Thực tế dạy học lịch sử ở trường phổ thông trước đây cũng như từ khi triển khai chương trình giảm tải, nhiều giáo viên vẫn chưa hiểu hết tầm quan trọng của kiến thức liên môn và tìm phương pháp sử dụng thích hợp để góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết dưới đây để nắm nội dung của sáng kiến kinh nghiệm!
Trang 1BÁO CÁO K T QU Ế Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế
1. L i gi i thi uờ ớ ệ
Có th kh ng đ nh, đ i m i c b n, toàn di n n n giáo d c hi n ể ẳ ị ổ ớ ơ ả ệ ề ụ ệ nay là nhu c u ầ
b c thi t, là m nh l nh c a ứ ế ệ ệ ủ xã h i ộ Đ ng ta nh n m nh: ả ấ ạ “Tăng c ườ ng giáo d c ụ công dân, giáo d c t t ụ ư ưở ng đ o đ c, lòng yêu n ạ ứ ướ c, ch nghĩa Mác ủ Lênin, t t ư ưở ng H Chí Minh. Coi tr ng h n n a các môn v khoa h c xã ồ ọ ơ ữ ề ọ
h i và nhân văn, nh t là Ti ng Vi t, L ch s dân t c, Đ a lý, Văn hóa Vi t ộ ấ ế ệ ị ử ộ ị ệ Nam “T p trung nâng cao ch t l ậ ấ ượ ng giáo d c, đào t o , coi tr ng giáo ụ ạ ọ
d c đ o đ c, l i s ng, năng l c sáng t o, k năng th c hành, kh năng l p ụ ạ ứ ố ố ự ạ ỹ ự ả ậ nghi p” ệ
Chính vì l đó, nh ng năm g n đây chẽ ữ ầ ương trình, sách giáo khoa các môn h c trọ ở ường ph thông đã đổ ược đ i m i. Đi u này đ t ra s c nổ ớ ề ặ ự ầ thi t ph i đ i m i phế ả ổ ớ ương pháp d y h c, trong đó c nạ ọ ầ “ coi tr ng năng l c ọ ự sáng t o, k năng th c hành, tác phong công nghi p, ý th c trách nhi m xã h i ” ạ ỹ ự ệ ứ ệ ộ Đây
là yêu c u quan tr ng ầ ọ nh t, là chìa khóa giúp nâng cao ch t l ấ ấ ượ ng d y ạ và
v i th gi i.ớ ế ớ
Hi n nay chệ ương trình, sách giáo khoa l ch s trị ử ở ường ph thôngổ nói chung, l p 12 nói riêng đã có nhi u đ i m i v n i dung và phớ ề ổ ớ ề ộ ươ ngpháp biên so n. Tuy nhiên v n còn h n ch : nhi u n i dung trùng l p ạ ẫ ạ ế ề ộ ặ ở
l p dớ ưới và l p trên, c a nhi u môn h c khác nhau. Do v y, t năm h cớ ủ ề ọ ậ ừ ọ
2011 2012 B Giáo d c và Đào t o đã đ a ộ ụ ạ ư Chu n ki n th c, kĩ năng ẩ ế ứ và Hướ ng
d n th c hi n đi u ch nh n i dung d y h c môn l ch s ẫ ự ệ ề ỉ ộ ạ ọ ị ử đ đ m tính lôgic, tínhể ả
th ng nh t gi a các b môn, tránh nh ng n i dung trùng l p, góp ph nố ấ ữ ộ ữ ộ ặ ầ
1
Trang 2kh c ph c tình tr ng quá t i trong gi ng d y, h c t p. Đ ng th i t o đi uắ ụ ạ ả ả ạ ọ ậ ồ ờ ạ ề
ki n đ giáo viên và h c sinh th c hi n t t yêu c u đ i m i phệ ể ọ ự ệ ố ầ ổ ớ ương pháp
d y ạ và h c, góp ph n quan tr ng vào vi c nâng cao ch t lọ ầ ọ ệ ấ ượng giáo d cụ trung h c. Chọ ương trình l ch s l p 12 có 24/27 bài đị ử ớ ược đi u ch nh, trongề ỉ
đó có n i dung không d y ho c đ c thêm. Nh ng s thay đ i c b n nàyộ ạ ặ ọ ữ ự ổ ơ ả
đ t ra m t v n đ quan tr ng trong phặ ộ ấ ề ọ ương pháp d y h c c a giáo viên làạ ọ ủ
ph i có ki n th c liên môn sâu r ng, t ch c cho h c sinh có kh năng sả ế ứ ộ ổ ứ ọ ả ử
d ng ki n th c c a các môn h c có liên quan vào h c t p l ch s đ tránhụ ế ứ ủ ọ ọ ậ ị ử ể
s trùng l p, m t th i gian, giúp h c sinh lĩnh h i ki n th c nh nhàng,ự ặ ấ ờ ọ ộ ế ứ ẹ sinh đ ng mà v ng ch c.ộ ữ ắ
Th c t d y h c l ch s trự ế ạ ọ ị ử ở ường ph thông trổ ước đây cũng nh tư ừ khi tri n khai chể ương trình gi m t i, nhi u giáo viên v n ch a hi u h tả ả ề ẫ ư ể ế
t m quan tr ng c a ki n th c liên môn và tìm phầ ọ ủ ế ứ ương pháp s d ng thíchử ụ
h p đ góp ph n ợ ể ầ nâng cao ch t l ấ ượ ng d y h c b ạ ọ ộ môn. Xu t ấ phát t nh ng ừ ữ lí do trên tôi đã ch n v n đ ; ọ ấ ề “D y tích h p liên môn đ gây h ng thú h c t p ạ ợ ể ứ ọ ậ
l ch s Vi t Nam giai đo n 1930 1945 tr ị ử ệ ạ ở ườ ng trung h c ph thông” ọ ổ
2 Tên sáng ki n kinh nghi m:ế ệ “D y tích h p liên môn đ gây ạ ợ ể
h ng thú h c t p l ch s Vi t Nam giai đo n 1930 1945 tr ứ ọ ậ ị ử ệ ạ ở ườ ng trung
h c ph thông” ọ ổ
3. Tác gi sáng ki n:ả ế Nguy n Th Mai Hiên ễ ị
T b môn: Văn S Đ a – Ngo i Ng GDCDổ ộ ử ị ạ ữ trư ngờ THPT DTNT T nh Vĩnh Phúcỉ
Mã môn: 57
Đi n tho i 0976030247ệ ạ Email: hnmaihiendtnt@gmail.com
4. Ch đ u t t o ra sáng ki nủ ầ ư ạ ế : Nguy n Th Mai Hiênễ ị
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế áp d ng trong gi ng d y ụ ả ạ L ch sị ử cho h cọ sinh kh i 12 trố ở ường Trung h c ph thông.ọ ổ
6. Ngày sáng ki n đế ược áp d ng l n đ u ho c áp d ng thụ ầ ầ ặ ụ ử:
Ngày 18/11/2019
7. Mô t b n ch t c a sáng ki n:ả ả ấ ủ ế
2
Trang 37.1. V N Đ S D NG KI N TH C LIÊN MÔN Đ GÂY H NG THÚ H CẤ Ề Ử Ụ Ế Ứ Ể Ứ Ọ
T P L CH S TRẬ Ị Ử Ở ƯỜNG THPT LÝ LU N VÀ TH C Ậ Ự TI NỄ
7.1.1.C s lý lu n c a vi c s d ng ki n th c liên môn đ gây h ngơ ở ậ ủ ệ ử ụ ế ứ ể ứ
thú học t p l ch s tr ậ ị ử ở ường trung h c ph thôngọ ổ (n i dung lý ộ
lu n có liên quan tr c ti p đ n v n đ nghiên c u và t ng k t kinh ậ ự ế ế ấ ề ứ ổ ế nghi m) ệ
