Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm giúp các em hình dung được sự ra đời, cấu tạo, hoạt đông cũng như ích lợi của các chương trình hoạt động trong máy tính, các máy tự động… Qua đó giúp các em có thêm một định hướng, một niềm đam mê về tin học, về nghề nghiệp mà các em chọn sau này.
Trang 1S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O VĨNH PHÚCỞ Ụ Ạ
Trang 2Vĩnh Phúc, Năm 2020
Trang 3BÁO CÁO K T QUẾ Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế
1. L i gi i thi u ờ ớ ệ
Tin h c là m t môn h c m i các trọ ộ ọ ớ ở ường ph thông nên h c sinhổ ọ còn nhi u b ng khi ti p c n v i môn h c này. N i dung tin h c l pề ỡ ỡ ế ậ ớ ọ ộ ọ ậ trình l p 11 là m t n i dung m i l đ i v i đa s h c sinh v i nhi u kháiớ ộ ộ ớ ạ ố ớ ố ọ ớ ề
ni m, thu t ng , c u trúc d li u mà h c sinh m i đệ ậ ữ ấ ữ ệ ọ ớ ược ti p xúc l n đ u.ế ầ ầ Chính vì v y mà h c sinh d m c sai l m khi l p trình gi i quy t các bàiậ ọ ễ ắ ầ ậ ả ế toán. Nguyên nhân d n đ n nh ng khó khăn mà h c sinh thẫ ế ữ ọ ường g p là r tặ ấ phong phú nh ng có th th y m t s nguyên nhân chính sau đây:ư ể ấ ộ ố
+ H c sinh thọ ường g p khó khăn khi xác đ nh bài toán.ặ ị
+ Khó liên h phệ ương pháp gi i m t bài toán trong toán h c v iả ộ ọ ớ thu t gi i trong tin h c. ậ ả ọ
Tuy nhiên m i th đi u có đi m kh i đ u c a nó, v i h c sinh vi cọ ứ ề ể ở ầ ủ ớ ọ ệ
h c ngôn ng l p trình Turbo Pascal là kh i đ u cho vi c ti p c n ngônọ ữ ậ ở ầ ệ ế ậ
ng l p trình b c cao, qua đó giúp các em hình dung đữ ậ ậ ược s ra đ i, c uự ờ ấ
t o, ho t đông cũng nh ích l i c a các chạ ạ ư ợ ủ ương trình ho t đ ng trong máyạ ộ tính, các máy t đ ng… Qua đó giúp các em có thêm m t đ nh hự ộ ộ ị ướng, m tộ
ni m đam mê v tin h c, v ngh nghi p mà các em ch n sau này.ề ề ọ ề ề ệ ọ
Chính vì v y, tôi ch n đ tài: “ậ ọ ề Gi i pháp nâng cao ch t lả ấ ượng d y tinạ
h c Pascal l p 11 t i Trọ ớ ạ ường PT DTNT C23 Vĩnh Phúc”
Đ a ch tác gi sáng ki n: ị ỉ ả ế Trường PT DTNT C23 Vĩnh Phúc
S đi n tho i: 0988 482 049ố ệ ạ E_mail: tantn@vinhphuc.edu.vn
4. Ch đ u t t o ra sáng ki n:ủ ầ ư ạ ế Tr n Nh t Tânầ ậ
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế
Sáng ki n này đế ược áp d ng trong lĩnh v c gi ng d y tin h c l p 11ụ ự ả ạ ọ ớ
t i Trạ ường THPT DTNT C2,3 Vĩnh Phúc, và các trường THPT đ a bànị
t nh.ỉ
Trang 46. Ngày sáng ki n đế ược áp d ng l n đ u ho c áp d ng thụ ầ ầ ặ ụ ử, (ghi
đi m c a t ng l p h c, môn h c; b i dể ủ ừ ớ ọ ọ ồ ưỡng phương pháp t h c, rèn luy nự ọ ệ
k năng v n d ng ki n th c vào th c ti n, tác đ ng đ n tình c m, đem l iỹ ậ ụ ế ứ ự ễ ộ ế ả ạ
ni m vui, h ng thú h c t p cho h c sinh”. ề ứ ọ ậ ọ
