Ngoài Những liệu pháp điều chỉnh trạng thái tâm lý trong giáo trình tâm lý học TDTT ra. Bạn hãy nghiên cứu xây dựng các liệu pháp điều chỉnh trạng thái sốt xuất phát, trạng thái thờ ơ dửng dưng và trạng thái tự yên tâm cho 1 VĐV của 1 môn thể thao mà bạ

 Trong thi đấu thể thao, các vận động viên luôn phải huy động tối đa về thể lực, lượng vận động, cường độ hoạt động của các giác quan, đòi hỏi sự tập trung chú ý cao độ.. Cùng với đó là

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH



Tiểu Luận Môn: Tâm Lý Học Thể Dục Thể Thao

Chuyên Đề:

Ngoài Những liệu pháp điều chỉnh trạng thái tâm lý trong giáo trình tâm lý học TDTT ra Bạn hãy nghiên cứu xây dựng các liệu pháp điều chỉnh trạng thái sốt xuất phát, trạng thái thờ ơ dửng dưng và

trạng thái tự yên tâm cho 1 VĐV của 1 môn thể thao

mà bạn thích.

Giáo viên : TS Phạm Minh Quyền Sinh viên : Phạm Dư Minh Đại

Lớp : ĐH3 - VLVH MSV : 163101250

 Thể thao Việt Nam từng chứng kiến VĐV bắn súng Nguyễn Hoàng Phương để tuột HCV tại Asiad 17 vào phút chót hay xạ thủ Hoàng Xuân Vinh cũng từng thất bại do tâm lý thi đấu chưa tốt ở những thời khắc quyết định trong cuộc thi tầm Châu lục

 Trong thể thao hiện đại, bên cạnh kỹ chiến thuật, thể lực thì yếu tố tâm lý có vai trò rất quan trọng tới kết quả thi đấu

 Có thể thấy thất bại vì tâm lý kém đáng tiếc ở chỗ, nếu đấy là thất bại về mặt chuyên môn, người ta dễ thấy đối phương hơn mình và tìm cách san lấp khoảng cách về mặt trình độ Nhưng thất bại vì tâm lý không vững càng khiến cho người ta tiếc nuối ở chỗ đối phương không hơn mình nhưng họ vẫn thắng Điều này càng khẳng định tầm quan trọng của huấn luyện tâm lý cho VĐV thể thao

 Đặc điểm của các môn thể thao khác nhau có ảnh hưởng nhất định đến việc phát triển các mặt tâm lý của VĐV như: Tri giác, sự quan sát, trí nhớ, sự tư duy, trí tưởng tượng, cảm xúc và các phẩm chất đạo đức, ý chí… bản thân chúng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau

 Trước hết phải khẳng định huấn luyện tâm lý cho VĐV thể thao là một quá trình sư phạm Sự thành công của quá trình này phụ thuộc vào việc thực hiện đúng hàng loạt nguyên tắc sư phạm nói chung, trong đó phải nói đến các nguyên tắc giáo dục quan

trọng (nguyên tắc tự giác và tích cực, nguyên tắc tuần tự và hệ thống, nguyên Huấn luyện tâm lý được tiến hành cùng với huấn luyện thể lực, huấn luyện kỹ thuật, huấn luyện chiến thuật trong suốt thời kỳ hoàn thiện thể thao Nó không chỉ nhằm chuẩn bị cho VĐV trong trận thi đấu sắp tới mà còn giải quyết các nhiệm vụ của quá trình hoàn thiện thể thao

 Các cảm xúc tiêu cực làm suy giảm khả năng huy động thể lực, tăng sai sót thực hiện các động tác kỹ thuật, giảm trí nhớ và sự chú ý của vận động viên Thậm chí nếu không kiểm soát được các cảm xúc tiêu cực, vận động viên có những hành vi sai lệch, từ bỏ mục tiêu đã xác địch và nhanh chóng thất bại