7.1.1.1. M t s khái ni m ộ ố ệ .
Khái ni m v ki n th c l ch s ệ ề ế ứ ị ử
Ki n th c c a b môn l ch s trế ứ ủ ộ ị ử ở ường ph thông là nh ng hi uổ ữ ể
bi t c a h c sinh v l ch s phát tri n c a xã h i loài ngế ủ ọ ề ị ử ể ủ ộ ười, được khoa
h c l ch s xác nh n và ghi chép trong các cu n sách giáo khoa l ch s m iọ ị ử ậ ố ị ử ớ
nh t. Ki n th c l ch s trấ ế ứ ị ử ở ường ph thông g m có nhi u y u t : s ki n,ổ ồ ề ế ố ự ệ nhân v t, đ a đi m, th i gian, khái ni m ph n ánh s hi u bi t v nh ngậ ị ể ờ ệ ả ự ể ế ề ữ lĩnh v c c a đ i s ng xã h i: kinh t , chính tr , quân s , văn hóa. [7, tr. 7 ự ủ ờ ố ộ ế ị ự 8]
Nh v y, ki n th c l ch s ph n ánh m i m t c a đ i s ng xã h i,ư ậ ế ứ ị ử ả ọ ặ ủ ờ ố ộ
là k t qu c a vi c nghiên c u khoa h c l ch s , đế ả ủ ệ ứ ọ ị ử ượ ử ục s d ng vào nh nậ
th c và ho t đ ng xã h i giúp cho con ngứ ạ ộ ộ ười hi u m t cách đ y đ v quáể ộ ầ ủ ề trình phát
tri n c a l ch s loài ngể ủ ị ử ười
Khái ni m v ki n th c liên môn ệ ề ế ứ
Ki n th c liên môn là m i liên h ki n th c gi a các môn h c. Sế ứ ố ệ ế ứ ữ ọ ử
d ng ki n th c liên môn b ng con đụ ế ứ ằ ường tích h p nh ng n i dung ki nợ ữ ộ ế
th c t m t s môn h c đ làm rõ ki n th c c a m t s môn h c nào đó.ứ ừ ộ ố ọ ể ế ứ ủ ộ ố ọ
Nh v y, ki n th c liên môn trong d y h c l ch s là ki n th c gi aư ậ ế ứ ạ ọ ị ử ế ứ ữ các môn h c có cùng t tọ ư ưởng, quan đi m. N m để ắ ược m i liên h gi aố ệ ữ
ki n th c c a ni m các môn có liên quan, tính h th ng c a tri th c l ch sế ứ ủ ệ ệ ố ủ ứ ị ử
s giúp cho h c sinh có kh năng phân tích các s ki n, tìm ra b n ch t,ẽ ọ ả ự ệ ả ấ quy lu t chi ph i s phát tri n c a l ch s ậ ố ự ể ủ ị ử
Khái v h ng thú h c t p l ch s ề ứ ọ ậ ị ử
3
Trang 4H ng thú h c t p l ch s là m t thành ph n nhân cách. Đó là m tứ ọ ậ ị ử ộ ầ ộ thái đ say mê, t giác, tích c c đ c bi t c a cá nhân đ i v i n i dung l chộ ự ự ặ ệ ủ ố ớ ộ ị
s c th ử ụ ể
Tr ướ c h t, h ng thú h c t p l ch s đ ế ứ ọ ậ ị ử ượ c bi u hi n s t p trung c a h c ể ệ ở ự ậ ủ ọ sinh vào đ i t ố ượ ng. Có h ng thú các em m i t p trung vào các c quan thínhứ ớ ậ ơ giác, th giác vào đ i tị ố ượng mà mình c n nh n th c. Th giác các em s t pầ ậ ứ ị ẽ ậ trung quan sát và thính giác thì ti p nh n các thông tin v đ i tế ậ ề ố ượng đ tể ừ
đó d n d n hình thành đầ ầ ược bi u tể ượng, làm cho quá trình t duy di n raư ễ nhanh h n và h p d n h n. Nói cách khác, trong quá trình d y h c l ch s ,ơ ấ ẫ ơ ạ ọ ị ử
bi u tể ượng l ch s góp ph n vào phát tri n h ng thú và ngị ử ầ ể ứ ượ ạ ức l i h ng thú
s góp ph n vào t o bi u tẽ ầ ạ ể ượng l ch s , giúp quá trình t duy nh n th cị ử ư ậ ứ
l ch s di n ra nhanh h n, đ y đ h n.ị ử ễ ơ ầ ủ ơ
*M c tiêu, nhi m v c a b môn l ch s tr ụ ệ ụ ủ ộ ị ử ở ườ ng ph thông ổ
L ch s là h n phách c a dân t c. M c tiêu b môn l ch s trị ử ồ ủ ộ ụ ộ ị ử ở ườ ngtrung h c ph thôngọ ổ được xây d ng trên c s m c tiêu giáo d c, m c tiêuự ơ ở ụ ụ ụ
c p h c, quan đi m, đấ ọ ể ường l i c a Đ ng v s h c và giáo d c. M c tiêuố ủ ả ề ử ọ ụ ụ
c a b môn l ch s trủ ộ ị ử ường ph thông nh m giúp h c sinh có đổ ằ ọ ược nh ngữ
ki n th c c b n, c n thi t v l ch s dân t c và l ch s th gi i, góp ph nế ứ ơ ả ầ ế ề ị ử ộ ị ử ế ớ ầ hình thành h c sinh th gi i quan khoa h c, giáo d c lòng yêu quêở ọ ế ớ ọ ụ
hương, đ t nấ ước, truy n th ng dân t c, cách m ng, b i dề ố ộ ạ ồ ưỡng năng l c tự ư duy, hành đông, thái đ ng x đúng đ n trong đ i s ng xã h i.ộ ứ ử ắ ờ ố ộ
M c tiêu c a vi c d y h c l ch s trụ ủ ệ ạ ọ ị ử ở ường trung h c ph thôngọ ổ thể
hi n qua ba nhi m v c b n: giáo dệ ệ ụ ơ ả ưỡng, giáo d c và phát tri n.ụ ể
+ Giáo dưỡ ng: Nhi m v giáo dệ ụ ưỡng trong m c tiêu c a môn l ch sụ ủ ị ử
tr ng
ở ườ trung h c ph thôngọ ổ là cung c p cho h c sinh nh ng ki n th c cấ ọ ữ ế ứ ơ
b n, bao g m: s ki n l ch s c b n, nhân v t tiêu bi u, th i gian, khôngả ồ ự ệ ị ử ơ ả ậ ể ờ gian, các khái ni m, thu t ng , nh ng hi u bi t v quan đi m lí lu n sệ ậ ữ ữ ể ế ề ể ậ ơ
gi n, nh ng v n đ v phả ữ ấ ề ề ương pháp nghiên c u và h c t p, phù h p v iứ ọ ậ ợ ớ yêu c u và trình đ h c sinh.ầ ộ ọ
4
Trang 5+ Giáo d c:ụ Trên c s n i dung ki n th c c th giáo d c cho h cơ ở ộ ế ứ ụ ể ụ ọ sinh có nh ng quan đi m t tữ ể ư ưởng, l p trậ ường, ph m ch t đ o đ c, nhânẩ ấ ạ ứ cách, tình c m đúng đ n, trung thành v i lý tả ắ ớ ưởng xã h i ch nghĩaộ ủ góp
ph n đào t o con ngầ ạ ười cách m ng toàn di n, có tinh th n yêu t qu c,ạ ệ ầ ổ ố trung thành v i lí tớ ưởng xã h i ch nghĩaộ ủ T đó d n hình thành trong cácừ ầ
em lòng yêu quê hương đ t nấ ước, tinh th n đoàn k t qu c t , tình h u nghầ ế ố ế ữ ị
v i các dân t c đ u tranh cho đ c l p, t do, văn minh, ti n b xã h i, hòaớ ộ ấ ộ ậ ự ế ộ ộ bình, dân ch Trên c s nh n th c đúng s phát tri n khách quan, giúpủ ơ ở ậ ứ ự ể các em có ni m tin vào s phát tri n h p quy lu t c a xã h i loài ngề ự ể ợ ậ ủ ộ ười và dân t c, có ý th c nghĩa v công dân, s n sàng th c hi n nghĩa v qu c tộ ứ ụ ẵ ự ệ ụ ố ế
và có nh ng ph m ch t c n thi t trong cu c s ng.ữ ẩ ấ ầ ế ộ ố
+ Phát tri n toàn di n:ể ệ Rèn luy n cho h c sinh các năng l c nh nệ ọ ự ậ
th c, trong đó quan tr ng nh t là năng l c t duy và th c hành. C th làứ ọ ấ ự ư ự ụ ể rèn t duy bi n ch ng trong nh n th c và hành đ ng. Rèn kĩ năng h c t pư ệ ứ ậ ứ ộ ọ ậ
và th c hành b môn: t làm vi c v i ự ộ ự ệ ớ sách giáo khoa và các tài li u khác cóệ liên quan. Bên c nh đó c n nâng cao năng l c trình bày nói và vi t, làm vàạ ầ ự ế
s d ng đ dùng tr c quan, ng d ng thành t u công ngh thông tin vàoử ụ ồ ự ứ ụ ự ệ
h c t p. Rèn luy n cho các em bi t v n d ng ki n th c liên môn trong h cọ ậ ệ ế ậ ụ ế ứ ọ
t p đ hi u sâu s c n i dung bài h c và bi t v n d ng ki n th c đã h cậ ể ể ắ ộ ọ ế ậ ụ ế ứ ọ vào cu c s ng hi n nay.ộ ố ệ
*Đ c tr ng c a b môn l ch s ặ ư ủ ộ ị ử
Đ c tr ng c a vi c h c t p l ch s trặ ư ủ ệ ọ ậ ị ử ở ường ph thông là nh ng sổ ữ ự
ki n, hi n tệ ệ ượng mang tính quá kh , không tái di n tr l i nh ng r t cứ ễ ở ạ ư ấ ụ
th và ể mang tính h th ng. Ki n th c l ch s có hai y u t s và lu n, gi aệ ố ế ứ ị ử ế ố ử ậ ữ hai y u t này có quan h th ng nh t v i nhau. N i dung ki n th c l ch sế ố ệ ố ấ ớ ộ ế ứ ị ử
r t phong phú và ấ mang tính toàn di n, đ c p đ n m i lĩnh v c c a đ iệ ề ậ ế ọ ự ủ ờ
s ng xã h i. Ki n th c l ch s có nhi u lo i: ki n th c v kinh t , chínhố ộ ế ứ ị ử ề ạ ế ứ ề ế
tr , quân s , văn hóa, giáo d c ị ự ụ
Đi u này đòi h i giáo viên l ch s ph i có ki n th c liên môn sâuề ỏ ị ử ả ế ứ