Nh v y, chúng ta có th th y đ nh hư ậ ể ấ ị ướng đ i m i phổ ớ ương pháp d yạ
h c đã đọ ược kh ng đ nh, không còn là v n đ tranh lu n. C t lõi c a vi c đ iẳ ị ấ ề ậ ố ủ ệ ổ
m i phớ ương pháp d y h c trạ ọ ở ường ph thông là giúp h c sinh hổ ọ ướng t iớ
vi c h c t p ch đ ng, ch ng l i thói quen h c t p th đ ng. V i m t s n iệ ọ ậ ủ ộ ố ạ ọ ậ ụ ộ ớ ộ ố ộ dung trong đ tài này, h c sinh có th t h c, t rèn luy n thông qua m t sề ọ ể ự ọ ự ệ ộ ố bài t p, d ng bài t p c th ậ ạ ậ ụ ể
2. C s th c ti n:ơ ở ự ễ
Qua th c t gi ng d y trự ế ả ạ ở ường THPT DTNT t nh, tôi nh n th y khiỉ ậ ấ
h c đ n chọ ế ương trình tin h c l p 11 đa s h c sinh đ u nh n xét b môn nàyọ ớ ố ọ ề ậ ộ
r t khó.ấ
Các h c sinh thọ ường g p khá nhi u l i khi vi t m t chặ ề ỗ ế ộ ương trình trong ngôn ng l p trình Pascal.ữ ậ
Tuy nhiên cũng có m t s lộ ố ượng không nh h c sinh r t yêu thích tinỏ ọ ấ
h c và thích tìm hi u m t s bài toán, d ng toán ngoài ph m vi sách giáoọ ể ộ ố ạ ạ khoa
3. N i dung v n đ nghiên c uộ ấ ề ứ
I. M t s l i sai th ộ ố ỗ ườ ng g p c a h c sinh trong l p trình Pascal: ặ ủ ọ ậ
1. Khai báo sai mi n ch s cho d li u ki u m ng ề ỉ ố ữ ệ ể ả
Trang 5Ví d 2: Nh p vào m t dãy s g m 7 ph n t và cho bi t dãy v a nh pụ ậ ộ ố ồ ầ ử ế ừ ậ
if kt then writeln(‘Day so tao thanh cap so cong!’)else writeln(‘Day so khong tao thanh cap so cong!’);
readlnEnd
Khi th c hi n chự ệ ương trình trên, chương trình d ch không báo l i nh ngị ỗ ư
k t qu khi th c hi n chế ả ự ệ ương trình s b sai l ch. Khi th c hi n t ng bẽ ị ệ ự ệ ừ ướ c
chương trình ta có th kh c ph c l i trên b ng cách gán l i giá tr ban đ uể ắ ụ ỗ ằ ạ ị ầ cho bi n đ m i=2.ế ế
3. Dùng cùng tên bi n đi u khi n cho các vòng l p for l ng nhau ế ề ể ặ ồ
Trang 6End;
Đo n chạ ương trình trên có th l p vô t n khi k t thúc vòng l p con i ể ặ ậ ế ặluôn nh n giá tr b ng k.ậ ị ằ
Đ kh c ph c l i này, ch c n chú ý các vòng l p l ng nhau ph i sể ắ ụ ỗ ỉ ầ ặ ồ ả ử
d ng bi n đi u khi n khác nhau.ụ ế ề ể
a. S d ng d u ; sai v trí.ử ụ ấ ị
Trước Else không có d u ch m ph y.ấ ấ ẩ
S d ng d u ch m ph y sau t khoá do trong các câu l nh l p ử ụ ấ ấ ẩ ừ ệ ặ câu
l nh l p r ng không làm vi c gì c ệ ặ ỗ ệ ả
b. Không phân bi t đệ ược h ng xâu và bi n: h c sinh c n ph i chú ýằ ế ọ ầ ả
h ng xâu đ t trong c p nháy đ n còn bi n thì không c n đ t trong c p nháyằ ặ ặ ơ ế ầ ặ ặ
Khi th c hi n chự ệ ương trình GT(8)=25126 là sai vì th c t 8!=40320ự ế
L i này do khai báo hàm tr v s nguyên nên mi n giá tr t i đa làỗ ả ề ố ề ị ố 32767
d. S d ng tên hàm làm bi n c c b ử ụ ế ụ ộ