 Trong thi đấu thể thao, các vận động viên luôn phải huy động tối đa về thể lực, lượng vận động, cường độ hoạt động của các giác quan, đòi hỏi sự tập trung chú ý cao độ Cùng với đó là áp lực về thành tích trong thi đấu; thái độ, hành vi và sức mạnh của đối thủ; bi quan về khả năng của bản thân; sự thay đổi về điều kiện thi đấu, áp lực từ phía khán giả, các quyết định bất lợi của trọng tài làm nảy sinh các cảm xúc tiêu cực

ở các vận động viên Các cảm xúc tiêu cực làm suy giảm khả năng huy động thể lực, tăng sai sót thực hiện các động tác kỹ thuật, giảm trí nhớ và sự chú ý của vận động viên Thậm chí nếu không kiểm soát được các cảm xúc tiêu cực, vận động viên có những hành vi sai lệch, từ bỏ mục tiêu đã xác địch và nhanh chóng thất bại

 Sự nảy sinh những cảm xúc tiêu cực có liên quan chặt chẽ với các suy nghĩ của vận động viên; tính chất, ý nghĩa của trận đấu; thái độ, hành vi và sức mạnh của đối thủ trong thi đấu; sức ép từ khản giả, các quyết định bất lợi của trọng tài Ngoài ra còn có các yếu tố không liên quan đến thể thao như chuyện gia đình, bạn bè, những kỷ niệm trước đây cũng có thể làm nảy sinh trạng thái tâm lý tiêu cực

II NỘI DUNG

1 Huấn luyện tâm lý và những điều cần biết trong môn bơi lội:

 Đặc điểm của các môn thể thao khác nhau có ảnh hưởng nhất định đến việc phát triển các mặt tâm lý của vận động viên như: Tri giác, sự quan sát,trí nhớ,

sự tư duy, trí tưởng tượng, cảm xúc và các phẩm chất đạo đức, ý chí bản thân chúng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau

 Các nhiệm vụ chủ yếu của việc huấn luyện tâm lý là:

 Giáo dục phẩm chất đạo đức và nhân cách cho vận động viên (Phần này

đa số các Huấn luyện viên còn thiếu trang bị cho VĐV của mình)

 Phát triển và hoàn thiện các cảm giác chuyên môn: Cảm giác với dụng

cụ thi đấu (cảm giác vợt, cảm giác bóng, cảm giác lưới, cảm giác sân bãi…)

 Rèn luyện sự tập trung chú ý

 Phát triển tư duy chiến thuật

 Nguyên tắc tự giác và tích cực: tức là bản thân VĐV phải nhận thức ra tầm quan trọng và ý nghĩa của phẩm chất và năng lực tâm lý đối với sự biểu hiện thành tích thể thao, để mình tích cực tự giác học tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất và năng lực tâm lý chuyên môn của hoạt động thể thao

 Nguyên tắc tuần tự và hệ thống: hệ thống trong lựa chọn bài tập tâm lý và ảnh hưởng tâm lý để Giáo dục huấn luyện tâm lý, nhằm đạt mục đích cuối cùng là

ổn định, tự tin quyết thắng trong hoạt động thi đấu thể thao

 Nguyên tắc toàn diện và vững chắc : Chú trọng cả ba khía cạnh: năng lực tâm

lý chung, chuyên môn và đặc biệt là năng lực thi đấu thể thao

 Trong công tác chuyên môn : đối với thi đấu môn bơi yếu tố tâm lý trước, trong khi thi đấu rất quan trọng, nó là một quá trình rèn luyện của huấn luyện viên cho vận động viên thông qua ứng dụng ba nguyên tắc trên , nó đòi hỏi thời gian và sự kiên trì bền bỉ của cả huấn luyện viên và vận động viên

 Để đòi hỏi việc huấn luyện tâm lý vững vàng cho các em trong môn bơi các huấn luyện viên trước tiên phải là người có phẩm chất đạo đức tốt và tác phong

sư phạm chuyên nghiệp, cần phải có thời gian và trình tự Ví dụ như đào tạo vận động viên tâm lý thi đấu giả là trước khi thi đấu cần cho vận động viên thi đấu y như thi đấu thật để có thời gian vận động viên không bị áp lực và tâm lý khi thi đấu chính thức