r ng, ph i bi t liên h , v n d ng ki n th c gi a các môn h c đ cung c pộ ả ế ệ ậ ụ ế ứ ữ ọ ể ấ
5
Trang 6cho h c sinh nh ng tri th c l ch s mang tính h th ng và hoàn ch nh. Giáoọ ữ ứ ị ử ệ ố ỉ viên làm được đi u này s giúp h c sinh th y đề ẽ ọ ấ ược vai trò quan tr ng c aọ ủ
b môn l ch s , tránh khuynh hộ ị ử ướng quan ni m ệ “môn chính ”, “môn phụ
Nh v y, qua tìm hi u đ c tr ng b môn l ch s đã giúp chúng taư ậ ể ặ ư ộ ị ử
hi u để ượ ằc r ng ch có th t o bi u tỉ ể ạ ể ượng l ch s , hình thành tri th c l chị ử ứ ị
s m i kh c ph c đử ớ ắ ụ ược nh ng khó khăn riêng c a b môn trong d y h c.ữ ủ ộ ạ ọ
M t trong nh ng bi n pháp đó là s d ng ki n th c liên môn đ giúp h cộ ữ ệ ử ụ ế ứ ể ọ sinh có ki n th c toàn di n và gây đế ứ ệ ược h ng thú h c t p l ch s S d ngứ ọ ậ ị ử ử ụ
ki n th c c a các môn h c s làm sáng t s ki n, hi n tế ứ ủ ọ ẽ ỏ ự ệ ệ ượng l ch s , trênị ử
c s đó hình thơ ở ành khái ni m, rút ra bài h c l ch s ệ ọ ị ử
7.1.1.2. M i quan h m t thi t gi a l ch s v i các b môn khác ố ệ ậ ế ữ ị ử ớ ộ
M i quan h gi a ki n th c Văn h c v i L ch s ố ệ ữ ế ứ ọ ớ ị ử
Các tác ph m văn h c t x a đ n nay, trong l ch s dân t c cũngẩ ọ ừ ư ế ị ử ộ
nh l ch s th gi i, có vai trò to l n đ i v i vi c d y h c l ch s trư ị ử ế ớ ớ ố ớ ệ ạ ọ ị ử ở ườ ngphổ thông. Gi a văn h c và khoa h c nói chung, s h c nói riêng có m iữ ọ ọ ử ọ ố liên h ch t ch Khi sáng tác m t ti u thuy t, nhà văn ph i nghiên c u cácệ ặ ẽ ộ ể ế ả ứ tài li u l ch s Khi tìm hi u n i dung m t tác ph m văn h c ph i tìm hi uệ ị ử ể ộ ộ ẩ ọ ả ể hoàn c nh sáng tác, b i c nh l ch s c a nó.ả ố ả ị ử ủ
Ví d : nh ụ ư “H ch t ị ướ ng sĩ” c a Tr n H ng Đ o, ủ ầ ư ạ “Tuyên ngôn đ c l p” ộ ậ
c a Ch t ch H Chí Minh Vì v y, v n d ng ki n th c liên môn trongủ ủ ị ồ ậ ậ ụ ế ứ
d y h c l ch s giúp h c sinh hi u bi t đ y đ h n v s ki n l ch s ạ ọ ị ử ọ ể ế ầ ủ ơ ề ự ệ ị ử
M i quan h gi a ki n th c Đ a lí v i L ch s ố ệ ữ ế ứ ị ớ ị ử
T c ng có câu ụ ữ “Ng ườ i là hoa c a đ t ủ ấ”, đó là m t chân lí khoa h c sâuộ ọ
s c, có ý nghĩa c v m t không gian cũng nh v th i gian c a toàn bắ ả ề ặ ư ề ờ ủ ộ
l ch s nhân lo i. ị ử ạ
Khoa h c đ a lí có m i liên h đ c bi t v i khoa h c l ch s , vìọ ị ố ệ ặ ệ ớ ọ ị ử nghiên c u l ch s ph i xu t phát t nh ng s ki n l ch s c th , di n raứ ị ử ả ấ ừ ữ ự ệ ị ử ụ ể ễ trong m t b i c nh nh t đ nh di n ra trong m t th i gian và không gianộ ố ả ấ ị ễ ộ ờ
nh t đ nh vì v y th i gian là r t quan tr ng cho vi c nghiên c u l ch s vàấ ị ậ ờ ấ ọ ệ ứ ị ử
đ a đi m x y ra s ki n cũng r t quan tr ng. ị ể ả ự ệ ấ ọ
6
Trang 7 M i quan h gi a Chính tr ố ệ ữ ị Giáo d c công dân ụ và L ch s ị ử
S h c là n n t ng c a tri th c công dân, l ch s r t g n v i chính tr , văn hóa ử ọ ề ả ủ ứ ị ử ấ ầ ớ ị
và đ o đ c. ạ ứ S h c ph c v chính tr H c l ch s quá kh giúp cho h c sinhử ọ ụ ụ ị ọ ị ử ứ ọ
nh n th c đúng, nh n th c rõ đậ ứ ậ ứ ường l i ch trố ủ ương c a Đ ng. Songủ ả không vì th mà gi ng d y l ch s nh tuyên truy n đế ả ạ ị ử ư ề ường l i, chính sách,ố
nh gi i thích chính tr chung chung, nông c n. Giáo d c lí tư ả ị ạ ụ ưởng trong h cọ
t p l ch s , trậ ị ử ước h t ph i làm cho h c ế ả ọ sinh nh n th c rõ và đúng quá kh ,ậ ứ ứ
th y đấ ược khuynh hướng t t y u c a s phát tri n xã h i loài ngấ ế ủ ự ể ộ ười. Trên
c s y ti n hành giáo d c lí tơ ở ấ ế ụ ưởng, hướng h c ọ sinh đi theo con đường xã
h i ch nghĩa.ộ ủ
Vì v y, vi c giáo d c trí tu , t tậ ệ ụ ệ ư ưởng chính tr , tình c m, đ o đ cị ả ạ ứ
ph m ch t trong d y h c l ch s bao g m ba y u t có quan h ch t chẩ ấ ạ ọ ị ử ồ ế ố ệ ặ ẽ
v i nhau:ớ
Trình bày đúng s ki n l ch s (chân lí).ự ệ ị ử Rút ra k t lu n khoa h c vế ậ ọ ề
s ki n khách quan.ự ệ S d ng tri th c l ch s đ ch ng minh, gi i thích líử ụ ứ ị ử ể ứ ả
tưởng, giáo d c t tụ ư ưởng, tình c m ả
L ch s r t g n v i chính tr Chúng ta d y h c l ch s theo quanị ử ấ ầ ớ ị ạ ọ ị ử
đi m c a ch nghĩa Mác Lênin. Vì v y, nh ng lý lu n c a ch nghĩa Mácể ủ ủ ậ ữ ậ ủ ủ
Lênin được ch a đ ng trong n i dung môn chính tr , là c s v ng ch cứ ự ộ ị ơ ở ữ ắ cho vi c d y h c l ch s Giáo d c t tệ ạ ọ ị ử ụ ư ưởng chính tr , truy n th ng dânị ề ố
t c, ph m ch t đ o đ c cho h c sinh qua d y h c l ch s trộ ẩ ấ ạ ứ ọ ạ ọ ị ử ở ường phổ thông là đi u c n thi t, quan tr ng.ề ầ ế ọ
V i m i quan h đã nêu trên cho th y ki n th c văn h c, đ a lí,ớ ố ệ ấ ế ứ ọ ị chính tr không th tách r i môn L ch s Đi u đó không nh ng ti t ki mị ể ờ ị ử ề ữ ế ệ
được th i gian trong d y h c mà còn tránh s l p l i không c n thi t khiờ ạ ọ ự ặ ạ ầ ế trình bày m t s ki n l ch s c th và toàn di n.ộ ự ệ ị ử ụ ể ệ
7.1.1.3. Vai trò và ý nghĩa c a vi c s d ng ki n th c liên mônủ ệ ử ụ ế ứ
đ gây h ng thú h c t p cho h c sinh ể ứ ọ ậ ọ trung h c phọ ổ thông trong d yạ
h c l ch sọ ị ử
Vai trò:
7
Trang 8S d ng ki n th c liên môn là m t nguyên t c c n tuân th trongử ụ ế ứ ộ ắ ầ ủ
d y h c trạ ọ ở ường ph thông nói chung và môn l ch s nói riêng. B mônổ ị ử ộ
l ch s trị ử ở ường ph thông cung c p cho h c ổ ấ ọ sinh nh ng tri th c v nhi uữ ứ ề ề lĩnh v c c a đ i s ng xã h i. Vì v y, ki n th c l ch s không ch liên quanự ủ ờ ố ộ ậ ế ứ ị ử ỉ
đ n tri th c v khoa h c xã h i mà c v khoa h c t nhiên.ế ứ ề ọ ộ ả ề ọ ự
V m t giáo d ề ặ ưỡ ng: S d ng ki n th c liên môn đ m b o đử ụ ế ứ ả ả ược tính toàn v n c a ki n th c trên c s s d ng ki n th c các môn h c khác vàẹ ủ ế ứ ơ ở ử ụ ế ứ ọ
ngượ ạc l i. Ki n th c liên môn còn giúp h c sinh tránh đế ứ ọ ược nh ng l h ngữ ỗ ổ
ki n th c khi h c tách r i các môn h c. Nh đó, các em hi u đế ứ ọ ờ ọ ờ ể ược sâu s cắ
ki n th c l ch s và gây đế ứ ị ử ược h ng thú h c t p cho h c sinh.ứ ọ ậ ọ
Ví d khi d y h c m c 2, Các ho t đ ng c a Nguy n Ái Qu c tụ ạ ọ ụ ạ ộ ủ ễ ố ừ
1919 1925 bài 12: “Phong trào dân t c dân ch Vi t Nam 1919 1925”,ộ ủ ở ệ giáo viên s d ng m t s câu th trong bài ử ụ ộ ố ơ “Ng ườ i đi tìm hình c a n ủ ướ c” c aủ
Ch Lan Viên:ế
Đ t nấ ước đ p vô cùng. Nh ng Bác ph i ra đi Cho tôi làm sóng dẹ ư ả ướ icon tàu đ a ti n Bác Khi b bãi d n lui làng xóm khu t B n phía nhìnư ễ ờ ầ ấ ố không m t bóng hàng tre.ộ
Đêm xa nước đ u tiên, ai n ng Sóng v dầ ỡ ủ ỗ ưới thân tàu đâu ph iả sóng quê hương Tr i t đây ch ng xanh màu x s Xa nờ ừ ẳ ứ ở ướ ồc r i, càng hi uể
nước đau thương và đ t câu h i g i m :ặ ỏ ợ ở
Qua các câu th trên em hãy cho bi t xu t phát t đâu mà Bác ra đi tìm con ơ ế ấ ừ
đ ườ ng c u n ứ ướ c ?