Trang 7Do l nh tr k t qu cho tên hàm r t gi ng m t l nh gán bình thệ ả ế ả ấ ố ộ ệ ườ ngnên h c sinh thọ ường nh m tên hàm là bi n c c b Vì v y khi vi t chầ ế ụ ộ ậ ế ươ ngtrình đ ti t ki m bi n c c b h c sinh đã s d ng tên hàm làm bi n c c b ể ế ệ ế ụ ộ ọ ử ụ ế ụ ộ
Trong thân hàm đã s d ng tên hàm làm bi n c c b nên khi biên d chử ụ ế ụ ộ ị
s báo l i g i hàm nh ng thi u tham s do chẽ ỗ ọ ư ế ố ương trình hi u GT:=GT*i làể
l i g i đ qui.ờ ọ ệ
Đ tránh l i này c n l u ý v i h c sinh: đ tr k t qu cho hàm (khôngể ỗ ầ ư ớ ọ ể ả ế ả
đ quy), t t nh t nên tính k t qu hàm vào m t bi n c c b , trệ ố ấ ế ả ộ ế ụ ộ ước khi k tế thúc ta m i gán tên hàm b ng giá tr bi n này đ tr giá tr v cho hàm.ớ ằ ị ế ể ả ị ề
e. Ch a hi u th t u tiên phép toán.ư ể ứ ự ư
Th t u tiên các phép toán trong ngôn ng l p trình Pascal nh sau:ứ ự ư ữ ậ ư
L i g i hàmờ ọ
Bi u th c trong ngo cể ứ ặToán t NOTử
Toán t đ i d u: ử ổ ấ
* / div mod+ or
>=,>,<=,<,=,<>
f. Không hi u nguyên t c làm tròn s đ i v i s th c.ể ắ ố ố ớ ố ự
Trong toán h c: ọ
Tuy nhiên trong Pascal bi u th c sau s cho k t qu sai:ể ứ ẽ ế ả
If 3/sqrt(2)=1/sqrt(2)+1/sqrt(2)+1/sqrt(2) then write(‘Dung!’) else write(‘sai!’);
Khi th c hi n v trái máy tính ch tính sai s m t l n (3/sqrt(2)), còn vự ệ ế ỉ ố ộ ầ ế
ph i ch u sai s ba l n (1/sqrt(2)+1/sqrt(2)+1/sqrt(2)). Do đó k t qu khi th cả ị ố ầ ế ả ự
hi n là không gi ng nhau. Đây ch là 1 nguyên nhân khi n cho quá trình tínhệ ố ỉ ế
Trang 8toán g n đúng trên máy tính thành tính toán sai. Đ tránh đi u này b n nênầ ể ề ạ tuân th theo các qui t c dủ ắ ưới đây:
So sánh b ng nên dùng bi u th c ằ ể ứ
Const e=0.0001;
…
If abs(ab)<e then write(‘Dung!’) else write(‘sai!’);
Quá trình t i u tính toán bi u th c c a ngôn ng có th làm nhố ư ể ứ ủ ữ ể ả
hưởng đ n k t qu c a phép toán. Trong Pascal ch ép đế ế ả ủ ỉ ược qua l i các ki uạ ể nguyên mà không cho ép t ki u th c sang ki u nguyên và ngừ ể ự ể ượ ạc l i. Để chuy n t ki u th c sang ki u nguyên ta dùng hàm Round ho c Trunc (Tránhể ừ ể ự ể ặ tràn s ).ố
II. M t s kinh nghi m d y l p trình Pascal: ộ ố ệ ạ ậ
1. Có nhi u d ng bài t p: ề ạ ậ
Khi d y l p trình nói chung và Pascal nói riêng, nhi u khi ngạ ậ ề ườ ại d y chỉ chú ý t i các bài t p v l p trình mà không nghĩ r ng trong nh ng bớ ậ ề ậ ằ ữ ước đ uầ
đ h c sinh hi u bài c n ph i đ a ra nhi u d ng bài t p, trong s các d ngể ọ ể ầ ả ư ề ạ ậ ố ạ bài t p đó đây ta có th nêu ra m t s d ng nh sau: bài t p v vi t thu tậ ở ể ộ ố ạ ư ậ ề ế ậ toán, bài t p v đ c hi u chậ ề ọ ể ương trình, bài t p v s a l i chậ ề ử ỗ ương trình,…
Bài t p v vi t thu t toán:ậ ề ế ậ
Theo đ nh nghĩa trong sách giáo khoa Tin h c 11, thu t toán là m t dãyị ọ ậ ộ
h u h n các thao tác đữ ạ ượ ắc s p x p theo m t trình t xác đ nh, sao cho sau khiế ộ ự ị