 Hiểu rõ cảm xúc của vận động viên ở khoảng thời gian trước khi thi đấu để điều chỉnh trạng thái tâm lý tốt nhất cho vận động viên

2 Các trạng thái tâm lý thi đấu:

a Trạng thái sốt xuất phát:

- Sốt xuất phát là trạng thái căng thẳng quá mức, vượt khả năng tập trung hưng phấn vào một thời điểm hoặc kéo dài của hệ thần kinh trung ương

- Cơ chế sinh lý của trạng thái này là tính hưng phấn cao xuất hiện không đúng thời điểm, lan tỏa sang các trung khu thần kinh khác làm cho ức chế phân biệt giảm sút hoặc bị rối loạn

- Trạng thái này có những biểu hiện sau:

 Nôn nóng, bồn chồn, hồi hộp, có lúc gây gò bó và rối loạn hoạt động ở vận động viên

 Xúc cảm không ổn định( Không tự tin vào chiến thắng)

 Chú ý phân tán, rối loạn, mất khả năng tập trung cao để sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ thi đấu thể thao

 Trí nhớ giảm sút,sự tái hiện các biểu tượng vận động thiếu nhạy bén

- Các biện pháp điều chỉnh:

 Chuyển hướng suy nghĩ của vận động viên sang các sự việc khác chằng hạn như kể một câu chuyện hay nói về một đề tài

 Cho vận động viên nghe nhạc và thư giãn

 Khởi động một cách hợp lý và đúng thời điểm để vận động viên có thể trạng và tinh thần tốt

 Tăng cường ý chí cho vận động viên để đạt được mục tiêu thi đấu, kết hợp nâng cao trình độ huấn luyện của huấn luyện viên và kinh nghiệm thi đấu của vận động viên

b Trạng thái thờ ơ dửng dưng:

- Trạng thái này là biểu hiện ngược lại của trạng thái sốt xuất phát tức là trạng thái xuất phát diễn biến xấu khi mức độ căng thẳng tâm lý tột độ , đột ngột hạ thấp

- Cơ chế sinh lý của trạng thái này là quá trình ức chế vỏ não tăng cường do hưng phấn quá mức trước đó gây nên

- Trạng thái này có những biểu hiện sau :

 Hoạt động của quá trình tâm lý mệt mỏi, giảm sút chất lượng

 Nản chí, không thiết tha tham gia thi đấu

 Tâm trạng buồn chán, không tích cực kèm theo việc giảm sút thể lực

 Sự chú ý bị phân tán, mất tập trung , chức năng tổ chức và động viên của ý chí không phát huy được vai trò

- Các biện pháp điều chỉnh:

 Giải thích rõ cho vận động viên về nhiệm vụ và mục đích thi đấu, giao nhiệm vụ cụ thể cho vận động viên để kích thích tính tích cực và tinh thần trách nhiệm cho vận động viên

 Xoa bóp tích cực làm cho vận động viên có sự hưng phấn trở lại và chiếm ưu thế

 Tham gia làm quen với các giải thi đấu trước đó để có tâm lý vững vàng, kích thích sự chú ý cho vận động viên

 Làm rõ động cơ thi đấu và kích thích việc tự điều chỉnh trạng thái cho vận động viên

c Trạng thái tự yên tâm:

- Đây là một trạng thái tâm lý thường xuất hiện trước khi tập luyện và thi đấu quần vợt Biểu hiện của trạng thái này là đánh giá thấp mức độ phức tạp, khó khăn của cuộc thi đấu sắp tới, trận đấu sắp tới

- Trạng thái này thường xuất hiện ở những vận động viên ít kinh nghiệm thi đấu, kiêu căng, tự mãn

 Nguyên nhân trạng thái “Tự yên tâm”

 Đánh giá quá cao về năng lực của mình, đội mình

 Vận động viên thường quá tự tin vào thắng lợi một cách

dễ dàng

 Trạng thái này có ảnh hưởng bất lợi đến năng lực thi đấu, đến sự huy động sức lực, trí tuệ vào thi đấu, do đó làm giảm hiệu quả của trận đấu