Tr l i câu h i trên h c sinh s hi u rõ lý do Bác ra đi tìm đả ờ ỏ ọ ẽ ể ườ ng
c u nứ ước m i ớ là do y u t ch ế ố ủ quan: đó là xu t ấ phát t lòng ừ yêu nướ c
thương dân c a Bác và trong b i c nh đ t nủ ố ả ấ ước đang chìm đ m trong vòngắ
nô l V y u t khách ệ ề ế ố quan: phở ương Tây có nhi u nề ước phát tri n và cóể
nh ng kh u hi u h p d n v ữ ẩ ệ ấ ẫ ề “T do, bình đ ng, bác ái” ự ẳ Do đó Bác mu nố sang phương Tây xem h làm th nào mà giành đọ ế ược đ c l p t do r i trộ ậ ự ồ ở
v giúp đ ng bào. Đích Bác đ n là nề ồ ế ước Pháp, mu n đánh Pháp ph i hi uố ả ể Pháp vì v i Bác: ớ “bi t đ ch bi t ta, trăm tr n trăm th ng ” ế ị ế ậ ắ
8
Trang 9V kĩ năng: ề Vi c s d ng ki n th c liên môn nh m gây h ng thú choệ ử ụ ế ứ ằ ứ
h c sinh trong d y h c l ch s là m t trong nh ng bi n pháp c b n thúcọ ạ ọ ị ử ộ ữ ệ ơ ả
đ y quá trình nh n th c c a h c sinh đ t k t qu cao. Đ hi u đẩ ậ ứ ủ ọ ạ ế ả ể ể ược n iộ dung l ch s , h c sinh c n ch đ ng tìm hi u, v n d ng k t h p v i ki nị ử ọ ầ ủ ộ ể ậ ụ ế ợ ớ ế
th c c a các môn có liên quan. Khi h c sinh tích c c đ c l p ho t đ ngứ ủ ọ ự ộ ậ ạ ộ
nh n th c đ làm rõ ki n th c cũng là lúc các em phát tri n đậ ứ ể ế ứ ể ược các khả năng nh n th c trong h c t p l ch s N u hi u đậ ứ ọ ậ ị ử ế ể ược ki n th c thì các emế ứ
s hình thành các kĩ năng nh : phân tích, so sánh, nh n đ nh, đánh giá vàẽ ư ậ ị
bi t liên h ki n th c đã h c vào cu c s ng.ế ệ ế ứ ọ ộ ố
Ví d , khi d y h c bài 18 trong ụ ạ ọ sách giáo khoa l ch s l p 12ị ử ớ
chương trình chu n “Nh ng năm đ u c a cu c kháng chi n toàn qu cẩ ữ ầ ủ ộ ế ố
ch ng th c dân Pháp (1946 1950)” giáo viên s d ng lố ự ử ụ ược đ chi n d chồ ế ị
Vi t B c thu đông năm 1947 và chi n d ch Biên gi i thu đông năm 1950.ệ ắ ế ị ớ Sau khi h c xong hai chi n d ch, giáo viên treo hai lọ ế ị ược đ h c sinh quanể ọ sát và nêu câu h i g i m :ỏ ợ ở
D a vào ki n th c đã h c k t h p v i s d ng l ự ế ứ ọ ế ợ ớ ử ụ ượ c đ em hãy so ồ sánh đi m khác nhau c b n gi a chi n d ch Vi t B c thu đông năm 1947 ể ơ ả ữ ế ị ệ ắ
và chi n d ch Biên gi i thu đông năm 1950 ? ế ị ớ
Đ làm sáng t v n đ trên các em s ph i s d ng ki n th c đ a lí,ể ỏ ấ ề ẽ ả ử ụ ế ứ ị
l ch s đ so sánh hai chi n d ch. D a vào n i dung ki n th c v a h c vị ử ể ế ị ự ộ ế ứ ừ ọ ề
ph n di n bi n, k t qu c a hai chi n d ch các em d dàng nh n ra r ng:ầ ễ ế ế ả ủ ế ị ễ ậ ằ
B ng cách s d ng ki n th c v đ a lí các em s rút ra k t lu n:ằ ử ụ ế ứ ề ị ẽ ế ậ trong chi n d ch Vi t B c ta giành đế ị ệ ắ ược th ng l i v c b n còn chi nắ ợ ề ơ ả ế
d ch Biên gi i thì ta đã giành đị ớ ược th ng l i hoàn toàn.ắ ợ
V m t giáo d c ề ặ ụ : B môn l ch s tr ng ph thông có u th trong ộ ị ử ở ườ ổ ư ế
vi c giáoệ d cụ con ngườ phát tri ni ể toàn di n.ệ Khi h cọ các bài văn, bài thơ trong kháng chi n các em ph i hi u đế ả ể ược hoàn c nh sáng tác, hi u đả ể ược tình hình đ t nấ ước di n ra nh th nào, thu n l i hay khó khăn. Khi h c ễ ư ế ậ ợ ọ
l ch s , các em hi u sâu s c s ki n, hi n tị ử ể ắ ự ệ ệ ượng l ch s thì các em s n y ị ử ẽ ảsinh nhi u tr ng thái xúc c m: vui, bu n, lo l ng, h i h p, khâm ph c hay ề ạ ả ồ ắ ồ ộ ụ
9
Trang 10căm ghét Đi u này s t o c s đ giáo d c t tề ẽ ạ ơ ở ể ụ ư ưởng tình c m đ o đ c ả ạ ứ
m t cách đúng đ n cho các em. Giáo viên s d ng t t ki n th c liên môn ộ ắ ử ụ ố ế ứtrong d y h c s giúp h c sinh đ nh hạ ọ ẽ ọ ị ướng t t l p trố ậ ường, t tư ưởng chính
tr , nh n th c đị ậ ứ ược nh ng v n đ đúng, sai, tính chính nghĩa và phi nghĩa ữ ấ ề
rõ ràng trước nh ng v n đữ ấ ề l chs quáị ử kh và hi nứ ệ t i. Các em sạ ẽ bi tế cân
nh c đắ ể ngứ xử đúng đ n trong xã h i. ắ ộ
Ví d : Khi d y h c bài 16: “Phong trào gi i phóng dân t c và t ngụ ạ ọ ả ộ ổ
kh i nghĩa tháng tám (1939 1945). Nở ước Vi t Nam Dân ch C ng hòa”ệ ủ ộ (sách giáo khoa l p 12 ớ trung h c ph thôngọ ổ chương trình chu n). Thôngẩ qua ki n th c văn h c và l ch s đ giáo d c tinh th n đ o đ c cho h cế ứ ọ ị ử ể ụ ầ ạ ứ ọ sinh, giáo viên yêu c u h c sinh s d ng ki n th c văn h c trong bài “T cầ ọ ử ụ ế ứ ọ ứ
c nh Pác Bó” và “C nh r ngả ả ừ Pác Bó” đ hi u h n v tinh th n l c quanể ể ơ ề ầ ạ
c a Bác. Giáo viên đ t câu h i g i m : Thông qua n i dung ki n th c đãủ ặ ỏ ợ ở ộ ế ứ
h c trong môn Văn h c và L ch s em hãy cho bi t:ọ ọ ị ử ế
Khi v n ề ướ c Bác ch n n i nào đ d ng chân ? Trong nh ng ngày ọ ơ ể ừ ữ ở Pác Bó Bác s ng ra sao ? (đi u ki n c s v t ch t, th i ti t k ố ề ệ ơ ở ậ ấ ờ ế hí h u) ậ
Nh ng vi c làm c a Bác g i ữ ệ ủ ợ cho chúng ta suy nghĩ gì ?
Khi t mình làm rõ câu h i c a giáo viên b ng cách s d ng ki nự ỏ ủ ằ ử ụ ế
th c văn h c, đ a lí và l ch s h c sinh s hi u sâu s c r ng ứ ọ ị ị ử ọ ẽ ể ắ ằ sau 30 năm
ho t đ ng nạ ộ ở ước ngoài, Nguy n Ái Qu c v nễ ố ề ước vào tháng 1 năm 1941.
Ngườ ề ưới v n c đ tr c ti p lãnh đ o cách m ng Vi t Nam. Ngể ự ế ạ ạ ệ ười ch nọ Cao B ng làm n i d ng chân và làm căn c ch đ o cách m ng vì n i đâyằ ơ ừ ứ ỉ ạ ạ ơ
Trang 11n ng v trình bày các s ki n, ít liên h ki n th c l ch s v i th c t đ iặ ề ự ệ ệ ế ứ ị ử ớ ự ế ờ
s ng xã h i. Xã h i ch a quan tâm và ch a đ t môn l ch s đúng v trí c aố ộ ộ ư ư ặ ị ử ị ủ
nó nên m t s giáo viên ch a toàn tâm, toàn l c cho s nghi p mình l aộ ố ư ự ự ệ ự
ch n.ọ
Th c tr ng c a vi c s d ng ki n th c liên môn trong d y h c l ch s ự ạ ủ ệ ử ụ ế ứ ạ ọ ị ử ở
tr ườ trung h c ph thông ng ọ ổ hi n nay ệ
V phía giáo viên, chúng tôi đi u tra ề ề theo nh ng n i dung ữ ộ sau:
Th nh t là: ứ ấ Có c n t o h ng thú h c t p l ch s cho h c sinhầ ạ ứ ọ ậ ị ử ọ không ?
