước, nhẹ nhàng, ân cần, âu yếm với trẻ để trẻ coi cô là người mẹ thứ hai của trẻ, để trẻ tự tin hứng thú thực hiện các công việc tự phục vụ bản thân

4 Nêu gương tốt thông qua các hoạt động trong ngày.

Trẻ giai đoạn 5- 6 tuổi với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ phát triển mạnh, trẻ hay tò mò và thích bắt chước người lớn, giáo viên phải luôn tôn trọng trẻ và hết sức công bằng, sử dụng khen, chê đúng mực Khen và chê có tác dụng mạnh đến hành vi vâng lời của trẻ, nhưng không nên khen quá đáng mà chê trách chung chung khiến trẻ mất lòng tự ái

Ví dụ: Cô khen những trẻ biết tự xúc cơm ăn: Hôm nay bạn Tiến Thịnh rất giỏi, đã tự xúc cơm ăn

Trong mọi việc làm của trẻ cô kịp thời khen ngợi trẻ “ Con giỏi lắm, con đã lớn thật rồi ” Tạo cho trẻ một ý nghĩ mình đã lớn đã làm được nhiều việc và mình là người có ích Từ đó trẻ sẽ hoạt động tích cực hơn, hứng thú hơn

Thông qua các bài hát, bài thơ, câu chuyện và mọi lúc mọi nơi, cũng có thể giúp trẻ có thói quen nề nếp tốt hơn hoặc cô không nên chê trẻ trước tập thể lớp,

mà nên gần gũi để góp ý nhỏ với trẻ về một số nề nếp chưa tốt hay trong lớp còn một vài cháu hay nhõng nhẽo, không nghe lời cô do sự nuông chiều của ông bà,

bố mẹ Vào ngày cuối tuần cô giáo sẽ tuyên dương trước lớp các bạn ngoan, không khóc nhè, các bạn có ý thức tốt biết giữ gìn vệ sinh thân thể, biết cất đồ chơi vào đúng nơi qui định

Ví dụ: Cô thấy bạn Minh, bạn Vy, bạn An rất giỏi hôm nay đã biết tự đánh răng sau khi ăn xong, cả lớp khen bạn nào

Do được cô tạo điều kiện giúp đỡ, rèn luyện mà mà tính ỉ lại của trẻ mất dần và trẻ đã thực sự biết làm một số công việc tự phuc vụ cho bản thân

5 Tuyên truyền phối hợp với phụ huynh.

Để phụ huynh hiểu đựơc tầm quan trọng của việc giúp trẻ có những thói quen tự phục vụ cho trẻ, cô giáo cần phải kết hợp môi trường giáo dục với môi trường gia đình bằng cách tuyên truyền, trao đổi Từ đó giúp trẻ hình thành thói quen tự phục vụ ở nhà và ở trường

Muốn làm được điều đó tôi đã phải lên kế hoạch rõ như:

Trong các giờ đón và trả trẻ, cô trao đổi và nắm bắt tình hình của các cháu

ở nhà và từ đó cô sẽ có những biện pháp với từng trẻ

Tổ chức họp phụ huynh đầu năm cô thông báo đặc điểm tình hình trường lớp, nội dung dạy trẻ 5 - 6 tuổi, nhấn mạnh điểm khó khăn của lớp để kịp thời cùng phụ huynh uốn nắn trẻ

Ngoài góc trao đổi với phụ huynh hàng tháng, cô giáo còn có trách nhiệm trao đổi với phụ huynh bằng sổ bé ngoan

Tuyên truyền với phụ huynh về sự phát triển của trẻ, nội quy, nề nếp lớp học Trao đổi thực tế nhận thức và khả năng của từng cháu cho phụ huynh thấy khả năng của con mình và từ đó tìm ra giải pháp tốt nhất để hình thành cho trẻ một thói quen tự phục vụ bản thân

Cô trao đổi, giải thích cho phụ huynh hiểu tầm quan trọng của việc hình thành cho trẻ thói quen tự phục vụ, khuyến khích phụ huynh để trẻ tự làm một

số công việc tự phục vụ như: tự đánh răng, rửa mặt, lấy chén, xếp ghế,….và không nên làm hộ trẻ để trẻ không ỉ lại Phụ huynh động viên trẻ biết giúp cha,

mẹ những công việc nhà vừa sức với trẻ như trông em, nhặt rau, quét nhà…và khen ngợi khi trẻ làm Nhắc nhở phụ huynh không cho cháu nghỉ học nhiều Cô thường xuyên trao đổi với phụ huynh để nắm bắt được tình hình của trẻ để động viên, khuyến khích trẻ kịp thời

Ví dụ: Trong giờ nêu gương cô nêu tên những bạn chăm ngoan biết giúp đỡ

bố mẹ để các bạn noi theo