 Biện pháp khắc phục trạng thái “Tự yên tâm”:

+ Cần Xác định cho vận động viên hiểu rõ tầm quan trọng của cuộc thi

+ Phân tích các ưu thế của đối thủ

+ Lường trước các khả năng bất lợi của bản thân.Giáo dục cho vận động viên tinh thần thi đấu hếtmình

 Trạng thái tự yên tâm thi đấu thường xuất hiện ở các vận động viên trẻ, trạng thái này phụ thuộc vào các yếu tố sau:

+ Phụ thuộc vào kết quả của trận thi đấu trước , có thể nói đây là nguyên nhân cơ bản nhất ảnh hưởng đến diễn biến tâm lý sau thi đấu Nếu thành tích thi đấu đạt được kết quả ngoài dự kiến hoặc hoàn thành

kế hoạch đề ra từ trước, sẽ làm cho vận động viên có trạng thái phấn khởi thoải mái, hoan hỷ vui mừng, song thắng lợi cũng dễ làm xuất hiện tâm lý say sưa, thổi phồng, tự mãn với chiến thắng, điều này sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động chuẩn bị cho lần thi đấu tiếp theo

3 Điều chỉnh tâm lý thi đấu cho vận động viên trong môn bơi:

- Trong thi đấu thể thao đặc biệt là môn bơi tâm lý trước, trong và sau thi đấu ảnh hưởng đến thành tích rất nhiều, huấn luyện viên cần phải quan tâm vận động viên chặt chẽ về mặt tâm lý và thể chất, tạo cho vận động viên cảm thấy sung sức, có khát vọng tranh đấu cao độ

- Từ lúc bước vào hồ bơi chuẩn bị thi đấu, huấn luyện viên phải giao tiếp thường xuyên với vận động viên , nói về một chuyện gì đó vui vẻ và cởi mở

để vận động viên không có tâm lý nặng nề

- Động viên vận động viên khi bước vào ghế chuẩn bị thi đấu, khi vận động viên bước lên bục xuất phát cần cho vận động viên sự tập trung tránh những phạm quy đáng tiếc

- Trong khi thi đấu huấn luyện viên khích lệ vận động viên để vận động viên sung sức, phân sức hợp lý cho cự ly mình thi đấu

- Sau khi thi đấu thì điều trước tiên làm là lại khích lệ vận động viên cho dù thành tích ra sao đi nữa

III KẾT LUẬN

 Bồi dưỡng và rèn luyện tâm lý cho vận động viên là một quá trình , nó giúp

cho vận động viên có được tâm lý tốt khi thi đấu và thi đấu đỉnh cao, giúp cho vận động viên hoàn thiện bản thân hơn trong việc tự điều phối tâm lý.

 Một trong những khía cạnh được yêu thích của môn bơi lội là khi vận động

viên bước vào thi đấu, không một ai có thể tác động đến sự thể hiện của vận động viên , bơi trong một ô riêng biệt và không có ai đụng chạm, xô đẩy và

làm ảnh hưởng đến sự thể hiện của vận động viên dưới bất cứ hình thức nào Chỉ còn chính vận động viên và vạch đen trên đường bơi của mình.

MỤC LỤC

II Nội dung

- Huấn luyện tâm lý và những điều cần biết trong môn bơi lội

- Các trạng thái tâm lý thi đấu

Trạng thái sốt xuất phát

Trạng thái thờ ơ dửng dưng

Trạng thái tự yên tâm

- Điều chỉnh tâm lý thi đấu cho vận động viên trong môn bơi

4 6

8

Tài liệu tham khảo:

Nguyễn Mậu Loan(1999), Tâm lý học thể dục thể thao, NXB Giáo dục, Hà Nội

Lê Văn Xem(2007), Giáo trình Tâm lý học thể dục thể thao: NXB Đại học sư

phạm.

Chung Tấn Phong ( 2015), Sổ tay bơi lội : Liên đoàn thể thao dưới nước TP.HCM