Th hai ứ là: Có c n ph i s d ng ki n th c liên môn vào gi ng d yầ ả ử ụ ế ứ ả ạ
l ch s không ?ị ử
Th ba ứ là: Quan ni m v ki n th c g n gũi v i b môn L ch s làệ ề ế ứ ầ ớ ộ ị ử
ki n th c v Văn h c, Đ a lí, Chính tr ế ứ ề ọ ị ị
K t qu thu đế ả ược nh sau: có 100% s giáo viên đư ố ược h i đ uỏ ề
đ ng ý v i n i dung trên.ồ ớ ộ Đi u đó ch ng t ề ứ ỏ 100% giáo viên đ u ề quan tâm
đ n vi c s d ng ki nế ệ ử ụ ế th c liên môn vào d y h c l ch s Có nhi u giáoứ ạ ọ ị ử ề viên quan tâm đ n vi c đ i m i phế ệ ổ ớ ương pháp d y h c l ch s trong đó cóạ ọ ị ử
phương pháp s d ng ki n th c liên môn. Tuy nhiên, trên th c t vi c giáoử ụ ế ứ ự ế ệ viên s d ng ki n th c liên môn trong d y h c l ch s ch a đ t hi u qu ử ụ ế ứ ạ ọ ị ử ư ạ ệ ả
M t s giáo viên có s d ng ki n th c liên môn nh ng ch a có k ho chộ ố ử ụ ế ứ ư ư ế ạ
c th và m i d ng l i m c nh c l i ho c g i l i ki n th c các mônụ ể ớ ừ ạ ở ứ ắ ạ ặ ợ ạ ế ứ ở
mà các em đã được h c. H c sinh thì không bi t v n d ng ki n th c c aọ ọ ế ậ ụ ế ứ ủ các môn vào h c t p nên gây s lúng túng đ i v i c giáo viên và h c sinhọ ậ ự ố ớ ả ọ , hay yêu c u h c sinh nh , ho c v n d ng ki n th c đã h c các môn h cầ ọ ớ ặ ậ ụ ế ứ ọ ở ọ khác vào h c t p l ch s ọ ậ ị ử
Tuy nhiên, có 22% giáo viên có nh n th c đ y đ h n thì cho r ngậ ứ ầ ủ ơ ằ khi s d ng ki n th c liên môn là yêu c u h c sinh nh và v n d ng ki nử ụ ế ứ ầ ọ ớ ậ ụ ế
th c đã h c vào h c t p l ch s Giáo viên c n hi u rõ vai trò c a ki nứ ọ ọ ậ ị ử ầ ể ủ ế
th c liên môn m i có th đ u t th i gian, công s c cho vi c tìm hi u n iứ ớ ể ầ ư ờ ứ ệ ể ộ dung cũng nh có bi n pháp s d ng đ đ t hi u qu cao. Ki n th c liênư ệ ử ụ ể ạ ệ ả ế ứ
11
Trang 12môn không ch là ngu n ki n th c tham kh o mà còn m t yêu c u khôngỉ ồ ế ứ ả ộ ầ
th thi u đ i v i bài gi ng nh m m c tiêu giáo dể ế ố ớ ả ằ ụ ưỡng, giáo d c và phátụ tri n h c sinh.ể ọ
Đ i v i phố ớ ương pháp s d ng ki n th c liên môn thì có t i 88%ử ụ ế ứ ớ giáo viên đã k t h p các phế ợ ương pháp vào gi ng d y l ch s nh phả ạ ị ử ư ươ ngpháp gi i thích, phân tích, trao đ i đàm tho i. Đi u đó ch ng t giáo viênả ổ ạ ề ứ ỏ
đã r t quan tâm đ n vi c đ i m i phấ ế ệ ổ ớ ương pháp gi ng d y l ch s ả ạ ị ử
7.1.2.2. V phía h c sinh ề ọ
Tôi đã ti n hành đi u tra h c sinh theo nh ng n i dung sau:ế ề ọ ữ ộ
Th nh t: Môn h c yêu thích nh t c a h c sinh ? ứ ấ ọ ấ ủ ọ
Th hai: Kh i thi mà các em l a ch n ? ứ ố ự ọ
Th ba: Ý th c, tinh th n, thái đ c a h c sinh trong gi h c l ch ứ ứ ầ ộ ủ ọ ờ ọ ị
s ử
K t qu thu đ ế ả ượ c nh sau: ch có 5% s h c sinh thích h c môn l ch s ư ỉ ố ọ ọ ị ử
nh t, có 19% s h c sinh thi vào kh i C và có 30% s h c sinh có tinh th n ấ ố ọ ố ố ọ ầ hăng hái trong gi h c l ch s Đi u này ch ng t các em không chú tr ng ờ ọ ị ử ề ứ ỏ ọ vào các môn khoa h c xã h i nói chung và môn l ch s nói riêng. Có nhi u ọ ộ ị ử ề
lí do v phía khách quan, do quan ni m c a xã h i và do chính b n thân ề ệ ủ ộ ả giáo viên ch a gây đ ư ượ c h ng thú h c t p l ch s cho h c sinh ứ ọ ậ ị ử ọ
*M c đ yêu thích môn l ch s c a h c sinh ứ ộ ị ử ủ ọ
Nh v y, có 66 % các em h c sinh tr l i là thích h c l ch s trongư ậ ọ ả ờ ọ ị ử
đó ch có kho ng 19% h c sinh có nguy n v ng thi vào kh i C. Đi u đóỉ ả ọ ệ ọ ố ề
ch ng t các em v a thích, v a s h c l ch s Thích vì đứ ỏ ừ ừ ợ ọ ị ử ược tìm hi u quáể
kh , c i ngu n c a dân t c đ bi t mình là ai, t đâu đ n, v i nh ngứ ộ ồ ủ ộ ể ế ừ ế ớ ữ
ch ng đặ ường l ch s anh dũng c a cha ông, nh ng đ ng th i cũng s mônị ử ủ ư ồ ờ ợ
l ch s vì có quá nhi u s ki n và năm thángị ử ề ự ệ
Bên c nh đó v n còn 11 ạ ẫ % s h c sinh không thích h c l ch s Cácố ọ ọ ị ử
em có thái đ th , l nh lùng v i l ch s và cho r ng môn l ch s bu n t ,ộ ờ ơ ạ ớ ị ử ằ ị ử ồ ẻ
12
Trang 13toàn là nh ng con s khô kh c v i nh ng chi ti t b b n vô h n khó nh ữ ố ố ớ ữ ế ề ộ ồ ớ Các em còn quan ni m r ng môn l ch s không ph i là kh i thi vào đ i h cệ ằ ị ử ả ố ạ ọ nên ít đ u t cho vi c h c t p nhà: ôn bài cũ, chu n b bài m i, tìm đ cầ ư ệ ọ ậ ở ẩ ị ớ ọ các tài li u tham kh o, các tài li u có liên quan đ n l ch s Các em ch h cệ ả ệ ế ị ử ỉ ọ
v t ho c h c hình th c đ i phó. Có nhi u em nh n th c t t, có t duyẹ ặ ọ ở ứ ố ề ậ ứ ố ư lôgic trong h c t p l ch s Tuy nhiên các em v n không dành th i gian h cọ ậ ị ử ẫ ờ ọ
t p l ch s nh các môn h c khác. Khi B GD&ĐT công b môn thi t tậ ị ử ư ọ ộ ố ố nghi p vào cu i tháng 3 có môn l ch s thì lúc đó h c sinh m i b t đ u h cệ ố ị ử ọ ớ ắ ầ ọ
và ôn thi m t cách ộ “nh i nhét ồ Còn đ i v i các em thi đ i h c thì k t qu bàiố ớ ạ ọ ế ả thi môn l ch s năm nào cũng r i vào tình tr ng bu n thê th m.ị ử ơ ạ ồ ả
H ng thú c a h c sinh đ i v i ki n th c liên môn trong h c t p l chứ ủ ọ ố ớ ế ứ ọ ậ ị sử
Không ph i h c sinh hoàn toàn th v i môn l ch s , ho c có tháiả ọ ờ ơ ớ ị ử ặ
đ bình thộ ường hay không thích h c môn này. Khi đọ ược h i, trong gi l chỏ ờ ị
s n u th y (cô) s d ng ki n th c văn h c, đ a lí, chính tr thì em s c mử ế ầ ử ụ ế ứ ọ ị ị ẽ ả
th y th nào ? Có 87% h c sinh tr l i là h p d n và d hi u, trong đó cóấ ế ọ ả ờ ấ ẫ ễ ể
c các em có thái đ th , l nh lùng v i môn l ch s Ch có 13% h c sinhả ộ ờ ơ ạ ớ ị ử ỉ ọ cho là bình thường, b i vì trong nh ng gi h c đó giáo viên nh c l i ở ữ ờ ọ ắ ạ qua loa, th m chí có khi còn b qua. Đi u đó ch ng t s d ng ki n th c liênậ ỏ ề ứ ỏ ử ụ ế ứ môn trong gi ng d y l ch s và có phả ạ ị ử ương pháp sáng t o đ phát huy vaiạ ể trò c a chúng th t s quan tr ng. Các em luôn mong mu n đủ ậ ự ọ ố ược th y (cô)ầ
hướng d n mình nh l i ho c v n d ng ki n th c các môn h c khác vàoẫ ớ ạ ặ ậ ụ ế ứ ọ
h c t p l ch s đ làm sáng t thêm ki n th c l ch s và ngọ ậ ị ử ể ỏ ế ứ ị ử ượ ạc l i. Vì
ki n th c c a nhi u môn h c có liên quan đ n l ch s ế ứ ủ ề ọ ế ị ử
M t v n đ đ t ra đây là giáo viên ch a quan tâm nhi u t i vi c h ộ ấ ề ặ ở ư ề ớ ệ ướ ng d n các ẫ