th c hi n dãy thao tác y t INPUT ta nh n đự ệ ấ ừ ậ ược OUTPUT. Nói cách khác, trình bày thu t toán t c là ch ra các bậ ứ ỉ ướ ầc c n th c hi n đ đi đ n k t qu ự ệ ể ế ế ả
Vi c trình bày thu t toán trệ ậ ước khi vi t chế ương trình là h t s c quanế ứ
tr ng. Thu t toán đúng thì chọ ậ ương trình m i có kh năng đúng, còn m t thu tớ ả ộ ậ toán sai ch c ch n là cho m t chắ ắ ộ ương trình sai. Tuy nhiên đ i v i ph n l nố ớ ầ ớ
h c sinh l p 11 thọ ớ ường b qua bỏ ước này do tâm lý h c sinh không thích cácọ
lo i bài t p nh th ạ ậ ư ế
Trong nhi u trề ường h p tợ ưởng nh không c n thu t toán c th h cư ầ ậ ụ ể ọ sinh v n vi t đẫ ế ược chương trình. Th c t thu t toán đó không đự ế ậ ược vi t raế
nh ng đã hình thành s n trong đ u ngư ẵ ầ ười vi t.ế
V i đa s h c sinh hi n nay, c n ph i dành m t lớ ố ọ ệ ầ ả ộ ượng th i gian thíchờ
h p đ rèn lu ên lo i bài t p này. Ph i làm sao cho vi c vi t thu t toán trợ ể ỵ ạ ậ ả ệ ế ậ ở thành kĩ năng đ khi các em l p trình trên máy, tuy không c n vi t thu t toánể ậ ầ ế ậ
Trang 9ra song các em có th hình dung để ược thu t toán đó trong đ u. C n ph i t oậ ầ ầ ả ạ cho các em có ý th c khi vi t m t chứ ế ộ ương trình Pascal là ph i tuân th theoả ủ trình t sau:ự
Bài toán Xây d ng thu t toánự ậ Vi t chế ương trình
Ví d : Có n h p có kh i lụ ộ ố ượng khác nhau và m t cái cân dĩa. Hãy ch raộ ỉ cách cân đ tìm để ược h p n ng nh t.V i bài toán trong th c t nh trên ta cóộ ặ ấ ớ ự ế ư
th phát bi u l i dể ể ạ ướ ại d ng bài toán trong toán h c nh sau: Cho t p h p Aọ ư ậ ợ
có s ph n t h u h n. Tìm ph n t l n nh t trong t p A nói trên. Khi đó taố ầ ử ữ ạ ầ ử ớ ấ ậ
có th trình bày thu t toán nh sau:ể ậ ư
Bài t p v đ c hi u chậ ề ọ ể ương trình:
Lo i bài t p này s giúp phát tri n t duy, giúp h c sinh hi u bài, nh tạ ậ ẽ ể ư ọ ể ấ
là khi d y các c u trúc l nh. Đ i v i d ng bài t p này, giáo viên nên hạ ấ ệ ố ớ ạ ậ ướ ng
d n các em th c hi n tu n t t ng l nh theo t ng câu l nh c th ẫ ự ệ ầ ự ừ ệ ừ ệ ụ ể
Ví d : Cho bi t k t qu khi th c hi n chụ ế ế ả ự ệ ương trình sau:
Trang 10If (i mod 2)<>0 then i:=i*3+1Else i:=i div 2;
Writeln(i);
End;
Readln;
End
Bài t p v s a l i chậ ề ử ỗ ương trình:
Ví d 3: Đ tìm s l n nh t trong 3 s a,b,c đụ ể ố ớ ấ ố ược nh p vào t bànậ ừ phím, có người đã vi t chế ương trình nh sau:ư
If a<c then a:=c;
Write(‘So lon nhat la:’,a);
Readln;
End
Chương trình trên cho đáp s lúc đúng, lúc sai tu thu c vào a,b,c. Hãyố ỳ ộ
gi i thích t i sao và s a l i cho đúng.ả ạ ử ạ
Ta th c hi n chự ệ ương trình trên v i 2 b input sau đây:ớ ộ
a=3,b=4,c=5
Trang 12Hãy vi t ph n khai báo bi n cho đo n chế ầ ế ạ ương trình trên.