em chu n b bài m i b ng bi n pháp tìm hi u ki n th c các môn có liên quan đ n ẩ ị ớ ằ ệ ể ế ứ ế
l ch s K t qu là các em đã đ ị ử ế ả ượ c h c nh ng ch nh ọ ư ỉ ớ mang máng n i ộ dung và
ch a có kh năng v n d ng ki n th c các môn liên quan vào đ phân tích, liên ư ả ậ ụ ế ứ ể
h và làm sáng t ki n th c môn l ch s Do v y, các em ch a th c s h ng thú ệ ỏ ế ứ ị ử ậ ư ự ự ứ
v i vi c v n d ng ki n th c liên môn. Các em ch a th y đ ớ ệ ậ ụ ế ứ ư ấ ượ c vai trò, ý nghĩa và
m i quan h gi a các môn h c ố ệ ữ ọ
13
Trang 147.2 M T S BI N PHÁP S D NG KI N TH C LIÊN MÔN NH MỘ Ố Ệ Ử Ụ Ế Ứ Ằ
GÂY H NG THÚ H C T P L CH S VI T NAM T NĂM 1930Ứ Ọ Ậ Ị Ử Ệ Ừ
Đ N NĂM 1945 L P 12 TRẾ Ở Ớ ƯỜNG TRUNG H C PH THÔNGỌ Ổ
7.2.1. V trí, m c đích, n i dung c b n c a l ch s Vi t Nam t năm ị ụ ộ ơ ả ủ ị ử ệ ừ
1930 đ n năm 1945 trế ở ường trung h c ph thôngọ ổ
7.2.1.1. V trí, m c đích ch ị ụ ươ ng trình l ch s Vi t Nam t năm 1930 đ n ị ử ệ ừ ế
năm 1945 tr ở ườ ng trumg h c ph thông ọ ổ
th ng l i hoàn toàn. Cách m ng tháng Tám đã m ra k nguyên m i cho l chắ ợ ạ ở ỉ ớ ị
s dân t c: k nguyên đ c l p, t do và ch nghĩa xã h i.ử ộ ỉ ộ ậ ự ủ ộ
M c đích ụ
H c t p giai đo n l ch s này yêu c u h c sinh đ t đọ ậ ạ ị ử ầ ọ ạ ược:
V m t giáo d ề ặ ưỡ ng: Yêu c u h c sinh bi t và hi u v hoàn c nh thầ ọ ế ể ề ả ế
gi i giai đo n này đã tác đ ng đ n cách m ng Vi t Nam và 3 giai đo n phátớ ạ ộ ế ạ ệ ạ tri n c a cách m ng Vi t Nam: phong trào cách m ng 1930 1935, phong tràoể ủ ạ ệ ạ dân ch 1936 1939, phong trào gi i phóng dân t c và t ng kh i nghĩa thángủ ả ộ ổ ở Tám (1939 1945), nước Vi t Nam Dân ch C ng hòa ra đ i.ệ ủ ộ ờ
V m t kĩ năng: ề ặ Có kĩ năng phân tích, t ng h p, so sánh, liên h vàổ ợ ệ đánh giá các s ki n l ch s , bi t rút ra bài h c kinh nghi m cho cách m ngự ệ ị ử ế ọ ệ ạ
Trang 15Vi t Nam, kĩ năng làm vi c v i tài li u l ch s , s d ng đ dùng tr cệ ệ ớ ệ ị ử ử ụ ồ ự quan và s d ng ki n th c liên môn.ử ụ ế ứ
V m t giáo d c: ề ặ ụ B i dồ ưỡng ni m t hào v s nghi p đ u tranh c aề ự ề ự ệ ấ ủ
Đ ng, c a dân t c, giáo d c cho các em lòng yêu nả ủ ộ ụ ước, bi t quý tr ng đ cế ọ ộ
l p, t do, trân tr ng, gìn gi nh ng thành qu mà Đ ng ta đã giành đậ ự ọ ữ ữ ả ả ược. Từ
đó th y đấ ược trách nhi m c a b n thân đ i v i quê hệ ủ ả ố ớ ương, đ t nấ ước
m ng 1930 1931 v i đ nh cao Xô vi t Ngh Tĩnh. Ngh An Hà Tĩnh,ạ ớ ỉ ế ệ Ở ệ
dướ ựi s lãnh đ o c a c p y Đ ng, nhân dân đã đ ng lên t qu n lí đ i s ngạ ủ ấ ủ ả ứ ự ả ờ ố chính tr , kinh t , văn hóa, xã hôi đ a phị ế ở ị ương, làm ch c năng c a chínhứ ủ quy n g i là “Xô vi t”. Chính quy n Xô vi t Ngh Tĩnh đã thi hành nhi uề ọ ế ề ế ệ ề chính sách ti n b vế ộ ề chính tr , kinhị t ,ế văn hóa, xã h i đemộ l iạ quy nề l iợ cho nhân dân
Trước tác đ ng to l n c a phong trào, t gi a năm 1931, th c dân Phápộ ớ ủ ừ ữ ự
kh ng b dã man làm cho phong trào c nủ ố ả ước d n l ng xu ng. Trong nh ngầ ắ ố ữ năm 1932 1935 di n ra cu c đ u tranh ph c h i phong trào cách m ng.ễ ộ ấ ụ ồ ạ
T năm 1936 đ n năm 1939: Tình hình th gi i thay đ i, các th l cừ ế ế ớ ổ ế ự phát xít lên c m quy n m t s nầ ề ở ộ ố ước, chu n b chi n tranh th gi i. Nămẩ ị ế ế ớ
1936 Chính ph M t tr n nhân dân lên c m quy n Pháp đã cho thi hànhủ ặ ậ ầ ề ở
m t s chính sách ti n b thu c đ a. Trộ ố ế ộ ở ộ ị ước tình hình đó, Đ ng lãnh đ oả ạ nhân dân chuy n sang hình th c đ u tranh công khai đòi nh ng m c tiêuể ứ ấ ữ ụ
trước m t: đòi dân sinh, dân ch , c m áo hòa bình, t m gác kh u hi u cáchắ ủ ơ ạ ẩ ể
m ng ru ng đ t. Trạ ộ ấ ướ ức s c m nh đoàn k t c a qu n chúng, phong trào dânạ ế ủ ầ
ch 1936 1939 đã bu c chính quy n th c dân ph i nhủ ộ ề ự ả ượng b m t s yêuộ ộ ố
Trang 16sách trước m t. Cu i năm 1939, chính ph m t tr n nhân dân Pháp thiên sangắ ố ủ ặ ậ
h u, các th l c ph n đ ng lên n m quy n, phong trào dân ch Vi t Namữ ế ự ả ộ ắ ề ủ ở ệ
d n d n l ng xu ng và ch m d t khi chi n tranh th gi i th hai bùng n ầ ầ ắ ố ấ ứ ế ế ớ ứ ổ
T năm 1939 đ n năm 1945: Chi n tranh th gi i th hai đã tác đ ngừ ế ế ế ớ ứ ộ
đ n kinh t , chính tr , xã h i nhi u nế ế ị ộ ề ướ Ởc. Đông Dương, chính quy n th cề ự dân m i th c hi n m t lo t chính sách nh m v vét s c ngớ ự ệ ộ ạ ằ ơ ứ ười, s c c a đứ ủ ể
d c vào cu cố ộ chi nế tranh
Từ cu iố tháng 9/1940 Nh tậ nh yả vào mi nề B cắ Vi tệ Nam. Quân Pháp nhanh chóng đ u hàng. Phát xít Nh t gi nguyên b máy th ng tr c aầ ậ ữ ộ ố ị ủ
th c dân Pháp, dùng nó đ v vét kinh t ph c v cho nhu c u chi n tranh vàự ể ơ ế ụ ụ ầ ế đàn áp phong trào cách m ng. Trạ ước s thay đ i c a tình hình th gi i vàự ổ ủ ế ớ trong nước, Đ ng ta đã chuy n hả ể ướng ch đ o cách m ng Vi t Nam qua H iỉ ạ ạ ệ ộ ngh Ban Ch p hành Trung ị ấ ương Đ ng tháng 11/1939, đ c bi t là H i nghả ặ ệ ộ ị Trung ương l n th 8 tháng 5/1941: đ cao nhi m v gi i phóng dân t c lênầ ứ ề ệ ụ ả ộ hàng đ u. Đ ng th i Đ ng ta tích c c chu n b v m i m t cho t ng kh iầ ồ ờ ả ự ẩ ị ề ọ ặ ổ ở nghĩa tháng Tám năm 1945
Bước sang năm 1945, trên chi n trế ường châu Âu, phát xít Đ c b th t ứ ị ấ
b i n ng n m t tr n châu Á Thái Bình Dạ ặ ề Ở ặ ậ ương, quân Nh t liên ti p th tậ ế ấ
b i. Đông Dạ Ở ương, ngày 9/3/1945, Nh t đ o chính Pháp đ c chi m Đông ậ ả ộ ế
Dương. Ngày15/8/1945, Nh t đ u hàng Đ ng minh không đi u ki n. Ch p ậ ầ ồ ề ệ ớ
th i cờ ơ đó,Đ ngả lãnh đ o nhân dân cạ ả nướ ổ kh icT ng ở nghĩa giành chính quy n. Nề ước Vi t Nam Dân ch c ng hòa đệ ủ ộ ược thành l p.ậ
Xác đ nh n i dung ki n th c l ch s c n thi t và có th s d ng ki n ị ộ ế ứ ị ử ầ ế ể ử ụ ế
th c liên môn ứ
* Kiên th c v Văn h c: ứ ề ọ
Giáo viên yêu c u h c sinh hi u đầ ọ ể ược nh ng nét c b n c a tình hìnhữ ơ ả ủ
nước ta trong giai đo n 1930 1931, phong trào n ra trong ph m vi c nạ ổ ạ ả ướ c,
m nh m nh t là Ngh An Hà Tĩnh. Trạ ẽ ấ ở ệ ướ ực s phát tri n m nh m c aể ạ ẽ ủ
Trang 17phong trào, Pháp thi hành chính sách kh ng b dã man nh m tiêu di t Đ ngủ ố ằ ệ ả
C ng s n và d p t t phong trào cách m ng nộ ả ậ ắ ạ ước ta
Cùng v i chính sách kh ng b , th c dân Pháp thi hành chính sách l aớ ủ ố ự ừ
b p nh m phân hóa, lôi kéo nhân dân, xoa d u phong trào c a qu n chúng.ị ằ ị ủ ầ
Trướ ực s kh ng b tàn b o c a k thù Đ ng b t n th t n ng n , nh ng s củ ố ạ ủ ẻ ả ị ổ ấ ặ ề ư ứ
s ng c a Đ ng không b tiêu di t. Đ ng ti p t c lãnh đ o nhân dân đ u tranhố ủ ả ị ệ ả ế ụ ạ ấ
Cũng th i ờ gian này, trong nhà tù c a th c dân đ qu c, các nhà văn,ủ ự ế ố nhà th c ng s n nh : Tr n Huy Li u, Nguy n Văn T o. đã sáng tác vănơ ộ ả ư ầ ệ ễ ạ
h c, ca ng i tinh th n đ u tranh b t khu t c a nhân dân, tinh th n l c quanọ ợ ầ ấ ấ ấ ủ ầ ạ cách m ng, tin tạ ưởng vào ngày mai tương sáng c a dân t c.ủ ộ
Tác ph m “ ẩ T t đèn” ắ c a Ngô T t T , ủ ấ ố “B ướ c đ ườ ng cùng”, “Tinh th n ầ
th d c” ể ụ c a Nguy n Công Hoan, ủ ễ “Chí Phèo”, “Lão H c”, “Giăng sáng”, “Đ i ạ ờ
th a” ừ c a Nam Cao, th ca trong phong trào Xô vi t Ngh Tĩnh, ủ ơ ế ệ “Hai đ a tr ” ứ ẻ c a ủ
Th ch Lam, ạ “Ch ng ữ ườ ử i t tù” c a Nguy n Tuân, bài th ủ ễ ơ “T y” ừ ấ c a T H u, ủ ố ữ
“ T c c nh P c Bó”, “C nh r ng P c Bó”, “Nh t kí trong tù ứ ả ắ ả ừ ắ ậ ”, “ Di n ca ễ
M ườ i chính sách c a Vi t Minh ” ủ ệ c a H Chí Minh ủ ồ
Khi b đ ch b t giam, các nhà th yêu nị ị ắ ơ ước có th i gian giành cho nghờ ệ thu t nhi u h n. Chính vì th , nh ng tác ph m đ c s c c a h l i thậ ề ơ ế ữ ẩ ặ ắ ủ ọ ạ ường là
nh ng bài th đữ ơ ược sáng tác trong hoàn c nh b tù đày: Th c a Phan B iả ị ơ ủ ộ Châu, Phan Châu Trinh, Hu nh Thúc Kháng, Lỳ ương Văn Can, Sóng H ng,ồ
Tr n Huy Li u, Xuân Th y H Chí Minh, T H u.ầ ệ ủ ồ ố ữ
Trang 18Lược đ phong trào dân ch 1936 1939 đ tìm hi u nh ng n i x y raồ ủ ể ể ữ ơ ả các cu c đ u tranh l n.ộ ấ ớ
Lược đ kh i nghĩa B c S n, kh i nghĩa Nam Kì, binh bi n Đôồ ở ắ ơ ở ế
Lương, lược đ khu gi i phóng Vi t B c, lồ ả ệ ắ ược đ Cách m ng tháng Támồ ạ năm 1945 đ tìm hi u n i di n ra các cu c kh i nghĩa.ể ể ơ ễ ộ ở
* Ki n th c v Chính tr ế ứ ề ị Giáo d c công dân ụ :
Trang 197.2.2 Lu n cậ ương chính tr , Cị ương lĩnh chính tr , sách lị ược cách
m ng, chi n lạ ế ược cách m ng, th i c , vai trò c a qu n chúng, s lãnhạ ờ ơ ủ ầ ự
đ o c a Đ ng, lí lu n Mác Lênin, Ngh quy t chính tr , Đi u lạ ủ ả ậ ị ế ị ề ệ
Đ ng, M t tr n, Tuyên ngôn, Chả ặ ậ ương trình. Nh ng yêu c u khi sữ ầ ử
d ng ki n th c liên môn đ gây h ng thú h c t p l ch s Vi t Nam tụ ế ứ ể ứ ọ ậ ị ử ệ ừ năm 1930 đ n năm 1945 l p 12 trế ở ớ ường trung h c ph thônhọ ổ
7.2.2.1. S d ng ki n th c liên môn ph i đáp ng đ ử ụ ế ứ ả ứ ượ c m c tiêu môn ụ
h c ọ
M c tiêu là cái đ nh hụ ị ướng đ đi t i, đ hành đ ng. M c tiêu bàiể ớ ể ộ ụ
h c chính là cái đích khi ti n hành d y h c mà th y và trò ph i đ t. Th yọ ế ạ ọ ầ ả ạ ầ
ph i đ t đả ạ ược m c tiêu k ho ch d y h c, còn trò ph i đ t đụ ế ạ ạ ọ ả ạ ược m c tiêuụ
v ki n th c, t tề ế ứ ư ưởng, k năng. Ki n th c liên môn là bi n pháp h u hi uỹ ế ứ ệ ữ ệ giúp giáo viên th c hi n đự ệ ược nh ng m c tiêu d y h c đã đ ra đ i v i bàiữ ụ ạ ọ ề ố ớ
h c l ch s Do v y, ph i xác đ nh bi n pháp s d ng ki n th c liên mônọ ị ử ậ ả ị ệ ử ụ ế ứ trong gi n i khóa hay ho t đ ng ngo i khóa ph i căn c vào m c tiêu d yờ ộ ạ ộ ạ ả ứ ụ ạ
h c b môn.ọ ộ
Đ đáp ng m c tiêu d y h c b môn, giáo viên c n xác đ nh m cể ứ ụ ạ ọ ộ ầ ị ụ đích khi s d ng ki n th c liên môn, xem xét các bi n pháp s d ng ki nử ụ ế ứ ệ ử ụ ế
th c liên môn có ý nghĩa nh th nào đ i v i h c sinh v ki n th c, tứ ư ế ố ớ ọ ề ế ứ ư
tưởng, k năng .đ vi c s d ng có hi u qu ỹ ể ệ ử ụ ệ ả
7.2.2.2. D y tích h p ạ ợ liên môn ph i giúp h c sinh lĩnh h i đ ả ọ ộ ượ c ki n ế
th c c b n c a bài h c ứ ơ ả ủ ọ
Ki n th c c b n là nh ng ki n th c c n thi t cho vi c hi u bi tế ứ ơ ả ữ ế ứ ầ ế ệ ể ế
c a h c sinh v l ch s nh : s ki n, niên đ i, khái ni m l ch s Giáoủ ọ ề ị ử ư ự ệ ạ ệ ị ử viên c n xác đ nh ki n th c tr ng tâm, n i dung c b n c a bài k t h p sầ ị ế ứ ọ ộ ơ ả ủ ế ợ ử
d ng ki n th c liên môn đ làm nôi b t ki n th c c b n, giúp h c sinhụ ế ứ ể ậ ế ứ ơ ả ọ
n m v ng ki n th c, khái ni m, rút ra bài h c và quy lu t l ch s Ki nắ ữ ế ứ ệ ọ ậ ị ử ế
th c liên môn đứ ượ ử ục s d ng trong d y h c l ch s ph i là nh ng ki n th cạ ọ ị ử ả ữ ế ứ
có ch n l c, đi n hình đ nh m c th hóa các s ki n, hi n tọ ọ ể ể ằ ụ ể ự ệ ệ ượng đang
h c, ho c ch ng minh m t lu n đi m khoa h c đ hi u sâu s c h n m tọ ặ ứ ộ ậ ể ọ ể ể ắ ơ ộ
Trang 20s ki n, m t th i kì l ch s Ki n th c liên môn s d ng ph i h p lý đự ệ ộ ờ ị ử ế ứ ử ụ ả ợ ể
h c sinh n m đọ ắ ược sâu s c n i dung bài h c. ắ ộ ọ
C n ph i đ m b o đầ ả ả ả ược tr ng tâm ki n th c l ch s , không sa đàọ ế ứ ị ử vào ki n th c các môn khác và không làm loãng ki n th c l ch s , khôngế ứ ế ứ ị ử làm phân tán s chú ý c a h c sinh. Đ c bi t giáo viên c n n m ch c ki nự ủ ọ ặ ệ ầ ắ ắ ế
th c liên môn đ khi s d ng ph i đ m b o tính chính xác n i dung l ch sứ ể ử ụ ả ả ả ộ ị ử
được ph n ánh, tránh xuyên t c s th t l ch s ho c ả ạ ự ậ ị ử ặ “gây s c ” ố cho h c sinhọ
b ng nh ng tình ti t gi t gân, li kì không c n thi t. Đ i v i tài li u vănằ ữ ế ậ ầ ế ố ớ ệ
h c ph i lo i b nh ng lo i truy n ki m hi p, ti u thuy t võ hi p xuyênọ ả ạ ỏ ữ ạ ệ ế ệ ể ế ệ
t c l ch s , nh hạ ị ử ả ưởng x u đ n vi c hình thành tri th c l ch s , giáo d c tấ ế ệ ứ ị ử ụ ư
tưởng tình c m cho h c sinh. D y l ch s ph i gi v ng tính đ c l p, d aả ọ ạ ị ử ả ữ ữ ộ ậ ự vào đ c tr ng, n i dung c a môn h c, nh v y hi u qu m i cao, không cóặ ư ộ ủ ọ ư ậ ệ ả ớ
s trùng l p, công th c, giáo đi u. Ki n th c liên môn ph i phù h p v iự ặ ứ ề ế ứ ả ợ ớ
m c đích yêu c u bài gi ng và tính ch t c a t ng s ki n, hi n tụ ầ ả ấ ủ ừ ự ệ ệ ượng l chị
s ử