V i d ng bài t p này, ta căn c vào các câu l nh đã cho đ vi t ph nớ ạ ậ ứ ệ ể ế ầ khai báo bi n cho chế ương trình trên nh sau: ư
M t bài toán có th có nhi u cách gi i khác nhau ng v i m i cách gi iộ ể ề ả ứ ớ ỗ ả
ta có m t thu t toán. Đ giúp h c sinh có kh năng nhanh chóng n m độ ậ ể ọ ả ắ ược ý
tưởng c a ngủ ười khác c n lu ên cho các em bi t gi i bài toán theo m t thu tầ ỵ ế ả ộ ậ toán đã được trao đ i. Kh năng hi u đổ ả ể ược nhanh ý tưởng c a ngủ ười khác cũng chính là yêu c u trong ho t đ ng nhóm. Phát tri n kh năng này là phátầ ạ ộ ể ả tri n m t ph m ch t t duy quí báu đ các em bi t h p tác trong công vi c,ể ộ ẩ ấ ư ể ế ợ ệ
m t trong nh ng yêu c u c a ngộ ữ ầ ủ ười lao đ ng, sáng t o trong th i đ i m i,ộ ạ ờ ạ ớ
th i đ i mà m t s n ph m là s k t tinh lao đ ng c a nhi u ngờ ạ ộ ả ẩ ự ế ộ ủ ề ười
Ví d 5: L p chụ ậ ương trình c t b các kí t tr ng th a c a m t xâu choắ ỏ ự ố ừ ủ ộ
trước. Hãy vi t chế ương trình theo thu t toán sau:ậ
Bước 1: i:=1;Tword:= ‘’;XauM:= ‘’;
Trang 13Bước 2: Ki m tra xau[i]<> ‘ ’. n u đúng thì đ n bể ế ế ước 3, sai đ n bế ướ c5.
End;
If Tword <> ‘’ then xauM:=xauM+TwordElse xau:=xauM;
Write(‘Xau sau khi xoa cac ki tu trang thua la:’,xau);
Readln;
Trang 14Bước 2: Xoá các kí t tr ng cu i.ự ố ở ố
S d ng vòng l p while: while xau[length(xau)]= ‘ ’ doử ụ ặ delete(xau,length(xau),1);
Bước 3: xoá các kí t tr ng th a gi a các t ự ố ừ ữ ừ
Ki m tra 2 kí t li n k nhau có h n 1 kí t tr ng thì xoá kí t tr ng.ể ự ề ề ơ ự ố ự ốWhile pos( ‘ ’,xau)<>0 do delete(xau,pos( ‘ ’,xau),1);
H c sinh có th vi t chọ ể ế ương trình theo thu t toán 2.ậ
3. Gi i bài toán trong m t tr ả ộ ườ ng h p riêng, yêu c u h c sinh phát hi n ợ ầ ọ ệ thi u sót đ t đó hoàn thi n ch ế ể ừ ệ ươ ng trình:
Ví d 6: Vi t chụ ế ương trình đ m và in ra các s trong 1 xâu đã cho.ế ố
Cho đo n chạ ương trình gi i quy t công vi c trên nh sau:ả ế ệ ư
Trang 15Đ i v i bài t p này, giáo viên yêu c u nh n xét chố ớ ậ ầ ậ ương trình đã th cự
hi n đúng hay ch a, có đúng đ i v i t t c các trệ ư ố ớ ấ ả ường h p hay không?ợ
H c sinh có th phát hi n chọ ể ệ ương trình ch đúng v i xâu ch a các sỉ ớ ứ ố thông thường, còn n u xâu ch a s th c th chế ứ ố ự ị ương trình ch a cho k t quư ế ả đúng. T nh n xét đó giáo viên hừ ậ ướng d n các em b sung và ch nh s a l iẫ ổ ỉ ử ạ
chương trình
4. Phân chia m t bài toán thành nhi u bài toán nh : ộ ề ỏ
Trong th c t chúng ta thự ế ường g p nh ng v n đ l n mà v i s c c aặ ữ ấ ề ớ ớ ứ ủ
m t ngộ ười thì không th gi i quy t để ả ế ược. khi g p nh ng v n đ nh v y, taặ ữ ấ ề ư ậ
thường nh b n bè, ngờ ạ ười thân giúp m t tay, m i ngộ ỗ ười lo m t ph n vi c.ộ ầ ệ Khi gi i m t bài toán, ta thả ộ ường chia bài toán l n ban đ u thành nhi u bài toánớ ầ ề con đ vi c gi i bài toán ban đ u tr nên d dàng h n, … Và nh v y, khiể ệ ả ầ ở ễ ơ ư ậ
c n gi i quy t m t v n đ nào đó b ng máy tính, đ vi t m t chầ ả ế ộ ấ ề ằ ể ế ộ ương trình
ph c t p ta có th vi t t ng ph n chứ ạ ể ế ừ ầ ương trình gi i quy t t ng v n đ nh ả ế ừ ấ ề ỏ
Nh v y, vi c phân chia m t bài toán thành nhi u bài toán nh s giúpư ậ ệ ộ ề ỏ ẽ cho vi c gi i quy t bài toán m ch l c, v êc ki m tra sai sót thu n ti n, có thệ ả ế ạ ạ ị ể ậ ệ ể
th y k t qu t ng bấ ế ả ở ừ ước và có th đi u ch nh k p th i.ể ề ỉ ị ờ
5. S a l i ch ử ỗ ươ ng trình:
Trong d y l p trình Pascal vi c giúp h c sinh nh n ra l i sai và cáchạ ậ ệ ọ ậ ỗ
s a các l i đó là r t c n thi t vàquan tr ng. Đ có th s a l i nhanh chóngử ỗ ấ ầ ế ọ ể ể ử ỗ
c n có s tích lu kinh nghi m nh ng l i thầ ự ỹ ệ ữ ỗ ường hay g p.ặ
III. M t s bài t p tham kh o: ộ ố ậ ả
Bài 1. H đ m ệ ế
Trong m t cu c truy tìm m t xe ôtô ch hàng l u, ngu n tin đ u tiênộ ộ ộ ở ậ ồ ầ cho bi t: s c a bi n xe là s có 3 ch s đ i x ng.ế ố ủ ể ố ữ ố ố ứ
Trang 16( M t s có n ch s trong m t h đ m nào đó độ ố ữ ố ộ ệ ế ược g i là đ i x ngọ ố ứ
n u ch s th 1 gi ng v i ch s th n, ch s th 2 gi ng v i ch s thế ữ ố ứ ố ớ ữ ố ứ ữ ố ứ ố ớ ữ ố ứ
n 1, ).
Sau đó c nh sát nh n đả ậ ược thêm thông tin: s bi n s là m t s nguyênố ể ố ộ ố
t C nh sát d a vào d đoán c a m t chuyên gia tin h c đ a ra sau khi phânố ả ự ự ủ ộ ọ ư tích các ngu n tin và xác đ nh t p các s có th là s c a bi n s : bi n s n uồ ị ậ ố ể ố ủ ể ố ể ố ế
vi t trong h nh phân cũng là m t s đ i x ng. Nh v y mà c nh sát đã b tế ệ ị ộ ố ố ứ ờ ậ ả ắ đúng đ i tố ượng. Hãy cho bi t các s mà chuyên gia tin h c đã xác đ nh mà sế ố ọ ị ố
bi n xe mà ông ta đã d đoán đúng.ể ự
Ý tưởng:
Có th có nhi u cách gi i khác nhau nh ng t t c đ u c n ph i gi iể ề ả ư ấ ả ề ầ ả ả quy t các v n đ :ế ấ ề
- Ki m tra xem m t s có là s nguyên t hay không?ể ộ ố ố ố
- Tìm d ng bi u di n nh phân c a m t s ạ ể ễ ị ủ ộ ố
- Ki m tra m t s có là đ i x ng không?ể ộ ố ố ứ
- Ch n các s đ i x ng (trong h th p phân) thích h p đ ki mọ ố ố ứ ệ ậ ợ ể ể tra