7.2.2.3. D y tích h p ạ ợ liên môn đ gây h ng thú h c t p cho h c sinh ể ứ ọ ậ ọ
ph i góp ph n phát tri n năng l c t duy và kĩ năng th c hành b môn ả ầ ể ự ư ự ộ cho h c sinh ọ
Khi s d ng ki n th c liên môn giáo viên c n d n d t h c sinh tử ụ ế ứ ầ ẫ ắ ọ ừ
ch nh l i ki n th c đ n ch bi t s d ng ki n th c c a các môn có liênỗ ớ ạ ế ứ ế ỗ ế ử ụ ế ứ ủ quan vào phân tích, đánh giá .đ làm sáng t ki n th c l ch s ể ỏ ế ứ ị ử
Vi c s d ng ki n th c liên môn trong d y h c l ch s có tác d ngệ ử ụ ế ứ ạ ọ ị ử ụ trong vi c phát tri n nh n th c cho h c sinh. Qua ni m say mê, h ng thúệ ể ậ ứ ọ ề ứ
b môn giúp h c sinh phát huy độ ọ ượ ưc t duy đ c l p, bi t cách t ch c cácộ ậ ế ổ ứ công vi c mà th y cô giao cho. Vi c đ các em tìm ki m, s d ng các tàiệ ầ ệ ể ế ử ụ
li u ph c v cho bài h c s phát huy đệ ụ ụ ọ ẽ ược năng l c nh n th c đ c l p, rènự ậ ứ ộ ậ luy n kĩ năng th c hành b môn khi n các em không nh ng ch h ng thúệ ự ộ ế ữ ỉ ứ
mà còn t tin trong h c t p, tránh đự ọ ậ ượ ố ọc l i h c th đ ng. Trong các ho tụ ộ ạ
đ ng xã h i, th c hộ ộ ự ành b môn còn b i dộ ồ ưỡng kĩ năng, rèn luy n nh ngệ ữ
ph m ch t t t đ p, nh ng hành đ ng yêu nẩ ấ ố ẹ ữ ộ ước cho th h tr ế ệ ẻ
Trang 217.2.2.4. D y tích h p ạ ợ liên môn ph i đ m b o tính v a s c đ i v i h c ả ả ả ừ ứ ố ớ ọ sinh
D y h c l ch s theo chạ ọ ị ử ương trình và sách giáo khoa đã được ban hành và biên so n, phù h p v i yêu c u và trình đ h c sinh m i l p, m iạ ợ ớ ầ ộ ọ ỗ ớ ỗ
c p. Th c hi n nguyên t c v a s c s kh c ph c đấ ự ệ ắ ừ ứ ẽ ắ ụ ược tình tr ng ạ “quá t i" ả
ho c ặ “h th p " ạ ấ ch t lấ ượng trong d y h c l ch s , không giúp h c ạ ọ ị ử ọ sinh đ tạ
được trình đ chộ ương trình
Đ m b o tính v a s c là m t yêu c u quan tr ng v m t s ph m.ả ả ừ ứ ộ ầ ọ ề ặ ư ạ Nguyên t c v a s c là ph i đ m b o cho t t c h c sinh hi u bài, kíchắ ừ ứ ả ả ả ấ ả ọ ể thích ho t đ ng trí tu c a các em, t ch c cho các em t h c, bi t cáchạ ộ ệ ủ ổ ứ ự ọ ế
n m ki n th c và rút ra k t lu n khái quát.ắ ế ứ ế ậ
7.2.2.5. D y tích h p ạ ợ liên môn ph i linh ho t, sáng t o, tùy thu c vào ả ạ ạ ộ yêu c u ki n th c c a bài ầ ế ứ ủ
Khi s d ng ki n th c liên môn giáo viên ph i k t h p nhu n nhuy n v iử ụ ế ứ ả ế ợ ầ ễ ớ
l i nói sinh đ ng c a giáo viên và h c sinh nh : đ t câu h i nêu v n đ ,ờ ộ ủ ọ ư ặ ỏ ấ ề câu h i g i m , trao đ i, đàm tho i, k t h p s d ng đ dùng tr c quan,ỏ ợ ở ổ ạ ế ợ ử ụ ồ ự các phương ti n kĩ thu t Giáo viên hệ ậ ướng d n h c sinh chu n b tìm hi uẫ ọ ẩ ị ể
ki n th c có liên quan đ n bài h c đ liên h , phân tích, làm sáng t ki nế ứ ế ọ ể ệ ỏ ế
th c l ch s Làm đứ ị ử ược nh v y, ki n th c liên môn s gây h ng thú h cư ậ ế ứ ẽ ứ ọ
t p, phát huy t i đa tác d ng trong vi c giáo dậ ố ụ ệ ưỡng, giáo d c, phát tri nụ ể
h c sinh.ọ a. M t s bi n pháp s d ng ki n th c liên môn đ gây h ng thúộ ố ệ ử ụ ế ứ ể ứ
h c t p l ch s Vi t Nam t năm 1930 đ n năm 1945 l p 12 trọ ậ ị ử ệ ừ ế ở ớ ường trung
h c phọ ổ thông
S d ng ki n th c văn h c đ t o h ng thú h c t p l ch s cho h c ử ụ ế ứ ọ ể ạ ứ ọ ậ ị ử ọ sinh
+ S d ng ki n th c văn h c k t h p v i ki n th c l ch s đ t o bi u ử ụ ế ứ ọ ế ợ ớ ế ứ ị ử ể ạ ể
t ượ ng l ch s cho h c sinh ị ử ọ
Bi u t ể ượ ng l ch s là hình nh v nh ng s ki n, nhân v t l ch s , đi u ki n ị ử ả ề ữ ự ệ ậ ị ử ề ệ
đ a lí v.v đ ị ượ c ph n ánh trong óc h c sinh v i nh ng nét chung nh t, đi n hình nh t ả ọ ớ ữ ấ ể ấ
N i dung c a s ki n l ch s độ ủ ự ệ ị ử ược h c sinh nh n th c thông qua vi c t oọ ậ ứ ệ ạ
Trang 22nên hình nh v quá kh , b ng nh ng ho t đ ng c a các giác quan: th giácả ề ứ ằ ữ ạ ộ ủ ị
t o nên nh ng hình nh tr c quan, thính giác đem l i nh ng hình nh vạ ữ ả ự ạ ữ ả ề quá kh thông qua l i gi ng c a giáo viên.ứ ờ ả ủ
Vi c t o bi u tệ ạ ể ượng có ý nghĩa r t l n, nó là c s đ hình thànhấ ớ ơ ở ể khái ni m l ch s N i dung c a các hình nh l ch s , c a b c tranh quáệ ị ử ộ ủ ả ị ử ủ ứ
kh càng phong phú bao nhiêu thì h th ng khái ni m mà các em thu nh nứ ệ ố ệ ậ
được càng v ng ch c b y nhiêu. Vi c t o bi u tữ ắ ấ ệ ạ ể ượng l ch s cho h c sinhị ử ọ không d ng l i vi c miêu t b ngoài mà c n đi sâu vào b n ch t sừ ạ ở ệ ả ề ầ ả ấ ự
ki n, đ c tr ng, tính ch t c a s ki n. Vì v y vi c t o bi u tệ ặ ư ấ ủ ự ệ ậ ệ ạ ể ượng l ch sị ử
có ý nghĩa giáo d c l n đ i v i h c sinh. Thông qua nh ng hình nh cụ ớ ố ớ ọ ữ ả ụ
th , sinh đ ng, có s c g i c m m i tác đ ng m nh m đ n t tể ộ ứ ợ ả ớ ộ ạ ẽ ế ư ưởng tình
c m c a các em.ả ủ
Thông qua các tác ph m văn h c giáo viên có th t o bi u t ẩ ọ ể ạ ể ượ ng v tình c nh ề ả
ng ườ i nông dân B c B đang lâm vào tình tr ng đói nghèo, x xác, b n cùng không có ắ ộ ạ ơ ầ
l i thoát thông qua hình nh lão H c trong tác ph m ố ả ạ ẩ “Lão H c ” ạ c a Nam Cao: ủ
“Sau khi lão H c bán con chó, tôi th y lão H c ch ăn khoai. R i thì khoai ạ ấ ạ ỉ ồ cũng h t. B t đ u t đ y, lão ch t o đ ế ắ ầ ừ ấ ế ạ ượ c món gì, ăn món y. Hôm thì ấ não ăn c chu i, hôm thì lão ăn sung lu c, hôm thì ăn rau má, v i th nh ủ ố ộ ớ ỉ tho ng m t vài c ráy, hay b a trai, b a c ” R i lão xin Binh T (m t ả ộ ủ ữ ữ ố ồ ư ộ tên ăn tr m) m t ít b chó Lão v t vã đ n hai gi đ ng h m i ch t. Cái ộ ộ ả ậ ế ờ ồ ồ ớ ế
ch t th t là d d i.” ế ậ ữ ộ
Cùng v i hình nh Lão H c, Ch D u trong tác ph m ớ ả ạ ị ậ ẩ “T t đèn ” ắ c aủ Ngô T t T là nhân v t đi n hình nh t v cu c s ng cùng c c c a ngấ ố ậ ể ấ ề ộ ố ự ủ ườ inông dân Vi t Nam th i phong ki n. Chính sách bóc l t tàn b o c a b nệ ờ ế ộ ạ ủ ọ phong ki n th c dân v i đ th s u thu khi n gia đình ch lâm vào bế ự ớ ủ ứ ư ế ế ị ướ c
đường cùng không có l i thoát. ố
S d ng ki n th c văn h c góp ph n c th hóa s ki nử ụ ế ứ ọ ầ ụ ể ự ệ
l ch sị ử
Ki n th c văn h c r t phong phú, có nhi u th lo i. Ki n th c vănế ứ ọ ấ ề ể ạ ế ứ
h c có th c th hóa cho s ki n l ch s Ví d khi d y h c bài “Phongọ ể ụ ể ự ệ ị ử ụ ạ ọ
